https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A8%D8%B2%DA%A9%D8%B4%DB%8Cبزکشی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T12:58:50Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%A8%D8%B2%DA%A9%D8%B4%DB%8C&diff=45892&oldid=prevحبیب الله نجفی: صفحهای تازه حاوی «<big>'''بزکشی'''</big>؛ مسابقۀ سنتی سوارکاری و آیینی کهن. بُزکَشی، بازی سنتی سوارکاری در آسیای مرکزی و شمال افغانستان است که علاوهبر یک رقابت ورزشی، آیینی با ریشه در تاریخ و فرهنگ منطقه محسوب میشود. این مسابقه در مناسبتهای خاصی همچون مراسم عرو...» ایجاد کرد2026-05-16T06:45:41Z<p>صفحهای تازه حاوی «<big>'''بزکشی'''</big>؛ مسابقۀ سنتی سوارکاری و آیینی کهن. بُزکَشی، بازی سنتی سوارکاری در آسیای مرکزی و شمال افغانستان است که علاوهبر یک رقابت ورزشی، آیینی با ریشه در تاریخ و فرهنگ منطقه محسوب میشود. این مسابقه در مناسبتهای خاصی همچون مراسم عرو...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><big>'''بزکشی'''</big>؛ مسابقۀ سنتی سوارکاری و آیینی کهن.<br />
<br />
بُزکَشی، بازی سنتی سوارکاری در آسیای مرکزی و شمال افغانستان است که علاوهبر یک رقابت ورزشی، آیینی با ریشه در تاریخ و فرهنگ منطقه محسوب میشود. این مسابقه در مناسبتهای خاصی همچون [[مراسم عروسی|عروسی]]، [[نوروز|عید نوروز]] و جشنهای سالیانه برگزار شده و در گذشته، ابزاری برای افزایش اعتبار اجتماعی و سیاسی خانها بوده است. امروزه، بزکشی بهعنوان یک صنعت اقتصادی نیز مطرح است، چرا که پرورش اسب و درآمد سوارکاران حرفهای، بخش مهمی از این بازی را تشکیل میدهند.<br />
<br />
ریشههای این مسابقه به شکار بزهای کوهی بازمیگردد و در طول تاریخ، بهشکلهای مختلف در مناطق گوناگون اجرا شده است. امروزه، دولتهای منطقه این بازی را بهعنوان یک ورزش ملی به رسمیت شناخته و تلاش میکنند با وضع مقررات جدید، از آسیبهای آن بکاهند. بزکشی در افغانستان از اهمیت ویژهای برخوردار است و فدراسیون ویژهای برای برگزاری مسابقات آن وجود دارد.<br />
<br />
عناصر اصلی این بازی شامل اسبهای خاص، سوارکاران حرفهای (چاپانداز)، زمین بازی مشخص و لاشه حیوان (بز یا گوساله) است. این مسابقه با قوانین و مقررات خاصی برگزار میشود و جوایز ارزشمندی به برندگان اهدا میشود. بزکشی بهدلیل جذابیت و هیجان بالایش، مخاطبان زیادی دارد و بهعنوان یک جاذبۀ [[گردشگری]] نیز عمل میکند. این مسابقه در فیلمها و آثار هنری نیز به تصویر کشیده شده است و نشاندهندۀ جایگاه مهم آن در فرهنگ منطقه است.<br />
<br />
==نامگذاری بزکشی==<br />
نام این ورزش بهمعنای کشتن بز است که از شکار بزهای کوهها توسط قهرمانان اسبسوار گرفته شده است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/262645/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%B2%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «نگاهی به تاریخچه بزکشی در افغانستان»، خبرگزاری میزان.]</ref> این مسابقه، در ازبکستان به «اولاک»، در میان ترکزبانان افغانستان به «اوغلاق تُرتماق» یا «اوغلاق تُرماق»<ref>عنایتالله، «بزکشی»، ۱۳۵۳ش، ص۶۹.</ref> و در قزاقستان به «کوپکاری»<ref>کتاب سال کیهان، ۱۳۴۲ش، ص745.</ref> معروف است.<br />
<br />
امروزه در افغانستان، این بازی به «قره جای» (جای سیاه) نیز معروف است. این نام از دایرۀ سیاهرنگی گرفته شده است که لاشۀ حیوان را برای گرفتن امتیاز در آن قرار میدهند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، بیتا، ج12، ص134.</ref><br />
