حشد الشعبی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

علی شاهرودی: +رده:محور مقاومت، +رده:گروه‌های نظامی شیعه، +رده:گروه‌های نظامی عراق (هات‌کت)، ابرابزار

2026-05-15T11:45:29Z

+رده:محور مقاومت، +رده:گروه‌های نظامی شیعه، +رده:گروه‌های نظامی عراق (هات‌کت)، ابرابزار

علی شاهرودی در ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۴۳

2026-05-15T11:43:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۱۳
خط ۸:		خط ۸:
	\| زیرنویس عنوان =		\| زیرنویس عنوان =

	\| عنوان اصلی =		\| عنوان اصلی = حشد الشعبی
	\| عنوان انگلیسی =		\| عنوان انگلیسی =
	\| عنوان عربی =		\| عنوان عربی = الحشد الشعبی
	\| عنوان علمی =		\| عنوان علمی =
	\| شاخه علمی =		\| شاخه علمی =
	\| نوع مفهوم =		\| نوع مفهوم = ائتلاف سیاسی-نظامی
	\| معنای اصطلاحی =		\| معنای اصطلاحی = ائتلاف گسترده مردمی عراق با قدرت نظامی بالا به عنوان بخشی از محور مقاومت.
	\| حوزه کاربرد =		\| حوزه کاربرد =
	\| گستره جغرافیایی =		\| گستره جغرافیایی =
	\| منشأ تاریخی =		\| منشأ تاریخی = ۹ ژوئن ۲۰۱۴م

	\| نخستین کاربرد =		\| نخستین کاربرد =
	\| ریشه واژه =		\| ریشه واژه =
	\| مرتبط با =		\| مرتبط با = [[محور مقاومت]]
	\| اهمیت =		\| اهمیت =
	\| مبدع =		\| مبدع =

علیرضا محمددوست در ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۰۵

2026-05-11T13:05:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{جعبه اطلاعات مفهوم		{{جعبه اطلاعات مفهوم
	\| تصویر =		\| تصویر =حشد الشعبی.jpg
	\| زیرنویس تصویر =		\| زیرنویس تصویر =حشد الشعبی
	\| image_alt =		\| image_alt =حشد الشعبی
	\| فایل پادکست =حشد الشعبی.ogg		\| فایل پادکست =حشد الشعبی.ogg
	\| حجم فایلپادکست =10/5		\| حجم فایلپادکست =10/5
خط ۴۰:		خط ۴۰:

