https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1 2026-06-07T13:59:20Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.44.2 https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=50461&oldid=prev 2026-06-06T09:43:32Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۱۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| آثار مرتبط        =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| آثار مرتبط        =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''{{درشت|حجاب در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندیشه </del>محسن کدیور}}'''؛ دیدگاه محسن کدیور در مورد پوشش زنان مسلمان.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''{{درشت|حجاب در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیدگاه </ins>محسن کدیور}}'''؛ دیدگاه محسن کدیور در مورد پوشش زنان مسلمان.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محسن کدیور اندیشمند مسلمان ایرانی، معتقد است در آیات قرآن بر حفظ [[عفت]] و پوشش زنان مسلمان تأکید شده است؛ اما حدود پوشش از این آیات قابل استنباط نیست.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محسن کدیور اندیشمند مسلمان ایرانی، معتقد است در آیات قرآن بر حفظ [[عفت]] و پوشش زنان مسلمان تأکید شده است؛ اما حدود پوشش از این آیات قابل استنباط نیست.</div></td></tr> </table>

حمید گلزار https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=50436&oldid=prev 2026-06-06T08:34:27Z

<p>حمید گلزار صفحهٔ <a href="/w/index.php?title=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="حجاب در اندیشه محسن کدیور (صفحه وجود ندارد)">حجاب در اندیشه محسن کدیور</a> را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به <a href="/wiki/%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1" title="حجاب در دیدگاه محسن کدیور">حجاب در دیدگاه محسن کدیور</a> منتقل کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="4" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div> </td></tr> <!-- diff cache key irnt:diff:1.41:old-43447:rev-50436 --> </table>

حمید گلزار https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=43447&oldid=prev 2026-05-09T12:37:14Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۰۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">خط ۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زیرنویس تصویر    =محسن کدیور</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زیرنویس تصویر    =محسن کدیور</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| image_alt        =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| image_alt        =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| فایل پادکست      =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| فایل پادکست      =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حجاب در اندیشه محسن کدیور.ogg</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| حجم فایلپادکست    =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| حجم فایلپادکست    =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10/1</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تاریخ پادکست      =</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تاریخ پادکست      =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">192-1405</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زیرنویس عنوان    =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زیرنویس عنوان    =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان اصلی        =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| عنوان اصلی        =</div></td></tr> </table>

حسین صبوری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=29350&oldid=prev 2026-04-16T15:15:08Z

<p>ابرابزار</p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1&amp;diff=29350&amp;oldid=29337">نمایش تغییرات</a>

رضا عسکری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=29337&oldid=prev 2026-04-16T15:03:37Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۷ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محسن کدیور اندیشمند مسلمان ایرانی، معتقد است در آیات قرآن بر حفظ [[عفت]] و پوشش زنان مسلمان تأکید شده است؛ اما حدود پوشش از این آیات قابل استنباط نیست.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محسن کدیور اندیشمند مسلمان ایرانی، معتقد است در آیات قرآن بر حفظ [[عفت]] و پوشش زنان مسلمان تأکید شده است؛ اما حدود پوشش از این آیات قابل استنباط نیست.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاستگاه اندیشه کدیور درمورد حجاب</del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محسن کدیور&lt;ref group="یادداشت"&gt; </del>محسن کدیور در سال 1338ش در فسا متولد شد. وی ابتدا در رشتۀ برق و الکترونیک دانشگاه شیراز تحصیل کرد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران برای فراگیری علوم دینی به حوزۀ علمیۀ قم رفت.