https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 2026-06-07T18:27:00Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.44.2 https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&diff=48834&oldid=prev 2026-05-28T14:27:26Z

<p><span class="autocomment">تاریخچه</span></p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&amp;diff=48834&amp;oldid=48833">نمایش تغییرات</a>

رضا عسکری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&diff=48833&oldid=prev 2026-05-28T14:25:50Z

<p>ابرابزار</p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&amp;diff=48833&amp;oldid=48387">نمایش تغییرات</a>

رضا عسکری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&diff=48387&oldid=prev 2026-05-25T15:20:22Z

<p><span class="autocomment">تاریخچه</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۵۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l37">خط ۳۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تاریخچه ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تاریخچه ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برپایهٔ یافته‌های باستان‌شناختی، جزیره خارک از حدود هزاره سوم پیش از میلاد در قلمرو [[ایلامیان]] قرار داشته است. جغرافی‌نگاران مسلمان سده‌های نخست هجری، خارک را جزیره‌ای آباد با کشتزارها و نخلستان‌ها توصیف کرده‌اند که از توابع [[گناوه]] بوده، مرکز حکومتی محسوب می‌شده و از نظر [[صید مروارید]] ازجمله مروارید «درّ یتیم» اهمیت داشته است. این جزیره تا پیش از [[دوران صفویه|صفویه]] جزو قلمرو حکومت‌های محلی جنوب ایران بود. در سدهٔ دهم هجری پرتغالی‌ها خارک را تصرف کردند اما بعد ساکنین محل آنان را بیرون راندند. در دورهٔ شاه سلیمان صفوی، هلندی‌ها در ۱۶۸۴م خارک را تصرف کردند. در ۱۷۵۳م در دورهٔ [[کریم‌خان زند]]، هلندی‌ها دوباره در جزیره استقرار یافتند تا اینکه میرمهنا آنان را بیرون کرد و نیروهای زندیه جزیره را به تصرف خود درآوردند. حکومت‌های ایران دو بار؛ یک بار کریم‌خان زند و بار دیگر [[فتحعلی‌شاه]] قاجار، خارک را به [[فرانسه]] واگذار کردند، اما این امر محقق نشد. [[بریتانیا]] در ۱۸۳۸م و سپس در ۱۸۵۶م خارک را اشغال کرد و در جریان جنگ جهانی اول نیز جزیره تا پایان جنگ در تصرف انگلستان بود. جزیره خارک از ۱۳۱۲ش تا ۱۳۲۷ش در [[دوره پهلوی|دورهٔ پهلوی]] به تبعیدگاه مجرمان تبدیل شد. در ۱۳۳۷ش به‌دلیل عمق مناسب سواحل، به‌عنوان پایانهٔ صدور نفت خام برگزیده و در ۱۳۴۴ش به بندری بزرگ برای صدور نفت تبدیل شد.&lt;ref&gt;[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/خارک طرفداری، «خارک»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برپایهٔ یافته‌های باستان‌شناختی، جزیره خارک از حدود هزاره سوم پیش از میلاد در قلمرو [[ایلامیان]] قرار داشته است. جغرافی‌نگاران مسلمان سده‌های نخست هجری، خارک را جزیره‌ای آباد با کشتزارها و نخلستان‌ها توصیف کرده‌اند که از توابع [[گناوه]] بوده، مرکز حکومتی محسوب می‌شده و از نظر [[صید مروارید]] ازجمله مروارید «درّ یتیم» اهمیت داشته است.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 طرفداری، «خارک»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این جزیره تا پیش از [[دوران صفویه|صفویه]] جزو قلمرو حکومت‌های محلی جنوب ایران بود. در سدهٔ دهم هجری پرتغالی‌ها خارک را تصرف کردند اما بعد ساکنین محل آنان را بیرون راندند. در دورهٔ شاه سلیمان صفوی، هلندی‌ها در ۱۶۸۴م خارک را تصرف کردند. در ۱۷۵۳م در دورهٔ [[کریم‌خان زند]]، هلندی‌ها دوباره در جزیره استقرار یافتند تا اینکه میرمهنا آنان را بیرون کرد و نیروهای زندیه جزیره را به تصرف خود درآوردند. حکومت‌های ایران دو بار؛ یک بار کریم‌خان زند و بار دیگر [[فتحعلی‌شاه]] قاجار، خارک را به [[فرانسه]] واگذار کردند، اما این امر محقق نشد. [[بریتانیا]] در ۱۸۳۸م و سپس در ۱۸۵۶م خارک را اشغال کرد و در جریان جنگ جهانی اول نیز جزیره تا پایان جنگ در تصرف انگلستان بود. جزیره خارک از ۱۳۱۲ش تا ۱۳۲۷ش در [[دوره پهلوی|دورهٔ پهلوی]] به تبعیدگاه مجرمان تبدیل شد. در ۱۳۳۷ش به‌دلیل عمق مناسب سواحل، به‌عنوان پایانهٔ صدور نفت خام برگزیده و در ۱۳۴۴ش به بندری بزرگ برای صدور نفت تبدیل شد.&lt;ref&gt;[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/خارک طرفداری، «خارک»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.]&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این جزیرۀ مرجانی، در طول تاریخ، یکی از پایگاه‌های دریانوردی بوده است. برای مثال، داریوش، پادشاه هخامنشی، پس از فتح هندوستان، به فرماندۀ نیروهای دریایی خود دستور داد تا ناوگانی را در این جزیره بسازند و از این طریق بر سواحل دریای عمان و خلیج فارس تا اروندرود حکمرانی کنند. پس از آن، دریانوردانی در دوران اسکندر مقدونی نیز برای رفت‌وآمد به هندوستان، از این جزیره عبور کردند. در همان روزگار، اسکندر، به‌دلیل علاقه به «آرتمیس» از خدایان یونانیان، به یاران خود دستور داد تا معبدی به‌نام او در این جزیره بنا کنند. آثاری از این معبد، هنوز در این جزیره وجود دارد.&lt;ref&gt;[http://www.petromuseum.ir/content/25/%D9%83%D8%A7%D9%88%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%86%D9%81%D8%AA/3519/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%DB%8C%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%AF «خارک یا خارگ؟»، وب‌سایت مدیریت موزه‌ها و مرکز اسناد صنعت نفت</ins>.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== موقعیت ژئوپلیتیکی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== موقعیت ژئوپلیتیکی ==</div></td></tr> </table>

حبیب الله نجفی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&diff=48379&oldid=prev 2026-05-25T14:30:08Z

<p></p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&amp;diff=48379&amp;oldid=48301">نمایش تغییرات</a>

حبیب الله نجفی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&diff=48301&oldid=prev 2026-05-25T11:45:26Z