	=== '''تأسیس رسمی''' ===		=== '''تأسیس رسمی''' ===
			[[پرونده:حشد الشعبی۱.png\|جایگزین=تصویری از آیت‌الله سیستانی-نیروهای حشد الشعبی\|بندانگشتی\|نیروهای حشد الشعبی، تصویری از آیت‌الله سیستانی را در دست گرفته‌اند.]]
	تأسیس رسمی حشد الشعبی در پی حملۀ گستردۀ داعش به عراق در [[۹ ژوئن]] ۲۰۱۴م ([[۲۰ خرداد]] ۱۳۹۳ش) و [[سقوط موصل\|سقوط سریع موصل]] در پی فروپاشی بخش‌هایی از ارتش عراق رقم خورد. در واکنش به این بحران، [[سید علی سیستانی]]، [[مرجع تقلید]] شیعیان، فتوای جهاد صادر کرد که با استقبال گستردۀ داوطلبان مواجه شد و به ایجاد حدود ۴۰ گروه مسلح با بیش از ۱۱۸ هزار نیرو انجامید.<ref>[https://sanad.iau.ir/Journal/psq/Article/1102860 عباسی، «تأثیر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جنبش‌های اسلامی منطقه خاورمیانه مطالعه موردی حشد الشعبی»، 1401ش، ص127.]</ref> دو روز پس از این فتوا، دولت عراق به‌منظور جبران ضعف ارتش، دستور تشکیل نهاد حشدالشعبی را برای سازماندهی و تسلیح این نیروها زیر نظر نخست‌وزیر صادر کرد.<ref>[https://www.magiran.com/paper/showpdf/dc392720-e79f-42dd-bc9a-ba3c2dfb7f76?p=1549196&m=7110 آزاد، «الگوی مطلوب در عراق حشدالشعبی و آسیب‌پذیری‌های آن»، 1394ش، ص94.]</ref> در روند تثبیت این سازمان، [[نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] ایران به فرماندهی [[قاسم سلیمانی]]، پس از درخواست رسمی دولت عراق،<ref>[https://peace-ipsc.org/fa/موافقان-و-مخالفان-حشد-الشعبی-در-عراق-و-آ/ احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، وب‌سایت مرکز بین‌المللی مطالعات صلح.]</ref> نقش محوری در سازمان‌دهی، آموزش و پشتیبانی لجستیک نیروهای مردمی ایفا کرد.<ref>[https://www.magiran.com/paper/showpdf/da68decf-ec1d-4512-ba30-d7513900db81?p=2926677&m=9072 آقایی‌ میبدی، «بررسی تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، 1403ش، ص115؛] [https://jm.um.ac.ir/article_46861_5f4f3336935836e86abd762d9efa4603.pdf افشون، «کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تأکید بر شکل‌گیری مقاومت مردم پایه»، 1404ش، ص78.]</ref>		تأسیس رسمی حشد الشعبی در پی حملۀ گستردۀ داعش به عراق در [[۹ ژوئن]] ۲۰۱۴م ([[۲۰ خرداد]] ۱۳۹۳ش) و [[سقوط موصل\|سقوط سریع موصل]] در پی فروپاشی بخش‌هایی از ارتش عراق رقم خورد. در واکنش به این بحران، [[سید علی سیستانی]]، [[مرجع تقلید]] شیعیان، فتوای جهاد صادر کرد که با استقبال گستردۀ داوطلبان مواجه شد و به ایجاد حدود ۴۰ گروه مسلح با بیش از ۱۱۸ هزار نیرو انجامید.<ref>[https://sanad.iau.ir/Journal/psq/Article/1102860 عباسی، «تأثیر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جنبش‌های اسلامی منطقه خاورمیانه مطالعه موردی حشد الشعبی»، 1401ش، ص127.]</ref> دو روز پس از این فتوا، دولت عراق به‌منظور جبران ضعف ارتش، دستور تشکیل نهاد حشدالشعبی را برای سازماندهی و تسلیح این نیروها زیر نظر نخست‌وزیر صادر کرد.<ref>[https://www.magiran.com/paper/showpdf/dc392720-e79f-42dd-bc9a-ba3c2dfb7f76?p=1549196&m=7110 آزاد، «الگوی مطلوب در عراق حشدالشعبی و آسیب‌پذیری‌های آن»، 1394ش، ص94.]</ref> در روند تثبیت این سازمان، [[نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] ایران به فرماندهی [[قاسم سلیمانی]]، پس از درخواست رسمی دولت عراق،<ref>[https://peace-ipsc.org/fa/موافقان-و-مخالفان-حشد-الشعبی-در-عراق-و-آ/ احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، وب‌سایت مرکز بین‌المللی مطالعات صلح.]</ref> نقش محوری در سازمان‌دهی، آموزش و پشتیبانی لجستیک نیروهای مردمی ایفا کرد.<ref>[https://www.magiran.com/paper/showpdf/da68decf-ec1d-4512-ba30-d7513900db81?p=2926677&m=9072 آقایی‌ میبدی، «بررسی تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، 1403ش، ص115؛] [https://jm.um.ac.ir/article_46861_5f4f3336935836e86abd762d9efa4603.pdf افشون، «کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تأکید بر شکل‌گیری مقاومت مردم پایه»، 1404ش، ص78.]</ref>

خط ۴۶:		خط ۴۷:

	== ترکیب و ساختار نیروها ==		== ترکیب و ساختار نیروها ==
			[[پرونده:حشد الشعبی۲.png\|جایگزین=هادی العامری و ابومهدی المهندس\|بندانگشتی\|از راست به چپ: هادی العامری و ابومهدی المهندس از فرماندهان سازمان بدر]]
	حشد الشعبی هنگام رسمیت‌یافتن، دارای ۵۰ گروه و بیش از ۱۳۰ هزار نیروی نظامی بود. اگرچه بدنه اصلی این سازمان را [[شیعیان]] تشکیل می‌دهند، اما سایر گروه‌های قومی و مذهبی نظیر [[اهل‌سنت]]، کردها، ترکمن‌ها، [[مسیحیان]] و [[ایزدیان\|ایزدی‌ها]] نیز در آن حضور دارند.<ref>[https://frqjournal.csr.ir/article_141149_531632ff1f67b61148e3c49050c4293a.pdf نیاکوئی و پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص11.]</ref> به‌دنبال فتوای سید علی سیستانی، جریان‌های سیاسی-نظامی برجسته‌ای چون [[سازمان بدر]]، [[سرایا السلام]] (وابسته به جریان صدر)، [[عصائب اهل‌ الحق]] و [[جنبش مقاومت اسلامی نجباء\|جنبش نجباء]] به این سازمان پیوستند. گفته شده است که شاخه شیعی، به‌ویژه سپاه بدر و سرایا السلام، از آموزش‌ و قدرت بیشتر در مقایسه با دیگر نیروهای حشدالشعبی برخوردار است.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه‌نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص48.]</ref> در کنار آن‌ها، گروه‌های تحت حمایت [[عتبات عالیات]]، شبه‌نظامیان عشایری با هدف تأمین امنیت محلی و یگان‌های مستقل اقلیت‌ها نیز فعالیت می‌کنند.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه‌نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.]</ref>		حشد الشعبی هنگام رسمیت‌یافتن، دارای ۵۰ گروه و بیش از ۱۳۰ هزار نیروی نظامی بود. اگرچه بدنه اصلی این سازمان را [[شیعیان]] تشکیل می‌دهند، اما سایر گروه‌های قومی و مذهبی نظیر [[اهل‌سنت]]، کردها، ترکمن‌ها، [[مسیحیان]] و [[ایزدیان\|ایزدی‌ها]] نیز در آن حضور دارند.<ref>[https://frqjournal.csr.ir/article_141149_531632ff1f67b61148e3c49050c4293a.pdf نیاکوئی و پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص11.]</ref> به‌دنبال فتوای سید علی سیستانی، جریان‌های سیاسی-نظامی برجسته‌ای چون [[سازمان بدر]]، [[سرایا السلام]] (وابسته به جریان صدر)، [[عصائب اهل‌ الحق]] و [[جنبش مقاومت اسلامی نجباء\|جنبش نجباء]] به این سازمان پیوستند. گفته شده است که شاخه شیعی، به‌ویژه سپاه بدر و سرایا السلام، از آموزش‌ و قدرت بیشتر در مقایسه با دیگر نیروهای حشدالشعبی برخوردار است.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه‌نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص48.]</ref> در کنار آن‌ها، گروه‌های تحت حمایت [[عتبات عالیات]]، شبه‌نظامیان عشایری با هدف تأمین امنیت محلی و یگان‌های مستقل اقلیت‌ها نیز فعالیت می‌کنند.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه‌نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص49.]</ref>