&lt;/ref&gt;در تابستان 1391ش مطالبی درمورد پوشش زنان و مردان در قالب چند جلسه برای دانشجویان ایرانی دانشگاه بین‌المللی سنگاپور براساس آیات قرآن، روایات، فتوای اهل سنت و [[فقه شیعه]] مطرح کرد. یکی از منابع اصلی وی در بررسی و تحلیل کیفیت پوشش در زمان پیامبر و واژه‌های به‌کار رفته در آیات حجاب، کتاب «حجاب شرعی در عصر پیامبر» تألیف امیرحسین ترکاشوند است که این کتاب از جهات گوناگونی مورد نقد پژوهشگران قرار گرفته است.&lt;ref&gt;[https://www.souzanchi.ir/hejab-in-sureh-noor-critic-of-kadivars-opinion/ سوزنچی، «بررسی نظر دکتر کديور دربارۀ حجاب شرعی»، وب‌سایت شخصی حسین سوزنچی.]&lt;/ref&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معرفی </ins>==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محسن کدیور در سال 1338ش در فسا متولد شد. وی ابتدا در رشتۀ برق و الکترونیک دانشگاه شیراز تحصیل کرد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران برای فراگیری علوم دینی به حوزۀ علمیۀ قم رفت.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://www.mizanonline.ir/fa/news/97166/%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA «محسن کدیور کیست؟»، خبرگزاری میزان.]</ins>&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==خاستگاه اندیشه کدیور در مورد حجاب==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محسن کدیور </ins>در تابستان 1391ش مطالبی درمورد پوشش زنان و مردان در قالب چند جلسه برای دانشجویان ایرانی دانشگاه بین‌المللی سنگاپور براساس آیات قرآن، روایات، فتوای اهل سنت و [[فقه شیعه]] مطرح کرد. یکی از منابع اصلی وی در بررسی و تحلیل کیفیت پوشش در زمان پیامبر و واژه‌های به‌کار رفته در آیات حجاب، کتاب «حجاب شرعی در عصر پیامبر» تألیف امیرحسین ترکاشوند است که این کتاب از جهات گوناگونی مورد نقد پژوهشگران قرار گرفته است.&lt;ref&gt;[https://www.souzanchi.ir/hejab-in-sureh-noor-critic-of-kadivars-opinion/ سوزنچی، «بررسی نظر دکتر کديور دربارۀ حجاب شرعی»، وب‌سایت شخصی حسین سوزنچی.]&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==دیدگاه کدیور درمورد مفهوم حجاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==دیدگاه کدیور درمورد مفهوم حجاب==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محسن کدیور حجاب را با مفهوم پوشش شرعی زنان مسلمان مورد بررسی قرار داده است. وی عقیده دارد آیات قرآن بر حفظ عفت و پوشش مناسب تأکید دارند؛ اما نمی‌توان حدود این پوشش را از آیات استنباط کرد. به اعتقاد کدیور در مورد حدود پوشش زنان مسلمان دو حکم وجود دارد. پوشاندن بازوها و بدن از زیر گردن تا زیر زانو به‌وسیله لباسی که بدن‌نما و تنگ نباشد که در هر شرایطی برای زنان مسلمان واجب است؛ اما فتوای فقهای مسلمان درمورد پوشاندن سر و تمام بدن غیر از صورت و مچ دو دست حکم ثانویه‌ای است که فقط بر اساس عُرف جامعه و شرایط زمان و مکان ممکن است واجب شود.&lt;ref&gt;کدیور، تأملی در مسئلۀ حجاب، 1391ش، شمارۀ 1.&lt;/ref&gt;  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محسن کدیور حجاب را با مفهوم پوشش شرعی زنان مسلمان مورد بررسی قرار داده است. وی عقیده دارد آیات قرآن بر حفظ عفت و پوشش مناسب تأکید دارند؛ اما نمی‌توان حدود این پوشش را از آیات استنباط کرد. به اعتقاد کدیور در مورد حدود پوشش زنان مسلمان دو حکم وجود دارد. پوشاندن بازوها و بدن از زیر گردن تا زیر زانو به‌وسیله لباسی که بدن‌نما و تنگ نباشد که در هر شرایطی برای زنان مسلمان واجب است؛ اما فتوای فقهای مسلمان درمورد پوشاندن سر و تمام بدن غیر از صورت و مچ دو دست حکم ثانویه‌ای است که فقط بر اساس عُرف جامعه و شرایط زمان و مکان ممکن است واجب شود.&lt;ref&gt;کدیور، تأملی در مسئلۀ حجاب، 1391ش، شمارۀ 1.&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l50">خط ۵۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===دلالت قرآن بر وجوب پوشاندن سر و گردن===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===دلالت قرآن بر وجوب پوشاندن سر و گردن===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیۀ 31 سورۀ نور از چند جهت دربردارندۀ وجوب پوشاندن سر و گردن برای زنان مسلمان است. آیه به صراحت بیان می‌کند که زنان مسلمان باید از «خِمار؛ روسری؛ مقنعه» استفاده کرده و سینه و یقۀ خود را نیز با آن بپوشانند. کاربرد اصلی [[مقنعه]] پوشاندن سر و گردن است؛ بنابراین نمی‌توان پذیرفت منظور آیه فقط پوشاندن یقه و سینه به وسیلۀ آن باشد. در این آیه علاوه بر اینکه به زنان مسلمان دستور داده شده تا زیبایی جسمی خود را در برابر نامحرم بپوشانند؛ از آنها خواسته شده به گونه‌ای راه بروند که خلخال یا هر زینت دیگری که در پاهای‌شان استفاده کرده‌اند دیده نشود. اغلب مفسران شیعه و اهل سنت عقیده دارند که در دورۀ صدر اسلام، زنان عرب پیراهن‌هایی با یقۀ باز برتن می‌کردند و روسری‌شان نیز از پشت سر آویزان بود و به‌طور کامل گردن و یقۀ لباس‌شان را پوشش نمی‌داد. همچنین، خلخال‌هایی به پای‌شان می‌بستند که دارای زنگوله بود و هنگام عبور از کنار نامحرم صدای آن شنیده می‌شد.