جشن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* جشن در ادبیات فارسی */

2026-05-27T13:15:48Z

جشن در ادبیات فارسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۴۵
خط ۲۸:		خط ۲۸:

	==جشن در ادبیات فارسی==		==جشن در ادبیات فارسی==
	جشن، از جمله واژگان کهنی است که در نظم و نثر نویسندگان فارسی‌زبان، از دیرباز، حضور داشته است. برای مثال، [[عطار]] در شعری می‌گوید:<ref>[https://ganjoor.net/attar/divana/ghazal-attar/sh535 عطار، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شماره 535، سایت گنجور.]</ref><br>		جشن، از جمله واژگان کهنی است که در نظم و نثر نویسندگان فارسی‌زبان، از دیرباز، حضور داشته است. برای مثال، [[عطار نیشابوری]] در شعری می‌گوید:<ref>[https://ganjoor.net/attar/divana/ghazal-attar/sh535 عطار، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شماره 535، سایت گنجور.]</ref><br>
	{{آغاز نستعلیق}}		{{آغاز نستعلیق}}
	{{شعر\|نستعلیق}}		{{شعر\|نستعلیق}}

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* جشن در ادبیات فارسی */

2026-05-27T13:15:19Z

جشن در ادبیات فارسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۴۵
خط ۲۸:		خط ۲۸:

	==جشن در ادبیات فارسی==		==جشن در ادبیات فارسی==
	جشن، از جمله واژگان کهنی است که در نظم و نثر نویسندگان فارسی‌زبان، از دیرباز، حضور داشته است. برای مثال، عطار در شعری می‌گوید:<ref>[https://ganjoor.net/attar/divana/ghazal-attar/sh535 عطار، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شماره 535، سایت گنجور.]</ref><br>		جشن، از جمله واژگان کهنی است که در نظم و نثر نویسندگان فارسی‌زبان، از دیرباز، حضور داشته است. برای مثال، [[عطار]] در شعری می‌گوید:<ref>[https://ganjoor.net/attar/divana/ghazal-attar/sh535 عطار، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شماره 535، سایت گنجور.]</ref><br>
	{{آغاز نستعلیق}}		{{آغاز نستعلیق}}
	{{شعر\|نستعلیق}}		{{شعر\|نستعلیق}}
خط ۴۷:		خط ۴۷:
	{{ب\|از این عید و جشن شد دل خسته شادمند\|زهی عید دلفروز، زهی جشن ارجمند}}		{{ب\|از این عید و جشن شد دل خسته شادمند\|زهی عید دلفروز، زهی جشن ارجمند}}
	{{پایان شعر}}		{{پایان شعر}}
	{{پایان نستعلیق}}		{{پایان نستعلیق}}

	==پانویس==		==پانویس==

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* انواع جشن در ایران */

2026-05-27T13:14:35Z

انواع جشن در ایران

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۴۴
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	==انواع جشن در ایران==		==انواع جشن در ایران==
	برخی از پژوهشگران، به طبقه‌بندی انواع جشن در ایران پرداخته‌اند. آنها با بررسی انواع جشن‌های باستانی، مذهبی و امروزی ایرانیان، آنها را در 5 گروه دسته‌بندی کرده‌اند:		برخی از پژوهشگران، به طبقه‌بندی انواع جشن در ایران پرداخته‌اند. آنها با بررسی انواع جشن‌های باستانی، مذهبی و امروزی ایرانیان، آنها را در 5 گروه دسته‌بندی کرده‌اند:
	# جشن‌های باستانی، اسطوره‌ای و فصلی، مانند ~~نوروز، تیرگان، یلدا؛~~		# جشن‌های باستانی، اسطوره‌ای و فصلی، مانند [[نوروز]]، [[تیرگان]]، [[یلدا]]؛
	# جشن‌های دینی و مذهبی، مانند جشن تولد اشوزردشت نزد زردشتیان، تولد عیسی مسیح نزد مسیحیان، تولید حضرت محمد نزد مسلمانان، عید ~~فطر،~~ عید قربان و عید ~~غدیر؛~~		# جشن‌های دینی و مذهبی، مانند جشن تولد اشوزردشت نزد زردشتیان، تولد عیسی مسیح نزد مسیحیان، تولید حضرت محمد نزد مسلمانان، [[عید فطر]]، [[عید قربان]] و [[عید غدیر]]؛
	# جشن‌ها و آیین‌های ملی، مانند جشن 22 بهمن؛		# جشن‌ها و آیین‌های ملی، مانند جشن 22 بهمن؛
	# جشن‌های خانوادگی، مانند عروسی، تولد و ختنه‌سوران؛		# جشن‌های خانوادگی، مانند عروسی، تولد و ختنه‌سوران؛
	# جشن‌های محلی و منطقه‌ای، مانند جشن برداشت خرمن و انگورچینی.<ref>روح‌الامینی، آیین‌ها و جشن‌های کهن در ایران امروز، ۱۳۷۶ش، ص15-18.</ref>		# جشن‌های محلی و منطقه‌ای، مانند جشن برداشت خرمن و انگورچینی.<ref>روح‌الامینی، آیین‌ها و جشن‌های کهن در ایران امروز، ۱۳۷۶ش، ص15-18.</ref>

