حانیه کلهر: صفحه‌ای تازه حاوی «حریره آردی (ترکیبی از آرد، برنج، شیر و شکر) {{درشت|'''حریره'''}}؛ خوراکی رقیق برای بیماران و کودکان. حریره، حریره، خوراکی رقیق و مغذی است که از آرد برنج، شکر و مغز بادام تهیه می‌شود و غالباً بر...» ایجاد کرد

2026-04-28T12:37:30Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=حریره آردی|بندانگشتی|حریره آردی (ترکیبی از آرد، برنج، شیر و شکر) {{درشت|'''حریره'''}}؛ خوراکی رقیق برای بیماران و کودکان. حریره، حریره، خوراکی رقیق و مغذی است که از آرد برنج، شکر و مغز بادام تهیه می‌شود و غالباً بر...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:Jáhlová kaše.jpg|جایگزین=حریره آردی|بندانگشتی|حریره آردی (ترکیبی از آرد، برنج، شیر و شکر)]]
{{درشت|'''حریره'''}}؛ خوراکی رقیق برای بیماران و کودکان.

حریره، حریره، خوراکی رقیق و مغذی است که از آرد [[برنج]]، شکر و مغز [[بادام]] تهیه می‌شود و غالباً برای [[کودک|کودکان]] شیرخوار و بیماران تجویز می‌شود. این غذا که به نام‌های آرد هاله، [[فرنی]] یا [[حلوا|حلوای]] آردی نیز شناخته می‌شود، انواع متعددی دارد؛ از جمله حریره بادامی، آردی، نشاسته‌ای، [[سیب]]، [[اسفناج]] و توت‌فرنگی، که هر یک طعمی ویژه و خواص درمانی خاص دارند. حریره غذایی زودهضم و تقویت‌کننده است که در [[طب سنتی ایران|طب سنتی]] برای درمان بیماری‌های مختلفی مانند سرفه، اسهال، زکام و قولنج توصیه می‌شود. شیوه‌های پخت حریره در مناطق مختلف [[ایران]] متفاوت است و معمولاً شامل ترکیب مغز بادام یا شیره آن با آرد برنج و شیر، پخت روی حرارت و افزودن شکر و ادویه‌های معطر مانند هل و [[زعفران]] می‌شود. این خوراکی هم غذای مغذی و لذیذ و هم دارویی طبیعی برای گروه‌های حساس به‌شمار می‌آید.

==معرفی حریره==
خوراکی رقیق از آرد برنج، شکر و مغز بادام است که معمولاً برای کودکان شیرخوار و بیماران تهیه می‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=حریره&f=moein معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه حریره.]</ref> به حریره آرد هاله،<ref>زمخشری، مقدمة الادب، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۶۱.</ref> [[فالوده]]،<ref>ملک‌الاطباء رشتی، حفظ الصحة ناصری، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۴.</ref> حلوای آردی<ref>فقیهی، چگونگی فرمانروایی عضدالدولة دیلمی، ۱۳۷۳ش، ج۱، ص۳۱۵.</ref> یا فرنی نیز می‌گویند.<ref>بخش‌زاد، فرهنگ واژه‌های گیلکی، ۱۳۸۸ش، ص۱۶۴.</ref> همچنین حریره نامی عام برای غذاهای بدون گوشت حاوی سبزیجات، [[سیب زمینی|سیب‌زمینی]] و آرد است.

==انواع حریره==
از انواع حریره می‌توان به حریره آردی (تهیه شده از آرد برنج، شیر و شکر)، حریره بادامی (تهیه شده از بادام، شیر و شکر)، حریره نشاسته (تهیه شده از نشاسته، شکر و شیر)،<ref>ملک‌الاطباء رشتی، حفظ الصحة ناصری، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۴.</ref> حریره سیب (تهیه شده از سیب رنده شده، شکر و شیر)،<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/حریره دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه حریره.]</ref> حریره اسفناج، حریره [[باقلا]]، حریره پیاز، حریره توت‌فرنگی، حریره [[شلغم]]، حریره عدس،<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۶۵۹–۶۷۱.</ref> حریره [[خرفه]] و حریره فندق اشاره کرد.<ref>آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۸۱–۸۲.</ref> حریره بادام از سایر حریره‌ها معروف‌تر است.<ref>ملک‌الاطباء رشتی، حفظ الصحة ناصری، ۱۳۹۰ش، ص۳۱۴.</ref>