&lt;ref&gt;[https://lib.efatwa.ir/41689/6/179 سیوطی، 1404ق، الدرالمنثور فی التفسیر بالماثور، ج6، ص179-180]؛ [https://lib.eshia.ir/41732/3/233 زمخشری،الکشاف عن حقایق التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، 1407ق، ج3، ص233.]&lt;/ref&gt;  ممانعت از دیده شدن زیورآلات متصل به بدن یکی از شواهدی است که اثبات می‌کند اعضاء بدن نیز نباید در معرض دید نامحرم قرار بگیرند. در این آیه چند مرتبه از زنان خواسته شده زینت‌های خود را از دید [[نامحرم]] بپوشانند و موی سر یکی از مصادیق زیبایی زنان است که براساس این دستور باید پوشانده شود.&lt;ref&gt;[http://pnmag.ir/article-1-1200-fa.html وطن‌دوست و همکاران، «بازخوانی دیدگاه محسن کدیور دربارۀ حدود حجاب با تأکید بر آیات حجاب»،1400ش، ص289-290]؛ علی‌پور وحید، مکتب در فرآیند نواندیشی، 1394ش، ص207-208.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیۀ 31 سورۀ نور از چند جهت دربردارندۀ وجوب پوشاندن سر و گردن برای زنان مسلمان است. آیه به صراحت بیان می‌کند که زنان مسلمان باید از «خِمار؛ روسری؛ مقنعه» استفاده کرده و سینه و یقۀ خود را نیز با آن بپوشانند. کاربرد اصلی [[مقنعه]] پوشاندن سر و گردن است؛ بنابراین نمی‌توان پذیرفت منظور آیه فقط پوشاندن یقه و سینه به وسیلۀ آن باشد. در این آیه علاوه بر اینکه به زنان مسلمان دستور داده شده تا زیبایی جسمی خود را در برابر نامحرم بپوشانند؛ از آنها خواسته شده به گونه‌ای راه بروند که خلخال یا هر زینت دیگری که در پاهای‌شان استفاده کرده‌اند دیده نشود. اغلب مفسران شیعه و اهل سنت عقیده دارند که در دورۀ صدر اسلام، زنان عرب پیراهن‌هایی با یقۀ باز برتن می‌کردند و روسری‌شان نیز از پشت سر آویزان بود و به‌طور کامل گردن و یقۀ لباس‌شان را پوشش نمی‌داد. همچنین، خلخال‌هایی به پای‌شان می‌بستند که دارای زنگوله بود و هنگام عبور از کنار نامحرم صدای آن شنیده می‌شد.&lt;ref&gt;[https://lib.efatwa.ir/41689/6/179 سیوطی، 1404ق، الدرالمنثور فی التفسیر بالماثور، ج6، ص179-180]؛ [https://lib.eshia.ir/41732/3/233 زمخشری،الکشاف عن حقایق التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، 1407ق، ج3، ص233.]&lt;/ref&gt;  ممانعت از دیده شدن زیورآلات متصل به بدن یکی از شواهدی است که اثبات می‌کند اعضاء بدن نیز نباید در معرض دید نامحرم قرار بگیرند. در این آیه چند مرتبه از زنان خواسته شده زینت‌های خود را از دید [[نامحرم]] بپوشانند و موی سر یکی از مصادیق زیبایی زنان است که براساس این دستور باید پوشانده شود.&lt;ref&gt;[http://pnmag.ir/article-1-1200-fa.html وطن‌دوست و همکاران، «بازخوانی دیدگاه محسن کدیور دربارۀ حدود حجاب با تأکید بر آیات حجاب»،1400ش، ص289-290]؛ علی‌پور وحید، مکتب در فرآیند نواندیشی، 1394ش، ص207-208.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==یادداشت==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references group="یادداشت" /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mizanonline.ir/fa/news/97166/%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA «محسن کدیور کیست؟»، خبرگزاری میزان.]&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td></tr> </table>

رضا عسکری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=27716&oldid=prev 2026-04-11T11:58:00Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۲۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:</del>محسن-کدیور.jpg|بندانگشتی|375x375پیکسل|محسن کدیور<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{جعبه اطلاعات مفهوم</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| تصویر            =</ins>محسن-کدیور.jpg|بندانگشتی|375x375پیکسل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیرنویس تصویر    =</ins>محسن کدیور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| image_alt        =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| فایل پادکست      =  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| حجم فایلپادکست    =  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| تاریخ پادکست      =  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| زیرنویس عنوان    =  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان اصلی        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان انگلیسی    = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان عربی        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان علمی        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| شاخه علمی        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| نوع مفهوم        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| معنای اصطلاحی      = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| حوزه کاربرد      = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| گستره جغرافیایی  = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| منشأ تاریخی      = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| نخستین کاربرد    = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| ریشه