<p>اصلاح واژه اسراییل به اسرائیل</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۱۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l40">خط ۴۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== موقعیت ژئوپلیتیکی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== موقعیت ژئوپلیتیکی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جزیره خارک به‌عنوان محور ثقل صادرات [[نفت ایران]] و یکی از پیشرفته‌ترین پایانه‌های انرژی در [[خلیج فارس]]، موقعیت ژئوپلیتیکی ویژه دارد و به‌همین دلیل نقشی تعیین‌کننده در حفظ توازن بازار جهانی انرژی و تأمین منابع ارزی کشور ایفا می‌کند. به نظر تحلیلگران موقعیت جغرافیایی این جزیره در قلب خلیج فارس و نزدیکی به آبراه‌های حیاتی، آن را به گرهی ژئواستراتژیک تبدیل کرده که هرگونه تغییر در وضعیت عملیاتی آن بازتاب مستقیمی بر قیمت‌ها و جریان انرژی بین‌المللی دارد.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6783813/نقش-خارگ-در-معادلات-منطقه-ای-و-شکست-راهبردهای-اطلاعاتی-غرب «نقش خارگ در معادلات منطقه‌ای و شکست راهبردهای اطلاعاتی غرب»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; به نظر کارشناسان هرگونه حملهٔ نظامی به تأسیسات خارک می‌تواند روزانه ۱٫۵ تا ۲ میلیون بشکه نفت را از عرضهٔ جهانی حذف کند که معادل ۳ تا ۴ درصد تجارت دریایی [[نفت خام]] جهان است و به‌گفتهٔ تحلیلگران، می‌تواند [[قیمت نفت]] را در شرایط امروزی تا ۱۲۰ دلار در هر بشکه افزایش داده و اقتصادهای آسیایی را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد؛&lt;ref&gt;[https://parsi.euronews.com/business/2026/03/16/why-kharg-island-is-vital-to-iran-and-the-global-economy «چرا جزیره خارک برای ایران و اقتصاد جهان حیاتی است؟»، وب‌سایت یورو نیوز.]&lt;/ref&gt; اما طراحی چندلایه زیرساختی، انعطاف‌پذیری عملیاتی و قابلیت بازیابی سریع در شرایط بحران، موجب شده خارک نمونه‌ای از تاب‌آوری عملیاتی در [[صنعت نفت]] محسوب شود. این ویژگی‌ها ضمن ایجاد ابهام عملیاتی در فرایند صادرات، تلاش‌های گسترده اطلاعاتی آمریکا و [[اسراییل]] برای شناسایی الگوهای صادرات نفت ایران را با شکست مواجه کرده است. به‌همین دلیل، به نظر تحلیلگران امروزه جزیره خارک نه‌تنها ثبات انرژی کشور را تضمین می‌کند، بلکه به نقطه‌ای غیرقابل نفوذ در برابر جنگ اطلاعاتی دشمنان و نمادی از اقتدار ژئوپلیتیکی ایران تبدیل شده است.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6783813/نقش-خارگ-در-معادلات-منطقه-ای-و-شکست-راهبردهای-اطلاعاتی-غرب «نقش خارگ در معادلات منطقه‌ای و شکست راهبردهای اطلاعاتی غرب»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جزیره خارک به‌عنوان محور ثقل صادرات [[نفت ایران]] و یکی از پیشرفته‌ترین پایانه‌های انرژی در [[خلیج فارس]]، موقعیت ژئوپلیتیکی ویژه دارد و به‌همین دلیل نقشی تعیین‌کننده در حفظ توازن بازار جهانی انرژی و تأمین منابع ارزی کشور ایفا می‌کند. به نظر تحلیلگران موقعیت جغرافیایی این جزیره در قلب خلیج فارس و نزدیکی به آبراه‌های حیاتی، آن را به گرهی ژئواستراتژیک تبدیل کرده که هرگونه تغییر در وضعیت عملیاتی آن بازتاب مستقیمی بر قیمت‌ها و جریان انرژی بین‌المللی دارد.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6783813/نقش-خارگ-در-معادلات-منطقه-ای-و-شکست-راهبردهای-اطلاعاتی-غرب «نقش خارگ در معادلات منطقه‌ای و شکست راهبردهای اطلاعاتی غرب»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; به نظر کارشناسان هرگونه حملهٔ نظامی به تأسیسات خارک می‌تواند روزانه ۱٫۵ تا ۲ میلیون بشکه نفت را از عرضهٔ جهانی حذف کند که معادل ۳ تا ۴ درصد تجارت دریایی [[نفت خام]] جهان است و به‌گفتهٔ تحلیلگران، می‌تواند [[قیمت نفت]] را در شرایط امروزی تا ۱۲۰ دلار در هر بشکه افزایش داده و اقتصادهای آسیایی را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد؛&lt;ref&gt;[https://parsi.euronews.com/business/2026/03/16/why-kharg-island-is-vital-to-iran-and-the-global-economy «چرا جزیره خارک برای ایران و اقتصاد جهان حیاتی است؟»، وب‌سایت یورو نیوز.]&lt;/ref&gt; اما طراحی چندلایه زیرساختی، انعطاف‌پذیری عملیاتی و قابلیت بازیابی سریع در شرایط بحران، موجب شده خارک نمونه‌ای از تاب‌آوری عملیاتی در [[صنعت نفت]] محسوب شود. این ویژگی‌ها ضمن ایجاد ابهام عملیاتی در فرایند صادرات، تلاش‌های گسترده اطلاعاتی آمریکا و [[اسراییل<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|اسرائیل</ins>]] برای شناسایی الگوهای صادرات نفت ایران را با شکست مواجه کرده است. به‌همین دلیل، به نظر تحلیلگران امروزه جزیره خارک نه‌تنها ثبات انرژی کشور را تضمین می‌کند، بلکه به نقطه‌ای غیرقابل نفوذ در برابر جنگ اطلاعاتی دشمنان و نمادی از اقتدار ژئوپلیتیکی ایران تبدیل شده است.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6783813/نقش-خارگ-در-معادلات-منطقه-ای-و-شکست-راهبردهای-اطلاعاتی-غرب «نقش خارگ در معادلات منطقه‌ای و شکست راهبردهای اطلاعاتی غرب»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جغرافیا و اقلیم ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جغرافیا و اقلیم ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l83">خط ۸۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زیرساخت‌ها ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زیرساخت‌ها ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''حمل‌ونقل:''' در حال‌حاضر جزیره خارک دارای یک فرودگاه با باند پرواز است&lt;ref&gt;[https://www.irna.ir/news/85296769/تجهیزات-و-زیرساخت-های-ایمنی-فرودگاه-شهدای-جزیره-خارگ-ممیزی-شد «تجهیزات و زیرساخت‌های ایمنی فرودگاه شهدای جزیره خارگ ممیزی شد»، خبرگزاری ایرنا.]&lt;/ref&gt; که در حملات [[۲۳ اسفند]] ۱۴۰۴ش توسط [[آمریکا]] و [[اسراییل]] هدف قرار گرفت و به‌گفتهٔ منابع، به باند فرودگاه آسیب وارد شد.&lt;ref&gt;[https://ana.ir/fa/news/1040188/جزئیات-حمله-آمریکا-به-جزیره-خارگ-به-تاسیسات-نفتی-آسیبی-وارد-نشد «جزئیات حمله آمریکا به جزیره خارگ؛ به تأسیسات نفتی آسیبی وارد نشد»، خبرگزاری آنا.]&lt;/ref&gt; همچنین اسکله‌های متعدد بارگیری در دو سوی جزیره برای پهلوگیری نفتکش‌ها احداث شده است.&lt;ref&gt;[https://www.sid.ir/paper/99118/fa#downloadbottom سعیدی‌نیا و لعبت‌فر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی، اجتماعی مناطق شمالی خلیج فارس؛ مطالعه موردی خارک (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص103.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''حمل‌ونقل:''' در حال‌حاضر جزیره خارک دارای یک فرودگاه با باند پرواز است&lt;ref&gt;[https://www.irna.ir/news/85296769/تجهیزات-و-زیرساخت-های-ایمنی-فرودگاه-شهدای-جزیره-خارگ-ممیزی-شد «تجهیزات و زیرساخت‌های ایمنی فرودگاه شهدای جزیره خارگ ممیزی شد»، خبرگزاری ایرنا.]&lt;/ref&gt; که در حملات [[۲۳ اسفند]] ۱۴۰۴ش توسط [[آمریکا]] و [[اسراییل<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|اسرائیل</ins>]] هدف قرار گرفت و به‌گفتهٔ منابع، به باند فرودگاه آسیب وارد شد.&lt;ref&gt;[https://ana.ir/fa/news/1040188/جزئیات-حمله-آمریکا-به-جزیره-خارگ-به-تاسیسات-نفتی-آسیبی-وارد-نشد «جزئیات حمله آمریکا به جزیره خارگ؛ به تأسیسات نفتی آسیبی وارد نشد»، خبرگزاری آنا.]&lt;/ref&gt; همچنین اسکله‌های متعدد بارگیری در دو سوی جزیره برای پهلوگیری نفتکش‌ها احداث شده است.&lt;ref&gt;[https://www.sid.ir/paper/99118/fa#downloadbottom سعیدی‌نیا و لعبت‌فر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی، اجتماعی مناطق شمالی خلیج فارس؛ مطالعه موردی خارک (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص103.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># &#039;&#039;&#039;رفاهی و خدماتی:&#039;&#039;&#039; بر اساس گزارش‌ها، در جزیره خارک تأسیسات رفاهی و خدماتی برای ساکنان و کارکنان صنعت نفت پیش‌بینی شده است. بر اساس منابع، در این جزیره [[مدرسه]]، آب‌شیرن‌کن، [[بیمارستان]] و امکانات درمانی وجود دارد و امکانات مسکونی و رفاهی برای کارکنان شرکت نفت و خانواده‌های آنها فراهم شده است.&lt;ref&gt;[https://www.sid.ir/paper/99118/fa#downloadbottom سعیدی‌نیا و لعبت‌فر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی، اجتماعی مناطق شمالی خلیج فارس؛ مطالعه موردی خارک (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص103.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># &#039;&#039;&#039;رفاهی و خدماتی:&#039;&#039;&#039; بر اساس گزارش‌ها، در جزیره خارک تأسیسات رفاهی و خدماتی برای ساکنان و کارکنان صنعت نفت پیش‌بینی شده است. بر اساس منابع، در این جزیره [[مدرسه]]، آب‌شیرن‌کن، [[بیمارستان]] و امکانات درمانی وجود دارد و امکانات مسکونی و رفاهی برای کارکنان شرکت نفت و خانواده‌های آنها فراهم شده است.&lt;ref&gt;[https://www.sid.ir/paper/99118/fa#downloadbottom سعیدی‌نیا و لعبت‌فر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی، اجتماعی مناطق شمالی خلیج فارس؛ مطالعه موردی خارک (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص103.