حضرت فاطمه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

سیدعلیرضا سیدموسوی در ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۶:۵۲

2026-05-21T06:52:06Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۲۲
خط ۱:		خط ۱:
	'''<big>حضرت فاطمه</big>'''، فرزند آخرین فرستاده خدا حضرت محمد بن عبدالله.<br>		'''<big>حضرت فاطمه</big>'''، فرزند آخرین فرستاده خدا حضرت محمد بن عبدالله.<br>
	فاطمه (علیها سلام) دختر [[حضرت محمد]] (صلی الله علیه و آله) در روز [[جمعه]] 20 جمادی‌الثانی سال پنجم<ref>کلینی، الکافی، 1363ش، ج1، ص458؛ طوسی، مصباح المتهجد، 1411ق، ص793؛ قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص247.</ref> یا دوم<ref>مفید، مسار الشیعه، 1414ق، ص54؛ کفعمی، المصباح، 1403ق، ص512.</ref> پس از [[بعثت]] و بنابر قول اکثر علمای اهل سنت پنج سال پیش از بعثت<ref>ابن‌سعد، طبقات الکبری، 1410ق، ج1، ص33 و ج8، ص19؛ بلاذری، أنساب الأشراف، 1417ق، ج1، ص403؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص66.</ref> به دنیا آمد. با توجه به اختلاف در سال تولد فاطمه، درباره عمر او نیز اختلاف است و از 18 سال<ref>کلینی، الکافی، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۴۵۸؛ طبری امامی، دلائل الامامة، ۱۴۱۳ق، ص۱۳۶؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۲۹۰. </ref> تا 21 سال<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص144.</ref> و 29 سال<ref>ابن‌اثیر، اسدالغابه، ۱۴۰۹، ج۶، ص۲۲۶.</ref> برشمرده‌اند. در روایتی از [[~~امام باقر العلوم\|~~امام باقر]]، سن فاطمه، 23 سال گفته شده است.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۲۹۰.</ref> <br>		فاطمه (علیها سلام) دختر [[حضرت محمد]] (صلی الله علیه و آله) در روز [[جمعه]] 20 جمادی‌الثانی سال پنجم<ref>کلینی، الکافی، 1363ش، ج1، ص458؛ طوسی، مصباح المتهجد، 1411ق، ص793؛ قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص247.</ref> یا دوم<ref>مفید، مسار الشیعه، 1414ق، ص54؛ کفعمی، المصباح، 1403ق، ص512.</ref> پس از [[بعثت]] و بنابر قول اکثر علمای اهل سنت پنج سال پیش از بعثت<ref>ابن‌سعد، طبقات الکبری، 1410ق، ج1، ص33 و ج8، ص19؛ بلاذری، أنساب الأشراف، 1417ق، ج1، ص403؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص66.</ref> به دنیا آمد. با توجه به اختلاف در سال تولد فاطمه، درباره عمر او نیز اختلاف است و از 18 سال<ref>کلینی، الکافی، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۴۵۸؛ طبری امامی، دلائل الامامة، ۱۴۱۳ق، ص۱۳۶؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۲۹۰. </ref> تا 21 سال<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص144.</ref> و 29 سال<ref>ابن‌اثیر، اسدالغابه، ۱۴۰۹، ج۶، ص۲۲۶.</ref> برشمرده‌اند. در روایتی از [[امام باقر]]، سن فاطمه، 23 سال گفته شده است.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۲۹۰.</ref> <br>
	برای فاطمه هشت لقب ثبت شده است: صدیقه، مبارکه، طاهره، زکیه، راضیه، مرضیه، محدثه و زهرا.<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص252؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص68؛ داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص55.</ref> [[ام‌ابیها]]، [[ام‌الائمه]]، ام‌الحسن و الحسین، از کنیه‌های مشهور او است.<ref>مجلسی، بحار الانوار، ج۴۳، ص۱۶؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص132.</ref> <br>		برای فاطمه هشت لقب ثبت شده است: صدیقه، مبارکه، طاهره، زکیه، راضیه، مرضیه، محدثه و زهرا.<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص252؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص68؛ داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص55.</ref> [[ام‌ابیها]]، [[ام‌الائمه]]، ام‌الحسن و الحسین، از کنیه‌های مشهور او است.<ref>مجلسی، بحار الانوار، ج۴۳، ص۱۶؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص132.</ref> <br>
	فاطمه دارای چهار فرزند به نام [[امام حسن\|حسن]]، [[امام حسین\|حسین]]، زینب و ام کلثوم است که همگی از [[علی بن ابی‌طالب]] هستند.<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص268؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص89-90.</ref>		فاطمه دارای چهار فرزند به نام [[امام حسن\|حسن]]، [[امام حسین\|حسین]]، زینب و ام کلثوم است که همگی از [[علی بن ابی‌طالب]] هستند.<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص268؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص89-90.</ref>

