جنسیت‌پذیری حقوق - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Iranbot: حذف رده‌ها

2025-12-31T09:50:30Z

حذف رده‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۲۰
خط ۴۵:		خط ۴۵:
	*مصباح ‌یزدی، محمدتقی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، تدوین عبدالحکیم سلیمی، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى، 1402ش.		*مصباح ‌یزدی، محمدتقی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، تدوین عبدالحکیم سلیمی، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى، 1402ش.
	*مطهرى، مرتضى‏، مجموعه آثار شهید مطهرى، تهران- قم‏، صدرا، 1377ش.		*مطهرى، مرتضى‏، مجموعه آثار شهید مطهرى، تهران- قم‏، صدرا، 1377ش.

	~~[[رده: ویکی‌جنسیت]]~~
	~~[[رده:ساختار اجتماعی]]~~
	~~[[رده:ساختار فرهنگی]]~~
	~~[[رده:نهاد حقوق]]~~
	~~[[رده:فقه و حقوق]]~~
	~~[[رده:اسلام]]~~

محمدعارف محبی: /* حق ولایت و قضاوت */

2024-09-05T07:28:42Z

حق ولایت و قضاوت

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۵ شهریور ۱۴۰۳، ساعت ۱۰:۵۸
خط ۱۲:		خط ۱۲:
	از منظر آموزه‌های اسلام، در مواردی که تفاوت‌های تکوینی، مصالح و مفاسد واقعی برای زنان و مردان را متفاوت می‌سازند، نظام حقوقی آنها نیز تفاوت نسبی می‌یابد. چنین تفاوت‌هایی دارای ویژگی‌های سه‌گانه؛ ثبات، عمومیت و کارآیی است. برخی از ویژگی‌های زنانه و مردانه که دائمی، فراگیر و مؤثر در ایفای نقش‌های طبیعی‌ زن و مرد هستند، موجب تشریع تکالیف و امتیازات حقوقی متناسب با جنسیت آن‌ها می‌شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4892/4927/42012/%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%B2%D9%86_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%9F شوکتی، «چرایی تفاوت حقوق زن و مرد؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> چون هر یك از زن و مرد زمینه كمال‌یابی ویژه‌ای دارند و از این لحاظ ممكن است تفاوت‌هایی در نوع كمال و چگونگی رسیدن آنها به کمالات دیده شود، اما این تفاوت‌ها هرگز موجب تفاوت در كمال حقیقى زن و مرد نمی‌شوند.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/5225/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D9%88-%D8%B2%D9%86 مصباح ‌یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص225.]</ref> مهم‌ترین تفاوت‌های حقوقی زن و مرد در اسلام، عبارتند از: قضاوت، [[شهادت دادن زن\|شهادت]]، [[تفاوت ارث زن و مرد در اسلام\|ارث]]، [[دیه]]، [[طلاق]]،<ref>[https://www.sid.ir/paper/169167/fa فقیه و خادم ‌جهرمی، «حقوق ممتازه جامعه زنان نسبت به مردان در فقه اسلام و حقوق ایران»، 1398ش، ص76.]</ref> [[مهریه]]، [[نفقه]]، قوامیت مرد و استیذان زن.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/470762/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%A7% سلیمی و دیگران، «تحلیل تفاوت‌های حقوق زنان در فقه امامیه و ماده 16 کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان»، 1397ش، ص61-69.]</ref>		از منظر آموزه‌های اسلام، در مواردی که تفاوت‌های تکوینی، مصالح و مفاسد واقعی برای زنان و مردان را متفاوت می‌سازند، نظام حقوقی آنها نیز تفاوت نسبی می‌یابد. چنین تفاوت‌هایی دارای ویژگی‌های سه‌گانه؛ ثبات، عمومیت و کارآیی است. برخی از ویژگی‌های زنانه و مردانه که دائمی، فراگیر و مؤثر در ایفای نقش‌های طبیعی‌ زن و مرد هستند، موجب تشریع تکالیف و امتیازات حقوقی متناسب با جنسیت آن‌ها می‌شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4892/4927/42012/%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%B2%D9%86_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%9F شوکتی، «چرایی تفاوت حقوق زن و مرد؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> چون هر یك از زن و مرد زمینه كمال‌یابی ویژه‌ای دارند و از این لحاظ ممكن است تفاوت‌هایی در نوع كمال و چگونگی رسیدن آنها به کمالات دیده شود، اما این تفاوت‌ها هرگز موجب تفاوت در كمال حقیقى زن و مرد نمی‌شوند.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/5225/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D9%88-%D8%B2%D9%86 مصباح ‌یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص225.]</ref> مهم‌ترین تفاوت‌های حقوقی زن و مرد در اسلام، عبارتند از: قضاوت، [[شهادت دادن زن\|شهادت]]، [[تفاوت ارث زن و مرد در اسلام\|ارث]]، [[دیه]]، [[طلاق]]،<ref>[https://www.sid.ir/paper/169167/fa فقیه و خادم ‌جهرمی، «حقوق ممتازه جامعه زنان نسبت به مردان در فقه اسلام و حقوق ایران»، 1398ش، ص76.]</ref> [[مهریه]]، [[نفقه]]، قوامیت مرد و استیذان زن.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/470762/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%A7% سلیمی و دیگران، «تحلیل تفاوت‌های حقوق زنان در فقه امامیه و ماده 16 کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان»، 1397ش، ص61-69.]</ref>
	===حق ولایت و قضاوت===		===حق ولایت و قضاوت===
	بعضی ﻣﻔﺴﺮﻳﻦ ~~قرآن~~ و ~~برخی~~ ﻓﻘﻬﺎ با تکیه به آیاتی از قرآن و روایات، قضاوت زنان را جایز نمی‌دانند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_27407_14bb8b7f0fece93051f152661671c01f.pdf مروتی و زرگوش‌نسب، «قضاوت زنان در قرآن و سنت»، 1387ش، ص6.]</ref> از این منظر، تصدی مشاغل ولایی و قضایی با لزوم حفـظ [[عفاف]]، [[حرمت و کرامت زن در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای\|حرمت]]، [[حرمت و کرامت زن در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای\|كرامت]] و اجتناب زن از اختلاط بـا مـردان نـامحرم، منافات دارد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329105736-2099-41.pdf ارسطا، «ولايت زن در فقه و حقوق»، 1387ش، ص133.]</ref> برخی فقها در امر قضاوت، مرد بودن را شرط ندانسته‌اند. در ضمن اگر تصدی با حفظ عفت زنان منافات نداشته باشد باز منعی برای آن وجود ندارد.<ref>جوادی‌ آملی، زن در آينه جلال و جمال، 1388ش، ص348 و 352.</ref> همچنین اگر در شرایطی تصدی مسند قضاوت و دیگر مشاغلی که جنبه ولایی دارند دارای مصلحت باشد، بدون شک به‌دلیل تحقق عنوان ثانویه این امر جایز خواهد بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329105736-2099-41.pdf ارسطا، «ولايت زن در فقه و حقوق»، 1387ش، ص139.]</ref>		بعضی از ﻣﻔﺴﺮﻳﻦ و تعدادی از ﻓﻘﻬﺎ با تکیه به آیاتی از قرآن و روایات، قضاوت زنان را جایز نمی‌دانند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_27407_14bb8b7f0fece93051f152661671c01f.pdf مروتی و زرگوش‌نسب، «قضاوت زنان در قرآن و سنت»، 1387ش، ص6.]</ref> از این منظر، تصدی مشاغل ولایی و قضایی با لزوم حفـظ [[عفاف]]، [[حرمت و کرامت زن در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای\|حرمت]]، [[حرمت و کرامت زن در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای\|كرامت]] و اجتناب زن از اختلاط بـا مـردان نـامحرم، منافات دارد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329105736-2099-41.pdf ارسطا، «ولايت زن در فقه و حقوق»، 1387ش، ص133.]</ref> برخی فقها در امر قضاوت، مرد بودن را شرط ندانسته‌اند. در ضمن اگر تصدی با حفظ عفت زنان منافات نداشته باشد باز منعی برای آن وجود ندارد.<ref>جوادی‌ آملی، زن در آينه جلال و جمال، 1388ش، ص348 و 352.</ref> همچنین اگر در شرایطی تصدی مسند قضاوت و دیگر مشاغلی که جنبه ولایی دارند دارای مصلحت باشد، بدون شک به‌دلیل تحقق عنوان ثانویه این امر جایز خواهد بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329105736-2099-41.pdf ارسطا، «ولايت زن در فقه و حقوق»، 1387ش، ص139.]</ref>
	===حق شهادت===		===حق شهادت===
	بر مبنای فقه اسلامی در برخی موارد مانند طلاق، شهادت زن قبول نیست، در برخی موارد دیگر شهادت دو زن برابر با شهادت یک مرد به‌‌حساب می‌آید. اسلام با توجه به مصالح، در برخی موارد زن‌‌ها را از دادن شهادت منع کرده و در پاره‌ای موارد، همراه فردی دیگر، اجازه شهادت داده است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n117648/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 اکبری، «کرامت زن در نظام حقوقی اسلام»، پرتال امام ‌خمینی.] </ref>		بر مبنای فقه اسلامی در برخی موارد مانند طلاق، شهادت زن قبول نیست، در برخی موارد دیگر شهادت دو زن برابر با شهادت یک مرد به‌‌حساب می‌آید. اسلام با توجه به مصالح، در برخی موارد زن‌‌ها را از دادن شهادت منع کرده و در پاره‌ای موارد، همراه فردی دیگر، اجازه شهادت داده است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n117648/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 اکبری، «کرامت زن در نظام حقوقی اسلام»، پرتال امام ‌خمینی.] </ref>