واژه        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مرتبط با          = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| اهمیت            = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مبدع              = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مروج              = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مقدس برای        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مورد احترام      = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| آثار مرتبط        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;&lt;big&gt;حجاب در اندیشه محسن کدیور&lt;/big&gt;&#039;&#039;&#039;؛ دیدگاه محسن کدیور در مورد پوشش زنان مسلمان.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;&lt;big&gt;حجاب در اندیشه محسن کدیور&lt;/big&gt;&#039;&#039;&#039;؛ دیدگاه محسن کدیور در مورد پوشش زنان مسلمان.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

حسین صبوری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=27714&oldid=prev 2026-04-11T11:57:35Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۲۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{جعبه اطلاعات مفهوم</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:</ins>محسن-کدیور.jpg|بندانگشتی|375x375پیکسل|محسن کدیور<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| تصویر            =</del>محسن-کدیور.jpg|بندانگشتی|375x375پیکسل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیرنویس تصویر    =</del>محسن کدیور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| image_alt        =</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| فایل پادکست      =  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| حجم فایلپادکست    =  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| تاریخ پادکست      =  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| زیرنویس عنوان    =  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان اصلی        = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان انگلیسی    = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان عربی        = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان علمی        = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| شاخه علمی        = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| نوع مفهوم        = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| معنای اصطلاحی      = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| حوزه کاربرد      = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| گستره جغرافیایی  = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| منشأ تاریخی      = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| نخستین کاربرد    = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| ریشه واژه        = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مرتبط با          = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| اهمیت            = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مبدع              = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مروج              = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مقدس برای        = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مورد احترام      = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| آثار مرتبط        = </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;&lt;big&gt;حجاب در اندیشه محسن کدیور&lt;/big&gt;&#039;&#039;&#039;؛ دیدگاه محسن کدیور در مورد پوشش زنان مسلمان.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;&lt;big&gt;حجاب در اندیشه محسن کدیور&lt;/big&gt;&#039;&#039;&#039;؛ دیدگاه محسن کدیور در مورد پوشش زنان مسلمان.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

حسین صبوری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=27713&oldid=prev 2026-04-11T11:56:30Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:</del>محسن-کدیور.jpg|بندانگشتی|375x375پیکسل|محسن کدیور<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{جعبه اطلاعات مفهوم</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| تصویر            =</ins>محسن-کدیور.jpg|بندانگشتی|375x375پیکسل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیرنویس تصویر    =</ins>محسن کدیور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| image_alt        =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| فایل پادکست      =  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| حجم فایلپادکست    =  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| تاریخ پادکست      =  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| زیرنویس عنوان    =  </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان اصلی        