مهدی مهدوی: صفحه‌ای تازه حاوی «'''توبه نصوح'''؛ توبه واقعی و بدون بازگشت به گناه. توبه واژه‌ای عربی است که از ریشه «توب» گرفته شده است. اکثر لغویون توبه را برگشتن از گناه معنا کرده‌اند.[http://lib.eshia.ir/20006/8/138/والتوبة الفراهیدی، العین، 1409ق، ج۸، ص۱۳۸.]^-[http://lib.eshia....» ایجاد کرد

2026-05-07T11:52:29Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''<big>توبه نصوح</big>'''؛ توبه واقعی و بدون بازگشت به گناه. توبه واژه‌ای عربی است که از ریشه «توب» گرفته شده است. اکثر لغویون توبه را برگشتن از گناه معنا کرده‌اند.<ref>[http://lib.eshia.ir/20006/8/138/والتوبة الفراهیدی، العین، 1409ق، ج۸، ص۱۳۸.]</ref>-<ref>[http://lib.eshia....» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''<big>توبه نصوح</big>'''؛ توبه واقعی و بدون بازگشت به گناه.

توبه واژه‌ای عربی است که از ریشه «توب» گرفته شده است. اکثر لغویون توبه را برگشتن از گناه معنا کرده‌اند.<ref>[http://lib.eshia.ir/20006/8/138/والتوبة الفراهیدی، العین، 1409ق، ج۸، ص۱۳۸.]</ref>-<ref>[http://lib.eshia.ir/15362/1/76/أجمل راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، واژه توبه، ص۷۶.]</ref>
 
برخی «توب» را به معنای مطلق رجوع کردن و برگشتن معنا کرده‌اند.<ref>[http://lib.eshia.ir/40718/1/357 قزوینی رازی، معجم مقاییس اللغة، 1399ق، ج۱، ص۳۵۷.]</ref> برخی نیز رجوع کردن را معنای اولیه توبه دانسته و آن را هم به انسان و هم به خدا نسبت داده‌اند به این معنا که خداوند به دلیل رحمت و مغفرت به بنده رجوع می‌کند و انسان به‌خاطر گناه و معصیت به خداوند رجوع می‌کند.<ref>[http://lib.eshia.ir/71460/1/399 مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، 1368ش، ج۱، ص۳۹۹.]</ref>
 
توبه در اصطلاح اخلاق اسلامی، پشیمانی از معصیتی است که انسان مرتکب شده و عزم بر ترک آن دارد.<ref>[http://lib.eshia.ir/10341/1/675/%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%87 نراقی، معراج السعادة‌، [بی‌تا<nowiki>]</nowiki>، ص۶۸۷.]</ref> توبه نصوح، پشیمانی قلبی و استغفار با زبان، و عزم راسخ و دائمی بر عدم تکرار گناه است.<ref>[http://lib.eshia.ir/15139/1/210/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%88%D8%A8%D8%A9 الحرانی، تحف العقول، 1404ق، ج۱، ص۲۱۰.]</ref>

==توبه نصوح در قرآن==
توبه نصوح در آیه 8 سوره تحریم مطرح شده است.<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/561/8 سوره تحریم، آیه ۸.]</ref> برخی از مفسران، توبه‌ نصوح را اینگونه تفسیر کرده‌اند که این توبه، انسان را از برگشت به طرف گناه بازدارد و انسان را برای بازگشت از گناه به سمت خدا آماده کند و در نتیجه،‌ هرگز به عملی که از آن توبه کرده، برنگردد.<ref>[http://lib.eshia.ir/12016/19/335/فالتوبة علامه طباطبایی، تفسیرالمیزان، [بی‌تا<nowiki>]</nowiki>، ج۱۹، ص۳۳۵.]</ref>
 
در این آیه پنج اثر و نتیجه برای توبه نصوح بیان شده است:
# بخشودگی گناهان
# ورود در بهشت پرنعمت الهی
# عدم رسوایی در [[قیامت]]
# نور ایمان و عمل، در قیامت به سراغ توبه‌کنندگان آمده و پیشاپیش آنها حرکت نموده و ایشان را به سوی بهشت، هدایت می‌کند.
# توجه آن‌ها به خدا بیشتر می‌گردد و تقاضای تکمیل نور و آمرزش کامل گناه خود می‌کنند.<ref>[http://lib2.eshia.ir/50082/24/292/نخست مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، 1374ش، ج۲۴، ص۲۹۲.]</ref>

توبه در [[قرآن]] هم به خداوند نسبت داده شده و هم به انسان و در هر دو معنا بسیار به‌کار رفته است. در مجموع بیش از 80 بار سخن از توبه و قبولی توبه و بازگشت به سمت خدا در قرآن آمده است. قرآن کریم توبه نصوح را به انسان نسبت می‌دهد.<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/561/8 سوره تحریم، آیه 8.]</ref> در برخی از آیات دیگری که توبه، به انسان نسبت داده شده، ایمان و عمل صالح شرط پذیرش توبه، قلمداد شده است.<ref>[http://lib.eshia.ir/17001/1/317/82 سوره طه، آیه ۸۲.]</ref> <ref> [http://lib.eshia.ir/17001/1/134/54 سوره انعام، آیه 54.]</ref>