<br />
==پیشینه بازی بزکشی==<br />
این مسابقه تاریخچهای کهن دارد و به دوۀ شکار بز کوهی و کشیدن آنها با اسب برمیگردد. گروهی از مورخان، نخستین بازیهای بزکشی را در کنار رودخانه جیحون (آمودریا) میدانند. <br />
<br />
ریشۀ بازی بزکشی را در علاقۀ فراوان نخستین آریاییهای ساکن این سرزمین به اسب و سوارکاری میتوان یافت. آنها به تربیت اسب توجه خاص داشتند و با آن در [[جنگ|جنگها]] بهدشمن حمله و ازخود دفاع میکردند. بهمنظور کسب مهارتهای جنگی نیز در زمان صلح حملههای نمایشی ترتیب میدادند و از لاشۀ حیوان به جای دشمن استفاده میکردند و آن را از جایی به جای دیگر میبردند. به تدریج، این شیوۀ جنگ نمایشی بهشکل بازی درآمد و به بزکشی تبدیل شد.<ref>عنایتالله، «بزکشی»، ۱۳۵۳ش، ص۶۹.</ref> <br />
<br />
در چند دهۀ اخیر، دولتهای [[افغانستان]]، جمهوریهای آسیای مرکزی و نیز ایالت سینکیانگ در چین، این بازی را بهعنوان یک بازی رسمی و ملی شناخته و مقررات آن را در راستای حفظ جان و سلامت بازیکنان، تا حدود زیادی تغییر دادهاند. در برخی از نقاط آسیای مرکزی، مسابقات مختلفی برای این بازی برگزار میشود.<br />
<br />
امروزه بازی بزکشی چنان در میان مردم نفوذ کرده است که برای مثال پسربچههای افغانستانی نیز در مجالس [[جشن]] و سرور و به هنگام ماشین بازی و چرخ و فلک بازی تقلید بزکشها را درمیآورند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، بیتا، ج12، ص134.</ref><br />
<br />
==گسترۀ جغرافیایی بزکشی==<br />
بزکشی از مسابقههای اصیل، پر طرفدار و کهن افغانستان محسوب میشود اما این ورزش سنتی علاوهبر افغانستان، در آسیای مرکزی در ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان، قزاقستان و شمال پاکستان و هند نیز انجام میشود. برخی از پژوهشگران بزکشی را با بازی چوگان مقایسه کردهاند که در [[ایران]] رواج دارد؛ زیرا در هر دو بازی، دو تیم وجود دارد و بازکنان سوار بر اسب هستند. اما در بزکشی فقط به جای توپ چوگان، از لاشۀ بیسر یک بز یا گوساله استفاده میشود.<ref>[https://fa2.ifilmtv.ir/News/Content/85449/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D8%B2%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86?%D8%A8%D8%B2%DA%A9%D8%B4%DB%8C «استقبال گرم مردم از ششمین دور مسابقات لیگ بزکشی»، وبسایت آی فیلم ۲.]</ref><br />
<br />
==اهمیت و جایگاه==<br />
بزکشی از جهات مختلف اجتماعی، سیاسی و اقتصادی از اهمیت و جایگاه مهم برخوردار است. بهیژه در در گذشته، خانها به کمک این بازی اعتبار و حیثیت اجتماعی خود را میافزودند. رقابت آنان در این بازی در زندگی روزانه، به بازی رنگ سیاسی میداد. در گذشته یک بزکشی موفق اعتبار سیاسی گردانندۀ آن را میافزود. از نظر اقتصادی [[تربیت]] اسبهای بزکشی و خرید و فروش آنها با قیمتهای بسیار زیاد و کسب درآمد چاپاندازان حرفهای از راه بزکشی و گرفتن دستمزد بالا از خانها نقش اقتصادی بازی را نیز در زندگی دستاندرکاران بزکشی نشان میدهد.<ref>عنایتالله، «بزکشی»، ۱۳۵۳ش، ص۷۰-۷۸.</ref><br />
<br />
==عناصر اصلی بزکشی==<br />
<br />
===اسب بزکشی===<br />