==خواص حریره==
[[پرونده:Harire-badam5.jpg|جایگزین=حریره بادام|بندانگشتی|حریره بادام، تهیه شده از بادام، شیر و شکر]]
طب سنتی طبع حریره بادام را گرم و تر می‌داند. حریره، غذایی زودهضم بوده و برای کودکان و سالمندان مفید است. حریره چاق‌کننده و موجب تقویت عمومی بدن می‌شود.<ref>[http://www.drsafavizadeh.ir/index.php?ToDo=ShowArticles&AID=7320 «دستور تهیه حریره بادام و خواص آن»، سایت دکتر حسین صفوی‌زاده؛] کمره‌ای، روزنامه خاطرات، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۲۷۸.</ref> حریره آرد برنج و بادام خردشده برای تقویت بیماران در دوران نقاهت مفید دانسته شده است.<ref>رضاقلی میرزا، سفرنامه، ۱۳۴۶ش، ص۳۲۸؛ سالور، روزنامهٔ خاطرات، ۱۳۷۴–۱۳۷۸ش، ج۶، ص۴۸۰۹.</ref> ترکیب حریره نشاسته و برنج و آب پاچه بره جهت درمان بیمارانی که با سرفه، خون بالا می‌آورند، تجویز شده است. حریره مغز بادام بریان‌شده در درمان اسهال مفید است.<ref>جرجانی، یادگار، ۱۳۸۱ش، ص۱۰۸–۱۰۹و۱۲۵–۱۲۷؛ نورانی، دایرةالمعارف طب اسلامی، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۳۵۳.</ref> جهت درمان بیماران مبتلا به قولنج و بیماری‌های روده‌ای حریره آرد برنج برشته شده توصیه شده است.<ref>ملک‌الاطباء رشتی، حفظ الصحة ناصری، ۱۳۹۰ش، ص۶۹و۷۲و۲۱۷–۲۱۸.</ref>

ترکیب حریره نشاسته و شیرینی برای درمان افراد مسموم زرنیخ‌خورده مفید است.<ref>رازی، بُرء الساعه، ۱۳۸۹ش، ص۶۸.</ref> حریره نشاسته جهت درمان بواسیر و زکام،<ref>صانعی، نسخه شفا، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۷۱–۷۲.</ref> حریره گندم و مغز بادام جهت درمان زکام و نزله،<ref>صانعی، نسخه شفا، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۱۵۶و۱۵۸.</ref> حریره سبوس گندم و روغن بادام جهت درمان خناق،<ref>صانعی، نسخه شفا، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۴۳۷–۴۳۸.</ref> حریره آرد هسته [[خرما]] جهت درمان اسهال مزمن،<ref>حاجی‌شریف، دایرةالمعارف اسرار گیاهان دارویی، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۳۹۵.</ref> حریره آرد گندم و بادام جهت درمان سرفه و خون‌ریزی سینه، حریره بادام یزدی برای سرفه یا سینه‌درد و حریره آرد گندم سیاه و شیره بادام برای خانم‌های [[بارداری|باردار]] مفید است.<ref>حاجی‌شریف، دایرةالمعارف اسرار گیاهان دارویی، ۱۳۹۲ش، ج۱، ص۷۵۳.</ref> حریره نشاسته باید به شکل سرد میل شود زیرا حریره گرم موجب ترش‌کردن معده می‌شود.<ref>ملک‌الاطباء رشتی، حفظ الصحة ناصری، ۱۳۹۰ش، ص۱۰۱.</ref>

==شیوه‌های پخت==
[[پرونده:کشک-زرد-سیستان-بلوچستان.jpg|جایگزین=حریره کشک زرد|بندانگشتی|حریره کشک زرد سیستانن و بلوچستان]]
جهت تهیه حریره بادام، ابتدا بادام را در آب گرم قرار می‌دهند تا خیس بخورد. سپس پوست آن را جدا کرده و در هاون می‌کوبند تا نرم شود. آن را در پارچه نازکی مالش می‌دهند تا شیره بادام گرفته شود. به شیره بادام، آرد [[برنج]] اضافه شده و روی حرارت قرار می‌دهند تا کاملاً پخته شود. در انتها به این ترکیب شکر افزوده می‌شود.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج۵، ص۱۲۰.</ref>

جهت تهیه حریره بادام یزدی، ابتدا یک پیمانه برنج، دو پیمانه بادام کوبیده، مقداری آب و مقدار کمی نمک را با یکدیگر ترکیب کرده و روی حرارت قرار می‌دهند تا پخته شده و لعاب ایجاد کنند. سپس به آن جعفری خرد شده و شکر اضافه می‌شود.<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۶۶۷.</ref> در بیرجند نوعی حریره با نام «هریری مغز بادم» تهیه می‌شود که در آن از آرد برنج، قند کوبیده، شکر و مغز بادام استفاده می‌شود.<ref>رضایی باغ‌بیدی، واژنامه موضوعی زبان‌های باستانی ایران، ۱۳۹۱ش، ص۳۸۸.</ref>