محمدعارف محبی: /* دیدگاه‌های نظری */

2024-08-25T13:09:07Z

دیدگاه‌های نظری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۴ شهریور ۱۴۰۳، ساعت ۱۶:۳۹
خط ۶:		خط ۶:
	حقوق در اصطلاح، گاهی به نظام حاکم بر رفتار اجتماعی اطلاق می‌شود، در این اصطلاح؛ حقوق جمع حق نیست، بلکه مجموعه مقررات، یک واحد اعتباری فرض می‌شود. در اصطلاح دیگر؛ حقوق عبارت از مجموعه‌ حق‌هایی است که از سوی مقام صلاحیت‌دار برای انسان وضع شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/5216/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D9%88%D9%84-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%81%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85 مصباح‌ یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص18-19.]</ref> حقوق و تكالیف به‌هم آمیخته بوده و انسان‌ها در قبال مزایای حقوقی، مکلف به وظایفی هستند.<ref>جوادی آملی، اسلام و محيط زيست، 1388ش، ص254-253.</ref> مراد از جنسیت‌پذیری حقوق، دخالت جنسیت در امر حقوقی است.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ‏1377ش، ج19، ص134 و 137.</ref>		حقوق در اصطلاح، گاهی به نظام حاکم بر رفتار اجتماعی اطلاق می‌شود، در این اصطلاح؛ حقوق جمع حق نیست، بلکه مجموعه مقررات، یک واحد اعتباری فرض می‌شود. در اصطلاح دیگر؛ حقوق عبارت از مجموعه‌ حق‌هایی است که از سوی مقام صلاحیت‌دار برای انسان وضع شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/5216/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D9%88%D9%84-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%81%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85 مصباح‌ یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص18-19.]</ref> حقوق و تكالیف به‌هم آمیخته بوده و انسان‌ها در قبال مزایای حقوقی، مکلف به وظایفی هستند.<ref>جوادی آملی، اسلام و محيط زيست، 1388ش، ص254-253.</ref> مراد از جنسیت‌پذیری حقوق، دخالت جنسیت در امر حقوقی است.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ‏1377ش، ج19، ص134 و 137.</ref>
	==دیدگاه‌های نظری==		==دیدگاه‌های نظری==
	در ارتباط با جنسیت و حقوق سه رویکرد کلی؛ تبعیض، تشابه و تساوی حقوقی وجود دارد. در رویکرد تبعیض که عمدتا مربوط به جوامع سنتی مردسالار است، زن موجودی فرض می‌شود که طفیلی مرد، برای خدمت به مرد و فاقد حقوق انسانی است. غرب، در ظاهر زن را مشابه مرد و دارای حقوق یکسان با مرد دانسته و بر تشابه حقوقی زنان و مردان در تمام ابعاد و سطوح حیات اجتماعی تأکید می‌کند. رویکردهای اسلامی؛ این دو دیدگاه را تبعیض علیه زنان دانسته و معتقد است در یکی انسانیت زن انکار شده است و در دیگری وظایف مردانه بر زنان تحمیل می‌شود. در رویکرد تساوی حقوقی؛ هرچند زن و مرد دارای حقیقت انسانی یکسان دانسته می‌شوند اما با ارجاع به تفاوت‌های طبیعی وسیع و استعدادهای نسبتا متفاوت آنها بر تساوی حقوقی تأکید می‌شود و معتقدند؛ تفاوت‌های جنسی و جنسیتی، دنیای زنانه و مردانه را متفاوت ~~می‌سازد~~ و عدالت جنسیتی ایجاب می‌کند هرکدام دارای نظام حقوقی متناسب با جنسیت‌شان باشند.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ‏1377ش، ج19، ص134 و 137.</ref>		در ارتباط با جنسیت و حقوق سه رویکرد کلی؛ تبعیض، تشابه و تساوی حقوقی وجود دارد. در رویکرد تبعیض که عمدتا مربوط به جوامع سنتی مردسالار است، زن موجودی فرض می‌شود که طفیلی مرد، برای خدمت به مرد و فاقد حقوق انسانی است. غرب، در ظاهر زن را مشابه مرد و دارای حقوق یکسان با مرد دانسته و بر تشابه حقوقی زنان و مردان در تمام ابعاد و سطوح حیات اجتماعی تأکید می‌کند. رویکردهای اسلامی؛ این دو دیدگاه را تبعیض علیه زنان دانسته و معتقد است در یکی انسانیت زن انکار شده است و در دیگری وظایف مردانه بر زنان تحمیل می‌شود. در رویکرد تساوی حقوقی؛ هرچند زن و مرد دارای حقیقت انسانی یکسان دانسته می‌شوند اما با ارجاع به تفاوت‌های طبیعی وسیع و استعدادهای نسبتا متفاوت آنها بر تساوی حقوقی تأکید می‌شود و معتقدند؛ تفاوت‌های جنسی و جنسیتی، دنیای زنانه و مردانه را متفاوت می‌سازند و عدالت جنسیتی ایجاب می‌کند هرکدام دارای نظام حقوقی متناسب با جنسیت‌شان باشند.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ‏1377ش، ج19، ص134 و 137.</ref>
	==جنسیت و حقوق مشترک==		==جنسیت و حقوق مشترک==
	نظام حقوقی اسلام، مبتنی بر تساوی و معطوف به تعالی انسان‌ است. زنان و مردان به تبع اشتراک در اصل انسانیت<ref>مجلسى، بحار الأنوار، 1403ق، ج‏10، ص170.</ref> در کلیت این نظام، دارای حقوق مشترک فراوانی هستند مانند حق برخورداری از مواهب خلقت، حق اشتغال، حق مشارکت در رقابت‌های اجتماعی، حق تحصیل،<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1377ش، ج19، ص159.</ref> حقوق زناشویی، <ref>[http://ensani.ir/fa/article/470762/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%A7% سلیمی و دیگران، «تحلیل تفاوت‌های حقوق زنان در فقه امامیه و ماده 16 کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان»، 1397ش، ص58.]</ref> حق آزادى بیان، <ref>سوره توبه، آیه 71.</ref> حق فعالیت در عرصه‌‌های سیاسی، <ref>سوره ممتحنه، آیه 12.</ref> حق مالکیت،<ref>سوره نساء، آیه 33.</ref> اشتراک در اکثر تکالیف شرعی<ref> [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4892/4927/42012/%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%B2%D9%86_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%9F شوکتی، «چرایی تفاوت حقوق زن و مرد؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه].</ref> و دیگر امتیازات حقوقی که در تعالی انسان مؤثر است. به‌طور کلی اصل نخست از دیدگاه اسلام تشابه حقوقى زن و مرد در امور مترتب بر فطرت انسانی است، اما در حقوق مربوط به نقش‌های جنسیتی آنها در مناسبات اجتماعی و خانوادگی، تا حدودی متفاوت هستند؛ زیرا نقش زن در نگاه سیستمى اسلام در درجه نخست نقش [[مادري\|مادرى]] است و نقش مرد، نقش پدرى و مدیریت [[خانواده]] است.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/4128/%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%88%D9%89%20%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%20%D8%B2%D9%86%20%D9%88%20%D9%85%D8%B1%D8%AF%20%D8%AF%D8%B1%20%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%20%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85 داوودی، «تساوى حقوق زن و مرد در قرآن كريم»، پرتال جامع علوم و معارف قرآن.] </ref>		نظام حقوقی اسلام، مبتنی بر تساوی و معطوف به تعالی انسان‌ است. زنان و مردان به تبع اشتراک در اصل انسانیت<ref>مجلسى، بحار الأنوار، 1403ق، ج‏10، ص170.</ref> در کلیت این نظام، دارای حقوق مشترک فراوانی هستند مانند حق برخورداری از مواهب خلقت، حق اشتغال، حق مشارکت در رقابت‌های اجتماعی، حق تحصیل،<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1377ش، ج19، ص159.</ref> حقوق زناشویی، <ref>[http://ensani.ir/fa/article/470762/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%A7% سلیمی و دیگران، «تحلیل تفاوت‌های حقوق زنان در فقه امامیه و ماده 16 کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان»، 1397ش، ص58.]</ref> حق آزادى بیان، <ref>سوره توبه، آیه 71.</ref> حق فعالیت در عرصه‌‌های سیاسی، <ref>سوره ممتحنه، آیه 12.</ref> حق مالکیت،<ref>سوره نساء، آیه 33.</ref> اشتراک در اکثر تکالیف شرعی<ref> [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4892/4927/42012/%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%B2%D9%86_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%9F شوکتی، «چرایی تفاوت حقوق زن و مرد؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه].</ref> و دیگر امتیازات حقوقی که در تعالی انسان مؤثر است. به‌طور کلی اصل نخست از دیدگاه اسلام تشابه حقوقى زن و مرد در امور مترتب بر فطرت انسانی است، اما در حقوق مربوط به نقش‌های جنسیتی آنها در مناسبات اجتماعی و خانوادگی، تا حدودی متفاوت هستند؛ زیرا نقش زن در نگاه سیستمى اسلام در درجه نخست نقش [[مادري\|مادرى]] است و نقش مرد، نقش پدرى و مدیریت [[خانواده]] است.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/4128/%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%88%D9%89%20%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%20%D8%B2%D9%86%20%D9%88%20%D9%85%D8%B1%D8%AF%20%D8%AF%D8%B1%20%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%20%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85 داوودی، «تساوى حقوق زن و مرد در قرآن كريم»، پرتال جامع علوم و معارف قرآن.] </ref>