	==جشن در ادبیات فارسی==		==جشن در ادبیات فارسی==
	جشن، از جمله واژگان کهنی است که در نظم و نثر نویسندگان فارسی‌زبان، از دیرباز، حضور داشته است. برای مثال، عطار در شعری می‌گوید:<ref>[https://ganjoor.net/attar/divana/ghazal-attar/sh535 عطار، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شماره 535، سایت گنجور.]</ref><br>		جشن، از جمله واژگان کهنی است که در نظم و نثر نویسندگان فارسی‌زبان، از دیرباز، حضور داشته است. برای مثال، عطار در شعری می‌گوید:<ref>[https://ganjoor.net/attar/divana/ghazal-attar/sh535 عطار، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شماره 535، سایت گنجور.]</ref><br>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* آداب */

2026-05-27T13:12:42Z

آداب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۴۲
خط ۵:		خط ۵:
	واژه جشن، برگرفته از واژه اوستایی «یَسنَه» به‌معنای ستایش، پرستش، [[قربانی کردن]] و جشن است.<ref>Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch, 2004, P1270-1274.</ref> در فارسی میانه نیز واژه yastan به‌معنای جشن گرفتن بوده است.<ref>MacKenzie, A Concise Pahlavi Dictionary, 1971, P46, 78, 97.</ref> امروزه، دو واژه جشن و عید نزد ایرانیان، رایج است و هر کدام، در موارد و مصادیق ويژه‌ای به‌کار می‌رود؛ واژه عید برای نوروز و بسیاری از جشن‌های اسلامی (مانند [[عید فطر]] و [[عید قربان]])، استفاده می‌شود. واژه جشن نیز برای دیگر انواع مراسم شادی به کار می‌رود، مانند جشن عروسی، جشن مهرگان، جشن تولد و جشن سده.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>		واژه جشن، برگرفته از واژه اوستایی «یَسنَه» به‌معنای ستایش، پرستش، [[قربانی کردن]] و جشن است.<ref>Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch, 2004, P1270-1274.</ref> در فارسی میانه نیز واژه yastan به‌معنای جشن گرفتن بوده است.<ref>MacKenzie, A Concise Pahlavi Dictionary, 1971, P46, 78, 97.</ref> امروزه، دو واژه جشن و عید نزد ایرانیان، رایج است و هر کدام، در موارد و مصادیق ويژه‌ای به‌کار می‌رود؛ واژه عید برای نوروز و بسیاری از جشن‌های اسلامی (مانند [[عید فطر]] و [[عید قربان]])، استفاده می‌شود. واژه جشن نیز برای دیگر انواع مراسم شادی به کار می‌رود، مانند جشن عروسی، جشن مهرگان، جشن تولد و جشن سده.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
	==آداب==		==آداب==
	همه‌ی جشن‌های مرسوم بین ایرانیان، از دیرباز، با دعا و نیایش همراه بوده است. برای مثال، عید ~~نوروز،~~ نه‌تنها در میان ایرانیان مسلمان، بلکه بین زردشتیان نیز همواره با دعا، همراه بوده است.<ref>نیکنام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۳۱-۳۳؛ <br>		همه‌ی جشن‌های مرسوم بین ایرانیان، از دیرباز، با دعا و نیایش همراه بوده است. برای مثال، [[عید نوروز]]، نه‌تنها در میان ایرانیان مسلمان، بلکه بین زردشتیان نیز همواره با دعا، همراه بوده است.<ref>نیکنام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۳۱-۳۳؛ <br>