خط ۵۴:		خط ۵۶:

	== اهداف ==		== اهداف ==
			[[پرونده:حشد الشعبی۳.jpg\|جایگزین=تأمین امنیت پیاده‌روی اربعین-حشد الشعبی\|بندانگشتی\|نیروی حشد الشعبی در حال تأمین امنیت پیاده‌روی اربعین در عراق]]
	اهداف راهبردی و بلندمدت حشد الشعبی با رویکردهای ایدئولوژیک شیعه هم‌خوانی دارد.<ref>[https://peace-ipsc.org/fa/موافقان-و-مخالفان-حشد-الشعبی-در-عراق-و-آ/ احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، 1397ش.]</ref> در [[مارس]] ۲۰۱۵م، این سازمان اهداف کلان و عملیاتی خود را به شرح زیر اعلام کرد:		اهداف راهبردی و بلندمدت حشد الشعبی با رویکردهای ایدئولوژیک شیعه هم‌خوانی دارد.<ref>[https://peace-ipsc.org/fa/موافقان-و-مخالفان-حشد-الشعبی-در-عراق-و-آ/ احمدی، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، 1397ش.]</ref> در [[مارس]] ۲۰۱۵م، این سازمان اهداف کلان و عملیاتی خود را به شرح زیر اعلام کرد:
	# [[مبارزه با تروریسم]] و آزادسازی شهروندان عراقی از تهدیدات آن؛		# [[مبارزه با تروریسم]] و آزادسازی شهروندان عراقی از تهدیدات آن؛
خط ۶۲:		خط ۶۵:

	== فعالیت‌ها ==		== فعالیت‌ها ==
			[[پرونده:حشد الشعبی۴.jpg\|جایگزین=استقرار نیروهای حشد الشعبی در شرق دیاله\|بندانگشتی\|استقرار نیروهای حشد الشعبی در شرق استان دیاله با هدف مقابله با عناصر داعش.]]
	حشد الشعبی، به‌عنوان یکی از بازیگران مهم در عرصه امنیتی عراق نهادینه شد و در پر کردن بخشی از خلأهای موجود در ساختار نظامی این کشور مورد توجه قرار گرفت.<ref>[https://jm.um.ac.ir/article_46861_5f4f3336935836e86abd762d9efa4603.pdf افشون، «کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تأکید بر شکل‌گیری مقاومت مردم‌پایه»، 1404ش، ص82.]</ref> مهم‌ترین فعالیت‌های منتسب به حشد الشعبی عبارت است از:		حشد الشعبی، به‌عنوان یکی از بازیگران مهم در عرصه امنیتی عراق نهادینه شد و در پر کردن بخشی از خلأهای موجود در ساختار نظامی این کشور مورد توجه قرار گرفت.<ref>[https://jm.um.ac.ir/article_46861_5f4f3336935836e86abd762d9efa4603.pdf افشون، «کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تأکید بر شکل‌گیری مقاومت مردم‌پایه»، 1404ش، ص82.]</ref> مهم‌ترین فعالیت‌های منتسب به حشد الشعبی عبارت است از:

خط ۷۱:		خط ۷۵:

	=== اقدامات در جنگ رمضان ===		=== اقدامات در جنگ رمضان ===
			[[پرونده:حشد الشعبی۵.jpg\|جایگزین=آتش سوزی سفارت آمریکا در بغداد پس از حمله پهپادی حشد الشعبی\|بندانگشتی\|بالارفتن دود و شعله در نزدیکی سفارت آمریکا در بغداد پس از حمله پهپادی حشد الشعبی، در تاریخ ۱ فروردین ۱۴۰۵.]]
	در پی حمله نظامی اسرائیل و ایالات متحده به ایران در [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش، [[فالح الفیاض]]، رئیس حشد الشعبی، در بیانیه‌ای [[ترور سید علی خامنه‌ای]] را اقدامی تروریستی و نقض قوانین بین‌المللی توصیف کرد.<ref name=":1">[https://www.mehrnews.com/news/6762740/حشد-الشعبی-ترور-امام-خامنه-ای-تلاش-مذبوحانه-برای-شکست-اراده «حشد الشعبی: ترور امام خامنه‌ای تلاش مذبوحانه برای شکست اراده ملت‌هاست»، خبرگزاری مهر.]</ref> در همین چارچوب، گروه‌هایی از حشد الشعبی عملیات‌هایی علیه پایگاه‌ها و مواضع [[ایالات متحده]] در عراق و گروهک‌های تجزیه‌طلب در اقلیم کردستان انجام دادند. این حملات که گاه با نام گروه‌های عضو حشد الشعبی یا عنوان [[مقاومت اسلامی عراق\|مقاومت اسلامی در عراق]] اعلام می‌شد،<ref name=":2">[https://www.mehrnews.com/tag/مقاومت+اسلامی+عراق «مقاومت اسلامی عراق»، خبرگزاری مهر.]</ref> با استفاده از [[پهپاد]] و [[موشک]] انجام گرفت و بنا بر گزارش‌ها شماری از نیروهای آمریکایی در آن کشته یا زخمی شدند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6769478/عملیات-های-پرشمار-مقاومت-عراق-علیه-مواضع-آمریکا «عملیات‌های پرشمار مقاومت عراق علیه مواضع آمریکا»، خبرگزاری مهر.]</ref>		در پی حمله نظامی اسرائیل و ایالات متحده به ایران در [[۹ اسفند]] ۱۴۰۴ش، [[فالح الفیاض]]، رئیس حشد الشعبی، در بیانیه‌ای [[ترور سید علی خامنه‌ای]] را اقدامی تروریستی و نقض قوانین بین‌المللی توصیف کرد.<ref name=":1">[https://www.mehrnews.com/news/6762740/حشد-الشعبی-ترور-امام-خامنه-ای-تلاش-مذبوحانه-برای-شکست-اراده «حشد الشعبی: ترور امام خامنه‌ای تلاش مذبوحانه برای شکست اراده ملت‌هاست»، خبرگزاری مهر.]</ref> در همین چارچوب، گروه‌هایی از حشد الشعبی عملیات‌هایی علیه پایگاه‌ها و مواضع [[ایالات متحده]] در عراق و گروهک‌های تجزیه‌طلب در اقلیم کردستان انجام دادند. این حملات که گاه با نام گروه‌های عضو حشد الشعبی یا عنوان [[مقاومت اسلامی عراق\|مقاومت اسلامی در عراق]] اعلام می‌شد،<ref name=":2">[https://www.mehrnews.com/tag/مقاومت+اسلامی+عراق «مقاومت اسلامی عراق»، خبرگزاری مهر.]</ref> با استفاده از [[پهپاد]] و [[موشک]] انجام گرفت و بنا بر گزارش‌ها شماری از نیروهای آمریکایی در آن کشته یا زخمی شدند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6769478/عملیات-های-پرشمار-مقاومت-عراق-علیه-مواضع-آمریکا «عملیات‌های پرشمار مقاومت عراق علیه مواضع آمریکا»، خبرگزاری مهر.]</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* مواجهه دولت‌های عراق با حشد الشعبی */

