حمید فرهمندی راد: صفحه‌ای تازه حاوی «رضا حسین‌زاده قهرمان وزنه‌بردار ایرانی '''تقویت اراده'''؛ قوی کردن نیروی درون برای غلبه بر امیال و هوس‌ها و حرکت به سمت اهداف بلند. تقویت اراده برای رسی...» ایجاد کرد

2026-05-24T08:19:47Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=رضا حسین‌زاده قهرمان وزنه‌بردار ایرانی|بندانگشتی|رضا حسین‌زاده قهرمان وزنه‌بردار ایرانی '''<big>تقویت اراده</big>'''؛ قوی کردن نیروی درون برای غلبه بر امیال و هوس‌ها و حرکت به سمت اهداف بلند. تقویت اراده برای رسی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:تقویت اراده.jpg|جایگزین=رضا حسین‌زاده قهرمان وزنه‌بردار ایرانی|بندانگشتی|رضا حسین‌زاده قهرمان وزنه‌بردار ایرانی]]
'''<big>تقویت اراده</big>'''؛ قوی کردن نیروی درون برای غلبه بر امیال و هوس‌ها و حرکت به سمت اهداف بلند.

تقویت اراده برای رسیدن به کمال و اهداف بلند کاری ضروری است. با ارادۀ قوی می‌توان امیال و هوس‌های مزاحم و موانع را از سر راه بر‌داشت. سبک زندگی و رفتار هر روزۀ انسان موجب تقویت یا تضعیف اراده است. از این‌رو توجه به نوع رفتار و انتخاب سبک زندگی که اراده را تقویت کند و [[برنامه‌ریزی]] برای آن ضرورت دارد.
==مفهوم‌شناسی تقویت اراده==
اراده به‌معنای خواستن و قصد،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%87 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه اراده.]</ref> از سوی دانشمندان [[مسلمان]] به شوق مؤکد تعریف شده است؛ اشتیاق شدید به هر چیز موجب می‌شود که انسان خواستار آن ‌شود.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/70/%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%9B-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-19 مصباح‌یزدی، «سیمای شیعیان ۱۹»، وب‌سایت آثار آیت‌الله مصباح یزدی.]</ref> در آغاز، اشتیاق<ref> [https://mesbahyazdi.ir/node/70/%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%9B-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-19 مصباح‌یزدی، «سیمای شیعیان ۱۹»، وب‌سایت آثار آیت‌الله مصباح یزدی.]</ref> و ارادۀ انسان برای هر چیزی ضعیف است،<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1376ش، ج32، ص 51.</ref> اما با توجه و تمرکز، این شوق افزایش می‌یابد.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/70/%D8%AC%D9%84%D8%B3%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%9B-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D9%86-19 مصباح‌یزدی، «سیمای شیعیان ۱۹»، وب‌سایت آثار آیت‌الله مصباح یزدی.]</ref> انسان این توانایی را دارد که با قوۀ اراده، فعالیت‌های خود را بر اساس عقل و برای رسیدن به اهداف بلند و متعالی تدبیر کند. تقویت اراده موجب می‌شود که فعالیت‌های التذاذی و میل‌ها در راستای مصلحت‌ و عقل افراد قرار گیرد.<ref> [https://lib.eshia.ir/50048/1/51 مطهری، انسان و ایمان، 1402ش، ص49-51.] </ref>

==قدرت اراده==
[[پرونده:تقویت اراده۱.jpg|جایگزین=نوشته روی دیوار مدرسه درباره تقویت اراده|بندانگشتی|نوشته روی دیوار مدرسه درباره تقویت اراده]]
اگر ارادۀ انسان قوی شود «نمى‌توانم» و «نمى‌شود» برای او بی‌معنا بوده و برای تحقق مراد خود می‌کوشد.<ref>مظاهری، ‌سیر و سلوک، 1392ش، ص83.</ref> علامه طباطبایی و [[مرتضی مطهری]] معتقد هستند حتی معجزات انبیا مانند شکافتن دریا، اژدها شدن عصا و زنده کردن مردگان، با ارادۀ پیامبران و البته با اذن خداوند بوده است.<ref>مطهری، نبوت، 1392ش، ص140.</ref> از نگاه دانشمندان مسلمان، انسان با تکیه بر قدرت اراده خود می‌تواند مانند پرندگان در هوا حرکت کند، اما عموم افراد چنین باوری به ارادۀ خود ندارند.<ref>مطهری، نبوت، 1392ش، ص147.</ref> [[امام صادق]]، بدن انسان را توانا بر هر کاری دانسته به‌شرطی که واقعا به آن باور داشته باشد.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/67/205/%D9%85%D8%A7_%D8%B6%D8%B9%D9%81_%D8%A8%D8%AF%D9%86_%D8%B9%D9%85%D8%A7_%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA مجلسي، بحار الأنوار، 1403ق، ج67، ص205.] </ref>
==عوامل تقویت اراده==