	رازی، «نوروز سلطانی»، ۲۰۱۲م، ص۴۸-۵۰.</ref> جشن‌های اسلامی، همچون عید قربان و عید ~~فطر،~~ دارای آدابی مذهبی همچون نماز و نیایش مخصوص هستند. از آن‌جایی که پاک بودن تن، از جمله آداب نیایش است، در روزهای جشن، همواره به غسل و شستن سر و تن توصیه شده است. در جشن ازدواج نیز، حمام بردن عروس و داماد، یکی از آداب کهن این جشن بوده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در فرهنگ ایرانیان، پاک بودن تن، با پوشیدن لباس نو، تکمیل می‌شود. بنابراین، لباس نو یا لباس پاکیزه از اجزاء جدانشدنی جشن بوده و در بسیاری از مناطق ایران، مرسوم است.<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیرۀ کیش، ۱۳۸۷ش، ص۴۶۲؛ <br>		رازی، «نوروز سلطانی»، ۲۰۱۲م، ص۴۸-۵۰.</ref> جشن‌های اسلامی، همچون [[عید قربان]] و [[عید فطر]]، دارای آدابی مذهبی همچون نماز و نیایش مخصوص هستند. از آن‌جایی که پاک بودن تن، از جمله آداب نیایش است، در روزهای جشن، همواره به غسل و شستن سر و تن توصیه شده است. در جشن ازدواج نیز، حمام بردن عروس و داماد، یکی از آداب کهن این جشن بوده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در فرهنگ ایرانیان، پاک بودن تن، با پوشیدن لباس نو، تکمیل می‌شود. بنابراین، لباس نو یا لباس پاکیزه از اجزاء جدانشدنی جشن بوده و در بسیاری از مناطق ایران، مرسوم است.<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیرۀ کیش، ۱۳۸۷ش، ص۴۶۲؛ <br>
	بالود، فرهنگ عامه در منطقۀ بستک، ۱۳۸۴ش، ص۱۸۹-۱۹۰؛ <br>		بالود، فرهنگ عامه در منطقۀ بستک، ۱۳۸۴ش، ص۱۸۹-۱۹۰؛ <br>
	تقوی، مردم‌شناسی ترکمن‌های ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۶۱-۲۶۲.</ref><br>		تقوی، مردم‌شناسی ترکمن‌های ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۶۱-۲۶۲.</ref><br>
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	شایسته‌رخ، جلوه‌های آیینی شب یلدا در فرهنگ مردم ایران، ۱۳۹۱ش، ص153-167.</ref> عید قربان<ref>مؤیدمحسنی، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۸۱.</ref> و جشن اسفندی نیز مرسوم است. همچنین، در بسیاری از روزهای جشن، هدایایی از طرف خانوادۀ داماد به عروس داده می‌شود.<ref>انجوی شیرازی، جشن‌ها و آداب و معتقدات زمستان، ۱۳۵۲-۱۳۵۴ش، ج1، ص43-53.</ref><br>		شایسته‌رخ، جلوه‌های آیینی شب یلدا در فرهنگ مردم ایران، ۱۳۹۱ش، ص153-167.</ref> عید قربان<ref>مؤیدمحسنی، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۸۱.</ref> و جشن اسفندی نیز مرسوم است. همچنین، در بسیاری از روزهای جشن، هدایایی از طرف خانوادۀ داماد به عروس داده می‌شود.<ref>انجوی شیرازی، جشن‌ها و آداب و معتقدات زمستان، ۱۳۵۲-۱۳۵۴ش، ج1، ص43-53.</ref><br>