2026-05-10T20:34:20Z

مواجهه دولت‌های عراق با حشد الشعبی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۰:۰۴
خط ۷۸:		خط ۷۸:
	[[نوری المالکی]] و [[حیدر العبادی]] در دوره‌های نخست‌وزیری خود در روند شکل‌گیری و رسمیت‌یافتن حشد الشعبی نقش داشتند.<ref>[https://psq.bou.ac.ir/article_67122_5bfefeac58cee96350f927bb1ad99a8e.pdf ستوده، و همت بدرآبادی، «بررسی ابعاد بی‌ثباتی سیاسی در عراق جدید»، 1398ش، ص81؛] [https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه‌نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص53.]</ref> با این حال، العبادی در مارس ۲۰۱۷م ضمن قدردانی از نقش حشد الشعبی، برخی عناصر آن را به ارتکاب تخلفاتی مانند [[سرقت مسلحانه]] و [[آدم‌ربایی]] متهم و موضوع خلع سلاح آن را مطرح کرد.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص54.]</ref> وی بر اساس فرمان اجرایی شماره ۹۱ ([[فوریه]] ۲۰۱۶م) تلاش کرد حشد الشعبی را به‌عنوان نهادی نظامی و قانونی در چارچوب ساختار رسمی دولت و تحت نظارت مستقیم نخست‌وزیر سامان دهد.<ref>[https://frqjournal.csr.ir/article_141149_531632ff1f67b61148e3c49050c4293a.pdf نیاکوئی و پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص580.]</ref>		[[نوری المالکی]] و [[حیدر العبادی]] در دوره‌های نخست‌وزیری خود در روند شکل‌گیری و رسمیت‌یافتن حشد الشعبی نقش داشتند.<ref>[https://psq.bou.ac.ir/article_67122_5bfefeac58cee96350f927bb1ad99a8e.pdf ستوده، و همت بدرآبادی، «بررسی ابعاد بی‌ثباتی سیاسی در عراق جدید»، 1398ش، ص81؛] [https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه‌نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص53.]</ref> با این حال، العبادی در مارس ۲۰۱۷م ضمن قدردانی از نقش حشد الشعبی، برخی عناصر آن را به ارتکاب تخلفاتی مانند [[سرقت مسلحانه]] و [[آدم‌ربایی]] متهم و موضوع خلع سلاح آن را مطرح کرد.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص54.]</ref> وی بر اساس فرمان اجرایی شماره ۹۱ ([[فوریه]] ۲۰۱۶م) تلاش کرد حشد الشعبی را به‌عنوان نهادی نظامی و قانونی در چارچوب ساختار رسمی دولت و تحت نظارت مستقیم نخست‌وزیر سامان دهد.<ref>[https://frqjournal.csr.ir/article_141149_531632ff1f67b61148e3c49050c4293a.pdf نیاکوئی و پیرمحمدی، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق (2021 - 2014)»، 1400ش، ص580.]</ref>

	در سال ۲۰۱۹م، دولت [[عادل عبدالمهدی]] نیز با صدور دستورالعملی ده‌بندی، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق و سامان‌دهی ساختار آن را دنبال کرد و اقداماتی برای کنترل قانونی این نیرو<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، «ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها»، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی.]</ref> و کاهش نفوذ برخی فرماندهان آن، ازجمله [[ابومهدی المهندس]]، مطرح شد؛ اقداماتی که به‌طور کامل اجرا نشد. [[سید ~~مقتدی صدر\|~~مقتدی صدر]] نیز این مصوبه را پذیرفت، اما اجرای آن میان نیروهای وابسته به وی به‌طور کامل تحقق نیافت.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه‌نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص57.]</ref>		در سال ۲۰۱۹م، دولت [[عادل عبدالمهدی]] نیز با صدور دستورالعملی ده‌بندی، ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق و سامان‌دهی ساختار آن را دنبال کرد و اقداماتی برای کنترل قانونی این نیرو<ref>[https://risstudies.org/ادغام-حشد-الشعبی-در-نیروهای-مسلح-عراق؛/ سیدعلی نجات، «ادغام حشد الشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها»، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی.]</ref> و کاهش نفوذ برخی فرماندهان آن، ازجمله [[ابومهدی المهندس]]، مطرح شد؛ اقداماتی که به‌طور کامل اجرا نشد. [[سید مقتدی صدر]] نیز این مصوبه را پذیرفت، اما اجرای آن میان نیروهای وابسته به وی به‌طور کامل تحقق نیافت.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه‌نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص57.]</ref>

	در دوره نخست‌وزیری [[مصطفی الکاظمی]]، قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس در حمله ایالات متحده ترور و کشته شدند. در سال ۲۰۲۰م نیز چند یگان موسوم به «حشد مرجعیت» یا «حشد عتبات» اعلام کردند از ساختار حشد الشعبی جدا شده و مستقیماً از دولت عراق تبعیت خواهند کرد. الکاظمی همچنین دستوراتی برای محدودسازی برخی فعالیت‌ها و دفاتر این نیرو صادر کرد.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه‌نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص58.]</ref> با وجود این تحولات، حشدالشعبی همچنان به فعالیت خود ادامه داده و [[فالح الفیاض]] ریاست آن را بر عهده دارد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6762740/حشد-الشعبی-ترور-امام-خامنه-ای-تلاش-مذبوحانه-برای-شکست-اراده «حشد الشعبی: ترور امام خامنه‌ای تلاش مذبوحانه برای شکست اراده ملت‌هاست»، خبرگزاری مهر.]</ref>		در دوره نخست‌وزیری [[مصطفی الکاظمی]]، [[قاسم سلیمانی]] و ابومهدی المهندس در حمله ایالات متحده ترور و کشته شدند. در سال ۲۰۲۰م نیز چند یگان موسوم به «حشد مرجعیت» یا «حشد عتبات» اعلام کردند از ساختار حشد الشعبی جدا شده و مستقیماً از دولت عراق تبعیت خواهند کرد. الکاظمی همچنین دستوراتی برای محدودسازی برخی فعالیت‌ها و دفاتر این نیرو صادر کرد.<ref>[https://tssq.atu.ac.ir/article_15731_993c8e0bc8f66dfd05bf430bb67dd624.pdf زارعان، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه‌نظامی پس از 2014، مطالعه موردی حشدالشعبی»، 1402ش، ص58.]</ref> با وجود این تحولات، حشدالشعبی همچنان به فعالیت خود ادامه داده و [[فالح الفیاض]] ریاست آن را بر عهده دارد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6762740/حشد-الشعبی-ترور-امام-خامنه-ای-تلاش-مذبوحانه-برای-شکست-اراده «حشد الشعبی: ترور امام خامنه‌ای تلاش مذبوحانه برای شکست اراده ملت‌هاست»، خبرگزاری مهر.]</ref>