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان انگلیسی    = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان عربی        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان علمی        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| شاخه علمی        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| نوع مفهوم        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| معنای اصطلاحی      = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| حوزه کاربرد      = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| گستره جغرافیایی  = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| منشأ تاریخی      = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| نخستین کاربرد    = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| ریشه واژه        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مرتبط با          = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| اهمیت            = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مبدع              = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مروج              = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مقدس برای        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مورد احترام      = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| آثار مرتبط        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;&lt;big&gt;حجاب در اندیشه محسن کدیور&lt;/big&gt;&#039;&#039;&#039;؛ دیدگاه محسن کدیور در مورد پوشش زنان مسلمان.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;&lt;big&gt;حجاب در اندیشه محسن کدیور&lt;/big&gt;&#039;&#039;&#039;؛ دیدگاه محسن کدیور در مورد پوشش زنان مسلمان.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

حسین صبوری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=22243&oldid=prev 2026-02-21T11:53:17Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲ اسفند ۱۴۰۴، ساعت ۱۵:۲۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;&lt;big&gt;حجاب در اندیشه محسن کدیور&lt;/big&gt;&#039;&#039;&#039;؛ دیدگاه محسن کدیور در مورد پوشش زنان مسلمان.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;&lt;big&gt;حجاب در اندیشه محسن کدیور&lt;/big&gt;&#039;&#039;&#039;؛ دیدگاه محسن کدیور در مورد پوشش زنان مسلمان.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محسن کدیور اندیشمند مسلمان ایرانی، معتقد است در آیات قرآن بر حفظ عفت و پوشش زنان مسلمان تأکید شده است؛ اما حدود پوشش از این آیات قابل استنباط نیست.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محسن کدیور اندیشمند مسلمان ایرانی، معتقد است در آیات قرآن بر حفظ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عفت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و پوشش زنان مسلمان تأکید شده است؛ اما حدود پوشش از این آیات قابل استنباط نیست.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==خاستگاه اندیشه کدیور درمورد حجاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==خاستگاه اندیشه کدیور درمورد حجاب==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محسن کدیور&lt;ref group="یادداشت"&gt; محسن کدیور در سال 1338ش در فسا متولد شد. وی ابتدا در رشتۀ برق و الکترونیک دانشگاه شیراز تحصیل کرد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران برای فراگیری علوم دینی به حوزۀ علمیۀ قم رفت.&lt;/ref&gt;در تابستان 1391ش مطالبی درمورد پوشش زنان و مردان در قالب چند جلسه برای دانشجویان ایرانی دانشگاه بین‌المللی سنگاپور براساس آیات قرآن، روایات، فتوای اهل سنت و فقه شیعه مطرح کرد. یکی از منابع اصلی وی در بررسی و تحلیل کیفیت پوشش در زمان پیامبر و واژه‌های به‌کار رفته در آیات حجاب، کتاب «حجاب شرعی در عصر پیامبر» تألیف امیرحسین ترکاشوند است که این کتاب از جهات گوناگونی مورد نقد پژوهشگران قرار گرفته است.&lt;ref&gt;[https://www.souzanchi.ir/hejab-in-sureh-noor-critic-of-kadivars-opinion/ سوزنچی، «بررسی نظر دکتر کديور دربارۀ حجاب شرعی»، وب‌سایت شخصی حسین سوزنچی.]&lt;/ref&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محسن کدیور&lt;ref group="یادداشت"&gt; محسن کدیور در سال 1338ش در فسا متولد شد. وی ابتدا در رشتۀ برق و الکترونیک دانشگاه شیراز تحصیل کرد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران برای فراگیری علوم دینی به حوزۀ علمیۀ قم رفت.&lt;/ref&gt;در تابستان 1391ش مطالبی درمورد پوشش زنان و مردان در قالب چند جلسه برای دانشجویان ایرانی دانشگاه بین‌المللی سنگاپور براساس آیات قرآن، روایات، فتوای اهل سنت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فقه شیعه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مطرح کرد. یکی از منابع اصلی وی در بررسی و تحلیل کیفیت پوشش در زمان پیامبر و واژه‌های به‌کار رفته در آیات حجاب، کتاب «حجاب شرعی در عصر پیامبر» تألیف امیرحسین ترکاشوند است که این کتاب از جهات گوناگونی مورد نقد پژوهشگران قرار گرفته است.