	جشن‌ها، همواره با آداب و رسوم مخصوصی همچون شادی، رقص، آوازخوانی و انواع بازی همراه بوده‌اند. برای مثال، در گذشته، در برخی از شهرهای ایران، ریسمان‌بازها، دلقک‌ها، پهلوانان، کشتی‌گیران و معرکه‌گیران، در روزهای جشن به سرگرم کردن مردم مشغول می‌شدند.<ref>نجمی، تهران در یکصد سال پیش، ۱۳۶۸ش، ص۱۷۴-۱۷۶.</ref>		جشن‌ها، همواره با آداب و رسوم مخصوصی همچون شادی، رقص، آوازخوانی و انواع بازی همراه بوده‌اند. برای مثال، در گذشته، در برخی از شهرهای ایران، ریسمان‌بازها، دلقک‌ها، پهلوانان، کشتی‌گیران و معرکه‌گیران، در روزهای جشن به سرگرم کردن مردم مشغول می‌شدند.<ref>نجمی، تهران در یکصد سال پیش، ۱۳۶۸ش، ص۱۷۴-۱۷۶.</ref>

	==انواع جشن در ایران==		==انواع جشن در ایران==
	برخی از پژوهشگران، به طبقه‌بندی انواع جشن در ایران پرداخته‌اند. آنها با بررسی انواع جشن‌های باستانی، مذهبی و امروزی ایرانیان، آنها را در 5 گروه دسته‌بندی کرده‌اند:		برخی از پژوهشگران، به طبقه‌بندی انواع جشن در ایران پرداخته‌اند. آنها با بررسی انواع جشن‌های باستانی، مذهبی و امروزی ایرانیان، آنها را در 5 گروه دسته‌بندی کرده‌اند:

علی شاهرودی: /* منابع */

2026-05-14T05:33:36Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۰۳
خط ۷۱:		خط ۷۱:
	* Bartholomae, Ch., Altiranisches Wörterbuch, Tehran, 2004.		* Bartholomae, Ch., Altiranisches Wörterbuch, Tehran, 2004.
	* MacKenzie, D. N., A Concise Pahlavi Dictionary, London, 1971.		* MacKenzie, D. N., A Concise Pahlavi Dictionary, London, 1971.

			{{هویت فرهنگی}}

امان الله فصیحی در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۰۴

2026-05-09T13:04:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۳۴
خط ۳:		خط ۳:
	جشن، به مجلس شادی و شادمانی، مهمانی و سرور،<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D8%AC%D8%B4%D9%86 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه جشن، سایت واژه‌یاب.]</ref> بزم، سور، عیش و عید گفته می‌شود.<ref>برهان قاطع، محمدحسین بن خلف برهان، 1361ش، ذیل واژه جشن.</ref>		جشن، به مجلس شادی و شادمانی، مهمانی و سرور،<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D8%AC%D8%B4%D9%86 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه جشن، سایت واژه‌یاب.]</ref> بزم، سور، عیش و عید گفته می‌شود.<ref>برهان قاطع، محمدحسین بن خلف برهان، 1361ش، ذیل واژه جشن.</ref>
	==واژه‌شناسی==		==واژه‌شناسی==
	واژه جشن، برگرفته از واژه اوستایی «یَسنَه» به‌معنای ستایش، پرستش، قربانی کردن و جشن است.<ref>Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch, 2004, P1270-1274.</ref> در فارسی میانه نیز واژه yastan به‌معنای جشن گرفتن بوده است.<ref>MacKenzie, A Concise Pahlavi Dictionary, 1971, P46, 78, 97.</ref> امروزه، دو واژه جشن و عید نزد ایرانیان، رایج است و هر کدام، در موارد و مصادیق ويژه‌ای به‌کار می‌رود؛ واژه عید برای نوروز و بسیاری از جشن‌های اسلامی (مانند عید فطر و عید قربان)، استفاده می‌شود. واژه جشن نیز برای دیگر انواع مراسم شادی به کار می‌رود، مانند جشن عروسی، جشن مهرگان، جشن تولد و جشن سده.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>		واژه جشن، برگرفته از واژه اوستایی «یَسنَه» به‌معنای ستایش، پرستش، [[قربانی کردن]] و جشن است.<ref>Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch, 2004, P1270-1274.</ref> در فارسی میانه نیز واژه yastan به‌معنای جشن گرفتن بوده است.<ref>MacKenzie, A Concise Pahlavi Dictionary, 1971, P46, 78, 97.</ref> امروزه، دو واژه جشن و عید نزد ایرانیان، رایج است و هر کدام، در موارد و مصادیق ويژه‌ای به‌کار می‌رود؛ واژه عید برای نوروز و بسیاری از جشن‌های اسلامی (مانند [[عید فطر]] و [[عید قربان]])، استفاده می‌شود. واژه جشن نیز برای دیگر انواع مراسم شادی به کار می‌رود، مانند جشن عروسی، جشن مهرگان، جشن تولد و جشن سده.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
	==آداب==		==آداب==
	همه‌ی جشن‌های مرسوم بین ایرانیان، از دیرباز، با دعا و نیایش همراه بوده است. برای مثال، عید نوروز، نه‌تنها در میان ایرانیان مسلمان، بلکه بین زردشتیان نیز همواره با دعا، همراه بوده است.<ref>نیکنام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۳۱-۳۳؛ <br>		همه‌ی جشن‌های مرسوم بین ایرانیان، از دیرباز، با دعا و نیایش همراه بوده است. برای مثال، عید نوروز، نه‌تنها در میان ایرانیان مسلمان، بلکه بین زردشتیان نیز همواره با دعا، همراه بوده است.<ref>نیکنام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۳۱-۳۳؛ <br>