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># &#039;&#039;&#039;نظامی و پدافندی:&#039;&#039;&#039; جزیره خارک به‌دلیل اهمیت استراتژیک، به‌شدت تحت حفاظت بوده و پایگاه‌های نظامی، انبارهای مهمات و دارای پدافند چندلایه است و در [[جنگ رمضان]]، ایران، سیستم‌های موشکی هدایت‌شوندهٔ سطح به هوای دوش‌پرتاب را به جزیره منتقل کرده است.&lt;ref&gt;[https://parsi.euronews.com/2026/03/28/seizing-kharg-iran-oil-artery-scenario-what-we-know-trumps-risk-option-tehrans-warnings «تصرف خارک و سناریوی حمله به شاهرگ نفتی ایران؛ از گزینه پرریسک ترامپ و هشدارهای تهران چه می‌دانیم؟»، وب‌سایت یورو نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># &#039;&#039;&#039;نظامی و پدافندی:&#039;&#039;&#039; جزیره خارک به‌دلیل اهمیت استراتژیک، به‌شدت تحت حفاظت بوده و پایگاه‌های نظامی، انبارهای مهمات و دارای پدافند چندلایه است و در [[جنگ رمضان]]، ایران، سیستم‌های موشکی هدایت‌شوندهٔ سطح به هوای دوش‌پرتاب را به جزیره منتقل کرده است.&lt;ref&gt;[https://parsi.euronews.com/2026/03/28/seizing-kharg-iran-oil-artery-scenario-what-we-know-trumps-risk-option-tehrans-warnings «تصرف خارک و سناریوی حمله به شاهرگ نفتی ایران؛ از گزینه پرریسک ترامپ و هشدارهای تهران چه می‌دانیم؟»، وب‌سایت یورو نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l91">خط ۹۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برپایهٔ مسندات تاریخی جزیره خارک در طول تاریخ همواره در معرض تهدیدات نظامی و اقتصادی قرار داشته است. برای مثال در [[جنگ عراق با ایران]]، این جزیره دستکم ۲۸۸۰ بار مورد حمله هوایی قرار گرفت، اما به‌گزارش منابع رسمی، صادرات نفت از خارک حتی برای یک روز نیز قطع نشد. این تداوم عملیات، حاصل هماهنگی کارکنان صنعت نفت، نیروهای نظامی و ساکنان محلی بود که با حداقل امکانات و در شرایط طاقت‌فرسا، تأسیسات را عملیاتی نگه داشتند.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6774293/خارگ-جزیره-مقاومت-و-ایستادگی-از-دفاع-مقدس-تا-جنگ-رمضان «خارگ جزیره مقاومت و ایستادگی؛ از دفاع مقدس تا جنگ رمضان»،  خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; جزیره خارک در دوره تحریم‌های بین‌المللی نیز به نماد مقاومت اقتصادی ایران تبدیل شد. در سال‌های فشار حداکثری دولت آمریکا، نفتکش‌های ایرانی با استفاده از روش‌هایی مختلف همچنان درآمد ارزی مورد نیاز کشور را تأمین کردند.&lt;ref&gt;[https://www.afkarnews.com/بخش-بین-الملل-8/1374888-خارک-تاج-نفت-ایران-در-تیررس-جنگ «خارک؛ تاج نفت ایران در تیررس جنگ»، وب‌سایت افکار نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برپایهٔ مسندات تاریخی جزیره خارک در طول تاریخ همواره در معرض تهدیدات نظامی و اقتصادی قرار داشته است. برای مثال در [[جنگ عراق با ایران]]، این جزیره دستکم ۲۸۸۰ بار مورد حمله هوایی قرار گرفت، اما به‌گزارش منابع رسمی، صادرات نفت از خارک حتی برای یک روز نیز قطع نشد. این تداوم عملیات، حاصل هماهنگی کارکنان صنعت نفت، نیروهای نظامی و ساکنان محلی بود که با حداقل امکانات و در شرایط طاقت‌فرسا، تأسیسات را عملیاتی نگه داشتند.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6774293/خارگ-جزیره-مقاومت-و-ایستادگی-از-دفاع-مقدس-تا-جنگ-رمضان «خارگ جزیره مقاومت و ایستادگی؛ از دفاع مقدس تا جنگ رمضان»،  خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; جزیره خارک در دوره تحریم‌های بین‌المللی نیز به نماد مقاومت اقتصادی ایران تبدیل شد. در سال‌های فشار حداکثری دولت آمریکا، نفتکش‌های ایرانی با استفاده از روش‌هایی مختلف همچنان درآمد ارزی مورد نیاز کشور را تأمین کردند.&lt;ref&gt;[https://www.afkarnews.com/بخش-بین-الملل-8/1374888-خارک-تاج-نفت-ایران-در-تیررس-جنگ «خارک؛ تاج نفت ایران در تیررس جنگ»، وب‌سایت افکار نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جریان جنگ آمریکا و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسراییل </del>علیه ایران در [[رمضان]] ۱۴۰۴ش جزیره خارک به‌عنوان اصلی‌ترین پایانهٔ صادرات نفت ایران به یکی از حساس‌ترین خطوط مقدم تقابل نظامی و امنیتی تبدیل شد. با بسته‌شدن [[تنگه هرمز]] توسط ایران و توقف عبور نفتکش‌ها بدون مجوز تهران، اهمیت راهبردی خارک دوچندان شد؛ زیرا هرگونه اختلال در عملکرد این جزیره نه‌تنها اقتصاد ایران را با خطر مواجه می‌ساخت، بلکه به‌دلیل توقف صادرات نفت ایران در کنار سایر کشورهای خلیج فارس، بازار جهانی نفت را با بحران عمیق و بی‌سابقه‌ای روبه‌رو می‌کرد. آمریکا که خواهان بازگشایی تنگه هرمز و کاهش فشار بر اقتصاد جهانی و متحدان منطقه‌ای خود بود، جزیره خارک را به‌عنوان نقطهٔ فشار استراتژیک و اهرمی برای مذاکره با ایران مورد توجه قرار داد.&lt;ref&gt;[https://etehadnews.com/2026/03/31/اهمیت-استراتژیک-جزیره-خارک-در-جنگ-ایرا/ «اهمیت استراتژیک جزیره خارک در جنگ ایران و آمریکا»، وب‌سایت اتحاد نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جریان جنگ آمریکا و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسرائیل </ins>علیه ایران در [[رمضان]] ۱۴۰۴ش جزیره خارک به‌عنوان اصلی‌ترین پایانهٔ صادرات نفت ایران به یکی از حساس‌ترین خطوط مقدم تقابل نظامی و امنیتی تبدیل شد. با بسته‌شدن [[تنگه هرمز]] توسط ایران و توقف عبور نفتکش‌ها بدون مجوز تهران، اهمیت راهبردی خارک دوچندان شد؛ زیرا هرگونه اختلال در عملکرد این جزیره نه‌تنها اقتصاد ایران را با خطر مواجه می‌ساخت، بلکه به‌دلیل توقف صادرات نفت ایران در کنار سایر کشورهای خلیج فارس، بازار جهانی نفت را با بحران عمیق و بی‌سابقه‌ای روبه‌رو می‌کرد. آمریکا که خواهان بازگشایی تنگه هرمز و کاهش فشار بر اقتصاد جهانی و متحدان منطقه‌ای خود بود، جزیره خارک را به‌عنوان نقطهٔ فشار استراتژیک و اهرمی برای مذاکره با ایران مورد توجه قرار داد.&lt;ref&gt;[https://etehadnews.com/2026/03/31/اهمیت-استراتژیک-جزیره-خارک-در-جنگ-ایرا/ «اهمیت استراتژیک جزیره خارک در جنگ ایران و آمریکا»، وب‌سایت اتحاد نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در همین چارچوب، آمریکا و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسراییل </del>در بامداد [[۲۳ اسفند]] ۱۴۰۴ش این جزیره را مورد حملهٔ شدید قرار دادند، اما زیرساخت‌های نفتی آسیب ندید. بر اساس گزارش رسانه‌ها فعالیت شرکت‌های نفتی در این پایانه صادراتی به روال عادی ادامه یافت و صادرات نفت بدون وقفه انجام شد.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6774305/شرایط-در-جزیره-خارگ-تحت-کنترل-است «شرایط در جزیره خارگ تحت کنترل است؛ دشمن به اهداف خود نرسید»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; سپس احتمال حملهٔ زمینی به خارک به‌منظور تصرف تأسیسات نفتی و اعمال فشار بر [[تهران]]، به یکی از گزینه‌های مطرح در استراتژی نظامی آمریکا تبدیل شد. با این حال، ایران با استقرار تدابیر نظامی شدید در این جزیره و اتکا به تجربهٔ تاریخی [[جنگ نفتکش‌ها]] در ۸ سال جنگ عراق با ایران، خارک را به خط مقدمی غیرقابل نفوذ تبدیل کرد. در این چارچوب، خارک نه‌تنها به‌عنوان شریان حیاتی اقتصاد ایران، بلکه به‌عنوان نماد [[تاب‌آوری ایرانی]] و تقابل راهبردی میان دو طرف در جنگ رمضان ایفای نقش کرد.&lt;ref&gt;[https://etehadnews.com/2026/03/31/اهمیت-استراتژیک-جزیره-خارک-در-جنگ-ایرا/ «اهمیت استراتژیک جزیره خارک در جنگ ایران و آمریکا»، وب‌سایت اتحاد نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در همین چارچوب، آمریکا و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسرائیل </ins>در بامداد [[۲۳ اسفند]] ۱۴۰۴ش این جزیره را مورد حملهٔ شدید قرار دادند، اما زیرساخت‌های نفتی آسیب ندید. بر اساس گزارش رسانه‌ها فعالیت شرکت‌های نفتی در این پایانه صادراتی به روال عادی ادامه یافت و صادرات نفت بدون وقفه انجام شد.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6774305/شرایط-در-جزیره-خارگ-تحت-کنترل-است «شرایط در جزیره خارگ تحت کنترل است؛ دشمن به اهداف خود نرسید»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; سپس احتمال حملهٔ زمینی به خارک به‌منظور تصرف تأسیسات نفتی و اعمال فشار بر [[تهران]]، به یکی از گزینه‌های مطرح در استراتژی نظامی آمریکا تبدیل شد. با این حال، ایران با استقرار تدابیر نظامی شدید در این جزیره و اتکا به تجربهٔ تاریخی [[جنگ نفتکش‌ها]] در ۸ سال جنگ عراق با ایران، خارک را به خط مقدمی غیرقابل نفوذ تبدیل کرد. در این چارچوب، خارک نه‌تنها به‌عنوان شریان حیاتی اقتصاد ایران، بلکه به‌عنوان نماد [[تاب‌آوری ایرانی]] و تقابل راهبردی میان دو طرف در جنگ رمضان ایفای نقش کرد.&lt;ref&gt;[https://etehadnews.com/2026/03/31/اهمیت-استراتژیک-جزیره-خارک-در-جنگ-ایرا/ «اهمیت استراتژیک جزیره خارک در جنگ ایران و آمریکا»، وب‌سایت اتحاد نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جزیرهٔ خارک در آثار پژوهشگران ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جزیرهٔ خارک در آثار پژوهشگران ==</div></td></tr> </table>