قاسم ابراهیمی پور: /* تفاوت‌های حقوقی زن و مرد در اسلام */

2024-08-13T08:12:34Z

تفاوت‌های حقوقی زن و مرد در اسلام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۳ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۱:۴۲
خط ۱۰:		خط ۱۰:
	نظام حقوقی اسلام، مبتنی بر تساوی و معطوف به تعالی انسان‌ است. زنان و مردان به تبع اشتراک در اصل انسانیت<ref>مجلسى، بحار الأنوار، 1403ق، ج‏10، ص170.</ref> در کلیت این نظام، دارای حقوق مشترک فراوانی هستند مانند حق برخورداری از مواهب خلقت، حق اشتغال، حق مشارکت در رقابت‌های اجتماعی، حق تحصیل،<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1377ش، ج19، ص159.</ref> حقوق زناشویی، <ref>[http://ensani.ir/fa/article/470762/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%A7% سلیمی و دیگران، «تحلیل تفاوت‌های حقوق زنان در فقه امامیه و ماده 16 کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان»، 1397ش، ص58.]</ref> حق آزادى بیان، <ref>سوره توبه، آیه 71.</ref> حق فعالیت در عرصه‌‌های سیاسی، <ref>سوره ممتحنه، آیه 12.</ref> حق مالکیت،<ref>سوره نساء، آیه 33.</ref> اشتراک در اکثر تکالیف شرعی<ref> [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4892/4927/42012/%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%B2%D9%86_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%9F شوکتی، «چرایی تفاوت حقوق زن و مرد؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه].</ref> و دیگر امتیازات حقوقی که در تعالی انسان مؤثر است. به‌طور کلی اصل نخست از دیدگاه اسلام تشابه حقوقى زن و مرد در امور مترتب بر فطرت انسانی است، اما در حقوق مربوط به نقش‌های جنسیتی آنها در مناسبات اجتماعی و خانوادگی، تا حدودی متفاوت هستند؛ زیرا نقش زن در نگاه سیستمى اسلام در درجه نخست نقش [[مادري\|مادرى]] است و نقش مرد، نقش پدرى و مدیریت [[خانواده]] است.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/4128/%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%88%D9%89%20%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%20%D8%B2%D9%86%20%D9%88%20%D9%85%D8%B1%D8%AF%20%D8%AF%D8%B1%20%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%20%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85 داوودی، «تساوى حقوق زن و مرد در قرآن كريم»، پرتال جامع علوم و معارف قرآن.] </ref>		نظام حقوقی اسلام، مبتنی بر تساوی و معطوف به تعالی انسان‌ است. زنان و مردان به تبع اشتراک در اصل انسانیت<ref>مجلسى، بحار الأنوار، 1403ق، ج‏10، ص170.</ref> در کلیت این نظام، دارای حقوق مشترک فراوانی هستند مانند حق برخورداری از مواهب خلقت، حق اشتغال، حق مشارکت در رقابت‌های اجتماعی، حق تحصیل،<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1377ش، ج19، ص159.</ref> حقوق زناشویی، <ref>[http://ensani.ir/fa/article/470762/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%A7% سلیمی و دیگران، «تحلیل تفاوت‌های حقوق زنان در فقه امامیه و ماده 16 کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان»، 1397ش، ص58.]</ref> حق آزادى بیان، <ref>سوره توبه، آیه 71.</ref> حق فعالیت در عرصه‌‌های سیاسی، <ref>سوره ممتحنه، آیه 12.</ref> حق مالکیت،<ref>سوره نساء، آیه 33.</ref> اشتراک در اکثر تکالیف شرعی<ref> [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4892/4927/42012/%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%B2%D9%86_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%9F شوکتی، «چرایی تفاوت حقوق زن و مرد؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه].</ref> و دیگر امتیازات حقوقی که در تعالی انسان مؤثر است. به‌طور کلی اصل نخست از دیدگاه اسلام تشابه حقوقى زن و مرد در امور مترتب بر فطرت انسانی است، اما در حقوق مربوط به نقش‌های جنسیتی آنها در مناسبات اجتماعی و خانوادگی، تا حدودی متفاوت هستند؛ زیرا نقش زن در نگاه سیستمى اسلام در درجه نخست نقش [[مادري\|مادرى]] است و نقش مرد، نقش پدرى و مدیریت [[خانواده]] است.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/4128/%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%88%D9%89%20%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%20%D8%B2%D9%86%20%D9%88%20%D9%85%D8%B1%D8%AF%20%D8%AF%D8%B1%20%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%20%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85 داوودی، «تساوى حقوق زن و مرد در قرآن كريم»، پرتال جامع علوم و معارف قرآن.] </ref>
	==تفاوت‌های حقوقی زن و مرد در اسلام==		==تفاوت‌های حقوقی زن و مرد در اسلام==
	از منظر آموزه‌های اسلام، در مواردی که تفاوت‌های تکوینی، مصالح و مفاسد واقعی برای زنان و مردان را متفاوت می‌سازند، نظام حقوقی آنها نیز تفاوت نسبی می‌یابد. چنین تفاوت‌هایی دارای ویژگی‌های سه‌گانه؛ ثبات، عمومیت و کارآیی است. برخی از ویژگی‌های زنانه و مردانه که دائمی، فراگیر و مؤثر در ایفای نقش‌های طبیعی‌ زن و مرد هستند، موجب تشریع تکالیف و امتیازات حقوقی متناسب با جنسیت آن‌ها می‌شود. <ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4892/4927/42012/%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%B2%D9%86_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%9F شوکتی، «چرایی تفاوت حقوق زن و مرد؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> چون هر یك از زن و مرد زمینه كمال‌یابی ویژه‌ای دارند و از این لحاظ ممكن است تفاوت‌هایی در نوع كمال و چگونگی رسیدن آنها به کمالات دیده شود، اما این تفاوت‌ها هرگز موجب تفاوت در كمال حقیقى زن و مرد نمی‌شوند. <ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/5225/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D9%88-%D8%B2%D9%86 مصباح ‌یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص225.]</ref> مهم‌ترین تفاوت‌های حقوقی زن و مرد در اسلام، عبارتند از: قضاوت، [[شهادت دادن زن\|شهادت]]، [[تفاوت ارث زن و مرد در اسلام\|ارث]]، [[دیه]]، [[طلاق]]، <ref>[https://www.sid.ir/paper/169167/fa فقیه و خادم ‌جهرمی، «حقوق ممتازه جامعه زنان نسبت به مردان در فقه اسلام و حقوق ایران»، 1398ش، ص76.]