زهرا فاضل: صفحه‌ای تازه حاوی «'''جشن'''؛ مراسم یا مهمانی همراه با شادی برای یک امر شادی‌بخش.
جشن، به مجلس شادی و شادمانی، مهمانی و سرور،[https://vajehyab.com/moein/%D8%AC%D8%B4%D9%86 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه جشن، سایت واژه‌یاب.] بزم، سور، عیش و عید گفته می‌شود.برهان قاطع، م...» ایجاد کرد

2026-04-22T11:58:34Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''جشن'''</big>؛ مراسم یا مهمانی همراه با شادی برای یک امر شادی‌بخش. جشن، به مجلس شادی و شادمانی، مهمانی و سرور،<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D8%AC%D8%B4%D9%86 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه جشن، سایت واژه‌یاب.]</ref> بزم، سور، عیش و عید گفته می‌شود.<ref>برهان قاطع، م...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

<big>'''جشن'''</big>؛ مراسم یا مهمانی همراه با شادی برای یک امر شادی‌بخش. 

جشن، به مجلس شادی و شادمانی، مهمانی و سرور،<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D8%AC%D8%B4%D9%86 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه جشن، سایت واژه‌یاب.]</ref> بزم، سور، عیش و عید گفته می‌شود.<ref>برهان قاطع، محمدحسین بن خلف برهان، 1361ش، ذیل واژه جشن.</ref>
==واژه‌شناسی==
واژه جشن، برگرفته از واژه اوستایی «یَسنَه» به‌معنای ستایش، پرستش، قربانی کردن و جشن است.<ref>Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch, 2004, P1270-1274.</ref> در فارسی میانه نیز واژه yastan به‌معنای جشن گرفتن بوده است.<ref>MacKenzie, A Concise Pahlavi Dictionary, 1971, P46, 78, 97.</ref> امروزه، دو واژه جشن و عید نزد ایرانیان، رایج است و هر کدام، در موارد و مصادیق ويژه‌ای به‌کار می‌رود؛ واژه عید برای نوروز و بسیاری از جشن‌های اسلامی (مانند عید فطر و عید قربان)، استفاده می‌شود. واژه جشن نیز برای دیگر انواع مراسم شادی به کار می‌رود، مانند جشن عروسی، جشن مهرگان، جشن تولد و جشن سده.<ref> [https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
==آداب==
همه‌ی جشن‌های مرسوم بین ایرانیان، از دیرباز، با دعا و نیایش همراه بوده است. برای مثال، عید نوروز، نه‌تنها در میان ایرانیان مسلمان، بلکه بین زردشتیان نیز همواره با دعا، همراه بوده است.<ref>نیکنام، از نوروز تا نوروز، ۱۳۸۲ش، ص۳۱-۳۳؛ 
رازی، «نوروز سلطانی»، ۲۰۱۲م، ص۴۸-۵۰.</ref> جشن‌های اسلامی، همچون عید قربان و عید فطر، دارای آدابی مذهبی همچون نماز و نیایش مخصوص هستند. از آن‌جایی که پاک بودن تن، از جمله آداب نیایش است، در روزهای جشن، همواره به غسل و شستن سر و تن توصیه شده است. در جشن ازدواج نیز، حمام بردن عروس و داماد، یکی از آداب کهن این جشن بوده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240446/%D8%AC%D8%B4%D9%86 جعفری (قنواتی)، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> در فرهنگ ایرانیان، پاک بودن تن، با پوشیدن لباس نو، تکمیل می‌شود. بنابراین، لباس نو یا لباس پاکیزه از اجزاء جدانشدنی جشن بوده و در بسیاری از مناطق ایران، مرسوم است.<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیرۀ کیش، ۱۳۸۷ش، ص۴۶۲؛ 
بالود، فرهنگ عامه در منطقۀ بستک، ۱۳۸۴ش، ص۱۸۹-۱۹۰؛ 
تقوی، مردم‌شناسی ترکمن‌های ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۶۱-۲۶۲.</ref> 

