محمدحسن عباسی: صفحه‌ای تازه حاوی «لباس و اکسسوری‌های رامین رضاییان در برنامه فوتبال برتر به ارزش ۱۳۰ هزار یورو '''{{درشت|تفاخر}}'''، بیان کمالات خود جهت تحقیر دیگران...» ایجاد کرد

2026-05-10T12:09:33Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=لباس و اکسسوری‌های رامین رضاییان در برنامه فوتبال برتر به ارزش ۱۳۰ هزار یورو|بندانگشتی|لباس و اکسسوری‌های رامین رضاییان در برنامه فوتبال برتر به ارزش ۱۳۰ هزار یورو '''{{درشت|تفاخر}}'''، بیان کمالات خود جهت تحقیر دیگران...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:تفاخر.jpg|جایگزین=لباس و اکسسوری‌های رامین رضاییان در برنامه فوتبال برتر به ارزش ۱۳۰ هزار یورو|بندانگشتی|لباس و اکسسوری‌های رامین رضاییان در برنامه فوتبال برتر به ارزش ۱۳۰ هزار یورو]]
'''{{درشت|تفاخر}}'''، بیان کمالات خود جهت تحقیر دیگران

تفاخر در لغت به‌معنای نازیدن به خود یا دیگری یا چیزی است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/تفاخر دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه تفاخر.]</ref> تفاخر در اصطلاح به‌معنای مباهات کردن و بر زبان آوردن چیزی است که آن را کمال می‌پندارد.<ref>نراقی، معراج‌السعاده، 1375ش، ص304.</ref> همچنین تفاخر، نمایاندن امری است که ممکن است حق باشد یا ناحق.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/109168/تفاخر-غلبه-تخیلات-واهی سلیمی، «تفاخر؛ غلبه تخیلات واهی»، وبگاه روزنامه کیهان.]</ref> فخور نیز به کسی گفته می‌شود که پیوسته، خوبی‌های خود را برمی‌شمارد و از این راه، خودنمایی می‌کند.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/تفاخر «تفاخر»، در ویکی فقه.]</ref>

علمای اخلاق، فخرفروشی را از اقسام تکبر دانسته‌اند.<ref>شبّر، اخلاق، 1374ش، ص289.</ref>

==تفاخر در قرآن و روایات==
در [[قرآن]] یک‌بار واژه تفاخر به‌معنای فخرفروشی در بین خود آمده<ref>سوره حدید، آیه20.</ref> و چهار بار واژه فخور به‌معنای متکبر، فخرفروش و خودستا آمده است.<ref>سوره نساء، آیه 36؛ سوره هود، آیه 10؛ سوره لقمان، آیه 18؛ سوره حدید، آیه 23.</ref> فرد مباهات‌کننده نیز «مختال» و خیال‌باف معرفی شده تا بفهمد که برخلاف حق و واقع برای خودش ارزش قائل است.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/109168/تفاخر-غلبه-تخیلات-واهی سلیمی، «تفاخر؛ غلبه تخیلات واهی»، وبگاه روزنامه کیهان.]</ref> قرآن فخرفروشی را ناشی از جهل می‌داند.<ref>سوره تکاثر، آیه 3-7 ؛ [https://lib.eshia.ir/10341/1/304 نراقی، معراج‌السعاده، 1375ش، ص304.]</ref> در روایات نیز تفاخر به‌عنوان آفت [[دین]] معرفی شده است.<ref>شبّر، اخلاق، 1374ش، ص341.</ref> [[امام سجاد]] و [[امام باقر]] از متکبرِ فخرفروش در عجب‌اند که چگونه کسی که دیروزش نطفه گندیده بوده و فردایش مرداری متعفن است، گرفتار فخرفروشی و مباهات می‌شود!<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/329 کلینی، الکافی، 1367ش، ج2، ص329.]</ref>

==اقسام تفاخر==
تفاخر به مال و ثروت،<ref>سوره کهف، آیه 34؛ سوره قصص، آیه 76 و 79؛ سوره سبأ، آیه 35؛ مراغی، تفسیر المراغی، ج20، ص98.</ref> قوم و قبیله،<ref>مکارم، برگزیده تفسیر نمونه، 1382ش، ج1، ص183.</ref> [[جمعیت]]،<ref>[https://lib.eshia.ir/12016/20/350 علامه طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1371ش، ج20، ص350.]</ref> نیاکان،<ref>سوره بقره، آیه 200؛ سوره مؤمنون، آیه 101؛ مکارم، برگزیده تفسیر نمونه، 1382ش، ج1، ص183.</ref> فرزندان<ref>[https://lib.eshia.ir/12016/20/350 علامه طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 1371ش، ج20، ص350.]</ref> و حتی مردگان<ref>سوره تکاثر، آیه 1-2؛ [https://kayhan.ir/fa/news/109168/تفاخر-غلبه-تخیلات-واهی سلیمی، «تفاخر؛ غلبه تخیلات واهی»، وبگاه روزنامه کیهان.]</ref> از اقسام تفاخر به‌حساب می‌آیند.