</ref> [[مهریه]]، [[نفقه]]، قوامیت مرد و استیذان زن.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/470762/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%A7% سلیمی و دیگران، «تحلیل تفاوت‌های حقوق زنان در فقه امامیه و ماده 16 کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان»، 1397ش، ص61-69.]</ref>		از منظر آموزه‌های اسلام، در مواردی که تفاوت‌های تکوینی، مصالح و مفاسد واقعی برای زنان و مردان را متفاوت می‌سازند، نظام حقوقی آنها نیز تفاوت نسبی می‌یابد. چنین تفاوت‌هایی دارای ویژگی‌های سه‌گانه؛ ثبات، عمومیت و کارآیی است. برخی از ویژگی‌های زنانه و مردانه که دائمی، فراگیر و مؤثر در ایفای نقش‌های طبیعی‌ زن و مرد هستند، موجب تشریع تکالیف و امتیازات حقوقی متناسب با جنسیت آن‌ها می‌شود.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4892/4927/42012/%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%B2%D9%86_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%9F شوکتی، «چرایی تفاوت حقوق زن و مرد؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> چون هر یك از زن و مرد زمینه كمال‌یابی ویژه‌ای دارند و از این لحاظ ممكن است تفاوت‌هایی در نوع كمال و چگونگی رسیدن آنها به کمالات دیده شود، اما این تفاوت‌ها هرگز موجب تفاوت در كمال حقیقى زن و مرد نمی‌شوند.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/5225/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AF%D9%87%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D9%88-%D8%B2%D9%86 مصباح ‌یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص225.]</ref> مهم‌ترین تفاوت‌های حقوقی زن و مرد در اسلام، عبارتند از: قضاوت، [[شهادت دادن زن\|شهادت]]، [[تفاوت ارث زن و مرد در اسلام\|ارث]]، [[دیه]]، [[طلاق]]،<ref>[https://www.sid.ir/paper/169167/fa فقیه و خادم ‌جهرمی، «حقوق ممتازه جامعه زنان نسبت به مردان در فقه اسلام و حقوق ایران»، 1398ش، ص76.]</ref> [[مهریه]]، [[نفقه]]، قوامیت مرد و استیذان زن.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/470762/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%A7% سلیمی و دیگران، «تحلیل تفاوت‌های حقوق زنان در فقه امامیه و ماده 16 کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان»، 1397ش، ص61-69.]</ref>
	===حق ولایت و قضاوت===		===حق ولایت و قضاوت===
	بعضی ﻣﻔﺴﺮﻳﻦ قرآن و برخی ﻓﻘﻬﺎ با تکیه به آیاتی از قرآن و روایات، قضاوت زنان را جایز نمی‌دانند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_27407_14bb8b7f0fece93051f152661671c01f.pdf مروتی و زرگوش‌نسب، «قضاوت زنان در قرآن و سنت»، 1387ش، ص6.]</ref> از این منظر، تصدی مشاغل ولایی و قضایی با لزوم حفـظ [[عفاف]]، [[حرمت و کرامت زن در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای\|حرمت]]، [[حرمت و کرامت زن در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای\|كرامت]] و اجتناب زن از اختلاط بـا مـردان نـامحرم، منافات دارد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329105736-2099-41.pdf ارسطا، «ولايت زن در فقه و حقوق»، 1387ش، ص133.]</ref> برخی فقها در امر قضاوت، مرد بودن را شرط ندانسته‌اند. در ضمن اگر تصدی با حفظ عفت زنان منافات نداشته باشد باز منعی برای آن وجود ندارد. <ref>جوادی‌ آملی، زن در آينه جلال و جمال، 1388ش، ص348 و 352.</ref> همچنین اگر در شرایطی تصدی مسند قضاوت و دیگر مشاغلی که جنبه ولایی دارند دارای مصلحت باشد، بدون شک به‌دلیل تحقق عنوان ثانویه این امر جایز خواهد بود. <ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329105736-2099-41.pdf ارسطا، «ولايت زن در فقه و حقوق»، 1387ش، ص139.]</ref>		بعضی ﻣﻔﺴﺮﻳﻦ قرآن و برخی ﻓﻘﻬﺎ با تکیه به آیاتی از قرآن و روایات، قضاوت زنان را جایز نمی‌دانند.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_27407_14bb8b7f0fece93051f152661671c01f.pdf مروتی و زرگوش‌نسب، «قضاوت زنان در قرآن و سنت»، 1387ش، ص6.]</ref> از این منظر، تصدی مشاغل ولایی و قضایی با لزوم حفـظ [[عفاف]]، [[حرمت و کرامت زن در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای\|حرمت]]، [[حرمت و کرامت زن در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای\|كرامت]] و اجتناب زن از اختلاط بـا مـردان نـامحرم، منافات دارد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329105736-2099-41.pdf ارسطا، «ولايت زن در فقه و حقوق»، 1387ش، ص133.]</ref> برخی فقها در امر قضاوت، مرد بودن را شرط ندانسته‌اند. در ضمن اگر تصدی با حفظ عفت زنان منافات نداشته باشد باز منعی برای آن وجود ندارد.<ref>جوادی‌ آملی، زن در آينه جلال و جمال، 1388ش، ص348 و 352.</ref> همچنین اگر در شرایطی تصدی مسند قضاوت و دیگر مشاغلی که جنبه ولایی دارند دارای مصلحت باشد، بدون شک به‌دلیل تحقق عنوان ثانویه این امر جایز خواهد بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329105736-2099-41.pdf ارسطا، «ولايت زن در فقه و حقوق»، 1387ش، ص139.]</ref>
	===حق شهادت===		===حق شهادت===
	بر مبنای فقه اسلامی در برخی موارد مانند طلاق، شهادت زن قبول نیست، در برخی موارد دیگر شهادت دو زن برابر با شهادت یک مرد به‌‌حساب می‌آید. اسلام با توجه به مصالح، در برخی موارد زن‌‌ها را از دادن شهادت منع کرده و در پاره‌ای موارد، همراه فردی دیگر، اجازه شهادت داده است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n117648/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 اکبری، «کرامت زن در نظام حقوقی اسلام»، پرتال امام ‌خمینی.] </ref>		بر مبنای فقه اسلامی در برخی موارد مانند طلاق، شهادت زن قبول نیست، در برخی موارد دیگر شهادت دو زن برابر با شهادت یک مرد به‌‌حساب می‌آید. اسلام با توجه به مصالح، در برخی موارد زن‌‌ها را از دادن شهادت منع کرده و در پاره‌ای موارد، همراه فردی دیگر، اجازه شهادت داده است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n117648/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 اکبری، «کرامت زن در نظام حقوقی اسلام»، پرتال امام ‌خمینی.] </ref>