تدارک و طبخ خوراک‌های معین و مشخص نیز از دیگر آداب جشن‌ها در ایران است. پخت انواع پلو<ref>روح‌الامینی، آیین‌ها و جشن‌های کهن در ایران امروز، ۱۳۷۶ش، ص۶۰.</ref> و تهیۀ میوه‌ها و خوراکی‌های خاص، در بسیاری از جشن‌ها رایج است، مانند خوردن هندوانه در جشن شب چله.<ref>شایسته‌رخ، جلوه‌های آیینی شب یلدا در فرهنگ مردم ایران، ۱۳۹۱ش، ص۱۱۷- ۱۱۸؛ 
صداقت‌کیش، جشن یلدا، ۱۳۹۰ش، ص۱۲۲-۱۲۷.</ref> 

از دیگر آداب مشترک بسیاری از جشن‌ها، می‌توان به هدیه دادن و هدیه گرفتن اشاره کرد. برای مثال، در عید نوروز، بسیاری از بزرگترها به کوچک‌ترها عیدی (هدیه) می‌دهند.<ref> بلوکباشی، نوروز جشن نوزایی آفرینش، ۱۳۸۰ش، ص۸۳-۸۵؛ 
روح‌الامینی، آیین‌ها و جشن‌های کهن در ایران امروز، ۱۳۷۶ش، ص۶4-68.</ref> این کار، در عید فطر،<ref>وکیلیان، رمضان در فرهنگ مردم، ۱۳۷۶ش، ص۱۶۷-۱۷۰.</ref> شب چله،<ref>انجوی شیرازی، جشن‌ها و آداب و معتقدات زمستان، ۱۳۵۲-۱۳۵۴ش، ج2، ص31-39؛ 
شایسته‌رخ، جلوه‌های آیینی شب یلدا در فرهنگ مردم ایران، ۱۳۹۱ش، ص153-167.</ref> عید قربان<ref>مؤیدمحسنی، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۸۱.</ref> و جشن اسفندی نیز مرسوم است. همچنین، در بسیاری از روزهای جشن، هدایایی از طرف خانوادۀ داماد به عروس داده می‌شود.<ref>انجوی شیرازی، جشن‌ها و آداب و معتقدات زمستان، ۱۳۵۲-۱۳۵۴ش، ج1، ص43-53.</ref> 

جشن‌ها، همواره با آداب و رسوم مخصوصی همچون شادی، رقص، آوازخوانی و انواع بازی همراه بوده‌اند. برای مثال، در گذشته، در برخی از شهرهای ایران، ریسمان‌بازها، دلقک‌ها، پهلوانان، کشتی‌گیران و معرکه‌گیران، در روزهای جشن به سرگرم کردن مردم مشغول می‌شدند.<ref>نجمی، تهران در یکصد سال پیش، ۱۳۶۸ش، ص۱۷۴-۱۷۶.</ref>
==انواع جشن در ایران==
برخی از پژوهشگران، به طبقه‌بندی انواع جشن در ایران پرداخته‌اند. آنها با بررسی انواع جشن‌های باستانی، مذهبی و امروزی ایرانیان، آنها را در 5 گروه دسته‌بندی کرده‌اند:
# جشن‌های باستانی، اسطوره‌ای و فصلی، مانند نوروز، تیرگان، یلدا؛
# جشن‌های دینی و مذهبی، مانند جشن تولد اشوزردشت نزد زردشتیان، تولد عیسی مسیح نزد مسیحیان، تولید حضرت محمد نزد مسلمانان، عید فطر، عید قربان و عید غدیر؛
# جشن‌ها و آیین‌های ملی، مانند جشن 22 بهمن؛
# جشن‌های خانوادگی، مانند عروسی، تولد و ختنه‌سوران؛
# جشن‌های محلی و منطقه‌ای، مانند جشن برداشت خرمن و انگورچینی.<ref>روح‌الامینی، آیین‌ها و جشن‌های کهن در ایران امروز، ۱۳۷۶ش، ص15-18.</ref>
==جشن در ادبیات فارسی==
جشن، از جمله واژگان کهنی است که در نظم و نثر نویسندگان فارسی‌زبان، از دیرباز، حضور داشته است. برای مثال، عطار در شعری می‌گوید:<ref>[https://ganjoor.net/attar/divana/ghazal-attar/sh535 عطار، دیوان اشعار، غزلیات، غزل شماره 535، سایت گنجور.]</ref> 
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|در نِگر ای جان که در جشن وفا|جام جم از دست جانان می‌خورم}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}