حمید فاضل https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&diff=30893&oldid=prev 2026-04-23T06:43:40Z

<p><span class="autocomment">جزیرهٔ خارک در آثار پژوهشگران</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۱۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l93">خط ۹۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جریان جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران در [[رمضان]] ۱۴۰۴ش جزیره خارک به‌عنوان اصلی‌ترین پایانهٔ صادرات نفت ایران به یکی از حساس‌ترین خطوط مقدم تقابل نظامی و امنیتی تبدیل شد. با بسته‌شدن [[تنگه هرمز]] توسط ایران و توقف عبور نفتکش‌ها بدون مجوز تهران، اهمیت راهبردی خارک دوچندان شد؛ زیرا هرگونه اختلال در عملکرد این جزیره نه‌تنها اقتصاد ایران را با خطر مواجه می‌ساخت، بلکه به‌دلیل توقف صادرات نفت ایران در کنار سایر کشورهای خلیج فارس، بازار جهانی نفت را با بحران عمیق و بی‌سابقه‌ای روبه‌رو می‌کرد. آمریکا که خواهان بازگشایی تنگه هرمز و کاهش فشار بر اقتصاد جهانی و متحدان منطقه‌ای خود بود، جزیره خارک را به‌عنوان نقطهٔ فشار استراتژیک و اهرمی برای مذاکره با ایران مورد توجه قرار داد.&lt;ref&gt;[https://etehadnews.com/2026/03/31/اهمیت-استراتژیک-جزیره-خارک-در-جنگ-ایرا/ «اهمیت استراتژیک جزیره خارک در جنگ ایران و آمریکا»، وب‌سایت اتحاد نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در جریان جنگ آمریکا و اسراییل علیه ایران در [[رمضان]] ۱۴۰۴ش جزیره خارک به‌عنوان اصلی‌ترین پایانهٔ صادرات نفت ایران به یکی از حساس‌ترین خطوط مقدم تقابل نظامی و امنیتی تبدیل شد. با بسته‌شدن [[تنگه هرمز]] توسط ایران و توقف عبور نفتکش‌ها بدون مجوز تهران، اهمیت راهبردی خارک دوچندان شد؛ زیرا هرگونه اختلال در عملکرد این جزیره نه‌تنها اقتصاد ایران را با خطر مواجه می‌ساخت، بلکه به‌دلیل توقف صادرات نفت ایران در کنار سایر کشورهای خلیج فارس، بازار جهانی نفت را با بحران عمیق و بی‌سابقه‌ای روبه‌رو می‌کرد. آمریکا که خواهان بازگشایی تنگه هرمز و کاهش فشار بر اقتصاد جهانی و متحدان منطقه‌ای خود بود، جزیره خارک را به‌عنوان نقطهٔ فشار استراتژیک و اهرمی برای مذاکره با ایران مورد توجه قرار داد.&lt;ref&gt;[https://etehadnews.com/2026/03/31/اهمیت-استراتژیک-جزیره-خارک-در-جنگ-ایرا/ «اهمیت استراتژیک جزیره خارک در جنگ ایران و آمریکا»، وب‌سایت اتحاد نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در همین چارچوب، آمریکا و اسراییل در بامداد [[۲۳ اسفند]] ۱۴۰۴ش این جزیره را مورد حملهٔ شدید قرار دادند، اما زیرساخت‌های نفتی آسیب ندید. بر اساس گزارش رسانه‌ها فعالیت شرکت‌های نفتی در این پایانه صادراتی به روال عادی ادامه یافت و صادرات نفت بدون وقفه انجام شد.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6774305/شرایط-در-جزیره-خارگ-تحت-کنترل-است «شرایط در جزیره خارگ تحت کنترل است؛ دشمن به اهداف خود نرسید»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; سپس احتمال حملهٔ زمینی به خارک به‌منظور تصرف تأسیسات نفتی و اعمال فشار بر [[تهران]]، به یکی از گزینه‌های مطرح در استراتژی نظامی آمریکا تبدیل شد. با این حال، ایران با استقرار تدابیر نظامی شدید در این جزیره و اتکا به تجربهٔ تاریخی [[جنگ نفتکش‌ها]] در ۸ سال جنگ عراق با ایران، خارک را به خط مقدمی غیرقابل نفوذ تبدیل کرد. در این چارچوب، خارک نه‌تنها به‌عنوان شریان حیاتی اقتصاد ایران، بلکه به‌عنوان نماد تاب‌آوری ایرانی و تقابل راهبردی میان دو طرف در جنگ رمضان ایفای نقش کرد.&lt;ref&gt;[https://etehadnews.com/2026/03/31/اهمیت-استراتژیک-جزیره-خارک-در-جنگ-ایرا/ «اهمیت استراتژیک جزیره خارک در جنگ ایران و آمریکا»، وب‌سایت اتحاد نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در همین چارچوب، آمریکا و اسراییل در بامداد [[۲۳ اسفند]] ۱۴۰۴ش این جزیره را مورد حملهٔ شدید قرار دادند، اما زیرساخت‌های نفتی آسیب ندید. بر اساس گزارش رسانه‌ها فعالیت شرکت‌های نفتی در این پایانه صادراتی به روال عادی ادامه یافت و صادرات نفت بدون وقفه انجام شد.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6774305/شرایط-در-جزیره-خارگ-تحت-کنترل-است «شرایط در جزیره خارگ تحت کنترل است؛ دشمن به اهداف خود نرسید»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; سپس احتمال حملهٔ زمینی به خارک به‌منظور تصرف تأسیسات نفتی و اعمال فشار بر [[تهران]]، به یکی از گزینه‌های مطرح در استراتژی نظامی آمریکا تبدیل شد. با این حال، ایران با استقرار تدابیر نظامی شدید در این جزیره و اتکا به تجربهٔ تاریخی [[جنگ نفتکش‌ها]] در ۸ سال جنگ عراق با ایران، خارک را به خط مقدمی غیرقابل نفوذ تبدیل کرد. در این چارچوب، خارک نه‌تنها به‌عنوان شریان حیاتی اقتصاد ایران، بلکه به‌عنوان نماد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تاب‌آوری ایرانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و تقابل راهبردی میان دو طرف در جنگ رمضان ایفای نقش کرد.&lt;ref&gt;[https://etehadnews.com/2026/03/31/اهمیت-استراتژیک-جزیره-خارک-در-جنگ-ایرا/ «اهمیت استراتژیک جزیره خارک در جنگ ایران و آمریکا»، وب‌سایت اتحاد نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جزیرهٔ خارک در آثار پژوهشگران ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جزیرهٔ خارک در آثار پژوهشگران ==</div></td></tr> </table>