قاسم ابراهیمی پور: /* دیدگاه‌های نظری */

2024-08-13T08:11:29Z

دیدگاه‌های نظری

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۳ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۱:۴۱
خط ۶:		خط ۶:
	حقوق در اصطلاح، گاهی به نظام حاکم بر رفتار اجتماعی اطلاق می‌شود، در این اصطلاح؛ حقوق جمع حق نیست، بلکه مجموعه مقررات، یک واحد اعتباری فرض می‌شود. در اصطلاح دیگر؛ حقوق عبارت از مجموعه‌ حق‌هایی است که از سوی مقام صلاحیت‌دار برای انسان وضع شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/5216/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D9%88%D9%84-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%81%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85 مصباح‌ یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص18-19.]</ref> حقوق و تكالیف به‌هم آمیخته بوده و انسان‌ها در قبال مزایای حقوقی، مکلف به وظایفی هستند.<ref>جوادی آملی، اسلام و محيط زيست، 1388ش، ص254-253.</ref> مراد از جنسیت‌پذیری حقوق، دخالت جنسیت در امر حقوقی است.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ‏1377ش، ج19، ص134 و 137.</ref>		حقوق در اصطلاح، گاهی به نظام حاکم بر رفتار اجتماعی اطلاق می‌شود، در این اصطلاح؛ حقوق جمع حق نیست، بلکه مجموعه مقررات، یک واحد اعتباری فرض می‌شود. در اصطلاح دیگر؛ حقوق عبارت از مجموعه‌ حق‌هایی است که از سوی مقام صلاحیت‌دار برای انسان وضع شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/5216/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D9%88%D9%84-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%81%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85 مصباح‌ یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص18-19.]</ref> حقوق و تكالیف به‌هم آمیخته بوده و انسان‌ها در قبال مزایای حقوقی، مکلف به وظایفی هستند.<ref>جوادی آملی، اسلام و محيط زيست، 1388ش، ص254-253.</ref> مراد از جنسیت‌پذیری حقوق، دخالت جنسیت در امر حقوقی است.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ‏1377ش، ج19، ص134 و 137.</ref>
	==دیدگاه‌های نظری==		==دیدگاه‌های نظری==
	در ارتباط با جنسیت و حقوق سه رویکرد کلی؛ تبعیض، تشابه و تساوی حقوقی وجود دارد. در رویکرد تبعیض که عمدتا مربوط به جوامع سنتی مردسالار است، زن موجودی فرض می‌شود که طفیلی مرد، برای خدمت به مرد و فاقد حقوق انسانی است. ~~مدرنیته،~~ زن را مشابه مرد و دارای حقوق یکسان با مرد دانسته و بر تشابه حقوقی زنان و مردان در تمام ابعاد و سطوح حیات اجتماعی تأکید می‌کند. ~~اسلام؛~~ این دو دیدگاه را تبعیض علیه زنان دانسته و معتقد است در یکی انسانیت زن انکار شده است و در دیگری وظایف مردانه بر زنان تحمیل می‌شود. در رویکرد تساوی حقوقی؛ هرچند زن و مرد دارای حقیقت انسانی یکسان دانسته می‌شوند اما با ارجاع به تفاوت‌های طبیعی وسیع و استعدادهای نسبتا متفاوت آنها بر تساوی حقوقی تأکید می‌شود و معتقدند؛ تفاوت‌های جنسی و جنسیتی، دنیای زنانه و مردانه را متفاوت می‌سازد و عدالت جنسیتی ایجاب می‌کند هرکدام دارای نظام حقوقی متناسب با جنسیت‌شان باشند.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ‏1377ش، ج19، ص134 و 137.</ref>		در ارتباط با جنسیت و حقوق سه رویکرد کلی؛ تبعیض، تشابه و تساوی حقوقی وجود دارد. در رویکرد تبعیض که عمدتا مربوط به جوامع سنتی مردسالار است، زن موجودی فرض می‌شود که طفیلی مرد، برای خدمت به مرد و فاقد حقوق انسانی است. غرب، در ظاهر زن را مشابه مرد و دارای حقوق یکسان با مرد دانسته و بر تشابه حقوقی زنان و مردان در تمام ابعاد و سطوح حیات اجتماعی تأکید می‌کند. رویکردهای اسلامی؛ این دو دیدگاه را تبعیض علیه زنان دانسته و معتقد است در یکی انسانیت زن انکار شده است و در دیگری وظایف مردانه بر زنان تحمیل می‌شود. در رویکرد تساوی حقوقی؛ هرچند زن و مرد دارای حقیقت انسانی یکسان دانسته می‌شوند اما با ارجاع به تفاوت‌های طبیعی وسیع و استعدادهای نسبتا متفاوت آنها بر تساوی حقوقی تأکید می‌شود و معتقدند؛ تفاوت‌های جنسی و جنسیتی، دنیای زنانه و مردانه را متفاوت می‌سازد و عدالت جنسیتی ایجاب می‌کند هرکدام دارای نظام حقوقی متناسب با جنسیت‌شان باشند.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ‏1377ش، ج19، ص134 و 137.</ref>
	==جنسیت و حقوق مشترک==		==جنسیت و حقوق مشترک==