از منظر اخلاق‌پژوهان، کمال انسان در گرو ارادۀ انسان در جهت کمال است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/401184/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA آریان و جهان‌پناه، «عوامل مؤثر بر ارادة انسان و تقویت آن در راستای انجام عمل صالح از نظر قرآن»، ۱۳۹۸ش، ص۷۸.]</ref> ارادۀ انسان هنگامی به کمال می‌رسد که بر میل‌ها و عواطف غلبه کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/401036/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%84 عالم‌زاده نوری، «عوامل تقویت اراده و افزایش قدرت عمل»، ۱۳۹۶ش، ص۲۶.]</ref> غفلت و برنامه‌نداشتن در سبک زندگی موجب می‌شود که هر چیزی حواس و توجه انسان را به خود مشغول کرده و مانع ایجاد اشتیاق به اهداف اصلی و در نتیجه مانع از تحقق ارادۀ قوی برای رسیدن به آن شود.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/6666 مصباح یزدی، سیمای سرافرازان، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص295.] </ref> برای مثال، کسی که ارادۀ ترک [[اعتیاد به مواد مخدر|اعتیاد]] دارد باید عوامل تضعیف اراده را بشناسد و خود را از قبل آماده کرده<ref>رایان، قدرت اراده، ۱۳۹۸ش، ص۷۶.</ref> و با مراقبه و عدم غفلت، اراده را تقویت کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/401036/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%84 عالم‌زاده نوری، «عوامل تقویت اراده و افزایش قدرت عمل»، ۱۳۹۶ش، ص۲۷.]</ref>

مهمترین مواردی که از نگاه دانشمندان موجب تقویت اراده می‌شود عبارت است از:
===آگاهی===

آگاهی علاوه‌بر اینکه به ارادۀ انسان جهت می‌دهد همچنین اراده را بسیار قوی‌تر می‌کند. حکایت ساحران فرعون مثال روشنی است که وقتی ساحران از حقیقت آگاهی یافتند تا پای جان برای آن ایستادگی کردند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/401184/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA آریان و جهان‌پناه، «عوامل مؤثر بر ارادة انسان و تقویت آن در راستای انجام عمل صالح از نظر قرآن»، ۱۳۹۸ش، ص۷9.]</ref>
===محبت===

محبت به هرچیز ارادۀ انسان را به سمت آن می‌کشاند همچنانکه محبت به خداوند اراده را به سمت کارهای نیک می‌کشاند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/401184/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA آریان و جهان‌پناه، «عوامل مؤثر بر ارادة انسان و تقویت آن در راستای انجام عمل صالح از نظر قرآن»، ۱۳۹۸ش، ص81.]</ref>
===توجه‌داشتن به پیامدها و عواقب===

توجه به عواقب و پیامدها موجب برانگیختن اراده است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/401184/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA آریان و جهان‌پناه، «عوامل مؤثر بر ارادة انسان و تقویت آن در راستای انجام عمل صالح از نظر قرآن»، ۱۳۹۸ش، ص83.]</ref> این عامل به‌قدری اهمیت دارد که خداوند نزول [[قرآن]] را برای انذار و برحذر داشتن از عواقب نازل کرده است.<ref>سوره فرقان، آیه 1.</ref>
===صبر===

[[صبر]] از عناصر ارادۀ قوی است. هرقدر صبر انسان بیشتر باشد اراده نیز قوی‌تر خواهد بود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/401184/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA آریان و جهان‌پناه، «عوامل مؤثر بر ارادة انسان و تقویت آن در راستای انجام عمل صالح از نظر قرآن»، ۱۳۹۸ش، ص8۴.]</ref>
===مداومت بر عمل===

مداومت بر عمل موجب قوی شدن اراده انسان برای انجام آن است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/527007/%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A3%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7 مددخانی و دیگران، «اصول و روش‌های تقویت اراده با تأکید بر دیدگاه آیت الله مصباح یزدی»، ۱۴۰۱ش، ص۶۷.] </ref>
===الگوگیری===