&lt;ref&gt;[https://www.souzanchi.ir/hejab-in-sureh-noor-critic-of-kadivars-opinion/ سوزنچی، «بررسی نظر دکتر کديور دربارۀ حجاب شرعی»، وب‌سایت شخصی حسین سوزنچی.]&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==دیدگاه کدیور درمورد مفهوم حجاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==دیدگاه کدیور درمورد مفهوم حجاب==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محسن کدیور حجاب را با مفهوم پوشش شرعی زنان مسلمان مورد بررسی قرار داده است. وی عقیده دارد آیات قرآن بر حفظ عفت و پوشش مناسب تأکید دارند؛ اما نمی‌توان حدود این پوشش را از آیات استنباط کرد. به اعتقاد کدیور در مورد حدود پوشش زنان مسلمان دو حکم وجود دارد. پوشاندن بازوها و بدن از زیر گردن تا زیر زانو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌وسیلة </del>لباسی که بدن‌نما و تنگ نباشد که در هر شرایطی برای زنان مسلمان واجب است؛ اما فتوای فقهای مسلمان درمورد پوشاندن سر و تمام بدن غیر از صورت و مچ دو دست حکم ثانویه‌ای است که فقط بر اساس عُرف جامعه و شرایط زمان و مکان ممکن است واجب شود.&lt;ref&gt;کدیور، تأملی در مسئلۀ حجاب، 1391ش، شمارۀ 1.&lt;/ref&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محسن کدیور حجاب را با مفهوم پوشش شرعی زنان مسلمان مورد بررسی قرار داده است. وی عقیده دارد آیات قرآن بر حفظ عفت و پوشش مناسب تأکید دارند؛ اما نمی‌توان حدود این پوشش را از آیات استنباط کرد. به اعتقاد کدیور در مورد حدود پوشش زنان مسلمان دو حکم وجود دارد. پوشاندن بازوها و بدن از زیر گردن تا زیر زانو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌وسیله </ins>لباسی که بدن‌نما و تنگ نباشد که در هر شرایطی برای زنان مسلمان واجب است؛ اما فتوای فقهای مسلمان درمورد پوشاندن سر و تمام بدن غیر از صورت و مچ دو دست حکم ثانویه‌ای است که فقط بر اساس عُرف جامعه و شرایط زمان و مکان ممکن است واجب شود.&lt;ref&gt;کدیور، تأملی در مسئلۀ حجاب، 1391ش، شمارۀ 1.&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===دلالت آیات قرآن بر ضرورت پوشش حداقلی===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===دلالت آیات قرآن بر ضرورت پوشش حداقلی===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کدیور آیۀ 59 سورۀ احزاب را به‌عنوان یکی از آیاتی که در مورد حدود پوشش زنان بحث کرده مورد بررسی قرار داده است. در اندیشۀ وی، واژۀ «جِلباب» در این آیه به‌صورت مطلق به پوشش و لباس اشاره دارد و نمی‌توان مصداقی صریح برای آن در نظر گرفت. این آیه از زنان مسلمان می‌خواهد دو طرف پوششی را که به تن دارند به هم نزدیک کنند. کدیور این برداشت خود را به شواهد تاریخی پیرامون نوع پوشش زنان در دوران قبل از اسلام مستند می‌کند. به اعتقاد او، لباس اَعراب جاهلی از دو طرف دارای بریدگی و شکاف بود و به‌طور کامل بدن‌شان را نمی‌پوشاند؛ لذا قرآن تذکر داده است که دو طرف لباس را به هم نزدیک کنند تا پوشش کامل‌تری برای‌شان ایجاد شود. وی نتیجه می‌گیرد، آیۀ 59 سورۀ احزاب به‌صورت مطلق کلیت پوشش را برای زنان مسلمان ضروری می‌داند؛ ولی حدود این پوشش از آیه قابل برداشت نیست. به عقیدۀ کدیور، نمی‌توان از این آیه وجوب یا عدم وجوب پوشش موی سر را استنباط کرد و فتوای فقهای مسلمان در این مورد نیازمند دلایل دیگر است.&lt;ref&gt;کدیور، تأملی در مسئله حجاب، 1391ش، شمارۀ 1.&lt;/ref&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کدیور آیۀ 59 سورۀ احزاب را به‌عنوان یکی از آیاتی که در مورد حدود پوشش زنان بحث کرده مورد بررسی قرار داده است. در اندیشۀ وی، واژۀ «جِلباب» در این آیه به‌صورت مطلق به پوشش و لباس اشاره دارد و نمی‌توان مصداقی صریح برای آن در نظر گرفت. این آیه از زنان مسلمان می‌خواهد دو طرف پوششی را که به تن دارند به هم نزدیک کنند. کدیور این برداشت خود را به شواهد تاریخی پیرامون نوع پوشش زنان در دوران قبل از اسلام مستند می‌کند. به اعتقاد او، لباس اَعراب جاهلی از دو طرف دارای بریدگی و شکاف بود و به‌طور کامل بدن‌شان را نمی‌پوشاند؛ لذا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قرآن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تذکر داده است که دو طرف لباس را به هم نزدیک کنند تا پوشش کامل‌تری برای‌شان ایجاد شود. وی نتیجه می‌گیرد، آیۀ 59 سورۀ احزاب به‌صورت مطلق کلیت پوشش را برای زنان مسلمان ضروری می‌داند؛ ولی حدود این پوشش از آیه قابل برداشت نیست. به عقیدۀ کدیور، نمی‌توان از این آیه وجوب یا عدم وجوب پوشش موی سر را استنباط کرد و فتوای فقهای مسلمان در این مورد نیازمند دلایل دیگر است.&lt;ref&gt;کدیور، تأملی در مسئله حجاب، 1391ش، شمارۀ 1.