اسب بزکشی، اسبی پرورش یافته و خاص است. پرورش آن از زمانی که کرۀ اسب در شکم مادر قرار دارد شروع شده و تا ۵ سال طول میکشد. اسبهای بزکشی بسیار چابک، مقاوم، رام و مطیع سوارکارند. برای مثال هنگامی که سوارکاری به زمین بیفتد، اسب وی آرام بالای سر او میایستد تا او دوباره سوارشود. برخی از اسبها وضعیتسوارشان را در هر زمانی درمییابند، برای مثال زمانی که سوارکاری لاشۀ حیوان را از «قوره» (جای جمعشدن اسبها بالای سر گوساله یا بز) میرباید، اسب به سرعت خود را از آنجا بیرون میکشد و راه گریزی مییابد و فرار میکند.<ref>عنایتالله، «بزکشی»، ۱۳۵۳ش، ص۷۰-۷۷؛<br /><br />
Dupree, Afghanistan, 1973, P.219; National Geographic, 1973, vol. CXLIV, no. 5, P.667؛ عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص219.</ref> وقتی اسبی خسته شود و تعادل خود را از دست دهد، بلافاصله با اسب تازهنفسی عوض میشود.<ref>National Geographic, 1973, vol. CXLIV, no. 5, P.669.</ref><br />
<br />
===سوارکاران یا چاپاندازان===<br />
در بازیهای محلی و غیر رسمی بزکشی هرکسی میتوانند شرکت کند، اما سوارکاران حرفهای که در این بازی شرکت میکنند، کسانی هستند که با تمرینهای ورزشی بدن خود را قوی کردهاند و سابقه و مهارت زیاد در بزکشی دارند. بزکشان حرفهای کلاه کلفت و پشمی به سر میگذارند، گوبِیچه (پیراهن پنبهدار) به تن میکنند،<ref>افغانینویس، لغات عامیانۀ فارسی افغانستان، ۱۳۶۹ش، ص۵۰۰.</ref> کمربندی از پارچههای ضخیم به همتابداده، به کمر میبندند و شلواری پشمی یا نخی و چکمهای بلند و چرمی میپوشند و وارد میدان میشوند.<ref>عنایتالله، «بزکشی»، ۱۳۵۳ش، ص۷۷.</ref> بزکشان حرفهای که آنها را با لقب چاپانداز، مِهتر و پهلوان میخوانند،<ref>افغانینویس، لغات عامیانۀ فارسی افغانستان، ۱۳۶۹ش، ص162.</ref> کلاه خاکستری رنگی از پوست روباه یا گرگ بر سر میگذارند و برای سرپرستی و ادارۀ مسابقات بزکشی از خانی که اسبها را پرورش داده، مزد میگیرند.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص219.</ref> <br />
<br />
چاپاندازان (سوارکاران) از میان افراد قوی هیکل و با مهارت بالا انتخاب میشوند تا بتوانند از عهدۀ این مسابقۀ نفسگیر بیرونآیند. سالها طول میکشد تا افراد، برای چنین مسابقهای آمادگی کافی پیدا کنند. حتی گاهی افراد، [[کودک|کودکان]] خود را از سنین پایین برای این بازی تمرین میدهند.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/buzkashi-afghan-sport میرزایی، «بزکشی نبردی میان دلیران افغان»، وبسایت کارناوال.]</ref> رقابت بزکشی میتواند شجاعت، قدرت و چاپکی را برای بازیکنان به ارمغان آورد.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص221</ref><br />
<br />
===زمین بازی===<br />
زمین بازی بزکشی، میدان یا دشتی بهشکل مربع است که درون آن، با فاصلهای معین، زمین دیگری بهشکل مربع ساختهاند. بر روی یکی از اضلاع مربع داخلی، دو دایره میکشند که یکی بهنام دایره «برداشت» و دیگری بهنام دایره «حلال» است. امروزه، بهدلیل گروهی بودن اجرای این بازی، در دو طرف دایره برداشت، دو دایره حلال، با رنگهایی متفاوت رسم میکنند. درون دایرهها نیز، چند دیرک (تیرک) با فاصلههایی معین، نصب میشود.<ref>دائرةالمعارف آریانا، ج4، ۱۳۴۱ش، ص151.</ref> <br />
<br />
در ابتدای بازی، لاشۀ حیوان، در دایره برداشت قرار دارد. با اعلام شروع بازی، بازیکنانی از هر دو تیم به سرعت بهطرف لاشه میروند تا آن را بردارند، سپس، بازیکنان دیگر، بازیکن مذکور را تعقیب میکنند تا لاشه را بگیرند. سوارکار، به سرعت بهسوی دیرک رفته و آن را دور میزند و در نهایت، لاشه را باید به دایره حلال رسانده و در آنجا قرار دهد.<ref>National Geographic, 1973, vol. CXLIV, no. 5, P.661; <br><br />