یکی از ویژگی‌های انسان این است که روحیات افراد دیگر را جذب می‌کند. مراوده و معاشرت با افراد دارای ارادۀ قوی<ref>[https://ensani.ir/fa/article/401184/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA آریان و جهان‌پناه، «عوامل مؤثر بر ارادة انسان و تقویت آن در راستای انجام عمل صالح از نظر قرآن»، ۱۳۹۸ش، ص85.]</ref> و یا نظرکردن در سیره و زندگی بزرگانی که اراده‌های بزرگ داشتند موجب می‌شود انسان ارادۀ قوی پیدا می‌کند.<ref>قرشی، باقر شریف، النظام التربوی فی الإسلام، صفحه: ۲۲۷، دار الکتاب الإسلامي، [بی جا] - [بی جا]</ref>
===اجتناب از گناه===
[[پرونده:تقویت اراده۲.jpg|جایگزین=فرازی از وصیت نامه شهید سلمانیان؛ ایده نذر ترک گناه|بندانگشتی|فرازی از وصیت نامه شهید سلمانیان؛ ایده نذر ترک گناه]]
اجتناب از گناه یکی از مهم‌ترين راهكارها برای تقويت اراده است. هنگامی که زمينۀ ارتكاب گناه وجود دارد، ولی گناه نکند، موجب می‌شود اراده قوى شود.<ref>مظاهری، حسین، ‌سیر و سلوک، 1389ش، ص87.</ref>
===توكل===

«[[توکل|توكل]]» از عوامل امیدبخش و انگیزه دهنده بوده و با جلوگیری از انزوا و کناره‌گیری، ارادۀ افراد را قوی می‌کند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/36306?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=209&viewType=html&query=%D8%AA%D9%82%D9%88%D9%8A%D8%AA%20%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%87 رضایی اصفهانی، قرآن و علوم تجربی، ۱۳۹۱ش، ص۲۰۹.] </ref>
===روزه گرفتن===

[[روزه]] گرفتن باعث می‌شود افراد با مقاومت در برابر تمایلات و هوس‌های نفسانی، ارادۀ قوی پیدا کنند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/3861?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=9&viewType=html&query=%D8%AA%D9%82%D9%88%D9%8A%D8%AA%20%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%87 حسینی ادیانی، حج مقبول، ۱۳۸۵ش، ص۹.] </ref>
===همت بلند و هدف عالی داشتن===

آرزوهاى بزرگ و اهداف عالى و چشم دوختن به آن اهداف، سبب تقویت و حرکت ارادۀ انسان براى رسيدن به اهداف‌ است.<ref>موسوی لاری، رسالت اخلاق در تکامل انسان، 1376ش، ص358. </ref>
===تلقين به نفس===

تلقین به نفس به این صورت که ارادۀ قوی را به خود تلقین کند از عوامل تاثیرگذار برای ارادۀ قوی است.<ref>موسوی لاری، رسالت اخلاق در تکامل انسان، 1376ش، ص358. </ref> بعضی بزرگان برای ساختن و اصلاح چه فرد باشد و یا جامعه، تلقین و تکرار آن را لازم دانسته‌اند.<ref> [https://noorlib.ir/book/view/16897?volumeNumber=1&sectionNumber=2&pageNumber=249&viewType=html&query=%D8%AA%D9%84%D9%82%D9%8A%D9%86%20%D9%86%D9%81%D8%B3 خمینی، تهذیب نفس و سیر و سلوک از دیدگاه امام خمینی، ۱۳۸۷ش، ص۲۴۹.] </ref>
==برنامه‌ریزی برای تقویت اراده==
[[پرونده:تقویت اراده۴.jpg|جایگزین=دفتر خودسازی شهیده زینب کمایی|بندانگشتی|دفتر خودسازی شهیده [[زینب کمایی]]]]