	نظام حقوقی اسلام، مبتنی بر تساوی و معطوف به تعالی انسان‌ است. زنان و مردان به تبع اشتراک در اصل انسانیت<ref>مجلسى، بحار الأنوار، 1403ق، ج‏10، ص170.</ref> در کلیت این نظام، دارای حقوق مشترک فراوانی هستند مانند حق برخورداری از مواهب خلقت، حق اشتغال، حق مشارکت در رقابت‌های اجتماعی، حق تحصیل،<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1377ش، ج19، ص159.</ref> حقوق زناشویی، <ref>[http://ensani.ir/fa/article/470762/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%A7% سلیمی و دیگران، «تحلیل تفاوت‌های حقوق زنان در فقه امامیه و ماده 16 کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان»، 1397ش، ص58.]</ref> حق آزادى بیان، <ref>سوره توبه، آیه 71.</ref> حق فعالیت در عرصه‌‌های سیاسی، <ref>سوره ممتحنه، آیه 12.</ref> حق مالکیت،<ref>سوره نساء، آیه 33.</ref> اشتراک در اکثر تکالیف شرعی<ref> [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4892/4927/42012/%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%B2%D9%86_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%9F شوکتی، «چرایی تفاوت حقوق زن و مرد؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه].</ref> و دیگر امتیازات حقوقی که در تعالی انسان مؤثر است. به‌طور کلی اصل نخست از دیدگاه اسلام تشابه حقوقى زن و مرد در امور مترتب بر فطرت انسانی است، اما در حقوق مربوط به نقش‌های جنسیتی آنها در مناسبات اجتماعی و خانوادگی، تا حدودی متفاوت هستند؛ زیرا نقش زن در نگاه سیستمى اسلام در درجه نخست نقش [[مادري\|مادرى]] است و نقش مرد، نقش پدرى و مدیریت [[خانواده]] است.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/4128/%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%88%D9%89%20%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%20%D8%B2%D9%86%20%D9%88%20%D9%85%D8%B1%D8%AF%20%D8%AF%D8%B1%20%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%20%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85 داوودی، «تساوى حقوق زن و مرد در قرآن كريم»، پرتال جامع علوم و معارف قرآن.] </ref>		نظام حقوقی اسلام، مبتنی بر تساوی و معطوف به تعالی انسان‌ است. زنان و مردان به تبع اشتراک در اصل انسانیت<ref>مجلسى، بحار الأنوار، 1403ق، ج‏10، ص170.</ref> در کلیت این نظام، دارای حقوق مشترک فراوانی هستند مانند حق برخورداری از مواهب خلقت، حق اشتغال، حق مشارکت در رقابت‌های اجتماعی، حق تحصیل،<ref>مطهری، مجموعه آثار، 1377ش، ج19، ص159.</ref> حقوق زناشویی، <ref>[http://ensani.ir/fa/article/470762/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%87-%D9%88-%D9%85%D8%A7% سلیمی و دیگران، «تحلیل تفاوت‌های حقوق زنان در فقه امامیه و ماده 16 کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان»، 1397ش، ص58.]</ref> حق آزادى بیان، <ref>سوره توبه، آیه 71.</ref> حق فعالیت در عرصه‌‌های سیاسی، <ref>سوره ممتحنه، آیه 12.</ref> حق مالکیت،<ref>سوره نساء، آیه 33.</ref> اشتراک در اکثر تکالیف شرعی<ref> [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4892/4927/42012/%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82_%D8%B2%D9%86_%D9%88_%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%9F شوکتی، «چرایی تفاوت حقوق زن و مرد؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه].</ref> و دیگر امتیازات حقوقی که در تعالی انسان مؤثر است. به‌طور کلی اصل نخست از دیدگاه اسلام تشابه حقوقى زن و مرد در امور مترتب بر فطرت انسانی است، اما در حقوق مربوط به نقش‌های جنسیتی آنها در مناسبات اجتماعی و خانوادگی، تا حدودی متفاوت هستند؛ زیرا نقش زن در نگاه سیستمى اسلام در درجه نخست نقش [[مادري\|مادرى]] است و نقش مرد، نقش پدرى و مدیریت [[خانواده]] است.<ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/4128/%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%88%D9%89%20%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%20%D8%B2%D9%86%20%D9%88%20%D9%85%D8%B1%D8%AF%20%D8%AF%D8%B1%20%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%20%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85 داوودی، «تساوى حقوق زن و مرد در قرآن كريم»، پرتال جامع علوم و معارف قرآن.] </ref>

قاسم ابراهیمی پور در ۲۳ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۸:۰۶

2024-08-13T08:06:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۳ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۱:۳۶
خط ۱:		خط ۱:
	<big>'''جنسیت‌پذیری حقوق؛'''</big> تفاوت‌های حقوقی زنان و مردان.		<big>'''جنسیت‌پذیری حقوق؛'''</big> تفاوت‌های حقوقی زنان و مردان.

	نظام حقوقی معطوف به امکان زندگی اجتماعی، ضمانت حقوق، تأمین آرامش و سعادت انسان‌ها تنظیم می‌شود. ~~تفاوت‌های طبیعی~~ در ~~آفرینش [[زن\|زنان]]~~ و [[مردان]] ایجاب می‌کند؛ هرکدام متناسب با جنسیت‌شان دارای حقوق و تکالیفی باشند. اسلام زنان و مردان را دارای حقیقت انسانی مشترک دانسته و به تبع آن بخش‌های وسیعی از نظام حقوقی آنها نیز مشابه هستند، اما در مواردی که اقتضای تعالی انسانی زن و مرد، پذیرفتن نقش‌های جنسیتیِ متفاوت است، امتیازات حقوقی آنها نیز تفاوت نسبی می‌یابند. توجه به ~~ظرافت‌های جنسیت‌پذیری~~ حقوق، ظرفیت‌های فراوانی را برای پیشرفت جامعه و تعالی فردی زنان و مردان ~~در چارچوب خانواده~~ فراهم می‌کند.		نظام حقوقی معطوف به امکان زندگی اجتماعی، ضمانت حقوق، تأمین آرامش و سعادت انسان‌ها تنظیم می‌شود. در مورد جنسیت‌پذیری حقوق، سه رویکرد تبعیض، تشابه و تساوی قابل طرح است. توجه به دقائق جنسیتی حقوق، ظرفیت‌های فراوانی را برای پیشرفت جامعه و تعالی فردی زنان و مردان فراهم می‌کند.