Dupree, Afghanistan, 1973, P.219-221. <br><br />
کلیفرد، سرزمین و مردم افغانستان، ۱۳۷۱ش، ص۹۰-۹۱.</ref><br />
<br />
===جوایز بازی===<br />
در پایان، جوایزی به برندگان بازی اهدا میشود. این جوایز، بهطور معمول چَپَن (پیراهنی بلند تهیه شده از ابریشم)، لُنگی (دستار)، پول، تفنگ،<ref>عنایتالله، «بزکشی»، ۱۳۵۳ش، ص78.</ref> اسب، [[شتر]]، خلعت، سکۀ طلا و قالی است. امروزه، [[پول]] نقد، رایجترین جایزۀ این بازی است.<ref>National Geographic, 1973, vol. CXLIV, no. 5, P.661-664.</ref> <br />
<br />
==انواع بازی بزکشی==<br />
نوع سنتی این بازی به «توده برآیی» معروف است که هنوز در برخی از مناطق، رواج دارد و هیچ محدودیتی در تعداد بازیکن ندارد. این نوع از بزکشی، بهطور معمول توسط کشاورزان بازی و تماشا میشود.<br />
<br />
نوعی دیگر از این بازی به «بزکشی دریا» معروف است. در این نوع از بازی بزکشی، وزن لاشه بهدلیل خیسبودن آن، از بازی بزکشی میدانی بیشتر است و سوارکاران، از روی کناره رودخانهها و نیز گاهی از درون آب، بهسرعت عبور میکنند. <br />
<br />
نوع سوم از انواع بازی بزکشی، بزکشی در کوه است. در این بازی، سوارکاری که لاشۀ حیوان را به دست دارد، بهسرعت، بهسمت کوه میرود و سوارکاران دیگر او را دنبال میکنند.<ref>Dupree, Afghanistan, 1973, P.221.</ref> <br />
<br />
==شیوۀ بزکشی==<br />
بازی بزکشی، از جمله بازیهای مهیج و پرافتوخیز محسوب میشود. برای اجرای آن، ابتدا، گوساله یا بزی را کشته و دست و پای آن را قطع میکنند. سپس شکم او را خالی کرده و با شن پر میکنند تا سنگینتر شود. برخی نیز، آن را از شب قبل از بازی، در [[آب]] میگذارند تا به وزن آن اضافه شود.<ref>عنایتالله، «بزکشی»، ۱۳۵۳ش، ص77.</ref> گاهی، این بازی چنان پیش میرود که در حین انجام آن، لاشۀ حیوان بهطور کلی متلاشی شده و لاشه حیوان دیگری را به سرعت، جایگزین میکنند.<ref>National Geographic, 1973, vol. CXLIV, no. 5, P.664.</ref><br />
<br />
==جنبههای اجتماعی و فرهنگی بزکشی==<br />
۱. مسابقۀ بزکشی در فصلهای [[بهار]]، [[زمستان]] و خزان ([[پاییز]])، بهمناسبت آغاز سال نو، مراسم [[ختنهسوران]]، [[مراسم عروسی|عروسیها]]، اعیاد و روزهای جمعه از سوی خانها و میزبانان مراسم برگزار میشود.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/6673 وایتنی، «بزکشی»، وبسایت دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref><br />
<br />
۲. اجرای مسابقۀ بزکشی در مراسم عروسی و ختنهسوران نشان از جایگاه بلند تشکیل [[خانواده]] و [[فرزندآوری]] دارد بهگونهای که افراد حاضرند چنین مسابقه پرزحمتی را در [[ازدواج]] و مراسم خانوادگی خود برگزار کنند.<ref>[https://gdpes.gov.af/index.php/dr/node/1185 پیمان، «تاریخچۀ مختصری از بازی بزکشی»، وبسایت ریاست عمومی تربیتبدنی و ورزش افغانستان.]</ref><br />
<br />
۳. برندگان این [[بازی]] مهیج، پس از مسابقه از اعتبار بالایی در میان مردم برخوردار میشوند و آن را نوعی پیروزی سیاسی و اجتماعی برای خود میدانند. پس از اعلام برندگان مسابقه، جارچی در مدح چاپانداز و اسب او با صدای بلند شعر میخواند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239345/%D8%A8%D8%B2%DA%A9%D8%B4%DB%8C میر فخرایی، «بزکشی»، وبسایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref><br />
<br />