===برنامه‌ریزی جزیی و مشخص===

زمان‌بندی مشخص گامی مؤثر برای تقویت اراده است.<ref>رایان، قدرت اراده، 1398ش، ص۳۳.</ref> دانشمندان گفته‌اند که ارادۀ انسان به یک کار کلی تعلق نمی‌گیرد. برای مثال کسی که تصمیم داشته باشد کتابی را در آینده بخواند، این یک کار کلی است که زمان و مکان مشخصی ندارد و هر موقعی را شامل می‌شود. از این‌رو لازم است کار جزیی و مشخص باشد مثل اینکه بگوید فردا در این ساعت این کتاب را مطالعه خواهم کرد<ref>[https://ensani.ir/fa/article/401036/%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D9%84 عالم‌زاده نوری، «عوامل تقویت اراده و افزایش قدرت عمل»، ۱۳۹۶ش، ص30.]</ref> و یا به‌جای گفتن اینکه چند بار در هفته [[ورزش]] می‌کنم زمان ورزش را مشخص کند.<ref>رایان، قدرت اراده، 1398ش، ص۴۷.</ref>
===شروع از کم و تدریجی===

فشار يکدفعه و زیاد برای تقویت اراده توصیه نمی‌شود و لازم است اراده به‌تدریج تقویت شود.<ref>فرانک رایان، قدرت اراده، 1398ش، ص14.</ref> شروع از جای کوچک منافاتی با هدف بزرگ و همت عالی ندارد.<ref>سبحانی، رمز پیروزی مردان بزرگ، ۱۳۹۴ش، ص65.</ref> همچنین شروع از جای کوچک به افراد فرصت بازنگری و برطرف کردن اشتباهات را می‌دهد.<ref>سبحانی، رمز پیروزی مردان بزرگ، ۱۳۹۴ش، ص68.</ref> [[پیامبر اسلام]] نیز دعوت خود را از جای کوچک شروع کرده و روز نخست به‌جز پذیرفتن يگانگى خدا و رسالت پیامبر، چيز ديگرى از مردم نخواست.<ref>سبحانی، رمز پیروزی مردان بزرگ، ۱۳۹۴ش، ص۶۵. </ref>

'''انجام به‌موقع کارهای جزیی'''
[[پرونده:تقویت اراده۳.png|جایگزین=همایش ترک سیگار|بندانگشتی|همایش ترک سیگار]]
ارادۀ انسان به‌گونه‌ای است که اگر فردی در یک زمینه ارادۀ خود را تقویت کند در امور دیگر نیز تقویت می‌شود. برای مثال کسی که ارادۀ خود را برای ترک شیرینی بیشتر کند ارادۀ او در ترک سیگار نیز تقویت می‌شود.<ref>فرانک رایان، قدرت اراده، 1398ش، ص14.</ref> از این‌رو برای تقویت اراده می‌توان از کارهای جزئی و روزمره شروع کرد، مانند تمیز کردن میز، صاف نشستن و مرتب‌کردن جای خواب بعداز برخاستن و پرهیز از سر زدن به سایت‌های متفرقه در غیر از زمان تعیین شده.<ref>فرانک رایان، قدرت اراده، 1398ش، ص19.</ref>
===قراردادن پاداش===

در مراحل اول برای زیاد کردن اشتیاق، وجود بعضی محرک‌ها راهگشاست. برای مثال قراردادن پاداش و تشویق موجب تقویت اراده برای انجام کار است. اما به‌مرور لازم است این محرک‌ها را کم‌کرده تا اراده‌ از درون بجوشد.<ref>فرانک رایان، قدرت اراده، 1398ش، ص102.</ref>

==موانع اراده==

===کمال‌گرایی===
یکی از عواملی که موجب تأخیر و تعویق اندختن در کارها می‌شود کمال‌گرایی است. افراد کمال‌گرا با نگاه ایده‌آل‌گرا و [[ترس]] از این‌که کار آنها در حد عالی نشود، ترک کار را بر انجام آن ترجیح می‌دهند.<ref>[https://rasekhoon.net/lifestyle/show/1393089/ حسین‌پور، «کمال‌گرایی، استرس و عقب انداختن کارها»، وب‌سایت راسخون.]</ref>

===شرایط محیطی نامناسب===

محیط‌های نامناسب از عوامل تضعیف اراده و تسلیم شدن در برابر وسوسه‌هاست.<ref>علیزاده، اخلاق اسلامی، 1389ش، ص121.</ref>
===تسویف===