	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی==
	حقوق در اصطلاح، گاهی به نظام حاکم بر رفتار اجتماعی اطلاق می‌شود، در این اصطلاح؛ حقوق جمع حق نیست، بلکه مجموعه مقررات، یک واحد اعتباری فرض می‌شود. در اصطلاح دیگر؛ حقوق عبارت از مجموعه‌ حق‌هایی است که از سوی مقام صلاحیت‌دار برای انسان وضع شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/5216/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D9%88%D9%84-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%81%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85 مصباح‌ یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص18-19.]</ref> حقوق و تكالیف به‌هم آمیخته بوده و انسان‌ها در قبال مزایای حقوقی، مکلف به وظایفی هستند.<ref>جوادی آملی، اسلام و محيط زيست، 1388ش، ص254-253.</ref> مراد از جنسیت‌پذیری حقوق، دخالت جنسیت در امر حقوقی است.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ‏1377ش، ج19، ص134 و 137.</ref>		حقوق در اصطلاح، گاهی به نظام حاکم بر رفتار اجتماعی اطلاق می‌شود، در این اصطلاح؛ حقوق جمع حق نیست، بلکه مجموعه مقررات، یک واحد اعتباری فرض می‌شود. در اصطلاح دیگر؛ حقوق عبارت از مجموعه‌ حق‌هایی است که از سوی مقام صلاحیت‌دار برای انسان وضع شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/5216/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D9%88%D9%84-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%81%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85 مصباح‌ یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص18-19.]</ref> حقوق و تكالیف به‌هم آمیخته بوده و انسان‌ها در قبال مزایای حقوقی، مکلف به وظایفی هستند.<ref>جوادی آملی، اسلام و محيط زيست، 1388ش، ص254-253.</ref> مراد از جنسیت‌پذیری حقوق، دخالت جنسیت در امر حقوقی است.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ‏1377ش، ج19، ص134 و 137.</ref>

قاسم ابراهیمی پور در ۲۳ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۸:۰۲

2024-08-13T08:02:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۳ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۱:۳۲
خط ۱:		خط ۱:
	<big>'''جنسیت‌پذیری حقوق؛'''</big> تفاوت‌های حقوقی زنان و مردان.		<big>'''جنسیت‌پذیری حقوق؛'''</big> تفاوت‌های حقوقی زنان و مردان.

	نظام حقوقی معطوف به تأمین ~~آسایش~~ و سعادت انسان‌ها تنظیم می‌شود. تفاوت‌های طبیعی در آفرینش [[زن\|زنان]] و [[مردان]] ایجاب می‌کند؛ هرکدام متناسب با جنسیت‌شان دارای حقوق و تکالیفی باشند. اسلام زنان و مردان را دارای حقیقت انسانی مشترک دانسته و به تبع آن بخش‌های وسیعی از نظام حقوقی آنها نیز مشابه هستند، اما در مواردی که اقتضای تعالی انسانی زن و مرد، پذیرفتن نقش‌های جنسیتیِ متفاوت است، امتیازات حقوقی آنها نیز تفاوت نسبی می‌یابند. توجه به ظرافت‌های جنسیت‌پذیری حقوق، ظرفیت‌های فراوانی را برای پیشرفت جامعه و تعالی فردی زنان و مردان در چارچوب خانواده فراهم می‌کند.		نظام حقوقی معطوف به امکان زندگی اجتماعی، ضمانت حقوق، تأمین آرامش و سعادت انسان‌ها تنظیم می‌شود. تفاوت‌های طبیعی در آفرینش [[زن\|زنان]] و [[مردان]] ایجاب می‌کند؛ هرکدام متناسب با جنسیت‌شان دارای حقوق و تکالیفی باشند. اسلام زنان و مردان را دارای حقیقت انسانی مشترک دانسته و به تبع آن بخش‌های وسیعی از نظام حقوقی آنها نیز مشابه هستند، اما در مواردی که اقتضای تعالی انسانی زن و مرد، پذیرفتن نقش‌های جنسیتیِ متفاوت است، امتیازات حقوقی آنها نیز تفاوت نسبی می‌یابند. توجه به ظرافت‌های جنسیت‌پذیری حقوق، ظرفیت‌های فراوانی را برای پیشرفت جامعه و تعالی فردی زنان و مردان در چارچوب خانواده فراهم می‌کند.
	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی==
	حقوق در اصطلاح، گاهی به نظام حاکم بر رفتار اجتماعی اطلاق می‌شود، در این اصطلاح؛ حقوق جمع حق نیست، بلکه مجموعه مقررات، یک واحد اعتباری فرض می‌شود. در اصطلاح دیگر؛ حقوق عبارت از مجموعه‌ حق‌هایی است که از سوی مقام صلاحیت‌دار برای انسان وضع شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/5216/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D9%88%D9%84-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%81%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85 مصباح‌ یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص18-19.]</ref> حقوق و تكالیف به‌هم آمیخته بوده و انسان‌ها در قبال مزایای حقوقی، مکلف به وظایفی هستند.<ref>جوادی آملی، اسلام و محيط زيست، 1388ش، ص254-253.</ref> مراد از جنسیت‌پذیری حقوق، دخالت جنسیت در امر حقوقی است.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ‏1377ش، ج19، ص134 و 137.</ref>		حقوق در اصطلاح، گاهی به نظام حاکم بر رفتار اجتماعی اطلاق می‌شود، در این اصطلاح؛ حقوق جمع حق نیست، بلکه مجموعه مقررات، یک واحد اعتباری فرض می‌شود. در اصطلاح دیگر؛ حقوق عبارت از مجموعه‌ حق‌هایی است که از سوی مقام صلاحیت‌دار برای انسان وضع شده است.<ref>[https://mesbahyazdi.ir/node/5216/%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D9%88%D9%84-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D9%81%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85 مصباح‌ یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، 1402ش، ص18-19.]</ref> حقوق و تكالیف به‌هم آمیخته بوده و انسان‌ها در قبال مزایای حقوقی، مکلف به وظایفی هستند.<ref>جوادی آملی، اسلام و محيط زيست، 1388ش، ص254-253.</ref> مراد از جنسیت‌پذیری حقوق، دخالت جنسیت در امر حقوقی است.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ‏1377ش، ج19، ص134 و 137.</ref>

imported>محمدمهدی محمدی در ۲۰ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۰:۳۱