امان الله فصیحی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&diff=30224&oldid=prev 2026-04-20T13:40:02Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۱ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۱۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات مفهوم</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{جعبه اطلاعات مفهوم</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تصویر            =   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تصویر            =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جزیره خارک.png </ins>  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زیرنویس تصویر    =   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زیرنویس تصویر    =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصویر هوایی از جزیره خارک </ins>  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| image_alt        =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| image_alt        =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصویر هوایی از جزیره خارک</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| فایل پادکست      =جزیره خارک.ogg   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| فایل پادکست      =جزیره خارک.ogg   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| حجم فایلپادکست    =8/22   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| حجم فایلپادکست    =8/22   </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l43">خط ۴۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جغرافیا و اقلیم ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جغرافیا و اقلیم ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:جزیره خارک۱.png|جایگزین=پوشش گیاهی و طبیعت جزیره خارک|بندانگشتی|پوشش گیاهی، آهو و پرنده در طبیعت جزیره خارک]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;موقعیت جغرافیایی:&#039;&#039;&#039; جزیره خارک با مساحت تقریبی ۳۲ کیلومتر مربع،&lt;ref&gt;[https://www.sid.ir/paper/99118/fa#downloadbottom سعادت‌مند و دیگران، «انتخاب جزیرهٔ خارک به‌عنوان تبعیدگاه در دههٔ 1320 و 1330ش»، 1400ش، ص11.]&lt;/ref&gt; در شمال غربی خلیج فارس قرار دارد.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6333775/زیستگاه-خارگ-محدود-است-جمعیت-آهوها-۵-برابر-ظرفیت-جزیره «زیستگاه خارگ محدود است؛ جمعیت آهوها ۵ برابر ظرفیت جزیره»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; این جزیره در مختصات ۲۹ درجه و ۱۵ دقیقه و ۲۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۲۰ دقیقه و ۳۰ ثانیه طول شرقی قرار دارد.&lt;ref&gt;[https://www.sid.ir/paper/99118/fa#downloadbottom سعیدی‌نیا و لعبت‌فر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی، اجتماعی مناطق شمالی خلیج فارس؛ مطالعه موردی خارک (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.]&lt;/ref&gt; فاصلهٔ این جزیره تا شهرهای مختلف عبارت است از: ۵۲ کیلومتری شمال غربی بوشهر، ۳۰ کیلومتری [[بندر ریگ]]، ۳۵ کیلومتری جنوب [[بندر گناوه]] و ۵ کیلومتری جنوب [[جزیره خارکو]].&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1690316/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%AD%D8%AB%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D9%88-%DA%AF%D9%88%D8%B1%D8%B5%D8%AE%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 حیدری، «خارک و خاراسن؛ پیشنهاد و بحثی دربارهٔ انتساب دو گورصخره‌ای بزرگ و نام جزیرهٔ خارک»، 1399ش، ص107.]&lt;/ref&gt; این جزیره از نظر تقسیمات کشوری از توابع شهرستان [[بوشهر]] محسوب می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.tabnak.ir/fa/news/1158416/پایانه-صادراتی-خارک «پایانه صادراتی خارک»، وب‌سایت تابناک.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;موقعیت جغرافیایی:&#039;&#039;&#039; جزیره خارک با مساحت تقریبی ۳۲ کیلومتر مربع،&lt;ref&gt;[https://www.sid.ir/paper/99118/fa#downloadbottom سعادت‌مند و دیگران، «انتخاب جزیرهٔ خارک به‌عنوان تبعیدگاه در دههٔ 1320 و 1330ش»، 1400ش، ص11.]&lt;/ref&gt; در شمال غربی خلیج فارس قرار دارد.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6333775/زیستگاه-خارگ-محدود-است-جمعیت-آهوها-۵-برابر-ظرفیت-جزیره «زیستگاه خارگ محدود است؛ جمعیت آهوها ۵ برابر ظرفیت جزیره»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; این جزیره در مختصات ۲۹ درجه و ۱۵ دقیقه و ۲۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۲۰ دقیقه و ۳۰ ثانیه طول شرقی قرار دارد.&lt;ref&gt;[https://www.sid.ir/paper/99118/fa#downloadbottom سعیدی‌نیا و لعبت‌فر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی، اجتماعی مناطق شمالی خلیج فارس؛ مطالعه موردی خارک (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99.]&lt;/ref&gt; فاصلهٔ این جزیره تا شهرهای مختلف عبارت است از: ۵۲ کیلومتری شمال غربی بوشهر، ۳۰ کیلومتری [[بندر ریگ]]، ۳۵ کیلومتری جنوب [[بندر گناوه]] و ۵ کیلومتری جنوب [[جزیره خارکو]].&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1690316/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%D8%AD%D8%AB%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D8%A8-%D8%AF%D9%88-%DA%AF%D9%88%D8%B1%D8%B5%D8%AE%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 حیدری، «خارک و خاراسن؛ پیشنهاد و بحثی دربارهٔ انتساب دو گورصخره‌ای بزرگ و نام جزیرهٔ خارک»، 1399ش، ص107.]&lt;/ref&gt; این جزیره از نظر تقسیمات کشوری از توابع شهرستان [[بوشهر]] محسوب می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.tabnak.ir/fa/news/1158416/پایانه-صادراتی-خارک «پایانه صادراتی خارک»، وب‌سایت تابناک.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;کوه‌ها:&#039;&#039;&#039; کوه تخت در شمال، کوه گردن اشتر در جنوب، کوه لشکری و کوه دیدبان در غرب این جزیره قرار دارد. همچنین جزیرهای کوچک‌تر هم در شمال خارک وجود دارد که به خارگو شناخته می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.khargnews.ir/fa/kharg «جزیره خارگ»، وب‌سایت خارک نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;کوه‌ها:&#039;&#039;&#039; کوه تخت در شمال، کوه گردن اشتر در جنوب، کوه لشکری و کوه دیدبان در غرب این جزیره قرار دارد. همچنین جزیرهای کوچک‌تر هم در شمال خارک وجود دارد که به خارگو شناخته می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.khargnews.ir/fa/kharg «جزیره خارگ»، وب‌سایت خارک نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جمعیت‌شناسی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جمعیت‌شناسی ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:جزیره خارک۲.jpg|جایگزین=زنان ساکن جزیره خارک با پوشش محلی|بندانگشتی|زنان ساکن جزیره خارک با پوشش محلی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال ۱۳۳۵ش جمعیت جزیره خارک ۶۰۰ نفر گزارش شده است، اما پس از آغاز کار شرکت نفت در جزیره، عدهٔ زیادی به خارک مهاجرت کردند و جمعیت ۸۰۰۰ نفر برای آن در سال ۱۳۵۵ش گزارش شده است.