تسویف به معنای تأخیر انداختن در کارهاست. یکی از خدعه‌های نفس انسان و همچنین یکی از راه‌های شیطان برای مانع شدن از عمل، وسوسه‌کردن افراد برای تأخیر انداختن در کارها به بهانۀ وقت زیاد داشتن است. برای مثال افراد را وسوسه می‌کند که [[توبه]] را برای زمان آینده قرار دهد. در حالی‌که گذشت زمان موجب ضعیف‌تر شدن اراده می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/405128/fa مؤدب و سالمی، «چگونگی نفوذ شیطان در قوای ادراکی آدمی و اقسام کنش های آن از منظر قرآن با تاکید بر دیدگاه موسوی خمینی»، 1399ش، ص216.] </ref>
===احساسات و عواطف منفی===

بعضی عواطف منفی مانند غم‌ و غصۀ‌ زیاد، ترس<ref> [https://www.bing.com/ck/a?!&&p=7fdd6b23c0c973e9JmltdHM9MTcyMTQzMzYwMCZpZ3VpZD0xZGZhZjNlOC04MDZmLTY2ZTEtM2MxNS1lNzgzODE2NjY3MjMmaW5zaWQ9NTE5NQ&ptn=3&ver=2&hsh=3&fclid=1dfaf3e8-806f-66e1-3c15-e78381666723&psq=%d8%b9%d9%84%d9%84+%d8%b6%d8%b9%d9%81+%d9%88+%d9 وردیخانی، «علل ضعف و قوت اراده»، وب‌سایت کعبه جانان.]</ref> و [[استرس]]،<ref>[https://cpc.scu.ac.ir/erade-zaiyf «عوامل مؤثر بر ضعف یا قوت اراده»، وب‌سایت دانشگاه شهید چمران اهواز.]</ref> موجب ضعف‌ اراده‌ می‌شود. از این‌رو در مواقع بروز عواطف منفی، نیاز به هوشیاری وجود دارد. برای مثال کسی که با تلاش و اراده سیگار را ترک کرده ممکن است در حال اضطراب، استرس و مانند آن که قدرت اراده پایین‌تر است، به عادت پیشین خود بازگردد.<ref>رایان، قدرت اراده، ۱۳۹۸ش، ص۶۷.</ref>
===تردید===
‌تردید از دیگر عوامل ضعف اراده است.<ref> [https://www.bing.com/ck/a?!&&p=7fdd6b23c0c973e9JmltdHM9MTcyMTQzMzYwMCZpZ3VpZD0xZGZhZjNlOC04MDZmLTY2ZTEtM2MxNS1lNzgzODE2NjY3MjMmaW5zaWQ9NTE5NQ&ptn=3&ver=2&hsh=3&fclid=1dfaf3e8-806f-66e1-3c15-e78381666723&psq=%d8%b9%d9%84%d9%84+%d8%b6%d8%b9%d9%81+%d9%88+%d9 وردیخانی، «علل ضعف و قوت اراده»، وب‌سایت کعبه جانان.]</ref>
===مشغول‌شدن در سرگرمی و خوشگذرانی===

بعضی روایات، مشغولیت در لهویات، سرگرمی‌ها<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/12667/1/461/%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%D9%88_%DB%8C%D9%81%D8%B3%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D9%85 تميمي الآمدي، تصنيف غرر الحكم و درر الكلم ، ۱۳۶۶ش، ج۱، ص۴۶۱.]</ref> و خوشگذرانی<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/34/44/%D9%84%D8%A7_%D8%AA%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9_%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D9%85%D9%87_%D9%88_%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%85%D9%87 مجلسي، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۳۴، ص۴۴.]</ref> را مانع از اراده بیان کرده است. بعضی راهکارها برای مقابله با موانع که در آموزه‌های دینی بیان شده این است که انسان از قرار گرفتن در محیط‌های لغو و فاسد پرهیز کند تا محیط بر او تاثیر نگذارد،<ref>سوره انبیاء، آیه 68؛ سوره نساء، آیه 140.</ref> و با امیدواری به رحمت الهی، یأس و ناامیدی را به خود راه ندهد<ref>سوره یوسف، آیه87.</ref> و اگر قصد کار نیک داشت فوری شروع کند<ref> [https://ar.lib.eshia.ir/71860/68/222/%D8%A7%D8%B0%D8%A7_%D9%87%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%85%D8%AA_%D8%A8%D9%90%D8%AE%D9%8E%DB%8C%D8%B1_%D9%81%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%91%D9%8E%DA%A9_%D9%84%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D8%B1%DB%8C_%D9%85%D مجلسي، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۶۸، ص۲۲۲.]</ref> تا شیطان فرصت وسوسه پیدا نکند<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/68/224/%D8%A7%D8%B0%D8%A7_%D9%87%D9%8E%D9%85%D9%91_%D8%A7%D8%AD%D9%8E%D8%AF%D9%8F%DA%A9%D9%85_%D8%A8%D9%90%D8%AE%D9%8E%DB%8C%D8%B1%D9%8D_%D8%A7%D9%88_%D8%B5%D9%90%D9%84%D9%8E%D8%A9%D9%8D_%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%91_%D8%B9% مجلسي، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۶۸، ص۲۲۴.] </ref> و هنگامی که برای کاری تصمیم گرفت با [[توکل]] بر خدا، تردید را از خود دور کرده و اقدام کند.<ref>سوره آل‌عمران، آیه 159.</ref>