	== مخالفان ==		== مخالفان ==

سیدعلیرضا سیدموسوی در ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۰:۳۰

2026-05-10T20:30:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۰:۰۰
خط ۲۹:		خط ۲۹:
	\| آثار مرتبط =		\| آثار مرتبط =
	}}		}}
	'''{{درشت\|حشد الشعبی،}}''' ائتلاف گسترده مردمی عراق با قدرت نظامی بالا به عنوان بخشی از محور مقاومت.		'''{{درشت\|حشد الشعبی،}}''' ائتلاف گسترده مردمی عراق با قدرت نظامی بالا به عنوان بخشی از [[محور مقاومت]].

	حشد الشعبی از گروه‌های مردمی و شبه‌نظامی عمدتاً [[شیعه]] در کشور [[عراق]] است که در سال ۲۰۱۴م در پی پیشروی [[داعش]] و صدور [[حکم جهاد\|فتوای جهاد]] از سوی [[سید علی سیستانی]]، رسمیت یافت. این نیروها با ایفای نقش کلیدی در شکست داعش، در سال ۲۰۱۶م با مصوبه پارلمان عراق به بخشی رسمی از نیروهای مسلح عراق تبدیل شدند. امروزه این نهاد متشکل از ده‌ها گروه مختلف، یکی از قدرتمندترین بازیگران نظامی و امنیتی عراق است که میزان نفوذ و استقلال عمل آن همواره محل مناقشات داخلی و بین‌المللی است.		حشد الشعبی از گروه‌های مردمی و شبه‌نظامی عمدتاً [[شیعه]] در کشور [[عراق]] است که در سال ۲۰۱۴م در پی پیشروی [[داعش]] و صدور [[حکم جهاد\|فتوای جهاد]] از سوی [[سید علی سیستانی]]، رسمیت یافت. این نیروها با ایفای نقش کلیدی در شکست داعش، در سال ۲۰۱۶م با مصوبه پارلمان عراق به بخشی رسمی از نیروهای مسلح عراق تبدیل شدند. امروزه این نهاد متشکل از ده‌ها گروه مختلف، یکی از قدرتمندترین بازیگران نظامی و امنیتی عراق است که میزان نفوذ و استقلال عمل آن همواره محل مناقشات داخلی و بین‌المللی است.

حسین صبوری در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۵۸

2026-05-09T13:58:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۲۸
خط ۳:		خط ۳:
	\| زیرنویس تصویر =		\| زیرنویس تصویر =
	\| image_alt =		\| image_alt =
	\| فایل پادکست =		\| فایل پادکست =حشد الشعبی.ogg
	\| حجم فایلپادکست =		\| حجم فایلپادکست =10/5
	\| تاریخ پادکست =		\| تاریخ پادکست =19-2-1405
	\| زیرنویس عنوان =		\| زیرنویس عنوان =

حسین صبوری در ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۵۸

2026-05-07T12:58:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۲۸
خط ۱:		خط ۱:
			{{جعبه اطلاعات مفهوم
			\| تصویر =
			\| زیرنویس تصویر =
			\| image_alt =
			\| فایل پادکست =
			\| حجم فایلپادکست =
			\| تاریخ پادکست =
			\| زیرنویس عنوان =

			\| عنوان اصلی =
			\| عنوان انگلیسی =
			\| عنوان عربی =
			\| عنوان علمی =
			\| شاخه علمی =
			\| نوع مفهوم =
			\| معنای اصطلاحی =
			\| حوزه کاربرد =
			\| گستره جغرافیایی =
			\| منشأ تاریخی =

			\| نخستین کاربرد =
			\| ریشه واژه =
			\| مرتبط با =
			\| اهمیت =
			\| مبدع =
			\| مروج =
			\| مقدس برای =
			\| مورد احترام =
			\| آثار مرتبط =
			}}
	'''{{درشت\|حشد الشعبی،}}''' ائتلاف گسترده مردمی عراق با قدرت نظامی بالا به عنوان بخشی از محور مقاومت.		'''{{درشت\|حشد الشعبی،}}''' ائتلاف گسترده مردمی عراق با قدرت نظامی بالا به عنوان بخشی از محور مقاومت.