۴. جنبۀ [[گردشگری]] این مسابقه نیز قابل توجه ارزیابی میشود؛ زیرا برای دیدن این مسابقه گردشگران بسیاری از سراسر جهان به [[مزارشریف]] میآیند تا این بازی شگفتانگیز را از نزدیک ببینند.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/buzkashi-afghan-sport میرزایی، «بزکشی نبردی میان دلیران افغان»، وبسایت کارناوال.]</ref><br />
<br />
۵. بزکشی، فراتر از یک بازی سنتی سوارکاری، نقش حیاتی در انسجام اجتماعی و انتقال میراث فرهنگی در آسیای مرکزی و بهویژه افغانستان ایفا میکند. این مسابقه، با ریشه در آیینها و مناسبتهای مهم زندگی (مانند عروسی و عیدها)، بستری برای گردهمایی و تقویت روابط اجتماعی فراهم میکند. از دیرباز، بزکشی محمل نمایش شجاعت، مهارت و افتخار بوده و برندگان آن، جایگاهی ویژه در میان مردم کسب میکردند؛ این امر به تقویت هویت جمعی و ایجاد حس تعلق کمک میکرده است.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، بیتا، ج12، ص134.</ref><br />
<br />
۶. علاوهبر این، بزکشی بهعنوان یک میراث فرهنگی، از نسلی به نسل دیگر منتقل میشود و مهارتهای سوارکاری، پرورش اسب و آداب و رسوم مرتبط با این بازی، حفظ و ترویج میشوند. داستانها و اشعار حماسی در مورد بزکشی، در فرهنگ شفاهی مردم ریشه دوانده و در قالب هنر، فیلم و ادبیات نیز بازتاب یافته است.<ref>[https://www.aparat.com/v/uBMJv «مسابقۀ برکشی: ورزش معنوی افغانستان»، وبسایت آپارات.]</ref> این مسابقه، با ایجاد فرصتهای اقتصادی برای پرورشدهندگان اسب و سوارکاران، به حفظ سنتها و معیشتهای محلی نیز کمک میکند و بدین ترتیب، نقشی مهم در پایداری فرهنگی و اجتماعی جوامع ایفا میکند.<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، بیتا، ج12، ص134.</ref><br />
<br />
==تصویرپردازی بزکشی==<br />
<br />
۱. در افغانستان آیین بزکشی در فیلم «حماسۀ عشق» به تصویر کشده شده و روی پرده سینما رفته است.<ref>[https://www.aparat.com/v/i6Ztw باقری، «ورزشهای ملی افغانستان، بزکشی»، وبسایت آپارات.]</ref><br />
<br />
۲. سینمای هالیوود در ۱۹۸۰م، فیلم «سوارکاران» را با بازی عمر شریف، آنتونی کویین و جک پالس، بر اساس داستانی از ژوزف کاسل، دربارۀ بزکشی ساخته است؛<br />
<br />
۳. همچنین در سینمای هند فیلم «خداگواه» با سکانسی در بارۀ بزکشی آغاز میشود؛<br />
<br />
۴. در فیلمهای رامبو۳ و کابل اکسپرس ۲۰۰۶م نیز صحنههایی از بزکشی دیده میشود؛<br />
<br />
۵. همچنین در سال ۲۰۱۲م، فیلمی بهنام «بزکشی بویز» در هالیوود ساخته شده است.<ref>[https://www.aparat.com/v/uBMJv «مسابقۀ برکشی: ورزش معنوی افغانستان»، وبسایت آپارات.]</ref><br />
<br />
[[پرونده:Photo 2019-09-09 16-59-20.jpg|بندانگشتی| تصویر مسابقه بزکشی در افغانستان]]<br />
==<big>بزکشی در افغانستان</big>==<br />
بزکشی در سراسر افغانستان، بهخصوص در مناطق شمال آن<ref>[https://www.aparat.com/v/2kqHT «بزکشی، ورزش سنتی افغانستان»، وبسایت آپارات.]</ref> و در میان ازبکان مرسوم است. در شمال افغانستان تا پیش از دستاندازی شوروی، سوارکاران بسیاری بهصورت حرفهای این ورزش را پیگیری میکردند.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/6673 وایتنی، «بزکشی»، وبسایت دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>رقابت ورزشی بزکشی در افغانستان دارای عناصری چون رئیس مسابقۀ بزکشی، چاپانداز (سوارکار)، صاحب اسب بزکشی، اسب مخصوص بزکشی، جارچی، میدان بزکشی و بزغاله یا گوسالۀ ذبحشده است.<ref>[https://www.imna.ir/news/452038/%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%A8%D8%B2%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA «ورزش بزکشی چیست؟»، خبرگزاری ایمنا.]</ref><br />