==تقویت اراده در سبک زندگی ایرانیان==
[[پرونده:0146.jpg|جایگزین=مثنوی نسخهٔ قونیه، کاتب محمد بن عبدالله القونوی|بندانگشتی|مثنوی نسخهٔ قونیه، کاتب محمد بن عبدالله القونوی]]
جامعه و فرهنگ ایرانی پر از مضامین آموزنده و کلمات حکیمانه و نصایح برای تقویت اراده است. از مهمترین مواردی که برای تقویت اراده در فرهنگ ایرانی به فرزندان آموخته می‌شود توصیه به همت بلند داشتن است.<ref>سبحانی، رمز پیروزی مردان بزرگ، ص67.</ref>

همت بلند دار که با همت بلند هر جا روی به توسن گردون سواره‌ای<ref> [https://ganjoor.net/saeb/divan-saeb/ghazalkasa/sh6909 صائب تبریزی، غزلیات، وب‌سایت گنجور.] </ref>

همت بلند دار كه مردان روزگار از همت بلند به جايى رسيده‌اند<ref> [https://noorlib.ir/book/view/88815?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=682&viewType=html&query=%D9%87%D9%85%D8%AA%20%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF%20%D8%AF%D8%A7%D8%B1%20%DA%A9%D9%87%20%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86 شکورزاده، گنجینه پند و حکمت ایرانی، 1398ش، ص682.] </ref>

بزرگان فرهنگی و دینی علاوه‌بر تشویق به تقویت اراده، اجتناب از گناه را، مهمترین راهکار عملی تقویت اراده بیان کرده‌اند.<ref>مظاهری، جهاد با نفس، 1383ش، ج۱، ص۱۴۳.</ref> «[[خواستن توانستن است]]» از جمله‌های معروف در فرهنگ ایرانی است که نشان می‌دهد انسان هر کاری را که بخواهد، توانایی انجام آن‌ را خواهد داشت.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/85386?volumeNumber=1&sectionNumber=2&pageNumber=631&viewType=html&query=%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%86%20%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D9%86 ربانی، فرهنگ‌نامه امثال و واژگان گازاری، 1390ش، ص631.] </ref>

همچنین حکمت‌ها، حکایت‌ها و تمثیلات فراوانی در آموزه‌های فرهنگ جامعۀ ایرانی وجود دارد که عوامل و یا موانع تقویت اراده را بیان می‌کند. [[مولوی]] در [[مثنوی معنوی|مثنوی]] خود با بیان حکایت تمثیلی از جوانی که خاری در کنار خانۀ او بود و در درآوردن خار تأخیر می‌کرد به جوانان می‌آموزاند که تأخیر در عمل سبب ضعیف‌تر شدن خود و قوی شدن خوی‌های بد در وجود اوست.