==توبه نصوح در روایات==
آثار و ویژگی‌هایی در سخنان پیشوایان [[شیعه]] درباره توبه نصوح وارد شده است که برخی از آنها عبارت‌اند از:
# [[امام صادق]] اثر توبه نصوح را مورد محبت الهی قرار گرفتنِ انسان می‌داند و این‌که خداوند گناه بنده‌اش را از دو فرشته‌ی نویسنده اعمال، از اعضای انسان و زمینی که در آن گناه کرده می‌پوشاند و در نتیجه این شخص خداوند را در حالی ملاقات می‌کند که چیزی نیست تا برایش شهادت گناه بدهد.<ref>[http://lib.eshia.ir/71832/3/66/%D9%86%D8%B5%D9%88%D8%AD%D8%A7 نراقی، جامع السعادات، [بی‌تا<nowiki>]</nowiki>، ج3، ص66.]</ref>
# [[امام صادق]] در روایت دیگری توبه نصوح را چنین تفسیر می‌کند که انسان بعد از آن، دیگر به سمت گناه برنمی‌گردد.<ref>[http://lib.eshia.ir/11005/2/432/عنها کلینی، اصول کافی، 1407ق، ج۲، ص۴۳۲.]</ref>
# [[امام هادی]] معنای توبه نصوح را همانند شدن باطن و ظاهر انسان و بلکه بهتر شدن باطن می‌داند.<ref>[http://lib.eshia.ir/11008/6/22/الاخير مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج۶، ص۲۲.]</ref>
# [[امام علی]] نصوح بودن توبه را همراهی با سه شرط: پشیمانی قلبی و استغفار با زبان، و تصمیم جدی و مداوم بر ترک گناه، می‌داند.<ref>[http://lib.eshia.ir/15139/1/210/النصوح الحرانی، تحف العقول، 1404ق، ص۱۴۹.]</ref>
# [[امام باقر]] نیز اثر توبه واقعی را به حدی می‌داند که توبه‌کننده از گناه، مانند کسی است که اصلا گناهی نکرده است.<ref>[http://lib.eshia.ir/11005/2/435/سمعته کلینی، اصول کافی، 1407ق، ج۲، ص۴۳۵.]</ref>

==شرایط صحت و قبول توبه==
در منابع اسلامی شش چیز به عنوان شرطِ صحت و قبول استغفار و توبه قلمداد شده است که با وجود آنها می‌تواند استغفار را بر زبان جاری کند:
* نخست؛ پشيمانى از گناه گذشته.
* دوم؛ تصميم بر بازنگشتن به آن گناه براى هميشه.
* سوم؛ پرداخت حقوق خلق خدا به ايشان.
* چهارم؛ انجام همۀ امور واجبى كه بر عهدۀ شخص بوده و ترك شده.
* پنجم؛ آب کردن گوشت‌هايى كه از حرام بر تن انسان روييده است با تلاش و اندوه بر گناه.
* ششم؛ آنكه انسان سختى فرمانبردارى و اطاعت را به پيكر خود بچشاند، همچنان كه شيرينى گناه را به آن چشاند.<ref>[http://lib.eshia.ir/15335/20/56 ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، [بی‌تا<nowiki>]</nowiki>، ج۲۰، ص۵۶.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* قرآن کریم
* ابن ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، [بی‌جا]، مکتبة آیةالله العظمی المرعشي النجفي، [بی‌تا].
* الحرانی، حسن، تحف العقول، قم، مؤسسة النشر الاسلامي، 1404ق.
* راغب، حسین، المفردات فی غریب القرآن، [بی‌جا]، دفتر نشر الکتاب، 1404ق.
* علامه طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، [بی‌جا]، اسماعیلیان، [بی‌تا].
* الفراهیدی، عبدالرحمن الخلیل بن احمد، العین، قم، مؤسسة دار الهجرة، 1409ق.
* قزوینی رازی، احمد، معجم مقاییس اللغة، [بی‌جا]، دارالفکر، 1399ق.
* کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1407ق.
* مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (علیهم السلام)، بیروت، دار احياء التراث العربي، 1403ق.
* مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، [بی‌نا]، 1368ش.
* مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الكتب الاسلاميه‌، 1374ش.
* نراقی، احمد، معراج السعادة‌، [بی‌جا]، موسسه انتشارات هجرت، [بی‌تا].
* نراقی، ملا محمدمهدی، جامع السعادات، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات، [بی‌تا].

توبه نصوح - تاریخچهٔ نسخه‌ها