<br />
بزکشی در افغانستان یک مسابقۀ مردانه است و تماشاگران نیز همه مرد هستند اما گاهی زنها نیز بهعنوان تماشاگر مشارکت میکنند.<ref>عابدوف، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، 1393ش، ص218</ref><br />
<br />
در افغانستان بزکشی به دو روش سنتی و جدید انجام میشود. در روش سنتی که به آن «تودهبرآیی» نیز گفته میشود، قانون مشخصی برای بزکشی وجود ندارد و این مسابقه بدون محدودیت مکانی و در صحرا برگزار میشود.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/6673 وایتنی، «بزکشی»، وبسایت دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref> این نوع از بزکشی همواره با نزاع و اختلاف، همراه بود و برگزارکننده یا خانی که میتوانست بدون نزاع مسابقه را مدیریت کند، از شهرت برخوردار میشد.<ref>[https://gdpes.gov.af/index.php/dr/node/1185 پیمان، «تاریخچۀ مختصری از بازی بزکشی»، وبسایت ریاست عمومی تربیتبدنی و ورزش افغانستان.]</ref> در شکل سنتی ممکن است در یک روز، تا چهل دور پیاپی مسابقه برگزار شود که هر دور از مسابقه، جوایز و برندگان جداگانهای دارد.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/6673 وایتنی، «بزکشی»، وبسایت دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref><br />
<br />
در ۱۹۵۳م، از سوی کمیتۀ ملی المپیک، مسابقۀ بزکشی در [[کابل]] بهصورت دو تیم حداکثر دوازده نفره با یونیفرم خاص و با رعایت مقررات جدید برگزار شد. در شکل جدید بازی که «قرهجای» نیز خوانده میشود از دخالت خانها و سران اقوام جلوگیری میشود.<ref>[https://gdpes.gov.af/index.php/dr/node/1185 پیمان، «تاریخچۀ مختصری از بازی بزکشی»، وبسایت ریاست عمومی تربیتبدنی و ورزش افغانستان.]</ref> امروزه این مسابقه در قالب دو گروه سوارکار ۱۰ نفره و در دو دور ۴۵ دقیقهای برگزار میشود. هر کدام از گروها که به انداختن لاشۀ بُز در چاله موفق شوند، آن تیم برنده اعلام است و جوایز گرانقیمتی دریافت میکند.<ref>[https://www.karnaval.ir/blog/buzkashi-afghan-sport میرزایی، «بزکشی نبردی میان دلیران افغان»، وبسایت کارناوال.]</ref><br />
<br />
اهمیت این مسابقه باعث شده است که در افغانستان، فدراسیون ویژۀ این بازی تشکیل شود و در حالحاضر این مسابقه از سوی فدراسیون بزکشی، بهصورت رسمی و قانونمند، برگزار میشود.<ref>[https://gdpes.gov.af/index.php/dr/node/1185 پیمان، «تاریخچۀ مختصری از بازی بزکشی»، وبسایت ریاست عمومی تربیتبدنی و ورزش افغانستان.]</ref><br />
<br />
در دوران ظاهر شاه، تصویر مسابقۀ بزکشی روی اسکناس پانصدی افغانی بهعنوان نماد ملی و احترام به هویت اقوام افغانستان دیده میشود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D9%87-16/660323-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%B0%D8%B1-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 «پول افغانها در گذر زمان»، وبسایت بیمۀ سلامت.]</ref><br />
<br />
===مقررات فدراسیون بزکشی افغانستان===<br />
۱. هرتیم دارای ده نفر باشند؛<br />
<br />
۲. شلاق زدن به پهلوان چاپ انداز ممنوع است؛<br />
<br />
۳. وقت این بازی یک ساعت و ۴۵ دقیقه میباشد؛<br />
<br />
۴. میدان بزکشی دارای طول ۴۰۰ و عرض ۳۰۰ متر باشند؛<br />