حمید گلزار: حمید گلزار صفحهٔ پیش‌نویس:حشد الشعبی را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به حشد الشعبی منتقل کرد

2026-05-07T12:55:16Z

حمید گلزار صفحهٔ پیش‌نویس:حشد الشعبی را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به حشد الشعبی منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۲۵
(بدون تفاوت)

حمید فاضل: ویرایش پانویس‌ها

2026-05-07T12:40:37Z

ویرایش پانویس‌ها

نمایش تغییرات

حمید فاضل: /* منابع */

2026-05-07T12:29:03Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۵۹
خط ۸۵:		خط ۸۵:
	== منابع ==		== منابع ==
	{{آغاز منابع}}		{{آغاز منابع}}
	* آزاد، امیرحامد، سایه روشن حشدالشعبی، تهران، مؤسسه مطالعات ~~اندیشه سازان~~ نور، ۱۳۹۵ش.		* آزاد، امیرحامد، سایه روشن حشدالشعبی، تهران، مؤسسه مطالعات اندیشه‌سازان نور، ۱۳۹۵ش.
	* آزاد، امیرحامد، «الگوی مطلوب در ~~عراق~~ حشدالشعبی و آسیب‌پذیری‌های آن»، نشریه مطالعات راهبردی جهان اسلام، ش۱۶، ۱۳۹۴ش.		* آزاد، امیرحامد، «الگوی مطلوب در عراق؛ حشدالشعبی و آسیب‌پذیری‌های آن»، نشریه مطالعات راهبردی جهان اسلام، ش۱۶، ۱۳۹۴ش.
	* ~~آقایی‌میبدی،~~ علی و همکاران، «بررسی تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، سیاست‌پژوهی غرب آسیا، شماره اول، ۱۴۰۳ش.		* آقایی‌ میبدی، علی و همکاران، «بررسی تحولات سیاسی و نظامی محور مقاومت قبل و بعد از شهادت سردار سلیمانی»، سیاست‌پژوهی غرب آسیا، شماره اول، ۱۴۰۳ش.
	* احمدی، ژیلا، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، وبسایت مرکز بین‌المللی مطالعات صلح، ۱۳ شهریور ۱۳۹۷ش.		* احمدی، ژیلا، «موافقان و مخالفان حشدالشعبی در عراق و آینده آن»، وبسایت مرکز بین‌المللی مطالعات صلح، ۱۳ شهریور ۱۳۹۷ش.
	* اخلاصی، ابراهیم، «اهداف پنهان ترکیه در شمال عراق»، وبسایت مطالعات بین‌المللی صلح، ۷ آبان ۱۴۰۰ش		* اخلاصی، ابراهیم، «اهداف پنهان ترکیه در شمال عراق»، وبسایت مطالعات بین‌المللی صلح، ۷ آبان ۱۴۰۰ش
	* افشون، تورج، «کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تأکید بر شکل‌گیری مقاومت مردم پایه»، نشریه پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، شماره ۲۶، بهار و تابستان ۱۴۰۴ش.		* افشون، تورج، «کالبدشکافی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در عراق با تأکید بر شکل‌گیری مقاومت مردم پایه»، نشریه پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، شماره ۲۶، بهار و تابستان ۱۴۰۴ش.
	* بیوک، محسن، ~~سناریوهای~~ پیش روی آینده ~~حشد الشعبی~~ در عراق بر اساس ساختار و راهبرد ~~بازیگران،~~ نشریه مطالعات ~~بین رشته‌ای~~ دانش راهبردی، ش۵۶، پاییز ۱۴۰۳ش.		* بیوک، محسن، «سناریوهای پیش روی آینده حشدالشعبی در عراق بر اساس ساختار و راهبرد بازیگران»، نشریه مطالعات بین‌رشته‌ای دانش راهبردی، ش۵۶، پاییز ۱۴۰۳ش.
	* حسن‌زاده، سیدمجید، «ابومهدی المهندس و تأسیس ~~حشد الشعبی~~ عراق»، نشریه فرهنگ زیارت، شماره ۴۱، زمستان ۱۳۹۸ش.		* حسن‌زاده، سیدمجید، «ابومهدی المهندس و تأسیس حشدالشعبی عراق»، نشریه فرهنگ زیارت، شماره ۴۱، زمستان ۱۳۹۸ش.
	* «حشد الشعبی: ترور امام خامنه‌ای تلاش مذبوحانه برای شکست اراده ملت‌هاست»، ~~وب‌سایت~~ خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.		* «حشد الشعبی: ترور امام خامنه‌ای تلاش مذبوحانه برای شکست اراده ملت‌هاست»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
	* «حمله آمریکایی - صهیونیستی به مراکز حشد شعبی در عراق»، ~~وب‌سایت~~ خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ش.		* «حمله آمریکایی - صهیونیستی به مراکز حشد شعبی در عراق»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ش.