خاربن در قوت و برخاستن خارکن در پیری و در کاستن

خاربن هر روز و هر دم سبز و تر خارکن هر روز زار و خشک تر

او جوان‌تر می‌شود تو پیرتر زود باش و روزگار خود مبر

خاربن دان هر یکی خوی بدت بارها در پای خار آخر زدت

یا تبر بر گیر و مردانه بزن تو علی‌وار این در خیبر بکن.<ref>[https://ganjoor.net/moulavi/masnavi/daftar2/sh26 مولوی، «فرمودن والی آن مرد را کی این خاربن را کی نشانده‌ای بر سر راه بر کن»، وب‌سایت گنجور.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
*قرآن کریم
*آریان، حمید و جهان‌پناه، محمدعلی، «عوامل مؤثر بر ارادة انسان و تقویت آن در راستای انجام عمل صالح از نظر قرآن»، معرفت، سال بیست و هشتم، شمارۀ ۲۵۷، ۱۳۹۸ش.
*تمیمی آمدي، عبدالواحد، تصنیف غرر الحكم و درر الكلم، قم، مکتب الاعلام الاسلامی‌، ۱۳۶۶ش.
*حسین‌پور، سیدروح‌الله، «کمال‌گرایی، استرس و عقب انداختن کارها»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۶ شهريور ۱۳۹۷ش.
*حسینی ادیانی، ابوالحسن، حج مقبول، قم، مشعر، چ۸، ۱۳۸۵ش.
*خمينى، سیدروح‌الله، تهذيب نفس و سير و سلوك از ديدگاه امام خمينى، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۷ش.
*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱ مرداد ۱۴۰۳ش.
*رایان، فرانک، قدرت اراده، ترجمه پروانه شاهین‌نژاد، تهران، آوند دانش، چ۲، ۱۳۹۸ش.
*ربانی، محمد حسن، فرهنگ‌نامه امثال و واژگان گازاری، مشهد، مولف، چ۲، ۱۳۹۰ش.
*رضایی اصفهانی، محمدعلی، قرآن و علوم تجربی، قم، نسيم حيات، چ۱، ۱۳۹۱ش.
*سبحانی، جعفر، رمز پیروزی مردان بزرگ، قم، نسل جوان، چ۱، ۱۳۹۴ش.
*شکورزاده، ابراهيم، گنجینه پند و حکمت ایرانی، مشهد، به‌نشر، چ۱، ۱۳۹۸ش.
*صائب تبریزی، میرزا محمد علی، غزلیات، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱ مرداد ۱۴۰۳ش.
*عالم‌زاده نوری، محمد، «عوامل تقویت اراده و افزایش قدرت عمل»،معرفت، سال بیست و ششم، شماره ۲۳۹، ۱۳۹۶ش.
*علیزاده، مهدی، اخلاق اسلامی، قم، دفتر نشر معارف، چ۱، ۱۳۸۹ش.
*«عوامل مؤثر بر ضعف یا قوت اراده»، وب‌سایت دانشگاه شهید چمران اهواز، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۳ش.
*قرشی، باقر شریف، النظام التربوی فی الإسلام، دار الکتاب الإسلامي، بی‌جا، بی‌تا.
*مؤدب، سیدرضا و سالمی، حسین، «چگونگی نفوذ شیطان در قوای ادراکی آدمی و اقسام کنش های آن از منظر قرآن با تاکید بر دیدگاه موسوی خمینی»، مجله انسان پژوهی دینی، دورۀ ۱۷، شمارۀ ۴۳، ۱۳۹۹ش.
*مجلسي‌، محمدباقر، بحارالانوار، لبنان، دار احیاء التراث، چ۳، ۱۴۰۳ق.
*مددخانی، حسن و دیگران، «اصول و روش‌های تقویت اراده با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله مصباح یزدی»، معرفت، سال ۳۱، شماره ۳۰۱، ۱۴۰۱ش.
*مصباح‌یزدی، «سیمای شیعیان ۱۹»، وبسایت آثار آیت‌الله مصباح یزدی، تاریخ درج مطلب: ۶ خرداد ۱۳۸۸ش.
*مصباح یزدی، محمدتقی، سیمای سرافرازان، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى، چ۱، ۱۳۹۲ش.
*مطهری، مرتضی، نبوت، تهران، صدرا، چ۱۹، ۱۳۹۲ش.
*مطهری، مرتضی، انسان و ایمان، تهران، صدرا، چ۶۷، ۱۴۰۲ش.
*مطهری مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران، صدرا، چ۷، ۱۳۷۶ش.
*مظاهری، حسین، ‌سیر و سلوک، قم، مؤسسه فرهنگی مطالعاتی الزهراء، چ۲، ۱۳۸۹ش.
*موسوی لاری، مجتبی، رسالت اخلاق در تکامل انسان، قم، دفتر تبليغات اسلامی حوزه علميه قم، چ۴، ۱۳۷۶ش.
*مولوی، مثنوی معنوی، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: ۱ مرداد ۱۴۰۳ش.
*وردیخانی، علی‌الله، «علل ضعف و قوت اراده»، وب‌سایت کعبه جانان، تاریخ درج مطلب: ۱ نوامبر ۲۰۰۸م.
{{پایان منابع}}

تقویت اراده - تاریخچهٔ نسخه‌ها