<br />
۵. فقط ۵ نفر از بز کش از هرتیم میتوانند در نصف بازی شرکت جویند؛<br />
<br />
۶. هر نصف بازی ۴۵ دقیقه میباشد؛<br />
<br />
۷. پس از ۴۵ دقیقه برای ۱۵ دقیقه تفریح وجود داشته باشد؛<br />
<br />
۸. وزن بزغاله از ۵۰کیلو اضافه نباشد؛<br />
<br />
۹. کشتن وزخمی کردن عمدی ورزش کاران جرم است؛<br />
<br />
۱۱. بازی توسط داور اداره شود؛<br />
<br />
۱۲. داور حق دارد که وقت بازی یک چاپ انداز را کم زیاد و تمدید کند؛<br />
<br />
۱۳. لباس چاپ انداز و زین اسپ وزن و طول شلاق به معیار حفاظتی برابر باشد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/373202/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D8%A8%D8%B2%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «مسابقه بزکشی در افغانستان (عکس)»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران.]</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع== <br />
{{آغاز منابع}}<br />
*افغانینویس، عبدالله، لغات عامیانۀ فارسی افغانستان، تهران، مؤسسه تحقیقات و انتشارات بلخ، ۱۳۶۹ش.<br />
*«استقبال گرم مردم از ششمین دور مسابقات لیگ بزکشی»، وبسایت آی فیلم ۲، تاریخ درج مطلب: ۲۹ خرداد ۱۳۹۹ش.<br />
*باقری، وفا، «ورزشهای ملی افغانستان، بزکشی»، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۲ش.<br />
*«بزکشی، ورزش سنتی افغانستان»، وبسایت آپارات، تاریخ بازدید: ۱۹ فروردین ۱۴۰۲ش.<br />
*«پول افغانها در گذر زمان»، وبسایت بیمۀ سلامت، تاریخ درج مطلب: ۱ اسفند ۱۳۸۵ش.<br />
*پیمان، عارف، «تاریخچۀ مختصری از بازی بزکشی»، وبسایت ریاست عمومی تربیتبدنی و ورزش افغانستان، تاریخ درج مطلب: حمل (فروردین) ۱۴۰۰ش.<br />
*«تاریخچۀ ورزش بزکشی در افغانستان»، وبسایت آپارات، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۲ش.<br />
*دائرةالمعارف آریانا، کابل، ۱۳۴۱ش.<br />
*عابدوف، دادا جان، آداب، آیینها و باورهای مردم افغانستان، ترجمه، بهرام امیر احمدیان، کابل، انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان، ۱۳۹۳ش.<br />
*عنایتالله، «بزکشی»، کابل، فولکور، شماره ۲، ۱۳۵۳ش.<br />
*کتاب سال کیهان، تهران، شماره ۲، ۱۳۴۲ش.<br />
*کلیفرد، مری لوئیس، سرزمین و مردم افغانستان، ترجمۀ مرتضی اسعدی، تهران، شرت انشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۷۱ش.<br />
*«مسابقۀ بزکشی: ورزش معنوی افغانستان»، وبسایت آپارات، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۲ش.<br />
*«مسابقه بزکشی در افغانستان (عکس)»، وبسایت تحلیلی-خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ دی ۱۳۹۳ش.<br />
*میرفخرایی، مریم، «بزکشی»، مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ شهریور ۱۳۹۹ش.<br />
*میرزایی، زهرا، «بزکشی نبردی میان دلیران افغان»، وبسایت کارناوال، تاریخ بازدید: ۲۶ فروردین ۱۴۰۲ش.<br />
*«نگاهی به تاریخچه بزکشی در افغانستان»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۵ فروردین ۱۳۹۶ش.<br />
*وایتنی، آزوی، «بزکشی»، وبسایت دانشنامۀ جهان اسلام، تاریخ بازدید: ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.<br />
*«ورزش بزکشی چیست؟»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۶ آبان ۱۳۹۹ش.<br />
*Dupree, L., Afghanistan, Princeton, 1973.<br />
*National Geographic, 1973, vol. CXLIV, no. 5.<br />
{{پایان منابع}}</div>حبیب الله نجفی