	* «حمله گسترده جنگنده‌های آمریکا به مواضع حشدالشعبی در چهار استان ~~عراق+ فیلم/ پنتاگون بیانیه صادر کرد»،~~ وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۲۳ اسفند ۱۳۹۸ش.		* «حمله گسترده جنگنده‌های آمریکا به مواضع حشدالشعبی در چهار استان عراق»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۲۳ اسفند ۱۳۹۸ش.
	* زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروه‌های ~~شبه نظامی~~ پس از ۲۰۱۴، مطالعه موردی حشدالشعبی»، فصلنامه دولت‌پژوهی، ش۳۳، بهار ۱۴۰۲ش.		* زارعان، احمد، «رابطه دولت عراق و گروه‌های شبه‌نظامی پس از ۲۰۱۴، مطالعه موردی حشدالشعبی»، فصلنامه دولت‌پژوهی، ش۳۳، بهار ۱۴۰۲ش.
	* ستوده، محمد، بدرآبادی، همت، «بررسی ابعاد بی‌ثباتی سیاسی در عراق جدید»، فصلنامه علوم سیاسی، ش۲۱، ۱۳۹۸ش.		* ستوده، محمد، بدرآبادی، همت، «بررسی ابعاد بی‌ثباتی سیاسی در عراق جدید»، فصلنامه علوم سیاسی، ش۲۱، ۱۳۹۸ش.
	* «سفارت آمریکا برای اعلام موقعیت «ابوآلاء الولایی» ۱۰ میلیون دلار پاداش تعیین کرد»، ~~وب‌سایت~~ خبرگزاری بین‌المللی شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.		* «سفارت آمریکا برای اعلام موقعیت «ابوآلاء الولایی» ۱۰ میلیون دلار پاداش تعیین کرد»، خبرگزاری بین‌المللی شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
	* عالیشاهی، عبدالرضا و همکاران، «ویژگی‌های پان‌شیعیسم جریان صدر در عراق پساداعش»، پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، ش۷، ۱۳۹۸ش.		* عالیشاهی، عبدالرضا و همکاران، «ویژگی‌های پان‌شیعیسم جریان صدر در عراق پساداعش»، پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، ش۷، ۱۳۹۸ش.
	* ~~عباسی~~ کریم و همکاران، «تأثیر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جنبش‌های اسلامی منطقه خاورمیانه مطالعه موردی ~~حشد الشعبی»،~~ فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، شماره ۵۹، تابستان ۱۴۰۱ش.		* عباسی، کریم و همکاران، «تأثیر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در جنبش‌های اسلامی منطقه خاورمیانه مطالعه موردی حشدالشعبی»، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، شماره ۵۹، تابستان ۱۴۰۱ش.
	* «عملیات‌های پرشمار مقاومت عراق علیه مواضع آمریکا»، ~~وب‌سایت~~ خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ش.		* «عملیات‌های پرشمار مقاومت عراق علیه مواضع آمریکا»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
	* گوهری مقدم و عرب، «جایگاه ~~حشد الشعبی~~ در امنیت ملی عراق و نحوه بازنمایی رسانه‌های سعودی از آن»، پژوهشنامه رسانه بین‌الملل، ۱۳۹۷ش.		* گوهری مقدم و عرب، «جایگاه حشدالشعبی در امنیت ملی عراق و نحوه بازنمایی رسانه‌های سعودی از آن»، پژوهشنامه رسانه بین‌الملل، ۱۳۹۷ش.
	* «مقاومت اسلامی عراق»، ~~وب‌سایت~~ خبرگزاری مهر، تاریخ بازدید: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.		* «مقاومت اسلامی عراق»، خبرگزاری مهر، تاریخ بازدید: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
	* نجات، سیدعلی، «ادغام ~~حشد الشعبی~~ در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها»، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ش.		* نجات، سیدعلی، «ادغام حشدالشعبی در نیروهای مسلح عراق؛ دلایل و پیامدها»، وبسایت پژوهشکده مطالعات راهبردی، ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
	* ~~نیاکویی~~ سیدامیر و ~~پیرمحمدی~~ سعید، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق»، فصلنامه روابط خارجی، ش۵۱، ۱۴۰۰ش.		* نیاکویی، سیدامیر و پیرمحمدی، سعید، «روند بازیگری و کنش عملیاتی حشدالشعبی در عراق»، فصلنامه روابط خارجی، ش۵۱، ۱۴۰۰ش.
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}