&lt;ref&gt;[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/خارک طرفداری، «خارک»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]&lt;/ref&gt; جمعیت کنونی خارک نیز حدود ۸۰۰۰ نفر برآورد می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.isna.ir/news/1404122513082/جزیره-خارگ-نماد-مقاومت-ایران-کجاست «جزیره خارگ، نماد مقاومت ایران کجاست؟»، خبرگزاری ایرنا.]&lt;/ref&gt; بر اساس منابع، هرچند بخشی از ساکنان جزیره خارک را مهندسین و نیروهای شاغل در شرکت‌های نفتی تشکیل می‌دهد، اما جزیره ساکنین بومی زیادی دارد.&lt;ref&gt;[https://www.tabnak.ir/fa/news/1025809/روز-ملی-جزیره-خارگ «روز ملی جزیره خارگ»، وب‌سایت تابناک.]&lt;/ref&gt; در گذشته معاش ساکنان این جزیره بیشتر از راه [[دریانوردی]]، [[ماهیگیری]]، [[تجارت]] و صید، به‌ویژه [[صید مروارید]] مشهور خارک بوده است.&lt;ref&gt;[http://ghiasabadi.com/khark.html مردای غیاث‌آبادی، «یادداشت‌های خارک: سمت‌نما و تخته‌نردهای سنگی نویافته»، وب‌سایت پژوهش‌های ایران.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در سال ۱۳۳۵ش جمعیت جزیره خارک ۶۰۰ نفر گزارش شده است، اما پس از آغاز کار شرکت نفت در جزیره، عدهٔ زیادی به خارک مهاجرت کردند و جمعیت ۸۰۰۰ نفر برای آن در سال ۱۳۵۵ش گزارش شده است.&lt;ref&gt;[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/خارک طرفداری، «خارک»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]&lt;/ref&gt; جمعیت کنونی خارک نیز حدود ۸۰۰۰ نفر برآورد می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.isna.ir/news/1404122513082/جزیره-خارگ-نماد-مقاومت-ایران-کجاست «جزیره خارگ، نماد مقاومت ایران کجاست؟»، خبرگزاری ایرنا.]&lt;/ref&gt; بر اساس منابع، هرچند بخشی از ساکنان جزیره خارک را مهندسین و نیروهای شاغل در شرکت‌های نفتی تشکیل می‌دهد، اما جزیره ساکنین بومی زیادی دارد.&lt;ref&gt;[https://www.tabnak.ir/fa/news/1025809/روز-ملی-جزیره-خارگ «روز ملی جزیره خارگ»، وب‌سایت تابناک.]&lt;/ref&gt; در گذشته معاش ساکنان این جزیره بیشتر از راه [[دریانوردی]]، [[ماهیگیری]]، [[تجارت]] و صید، به‌ویژه [[صید مروارید]] مشهور خارک بوده است.&lt;ref&gt;[http://ghiasabadi.com/khark.html مردای غیاث‌آبادی، «یادداشت‌های خارک: سمت‌نما و تخته‌نردهای سنگی نویافته»، وب‌سایت پژوهش‌های ایران.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l59">خط ۵۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اقتصاد ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== اقتصاد ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:جزیره خارک۳.png|جایگزین=تورهای صید ماهی در اسکله ماهیگیری جزیره خارک|بندانگشتی|مرتب‌کردن تورهای صید ماهی در اسکله ماهیگیری جزیره خارک]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جزیرهٔ خارک با وجود محدودیت‌های جغرافیایی و منابع آب زیرزمینی، در گذشته از رونق اقتصادی برخوردار بوده و از نظر تجارت، صید مروارید و پایگاه نظامی دارای اهمیت بوده است. منابع جغرافیایی و سفرنامه‌های دورهٔ اسلامی به رونق کشاورزی، تجارت و [[صید مروارید]] در این جزیره در ادوار مختلف اشاره کرده‌اند. محصولات عمدهٔ جزیره در گذشته شامل [[خرما]]، [[گندم]]، [[جو]]، [[عدس]]، [[پیاز]]، [[خربزه]]، [[انگور]] و [[لیموترش]] بوده است که انگور آن به خارج صادر می‌شد. امروزه [[لیموترش]]، [[پرتقال]]، [[نارنگی]]، [[موز]]، [[انجیر]] و [[ترنج]] در این جزیره از محصولات باغی هستند. وجود مروارید و رونق صید آن در جزیره باعث شده است که منابع متعددی از کیفیت و کمیت معادن [[مروارید]] در این منطقه سخن بگویند. با گذشت زمان، تحولاتی نظیر کسادی صید مروارید به سبب تولید و رواج مروارید مصنوعی در [[ژاپن]] و مهاجرت غواصان به سواحل نفت‌خیز جنوب و غرب خلیج فارس، باعث رکود اقتصادی منطقه، گرایش به خودمصرفی در تولید و کاهش جمعیت شد. در آستانه ورود صنعت نفت به جزیره، بیشتر اهالی از طریق ماهیگیری و کشاورزی امرار معاش می‌کردند.&lt;ref&gt;[https://www.sid.ir/paper/99118/fa#downloadbottom سعیدی‌نیا و لعبت‌فر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی، اجتماعی مناطق شمالی خلیج فارس؛ مطالعه موردی خارک (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99-100.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جزیرهٔ خارک با وجود محدودیت‌های جغرافیایی و منابع آب زیرزمینی، در گذشته از رونق اقتصادی برخوردار بوده و از نظر تجارت، صید مروارید و پایگاه نظامی دارای اهمیت بوده است. منابع جغرافیایی و سفرنامه‌های دورهٔ اسلامی به رونق کشاورزی، تجارت و [[صید مروارید]] در این جزیره در ادوار مختلف اشاره کرده‌اند. محصولات عمدهٔ جزیره در گذشته شامل [[خرما]]، [[گندم]]، [[جو]]، [[عدس]]، [[پیاز]]، [[خربزه]]، [[انگور]] و [[لیموترش]] بوده است که انگور آن به خارج صادر می‌شد. امروزه [[لیموترش]]، [[پرتقال]]، [[نارنگی]]، [[موز]]، [[انجیر]] و [[ترنج]] در این جزیره از محصولات باغی هستند. وجود مروارید و رونق صید آن در جزیره باعث شده است که منابع متعددی از کیفیت و کمیت معادن [[مروارید]] در این منطقه سخن بگویند. با گذشت زمان، تحولاتی نظیر کسادی صید مروارید به سبب تولید و رواج مروارید مصنوعی در [[ژاپن]] و مهاجرت غواصان به سواحل نفت‌خیز جنوب و غرب خلیج فارس، باعث رکود اقتصادی منطقه، گرایش به خودمصرفی در تولید و کاهش جمعیت شد. در آستانه ورود صنعت نفت به جزیره، بیشتر اهالی از طریق ماهیگیری و کشاورزی امرار معاش می‌کردند.&lt;ref&gt;[https://www.sid.ir/paper/99118/fa#downloadbottom سعیدی‌نیا و لعبت‌فر، «صنعت نفت و توسعه اقتصادی، اجتماعی مناطق شمالی خلیج فارس؛ مطالعه موردی خارک (1355-1335ش/1976-1956)»، 1395ش، ص99-100.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l73">خط ۷۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار تاریخی و جاذبه‌های گردشگری ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار تاریخی و جاذبه‌های گردشگری ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:جزیره خارک۴.jpg|جایگزین=گوردخمه‌های پالمیران|بندانگشتی|گوردخمه‌های پالمیران]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جزیره خارک افزون بر جاذبه‌های طبیعی همچون ساحل زیبا با چشم‌انداز تأسیسات نفتی، نفتکش‌ها، مصنوعات صدفی و زیستگاه آزاد آهوان، دارای آثار تاریخی و باستانی متعددی است که به‌عنوان مقاصد گردشگری قابل توجه هستند.