عنصری نیز از این واژه در اشعار خود بهره گرفته است:<ref>[https://ganjoor.net/onsori/oghas/sh8 عنصری، قصاید، شماره 8، سایت گنجور.]</ref> 
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|سده جشن ملوک نامدارست|ز افریدون و از جم یادگارست}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}

ملک‌الشعرای بهار، از شاعران معاصر ایران، در شعر خود از واژه جشن بارها استفاده کرده است:<ref>[https://ganjoor.net/bahar/mosammatbk/sh10 ملک‌الشعرای بهار، مسمطات، سایت گنجور.]</ref> 
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|از این عید و جشن شد دل خسته شادمند|زهی عید دلفروز، زهی جشن ارجمند}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* انجوی شیرازی، ابوالقاسم، جشن‌ها و آداب و معتقدات زمستان، تهران، امیرکبیر، ۱۳۵۲-۱۳۵۴ش.
* بالود، محمد، فرهنگ عامه در منطقۀ بستک، قم، همسایه، ۱۳۸۴ش.
* برهان قاطع، محمدحسین بن خلف برهان، تهران، چاپ محمد معین، 1361ش.
* بلوکباشی، علی، نوروز جشن نوزایی آفرینش، تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۰ش.
* تقوی، عقیل، مردم‌شناسی ترکمن‌های ایران، گرگان، مختومقلی فراغی، ۱۳۸۸ش.
* جعفری (قنواتی)، محمد و سلیمی، مینا، «جشن»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ بازدید: 10 تیر 1401ش.
* رازی، محمدتقی، «نوروز سلطانی»، نوروزنامه: دوازده رسالۀ نوروزی، به‌تحقیق حبیب‌الله اسماعیلی، دوشنبه، ۲۰۱۲م.
* روح‌الامینی، محمود، آیین‌ها و جشن‌های کهن در ایران امروز، تهران، آگه، ۱۳۷۶ش.
* شایسته‌رخ، الهه، جلوه‌های آیینی شب یلدا در فرهنگ مردم ایران، تهران، مرکز تحقیقات صدا و سیما، ۱۳۹۱ش.
* صداقت‌کیش، جمشید، جشن یلدا، تهران، خجسته، ۱۳۹۰ش.
* عطار، دیوان اشعار، غزلیات، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 10 تیر 1401ش.
* عنصری، قصاید، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 10 تیر 1401ش.
* مختارپور، رجبعلی، دو سال با بومیان جزیرۀ کیش، تهران، ورجاوند، ۱۳۸۷ش.
* ملک‌الشعرای بهار، مسمطات، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 10 تیر 1401ش.
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 10 تیر 1401ش.
* مؤیدمحسنی، مهری، فرهنگ عامیانۀ سیرجان، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۸۱ش.
* نجمی، ناصر، تهران در یکصد سال پیش، تهران، ارغوان، ۱۳۶۸ش.
* نیکنام، کورش، از نوروز تا نوروز، تهران، فروهر، ۱۳۸۲ش.
* وکیلیان، احمد، رمضان در فرهنگ مردم، تهران، سروش، ۱۳۷۶ش.
* Bartholomae, Ch., Altiranisches Wörterbuch, Tehran, 2004.
* MacKenzie, D. N., A Concise Pahlavi Dictionary, London, 1971.