&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===نهی از برهنگی در آیات قرآن===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===نهی از برهنگی در آیات قرآن===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او معتقد است، در آیۀ 31 سورۀ نور دو دسته زینت برای زنان مطرح شده است که برای پوشش هرکدام حکم متفاوتی وجود دارد؛ زینت‌های آشکار که شامل موی سر، گردن، آرنج تا نوک انگشتان و زانو به پایین است و پوشاندن آنها برای زنان مسلمان واجب نیست؛ اما زینت‌های پنهان که اندام‌های جنسی را شامل می‌شود باید پوشانده شوند. به عقیدۀ او از آنجا که اَعراب جاهلی برای پوشاندن اندام‌های جنسی خود اهمیت چندانی قائل نبودند، این آیه تأکید کرده که پوشاندن این بخش از بدن برای زنان مسلمان واجب و ضروری است. در باور وی، این آیه فقط در مقام نهی از برهنگی است و دلالت آن درمورد حدود پوشش ضروری حتی از آیۀ 59 سورۀ احزاب کمتر است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او معتقد است، در آیۀ 31 سورۀ نور دو دسته زینت برای زنان مطرح شده است که برای پوشش هرکدام حکم متفاوتی وجود دارد؛ زینت‌های آشکار که شامل موی سر، گردن، آرنج تا نوک انگشتان و زانو به پایین است و پوشاندن آنها برای زنان مسلمان واجب نیست؛ اما زینت‌های پنهان که اندام‌های جنسی را شامل می‌شود باید پوشانده شوند. به عقیدۀ او از آنجا که اَعراب جاهلی برای پوشاندن اندام‌های جنسی خود اهمیت چندانی قائل نبودند، این آیه تأکید کرده که پوشاندن این بخش از بدن برای زنان مسلمان واجب و ضروری است. در باور وی، این آیه فقط در مقام نهی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>برهنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است و دلالت آن درمورد حدود پوشش ضروری حتی از آیۀ 59 سورۀ احزاب کمتر است.کدیور معتقد است نمی‌توان معنای صریح و مصداق مشخصی برای واژۀ «خِمار» در این آیه در نظر گرفت؛ لذا باید به مطلق پوشش اکتفا کرد. وی معنای «شکاف» را برای واژۀ «جیوب» در نظر گرفته و معتقد است این واژه به «شکاف سینه» اشاره دارد و تأکید شده زنان مسلمان این بخش از بدن را بپوشانند. برداشت کدیور این است که آیۀ مذکور دلالتی بر ضرورت پوشاندن گردن و موی سر زنان ندارد و فقط در مقام تأکید برای پوشاندن اندام‌های جنسی است.&lt;ref&gt;کدیور، تأملی در مسئله حجاب، 1391ش، شمارۀ 1.&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کدیور معتقد است نمی‌توان معنای صریح و مصداق مشخصی برای واژۀ «خِمار» در این آیه در نظر گرفت؛ لذا باید به مطلق پوشش اکتفا کرد. وی معنای «شکاف» را برای واژۀ «جیوب» در نظر گرفته و معتقد است این واژه به «شکاف سینه» اشاره دارد و تأکید شده زنان مسلمان این بخش از بدن را بپوشانند. برداشت کدیور این است که آیۀ مذکور دلالتی بر ضرورت پوشاندن گردن و موی سر زنان ندارد و فقط در مقام تأکید برای پوشاندن اندام‌های جنسی است.&lt;ref&gt;کدیور، تأملی در مسئله حجاب، 1391ش، شمارۀ 1.&lt;/ref&gt;  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==دیدگاه پژوهشگران در مورد آرای کدیور==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==دیدگاه پژوهشگران در مورد آرای کدیور==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نوع تحلیل و نتیجه‌گیری کدیور از آیات حجاب توسط پژوهشگران مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نوع تحلیل و نتیجه‌گیری کدیور از آیات حجاب توسط پژوهشگران مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آیۀ 59 سورۀ احزاب استفاده از «جِلباب؛ پوشش سرتاسری» به‌عنوان یک اصل در نظر گرفته شده است و از زنان و دختران مسلمان خواسته شده از این لباس به گونه‌ای بهره ببرند که پوشش کاملی برای‌شان ایجاد کند.&lt;ref&gt;علی‌پور وحید، مکتب در فرآیند نواندیشی،1394ش، ص211.&lt;/ref&gt;  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آیۀ 59 سورۀ احزاب استفاده از «جِلباب؛ پوشش سرتاسری» به‌عنوان یک اصل در نظر گرفته شده است و از زنان و دختران مسلمان خواسته شده از این لباس به گونه‌ای بهره ببرند که پوشش کاملی برای‌شان ایجاد کند.&lt;ref&gt;علی‌پور وحید، مکتب در فرآیند نواندیشی،1394ش، ص211.&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===دلالت قرآن بر وجوب پوشاندن سر و گردن===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===دلالت قرآن بر وجوب پوشاندن سر و گردن===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیۀ 31 سورۀ نور از چند جهت دربردارندۀ وجوب پوشاندن سر و گردن برای زنان مسلمان است. آیه به صراحت بیان می‌کند که زنان مسلمان باید از «خِمار؛ روسری؛ مقنعه» استفاده کرده و سینه و یقۀ خود را نیز با آن بپوشانند. کاربرد اصلی مقنعه پوشاندن سر و گردن است؛ بنابراین نمی‌توان پذیرفت منظور آیه فقط پوشاندن یقه و سینه به وسیلۀ آن باشد. در این آیه علاوه بر اینکه به زنان مسلمان دستور داده شده تا زیبایی جسمی خود را در برابر نامحرم بپوشانند؛ از آنها خواسته شده به گونه‌ای راه بروند که خلخال یا هر زینت دیگری که در پاهای‌شان استفاده کرده‌اند دیده نشود. اغلب مفسران شیعه و اهل سنت عقیده دارند که در دورۀ صدر اسلام، زنان عرب پیراهن‌هایی با یقۀ باز برتن می‌کردند و روسری‌شان نیز از پشت سر آویزان بود و به‌طور کامل گردن و یقۀ لباس‌شان را پوشش نمی‌داد. همچنین، خلخال‌هایی به پای‌شان می‌بستند که دارای زنگوله بود و هنگام عبور از کنار نامحرم صدای آن شنیده می‌شد.&lt;ref&gt;[https://lib.efatwa.ir/41689/6/179 سیوطی، 1404ق، الدرالمنثور فی التفسیر بالماثور، ج6، ص179-180]؛ [https://lib.eshia.ir/41732/3/233 زمخشری،الکشاف عن حقایق التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، 1407ق، ج3، ص233.]