&lt;ref&gt;[https://www.tabnak.ir/fa/news/1025809/روز-ملی-جزیره-خارگ «روز ملی جزیره خارگ»، وب‌سایت تابناک.]&lt;/ref&gt; بر اساس کاوش‌های باستان‌شناسی، کهن‌ترین آثار یافت‌شده در جزیره خارک شامل دو گور سنگی مربوط به هزار سال پیش از میلاد مربوط به [[دوران ایلامی]] و مقابر متعددی با نقش صلیب بر درگاه یا مدفن مسیحیان است. دیگر آثار باستانی جزیره عبارتند از: معبد یونانی با معماری یونانی، سنگ‌نبشته [[خط میخی]] هخامنشی که حدود ۲۴۰۰ سال قدمت دارد، آتشگاه، صومعه، کلیسای نسطوری، مسجد قدیمی، پلاک گچبری با نقش [[چلیپا]] مربوط به اواخر [[دوره ساسانیان|دوره ساسانی]]&lt;ref&gt;[https://www.isna.ir/news/1405011607827/خارگ-چقدر-قدمت-تاریخی-دارد «خارگ چقدر قدمت تاریخی دارد؟»، خبرگزاری ایرنا.]&lt;/ref&gt; و بقعهٔ میرمحمد حنفیه با کاشی‌های مغول و بازسازی [[دوره قاجار|دورهٔ قاجار]]. این بقعه بر اساس اعتقاد ساکنان جزیره، مزار محمد بن حنفیه فرزند [[امام علی|علی بن ابی‌طالب]] است، هرچند پژوهشگران انتساب آن را فاقد استناد تاریخی می‌دانند.&lt;ref&gt;[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/خارک طرفداری، «خارک»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جزیره خارک افزون بر جاذبه‌های طبیعی همچون ساحل زیبا با چشم‌انداز تأسیسات نفتی، نفتکش‌ها، مصنوعات صدفی و زیستگاه آزاد آهوان، دارای آثار تاریخی و باستانی متعددی است که به‌عنوان مقاصد گردشگری قابل توجه هستند.&lt;ref&gt;[https://www.tabnak.ir/fa/news/1025809/روز-ملی-جزیره-خارگ «روز ملی جزیره خارگ»، وب‌سایت تابناک.]&lt;/ref&gt; بر اساس کاوش‌های باستان‌شناسی، کهن‌ترین آثار یافت‌شده در جزیره خارک شامل دو گور سنگی مربوط به هزار سال پیش از میلاد مربوط به [[دوران ایلامی]] و مقابر متعددی با نقش صلیب بر درگاه یا مدفن مسیحیان است. دیگر آثار باستانی جزیره عبارتند از: معبد یونانی با معماری یونانی، سنگ‌نبشته [[خط میخی]] هخامنشی که حدود ۲۴۰۰ سال قدمت دارد، آتشگاه، صومعه، کلیسای نسطوری، مسجد قدیمی، پلاک گچبری با نقش [[چلیپا]] مربوط به اواخر [[دوره ساسانیان|دوره ساسانی]]&lt;ref&gt;[https://www.isna.ir/news/1405011607827/خارگ-چقدر-قدمت-تاریخی-دارد «خارگ چقدر قدمت تاریخی دارد؟»، خبرگزاری ایرنا.]&lt;/ref&gt; و بقعهٔ میرمحمد حنفیه با کاشی‌های مغول و بازسازی [[دوره قاجار|دورهٔ قاجار]]. این بقعه بر اساس اعتقاد ساکنان جزیره، مزار محمد بن حنفیه فرزند [[امام علی|علی بن ابی‌طالب]] است، هرچند پژوهشگران انتساب آن را فاقد استناد تاریخی می‌دانند.&lt;ref&gt;[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236744/خارک طرفداری، «خارک»، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l84">خط ۸۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تاب‌آوری در برابر بحران‌ها ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== تاب‌آوری در برابر بحران‌ها ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:جزیره خارک۵.jpg|جایگزین=حملات هوایی به جزیره خارک در دوران جنگ ایران و عراق|بندانگشتی|حملات هوایی به جزیره خارک در دوران جنگ ایران و عراق]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برپایهٔ مسندات تاریخی جزیره خارک در طول تاریخ همواره در معرض تهدیدات نظامی و اقتصادی قرار داشته است. برای مثال در [[جنگ عراق با ایران]]، این جزیره دستکم ۲۸۸۰ بار مورد حمله هوایی قرار گرفت، اما به‌گزارش منابع رسمی، صادرات نفت از خارک حتی برای یک روز نیز قطع نشد. این تداوم عملیات، حاصل هماهنگی کارکنان صنعت نفت، نیروهای نظامی و ساکنان محلی بود که با حداقل امکانات و در شرایط طاقت‌فرسا، تأسیسات را عملیاتی نگه داشتند.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6774293/خارگ-جزیره-مقاومت-و-ایستادگی-از-دفاع-مقدس-تا-جنگ-رمضان «خارگ جزیره مقاومت و ایستادگی؛ از دفاع مقدس تا جنگ رمضان»،  خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; جزیره خارک در دوره تحریم‌های بین‌المللی نیز به نماد مقاومت اقتصادی ایران تبدیل شد. در سال‌های فشار حداکثری دولت آمریکا، نفتکش‌های ایرانی با استفاده از روش‌هایی مختلف همچنان درآمد ارزی مورد نیاز کشور را تأمین کردند.&lt;ref&gt;[https://www.afkarnews.com/بخش-بین-الملل-8/1374888-خارک-تاج-نفت-ایران-در-تیررس-جنگ «خارک؛ تاج نفت ایران در تیررس جنگ»، وب‌سایت افکار نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برپایهٔ مسندات تاریخی جزیره خارک در طول تاریخ همواره در معرض تهدیدات نظامی و اقتصادی قرار داشته است. برای مثال در [[جنگ عراق با ایران]]، این جزیره دستکم ۲۸۸۰ بار مورد حمله هوایی قرار گرفت، اما به‌گزارش منابع رسمی، صادرات نفت از خارک حتی برای یک روز نیز قطع نشد. این تداوم عملیات، حاصل هماهنگی کارکنان صنعت نفت، نیروهای نظامی و ساکنان محلی بود که با حداقل امکانات و در شرایط طاقت‌فرسا، تأسیسات را عملیاتی نگه داشتند.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/6774293/خارگ-جزیره-مقاومت-و-ایستادگی-از-دفاع-مقدس-تا-جنگ-رمضان «خارگ جزیره مقاومت و ایستادگی؛ از دفاع مقدس تا جنگ رمضان»،  خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; جزیره خارک در دوره تحریم‌های بین‌المللی نیز به نماد مقاومت اقتصادی ایران تبدیل شد. در سال‌های فشار حداکثری دولت آمریکا، نفتکش‌های ایرانی با استفاده از روش‌هایی مختلف همچنان درآمد ارزی مورد نیاز کشور را تأمین کردند.&lt;ref&gt;[https://www.afkarnews.com/بخش-بین-الملل-8/1374888-خارک-تاج-نفت-ایران-در-تیررس-جنگ «خارک؛ تاج نفت ایران در تیررس جنگ»، وب‌سایت افکار نیوز.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l91">خط ۹۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جزیرهٔ خارک در آثار پژوهشگران ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جزیرهٔ خارک در آثار پژوهشگران ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:جزیره خارک۶.jpg|جایگزین=کتاب هلندیان در جزیره خارک|بندانگشتی|کتاب هلندیان در جزیره خارک]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دربارهٔ خارک، تاریخچه آن و صنایع نفت و مشتقاتش در این جزیره پژوهش‌های متعددی انجام شده است؛ ازجمله:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دربارهٔ خارک، تاریخچه آن و صنایع نفت و مشتقاتش در این جزیره پژوهش‌های متعددی انجام شده است؛ ازجمله:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ثوابق و همکاران در مقاله «تأثیرات جمعیتی صنعت نفت بر جزیره خارک» (۱۳۹۹ش) به تغییرات جمعیتی و سیاست‌های دولت برای کنترل مهاجرت پرداخته است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ثوابق و همکاران در مقاله «تأثیرات جمعیتی صنعت نفت بر جزیره خارک» (۱۳۹۹ش) به تغییرات جمعیتی و سیاست‌های دولت برای کنترل مهاجرت پرداخته است.</div></td></tr> </table>

