رضا عسکری: رضا عسکری صفحهٔ بی بی شهربانو را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به بی‌بی شهربانو منتقل کرد

2026-05-18T11:51:48Z

رضا عسکری صفحهٔ بی بی شهربانو را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به بی‌بی شهربانو منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۲۱
(بدون تفاوت)

افشان بستاکچی: صفحه‌ای تازه حاوی «left| '''بی‌بی شهر‌بانو؛''' بقعه‌ای تاریخی در شهر ری. بقعه بی‌بی شهر‌بانو یکی از بنا‌های تاریخی و گردشگری شهرری است که در دامنۀ جنوبی کوه ری قرار دارد. قدمت این بنای تاریخی را تا ‌دوران ساسانیان گفته‌...» ایجاد کرد

2026-04-18T10:35:04Z

صفحه‌ای تازه حاوی «300px|thumb|left| <big>'''بی‌بی شهر‌بانو؛'''</big> بقعه‌ای تاریخی در شهر ری. بقعه بی‌بی شهر‌بانو یکی از بنا‌های تاریخی و گردشگری شهرری است که در دامنۀ جنوبی کوه ری قرار دارد. قدمت این بنای تاریخی را تا ‌دوران ساسانیان گفته‌...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:بی-بی-شهربانو.jpg|300px|thumb|left|]]
<big>'''بی‌بی شهر‌بانو؛'''</big> بقعه‌ای تاریخی در شهر ری.

بقعه بی‌بی شهر‌بانو یکی از بنا‌های تاریخی و گردشگری [[شهرری]] است که در دامنۀ جنوبی کوه ری قرار دارد. قدمت این بنای تاریخی را تا ‌دوران [[ساسانیان]] گفته‌اند. این مقبره محل تجمع و نیایشگاه [[زرتشتیان]] بوده است. بقعۀ سنگی بی‌بی شهر‌بانو در تاریخ ۳۰ [[خرداد ‌]]۱۳۱۵ش در فهرست آثار ملی [[ایران]] ثبت شده است.
==تاریخچه==
باستان‌شناسان، [[معماری]] سنگی بقعۀ بی‌بی شهر‌بانو را دارای قدمتی کهن و مربوط به سده‌های نخستین [[اسلام]] دانسته‌اند.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/8721-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88/ . «کوه و مقبره بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت کجارو.]</ref> بعضی، این بنای تاریخی را پرستش‌گاه [[زردشتیان]] پیش از اسلام می‌دانند<ref> [https://fa.wikishia.net/view/%D8%A8%D9%82%D8%B9%D9%87_%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88 . «بقعه بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت ویکی شیعه.]</ref> که پیشینۀ آن به عهد [[ساسانیان]] بر می‌گردد.<ref> [http://ensani.ir/fa/article/5246/%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3 . بویس، «بی‌بی شهربانو و بانو پارس»، 1346ش، ص137.]</ref> درب منبت‌کاری شدۀ زیبایی که در ورودی شرقی این مقبره قرار دارد، مربوط به دوران شاه طهماسب است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%A8%D9%82%D8%B9%D9%87_%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88 . «بقعه بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت ویکی شیعه.]</ref>

==نام‌گذاری==
مردم این مکان را مرقد شهر‌بانو دختر یزدگرد می‌دانند<ref> [https://abadis.ir/fatofa/%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88/ . دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ بی‌بی شهربانو، وب‌سایت آبادیس.]</ref> و به همین دلیل، به نام بی‌بی شهربانو، معروف شده است.<ref> [https://lastsecond.ir/blog/2559-bibi-shahrbanoo-tomb . «آرامگاه بی‌بی شهربانو، زیارتگاهی در دل کوه‌های شهر ری»، وب‌سایت لست سکند.]</ref>

==جغرافیا==
مقبرۀ بی‌بی شهر‌بانو در [[شهرری]] از توابع استان [[تهران]] قرار دارد.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/8721-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88/ . «کوه و مقبره بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت کجارو.]</ref> این مقبره بر فراز کوهی در دامنۀ جنوبی کوه ری<ref> [https://fa.wikishia.net/view/%D8%A8%D9%82%D8%B9%D9%87_%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88 . «بقعه بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت ویکی شیعه.] </ref> و در مسیر جاده امين‌آباد است. <ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8721-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88/ . «کوه و مقبره بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت کجارو.]</ref> این مقبره از شمال به [[تهران]]، از غرب به اسلامشهر و از قسمت شرقی و جنوبی به ورامین محدود می‌شود.<ref> [https://www.fadaktrains.com/blog/8468/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%A2%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5/ . «آرامگاه بی‌بی شهربانو کجاست؟»، وب‌سایت قطارهای فدک.]</ref>

==معماری==
مقبرۀ بی‌بی شهر‌بانو، سازه‌ای سنگی و شبیه نیایشگاه‌های آناهید است.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/8721-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88/ . «کوه و مقبره بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت کجارو.]</ref> معماری این بنای تاریخی مستطیلی با ساختاری منظم و استوار از جنس سنگ است که با آجر و سنگ پوشیده شده است. <ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8721-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88/ . «کوه و مقبره بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت کجارو.]</ref> برخی معتقدند این سازه باقی مانده‌ای از عهد آل‌بویه است.<ref> [https://fa.wikishia.net/view/%D8%A8%D9%82%D8%B9%D9%87_%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88 . «بقعه بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت ویکی شیعه.]</ref> همچنین محوطۀ داخلی این مقبره با اتاقی طویل جنوبی در عصر ساسانی ساخته شده است. تکمیل این سازۀ تاریخی در گذر زمان شکل گرفت به‌طوری که دیوار‌ها، اتاق‌های مختلف، راهرو و محوطه اصلی که اکنون به شکل دو صحن مجزا است در گذر زمان به آن اضاقه شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8721-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88/ . «کوه و مقبره بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت کجارو.]</ref> گنبد کاشی‌کاری شدۀ این مقبره، برخی از گچ‌بری‌ها و تزئینات به‌کار‌رفته در آن مربوط به دوران [[قاجار]] است.<ref> [https://lastsecond.ir/blog/2559-bibi-shahrbanoo-tomb . «آرامگاه بی‌بی شهربانو، زیارتگاهی در دل کوه‌های شهر ری»، وب‌سایت لست سکند.]</ref>