==بستر تکوین تفاخر==
احساس حقارت نسبت به کمبودها،<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/109168/تفاخر-غلبه-تخیلات-واهی سلیمی، «تفاخر؛ غلبه تخیلات واهی»، وبگاه روزنامه کیهان.]</ref> خودپسندی،<ref>[https://lib.eshia.ir/10061/8/249/خودپسندی هاشمی رفسنجانی، فرهنگ قرآن، 1385ش، ج8، ص249.]</ref> موقعیت اجتماعی،<ref>بلاغی، حجة التفاسیر، 1386ش، ج4، ص153</ref> ناسپاسی نسبت به نعمات الهی، قدرت زیاد، ثروت زیاد، دنیاگرایی، شرک و [[ریا]]<ref>[https://lib.eshia.ir/10061/8/247 هاشمی رفسنجانی، فرهنگ قرآن، 1385ش، ج8، ص247-249.]</ref> از عوامل شکل‌گیری تفاخر در وجود آدمی هستند.

==تفاخر پسندیده==
در نقطه مقابل تفاخر نکوهیده، تفاخر پسندیده نیز داریم. مباهات خداوند در نزد فرشتگان نسبت به بیتوته [[امام علی]] در لیلة المبیت به‌جای [[پیامبر اکرم|پیامبر]] خدا،<ref>[https://lib.eshia.ir/27725/1/469 طوسی، الأمالی، 1414ق، ص469.]</ref> کسانی که از میهمان پذیرایی می‌کنند،<ref>دیلمی، ارشادالقلوب، 1371ش، ج1، ص137.</ref> افتخار پیامبر به امتش در روز قیامت،<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/5/334/أُبَاهِی کلینی، الکافی، 1367ش، ج5، ص334.]</ref> و فخر فقیران در روز رستاخیز بر سایرین،<ref>دیلمی، ارشادالقلوب، 1371ش، ج1، ص194.</ref> از نمونه‌های تفاخر پسندیده است.

==آثار تفاخر نکوهیده==
تفاخر نکوهیده، نوعی ناهنجاری رفتاری محسوب می‌شود که افراد خیال‌باف مرتکب آن می‌شوند. از آیات قرآن و نیز روایات چنین برمی‌آید که محرومیت از دوستی خدا،<ref>سوره نساء، آیه 36.</ref> کفر، کوردلی، خودشیفتگی و خودپسندی، [[تکبر]] و [[غرور]]، [[بخل]]، کتمان و کفران نعمات الهی، رویگردانی از آخرت،<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/109168/تفاخر-غلبه-تخیلات-واهی سلیمی، «تفاخر؛ غلبه تخیلات واهی»، وبگاه روزنامه کیهان.]</ref> إحباط اعمال و چه بسا نابودی اموال و شخص فخرفروش<ref>بلاغی، حجة التفاسیر، 1386ش، ج4، ص154.</ref> رهاورد تفاخر نکوهیده در برابر دیگران است.

==درمان تفاخر==
[[ایمان]] به آخرت، توجه به فرجام پیشینیان، توجه به حسابرسی اعمال در قیامت و کیفر بدسگالان و فخرفروشان،<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/109168/تفاخر-غلبه-تخیلات-واهی سلیمی، «تفاخر؛ غلبه تخیلات واهی»، وبگاه روزنامه کیهان.]</ref> نیکی به والدین و خویشان و یتیمان و همسایگان<ref>[https://lib.eshia.ir/10061/8/252 هاشمی رفسنجانی، فرهنگ قرآن، 1385ش، ج8، ص252.]</ref> و فروتنی و تواضع<ref>شبّر، اخلاق، 1374ش، ص167.</ref> راه درمان رذیله تفاخر است. [[قرآن]] کسانی را که دارای اعمال صالح و در زمره شکیبایان هستند، از فخرفروشی به‌دور دانسته است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10061/8/252 هاشمی رفسنجانی، فرهنگ قرآن، 1385ش، ج8، ص252.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
*قرآن
*بلاغی، سیدعبدالحجة، حجة التفاسیر و بلاغ الاکسیر، قم، حکمت، چاپ اول، ۱۳۸۶ش.
*«تفاخر»، در سایت ویکی فقه، تاریخ بازیابی: ۲۲ مهر ۱۴۰۰ش.
*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، در سایت اینترنتی واژه‌یاب، تاریخ بازیابی: ۲۲ مهر ۱۴۰۰ش.
*دیلمی، حسن بن محمد، ارشاد القلوب، قم، شریف رضی، ۱۳۷۱ش.
*سلیمی، محمدرضا، «تفاخر؛ غلبه تخیلات واهی»، تارنمای روزنامه کیهان، تاریخ درج:۳۰ تیر ۱۳۹۶ش.
*شبر، سید عبدالله، اخلاق، قم، هجرت، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.
*طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، اسماعیلیه، چاپ پنجم، ۱۳۷۱ش.
*طوسی، محمد بن حسن، الامالی، قم، دارالثقافه للطباعه، ۱۴۱۴ق.
*کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، انتشارات اسلامی، چاپ سوم، ۱۳۶۷ش.
*مراغی، احمد مصطفی، تفسیرالمراغی، بیروت، دارالفکر، بی‌تا.
*مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، برگزیده تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب‌الاسلامیه، چاپ سیزدهم، ۱۳۸۲ش.
*نراقی، احمد، معراج السعاده، قم، هجرت، ۱۳۷۵ش.
*هاشمی رفسنجانی، علی‌اکبر و دیگران، فرهنگ قرآن، قم، بوستان کتاب، چاپ اول، ۱۳۸۵ش.
{{پایان منابع}}

تفاخر - تاریخچهٔ نسخه‌ها