علیرضا محمددوست https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&diff=29840&oldid=prev 2026-04-19T11:43:33Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۰ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۱۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{جعبه اطلاعات مفهوم</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| تصویر            =  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| زیرنویس تصویر    =  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| image_alt        =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| فایل پادکست      =جزیره خارک.ogg  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| حجم فایلپادکست    =8/22  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| تاریخ پادکست      =30-1-1405  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| زیرنویس عنوان    =  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان اصلی        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان انگلیسی    = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان عربی        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان علمی        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| شاخه علمی        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| نوع مفهوم        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| معنای اصطلاحی      = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| حوزه کاربرد      = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| گستره جغرافیایی  = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| منشأ تاریخی      = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| نخستین کاربرد    = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| ریشه واژه        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مرتبط با          = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| اهمیت            = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مبدع              = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مروج              = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مقدس برای        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مورد احترام      = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| آثار مرتبط        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درشت|&#039;&#039;&#039;جزیره خارک؛&#039;&#039;&#039;}} از جزایر مهم و بزرگ‌ترین پایانهٔ نفتی ایران در خلیج فارس.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درشت|&#039;&#039;&#039;جزیره خارک؛&#039;&#039;&#039;}} از جزایر مهم و بزرگ‌ترین پایانهٔ نفتی ایران در خلیج فارس.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

حسین صبوری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&diff=29600&oldid=prev 2026-04-18T13:41:58Z

<p>حمید گلزار صفحهٔ <a href="/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="پیش‌نویس:جزیره خارک (صفحه وجود ندارد)">پیش‌نویس:جزیره خارک</a> را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به <a href="/wiki/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9" title="جزیره خارک">جزیره خارک</a> منتقل کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۹ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۱۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div> </td></tr></table>

حمید گلزار https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&diff=29588&oldid=prev 2026-04-18T13:34:54Z

<p>ایجاد لینک داخلی</p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9&amp;diff=29588&amp;oldid=29505">نمایش تغییرات</a>

حمید فاضل