==تجمع زرتشتیان==
پیروان دین [[زرتشت]] هر سال در ۲۷ [[خرداد]]، در این مکان تجمع کرده و به نیایش می‌پردازند. آنها این مکان را نیایشگاه آناهید می‌دانند.<ref> [http://ensani.ir/fa/article/5246/%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3 . بویس، «بی‌بی شهربانو و بانو پارس»، 1346ش، ص136.]</ref> قرار‌گرفتن این مقبره در پای کوه و چشمه‌ساری که از کنار آن عبور می‌کند آن را به یکی از مناطق مورد احترام زرتشتیان تبدیل کرده است.<ref> [https://lastsecond.ir/blog/2559-bibi-shahrbanoo-tomb . «آرامگاه بی‌بی شهربانو، زیارتگاهی در دل کوه‌های شهر ری»، وب‌سایت لست سکند.]</ref> در برخی از دوره‌های تاریخی، زیارت این مقبره مختص زنان بوده است.<ref> [https://www.fadaktrains.com/blog/8468/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%A2%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5/ . «آرامگاه بی‌بی شهربانو کجاست؟»، وب‌سایت قطارهای فدک.]</ref>

==جاذبه‌های گردشگری==
مقبرۀ بی‌بی شهر‌بانو در یک منطقۀ کوهستانی قرار دارد<ref> [http://ensani.ir/fa/article/5246/%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%B3 . بویس، «بی‌بی شهربانو و بانو پارس»، 1346ش، ص141.]</ref> که شرایط مناسبی را برای علاقه‌مندان به [[پیاده‌روی]] و [[کوهنوردی]] فراهم کرده است. همچنین در کنار آن چشمۀ زلالی جاری است که آب این چشمه به حوضی که ماهی‌های سیاه‌رنگ دارد، می‌ریزد. اطراف این مقبره را پوشش گیاهی متنوع و برخی درختان مانند چنار فرا گرفته است.<ref> [https://lastsecond.ir/blog/2559-bibi-shahrbanoo-tomb . «آرامگاه بی‌بی شهربانو، زیارتگاهی در دل کوه‌های شهر ری»، وب‌سایت لست سکند.]</ref> همچنین در سمت راست و پایین پله‌های بقعۀ بی‌بی شهر‌بانو غاری وجود دارد که با مدخلی تنگ و باریک، شرایط را برای علاقه‌مندان به غارنوردی و بازدید از این بنای تاریخی تفریحی فراهم کرده است.<ref> . [https://www.kojaro.com/attraction/8721-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88/ «کوه و مقبره بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

==امکانات رفاهی==
مقبره بی‌بی شهربانو دارای امکانات رفاهی مختلفی مانند [[مسجد]]، سکوی استراحت، سرویس بهداشتی و فروشگاه‌های مواد غذایی است. پله‌های متعدد منتهی به زیارتگاه، برای افراد سالمند و ضعیف مناسب نیست. همچنین مسیر منتهی به این مکان دارای جادۀ آسفالت بوده و شرایط حمل و نقل راحتی را برای بازدید کنندگان با استفاده از وسایل نقلی شخصی یا عمومی تا نزدیکی محوطۀ ورودی این مکان تاریخی فراهم کرده است. استفاده از پارکینگ خودرو، نیاز به پرداخت هزینه ورودی دارد.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/8721-%D9%85%D9%82%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88/ . «کوه و مقبره بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت کجارو.]</ref>

==مسیر دسترسی==
برای بازدید از مقبرۀ بی‌بی شهربانو لازم است، ابتدا به شهر [[تهران]] و منطقۀ [[شهر ری]] رفته و با عبور از جادۀ امین‌آباد به زیارتگاه رسید.<ref> [https://www.irna.ir/news/84230323/%D9%85%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D9%82%D8%B9%D9%87-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AB-%D8%B4%D8%AF . «مسیر دسترسی ویژه به بقعه بی‌بی شهربانو در شهرری احداث شد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* «آرامگاه بی‌بی شهربانو، زیارتگاهی در دل کوه‌های شهر ری»، وب‌سایت لست سکند، تاریخ بازدید: 14 بهمن 1401ش.
* «آرامگاه بی‌بی شهربانو کجاست؟»، وب‌سایت قطارهای فدک، تاریخ بازدید: 14 بهمن 1401ش.
* «بقعه بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت ویکی شیعه، تاریخ بازدید: 14 بهمن 1401ش.
* بویس، مری، «بی‌بی شهربانو و بانو پارس»، بررسی‌های تاریخی، شماره 9، 1346ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت آبادیس، تاریخ بازدید: 14 بهمن 1401ش.
* «کوه و مقبره بی‌بی شهربانو»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 14 بهمن 1401ش.
* «مسیر دسترسی ویژه به بقعه بی‌بی شهربانو در شهرری احداث شد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ بازدید: 14 بهمن 1401ش.

بی‌بی شهربانو - تاریخچهٔ نسخه‌ها

رضا عسکری: رضا عسکری صفحهٔ بی بی شهربانو را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به بی‌بی شهربانو منتقل کرد