&lt;/ref&gt;  ممانعت از دیده شدن زیورآلات متصل به بدن یکی از شواهدی است که اثبات می‌کند اعضاء بدن نیز نباید در معرض دید نامحرم قرار بگیرند. در این آیه چند مرتبه از زنان خواسته شده زینت‌های خود را از دید نامحرم بپوشانند و موی سر یکی از مصادیق زیبایی زنان است که براساس این دستور باید پوشانده شود.&lt;ref&gt;[http://pnmag.ir/article-1-1200-fa.html وطن‌دوست و همکاران، «بازخوانی دیدگاه محسن کدیور دربارۀ حدود حجاب با تأکید بر آیات حجاب»،1400ش، ص289-290]؛ علی‌پور وحید، مکتب در فرآیند نواندیشی، 1394ش، ص207-208.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیۀ 31 سورۀ نور از چند جهت دربردارندۀ وجوب پوشاندن سر و گردن برای زنان مسلمان است. آیه به صراحت بیان می‌کند که زنان مسلمان باید از «خِمار؛ روسری؛ مقنعه» استفاده کرده و سینه و یقۀ خود را نیز با آن بپوشانند. کاربرد اصلی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مقنعه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>پوشاندن سر و گردن است؛ بنابراین نمی‌توان پذیرفت منظور آیه فقط پوشاندن یقه و سینه به وسیلۀ آن باشد. در این آیه علاوه بر اینکه به زنان مسلمان دستور داده شده تا زیبایی جسمی خود را در برابر نامحرم بپوشانند؛ از آنها خواسته شده به گونه‌ای راه بروند که خلخال یا هر زینت دیگری که در پاهای‌شان استفاده کرده‌اند دیده نشود. اغلب مفسران شیعه و اهل سنت عقیده دارند که در دورۀ صدر اسلام، زنان عرب پیراهن‌هایی با یقۀ باز برتن می‌کردند و روسری‌شان نیز از پشت سر آویزان بود و به‌طور کامل گردن و یقۀ لباس‌شان را پوشش نمی‌داد. همچنین، خلخال‌هایی به پای‌شان می‌بستند که دارای زنگوله بود و هنگام عبور از کنار نامحرم صدای آن شنیده می‌شد.&lt;ref&gt;[https://lib.efatwa.ir/41689/6/179 سیوطی، 1404ق، الدرالمنثور فی التفسیر بالماثور، ج6، ص179-180]؛ [https://lib.eshia.ir/41732/3/233 زمخشری،الکشاف عن حقایق التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، 1407ق، ج3، ص233.]&lt;/ref&gt;  ممانعت از دیده شدن زیورآلات متصل به بدن یکی از شواهدی است که اثبات می‌کند اعضاء بدن نیز نباید در معرض دید نامحرم قرار بگیرند. در این آیه چند مرتبه از زنان خواسته شده زینت‌های خود را از دید <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نامحرم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بپوشانند و موی سر یکی از مصادیق زیبایی زنان است که براساس این دستور باید پوشانده شود.&lt;ref&gt;[http://pnmag.ir/article-1-1200-fa.html وطن‌دوست و همکاران، «بازخوانی دیدگاه محسن کدیور دربارۀ حدود حجاب با تأکید بر آیات حجاب»،1400ش، ص289-290]؛ علی‌پور وحید، مکتب در فرآیند نواندیشی، 1394ش، ص207-208.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==یادداشت==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==یادداشت==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references group=&quot;یادداشت&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mizanonline.ir/fa/news/97166/%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA «محسن کدیور کیست؟»، خبرگزاری میزان.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references group=&quot;یادداشت&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mizanonline.ir/fa/news/97166/%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA «محسن کدیور کیست؟»، خبرگزاری میزان.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> </table>

حمید گلزار https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AD%D8%AC%D8%A7%D8%A8_%D8%AF%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86_%DA%A9%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%B1&diff=22242&oldid=prev 2026-02-21T11:47:13Z

<p><span class="autocomment">منابع</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲ اسفند ۱۴۰۴، ساعت ۱۵:۱۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{آغاز منابع}}  </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*قرآن مجید</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*قرآن مجید</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان‌العرب، بیروت، دارصادر، چاپ سوم، 1414ق.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان‌العرب، بیروت، دارصادر، چاپ سوم، 1414ق.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l40">خط ۴۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*محمد ابوالفضل، ابراهیم، دیوان امرؤالقیس، قاهره، بی‌تا.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*محمد ابوالفضل، ابراهیم، دیوان امرؤالقیس، قاهره، بی‌تا.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*وطن‌دوست، محمدعلی و همکاران «بازخوانی دیدگاه محسن کدیور دربارۀ حدود حجاب با تأکید بر آیات حجاب»، پژوهش‌نامۀ قرآن و حدیث، شمارۀ 28، بهار و تابستان 1400ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*وطن‌دوست، محمدعلی و همکاران «بازخوانی دیدگاه محسن کدیور دربارۀ حدود حجاب با تأکید بر آیات حجاب»، پژوهش‌نامۀ قرآن و حدیث، شمارۀ 28، بهار و تابستان 1400ش.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{پایان منابع}}</ins></div></td></tr> </table>

حمید گلزار