2024-08-10T10:31:50Z

نمایش تغییرات

مهدی مهدوی: /* 8. حق طلاق */

2024-08-10T06:13:04Z

8. حق طلاق

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۰ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۹:۴۳
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	===8. حق طلاق===		===8. حق طلاق===
	در اسلام حق طلاق به‌دست مرد است و این مسئله نیز ریشه در تفاوت‌های روانی زن و مرد دارد. برخی محققین معتقدند؛ زنان به زودرنجی و متأثرشدن از چیزهای کوچک عادت دارند، ولی گذشت مردان در همه امور بیشتر است. اگر اختیار طلاق به‌دست زنان می‌بود با کوچک‌ترین مسئله‌ای ممکن بود اقدام به طلاق کنند، اما مردان از صبر و حوصلة بیشتری برخوردارند و تعقل آنها بر عواطف‌شان غلبه داشته، با اندک مسئله‌ای به فکر جدایی نمی‌افتند، لذا اسلام اختیار طلاق را منحصرا به‌دست مرد داده است. البته در این انحصار، برای متضرر نشدن زنان نیز تدابیری سنجیده است؛ در مواردی برای زن حق فسخ نکاح از طریق بذل مهر یا اموال دیگر قرار دارد که در فقه تعبیر به طلاق خلع می‌شود و نیز در صورت لزوم، زن می‌تواند به حاکم شرع مراجعه کند که با ثابت شدن عسر و حرجش، حاکم اقدام به طلاق زن می‌کند.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n117648/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 اکبری، «کرامت زن در نظام حقوقی اسلام»، پرتال امام‌ خمینی.] </ref>		در اسلام حق طلاق به‌دست مرد است و این مسئله نیز ریشه در تفاوت‌های روانی زن و مرد دارد. برخی محققین معتقدند؛ زنان به زودرنجی و متأثرشدن از چیزهای کوچک عادت دارند، ولی گذشت مردان در همه امور بیشتر است. اگر اختیار طلاق به‌دست زنان می‌بود با کوچک‌ترین مسئله‌ای ممکن بود اقدام به طلاق کنند، اما مردان از صبر و حوصلة بیشتری برخوردارند و تعقل آنها بر عواطف‌شان غلبه داشته، با اندک مسئله‌ای به فکر جدایی نمی‌افتند، لذا اسلام اختیار طلاق را منحصرا به‌دست مرد داده است. البته در این انحصار، برای متضرر نشدن زنان نیز تدابیری سنجیده است؛ در مواردی برای زن حق فسخ نکاح از طریق بذل مهر یا اموال دیگر قرار دارد که در فقه تعبیر به طلاق خلع می‌شود و نیز در صورت لزوم، زن می‌تواند به حاکم شرع مراجعه کند که با ثابت شدن عسر و حرجش، حاکم اقدام به طلاق زن می‌کند.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n117648/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 اکبری، «کرامت زن در نظام حقوقی اسلام»، پرتال امام‌ خمینی.] </ref>
	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	==منابع==		==منابع==

محمدعارف محبی: /* 8.➞حق طلاق */

2024-08-09T13:37:46Z

8.➞حق طلاق

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۰۷
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	قوامیت از حقوق مرد در خانواده است. اسلام با توجه به تفاوت‌های تکوینی زن و مرد، حق سرپرستی خانواده را به مرد داده است. قوام بودن مرد بر زن، حاکی از برتری او در اصل خلقت نیست، بلکه وظیفه طبیعی مرد است. مردها وظایف اجتماعی، اقتصادی، تأمین معیشت و اداره زندگی را بهتر و راحت‌تر انجام می‌دهند <ref>ا[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n117648/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 کبری، «کرامت زن در نظام حقوقی اسلام»، پرتال امام‌ خمینی.] </ref> و چنين نيست كه زن تحت فرمان مرد باشد، بلكه مرد سرپرستي زن و منزل را به عهده دارد.<ref>جوادی‌ آملی، زن در آينه جلال و جمال، 1388ش، ص392.</ref>		قوامیت از حقوق مرد در خانواده است. اسلام با توجه به تفاوت‌های تکوینی زن و مرد، حق سرپرستی خانواده را به مرد داده است. قوام بودن مرد بر زن، حاکی از برتری او در اصل خلقت نیست، بلکه وظیفه طبیعی مرد است. مردها وظایف اجتماعی، اقتصادی، تأمین معیشت و اداره زندگی را بهتر و راحت‌تر انجام می‌دهند <ref>ا[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n117648/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 کبری، «کرامت زن در نظام حقوقی اسلام»، پرتال امام‌ خمینی.] </ref> و چنين نيست كه زن تحت فرمان مرد باشد، بلكه مرد سرپرستي زن و منزل را به عهده دارد.<ref>جوادی‌ آملی، زن در آينه جلال و جمال، 1388ش، ص392.</ref>
	===8. حق طلاق===		===8. حق طلاق===
	در اسلام حق طلاق به‌دست مرد است و این مسئله نیز ریشه در تفاوت‌های روانی زن و مرد دارد. برخی محققین معتقدند؛ زنان به زودرنجی و متأثرشدن از چیزهای کوچک عادت دارند، ولی گذشت مردان در همه امور بیشتر است. اگر اختیار طلاق به‌دست زنان می‌بود با کوچک‌ترین مسئله‌ای ممکن بود اقدام به طلاق کنند، اما مردان از صبر و حوصلة بیشتری برخوردارند و تعقل آنها بر عواطف‌شان غلبه داشته، با اندک مسئله‌ای به فکر جدایی نمی‌افتند، لذا اسلام اختیار طلاق را منحصرا ~~به دست~~ مرد داده است. البته در این انحصار، برای متضرر نشدن زنان نیز تدابیری سنجیده است؛ در مواردی برای زن حق فسخ نکاح از طریق بذل مهر یا اموال دیگر قرار دارد که در فقه تعبیر به طلاق خلع می‌شود و نیز در صورت لزوم، زن می‌تواند به حاکم شرع مراجعه کند که با ثابت شدن عسر و حرجش، حاکم اقدام به طلاق زن می‌کند.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n117648/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 اکبری، «کرامت زن در نظام حقوقی اسلام»، پرتال امام‌ خمینی.] </ref>		در اسلام حق طلاق به‌دست مرد است و این مسئله نیز ریشه در تفاوت‌های روانی زن و مرد دارد. برخی محققین معتقدند؛ زنان به زودرنجی و متأثرشدن از چیزهای کوچک عادت دارند، ولی گذشت مردان در همه امور بیشتر است. اگر اختیار طلاق به‌دست زنان می‌بود با کوچک‌ترین مسئله‌ای ممکن بود اقدام به طلاق کنند، اما مردان از صبر و حوصلة بیشتری برخوردارند و تعقل آنها بر عواطف‌شان غلبه داشته، با اندک مسئله‌ای به فکر جدایی نمی‌افتند، لذا اسلام اختیار طلاق را منحصرا به‌دست مرد داده است. البته در این انحصار، برای متضرر نشدن زنان نیز تدابیری سنجیده است؛ در مواردی برای زن حق فسخ نکاح از طریق بذل مهر یا اموال دیگر قرار دارد که در فقه تعبیر به طلاق خلع می‌شود و نیز در صورت لزوم، زن می‌تواند به حاکم شرع مراجعه کند که با ثابت شدن عسر و حرجش، حاکم اقدام به طلاق زن می‌کند.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/n117648/%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA_%D8%B2%D9%86_%D8%AF%D8%B1_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 اکبری، «کرامت زن در نظام حقوقی اسلام»، پرتال امام‌ خمینی.] </ref>
	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}