در [[خراسان]] از [[کشک]]، پیاز، نعناع‌داغ، [[سیر]]<nowiki/>داغ، روغن و نمک، غذایی با نام «حریره کشک زرد» می‌پزند. برخی به این ترکیب قرمه نیز اضافه می‌کنند.<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۶۶۵.</ref> مردم [[سیرجان]] حریره را با نشاسته، آرد، شکر، هل، [[زعفران]] و گلاب طبخ می‌کنند.<ref>مؤیدمحسنی، فرهنگ عامیانه سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۴۳۳.</ref> اهالی میبد حریره را از شیره بادام، محلول نشاسته و عسل یا شکر تهیه می‌کنند. اگر محلول نشاسته رقیق باشد از بادام به‌جای شیره در آن استفاده می‌شود.<ref>جانب‌اللهی، چهل گفتار در مردم‌شناسی میبد، ۱۳۸۵–۱۳۹۰ش، ج۲، ص۶۹.</ref>

مردم ارسنجان فارس از نشاسته، روغن، [[زردچوبه]] و آب، نوعی حریره تهیه می‌کنند. آن‌ها جهت تقویت کودکان در حریره، به‌جای نشاسته و زردچوبه از مغز بادام استفاده می‌کنند.<ref>رحیمی، جام ارسنجان‌نما، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۴۴۵.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
* آشپزباشی، علی‌اکبر، سفره اطعمه، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۳ش.
* بخش‌زاد محمودی، جعفر، فرهنگ واژه‌های گیلکی، رشت، گیلکان، ۱۳۸۸ش.
* جانب‌اللهی، محمدسعید، چهل گفتار در مردم‌شناسی میبد، تهران، روشنان، ۱۳۸۵–۱۳۹۰ش.
* جرجانی، اسماعیل، یادگار، به‌تحقیق مهدی محقق، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۸۱ش.
* حاجی‌شریف، احمد، دایرةالمعارف اسرار گیاهان دارویی، تهران، حافظ نوین، ۱۳۹۲ش.
* دریابندری، نجف، کتاب مستطاب آشپزی، تهران، کارنامه، ۱۳۸۴ش.
* «دستور تهیه حریره بادام و خواص آن»، سایت دکتر حسین صفوی‌زاده، تاریخ بازدید: ۲۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
* رازی، محمد بن زکریا، بُرء الساعه، ترجمهٔ میرزا احمد طبیب تنکابنی، به کوشش پیمان متین، تهران، سفیر اردهال، ۱۳۸۹ش.
* رحیمی، حبیب، جام ارسنجان‌نما، قم، دانشوران، ۱۳۸۸ش.
* رضاقلی میرزا، سفرنامه، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۴۶ش.
* رضایی باغ‌بیدی، حسن، واژنامه موضوعی زبان‌های باستانی ایران، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۱ش.
* زمخشری، محمود، مقدمه الادب، به کوشش محمد کاظم امام، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۸۶ش.
* سالور، قهرمان میرزا (عین‌السلطنه)، روزنامهٔ خاطرات، به کوشش مسعود سالور و ایرج افشار، تهران، اساطیر، ۱۳۷۴–۱۳۷۸ش.
* شهری، جعفر، طهران قدیم، تهران، معین، ۱۳۸۳ش.
* صانعی، صفدر، نسخه شفا، تهران، حافظ نوین، چ۱۲، ۱۳۸۰ش.
* فقیهی، علی‌اصغر، چگونگی فرمانروایی عضدالدوله دیلمی، تهران، پرتو، چ۱، ۱۳۷۳ش.
* کمره‌ای، محمد، روزنامه خاطرات، به‌تحقیق محمدجواد مرادی‌نیا، تهران، نشر و پژوهش شیرازه، ۱۳۸۲ش.
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
* ملک‌الاطباء رشتی، محمدکاظم، حفظ الصحهٔ ناصری، به کوشش رسول چوپانی، تهران، طب سنتی ایران، ۱۳۹۰ش.
* مؤیدمحسنی، مهری، فرهنگ عامیانه سیرجان، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، چ۱، ۱۳۸۱ش.
* نورانی، مصطفی، دایرةالمعارف طب اسلامی، قم، مکتب اهل بیت، ۱۳۸۰ش.
{{پایان منابع}}

حریره - تاریخچهٔ نسخه‌ها