	==فاطمه در قرآن و روایات==		==فاطمه در قرآن و روایات==
	سوره کوثر<ref>سوره کوثر، آیات 1-3.</ref> مشخصاً راجع به [[دختر پیامبر]] است و آیات مودت<ref>سوره شوری، آیه 23.</ref> ، تطهیر<ref>سوره أحزاب، آیه 33.</ref> ، [[مباهله]]<ref>سوره آل‌عمران، آیه 61.</ref> و آیات ابتدایی سوره دهر (انسان)<ref>سوره دهر (إنسان)، آیات 5-12.</ref> مربوط به اهل‌بیت است که فاطمه هم از آنان است. <br>		سوره کوثر<ref>سوره کوثر، آیات 1-3.</ref> مشخصاً راجع به [[دختر پیامبر]] است و آیات مودت<ref>سوره شوری، آیه 23.</ref> ، تطهیر<ref>سوره أحزاب، آیه 33.</ref> ، [[مباهله]]<ref>سوره آل‌عمران، آیه 61.</ref> و آیات ابتدایی سوره دهر (انسان)<ref>سوره دهر (إنسان)، آیات 5-12.</ref> مربوط به اهل‌بیت است که فاطمه هم از آنان است. <br>

محمدحسن عباسی: صفحه‌ای تازه حاوی «'''حضرت فاطمه'''، فرزند آخرین فرستاده خدا حضرت محمد بن عبدالله.
فاطمه (علیها سلام) دختر حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) در روز جمعه 20 جمادی‌الثانی سال پنجمکلینی، الکافی، 1363ش، ج1، ص458؛ طوسی، مصباح المتهجد، 1411ق، ص793؛ قمی، منتهی الآما...» ایجاد کرد

2026-05-10T11:48:03Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''<big>حضرت فاطمه</big>'''، فرزند آخرین فرستاده خدا حضرت محمد بن عبدالله. فاطمه (علیها سلام) دختر حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) در روز جمعه 20 جمادی‌الثانی سال پنجم<ref>کلینی، الکافی، 1363ش، ج1، ص458؛ طوسی، مصباح المتهجد، 1411ق، ص793؛ قمی، منتهی الآما...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''<big>حضرت فاطمه</big>'''، فرزند آخرین فرستاده خدا حضرت محمد بن عبدالله. 
فاطمه (علیها سلام) دختر [[حضرت محمد]] (صلی الله علیه و آله) در روز [[جمعه]] 20 جمادی‌الثانی سال پنجم<ref>کلینی، الکافی، 1363ش، ج1، ص458؛ طوسی، مصباح المتهجد، 1411ق، ص793؛ قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص247.</ref> یا دوم<ref>مفید، مسار الشیعه، 1414ق، ص54؛ کفعمی، المصباح، 1403ق، ص512.</ref> پس از [[بعثت]] و بنابر قول اکثر علمای اهل سنت پنج سال پیش از بعثت<ref>ابن‌سعد، طبقات الکبری، 1410ق، ج1، ص33 و ج8، ص19؛ بلاذری، أنساب الأشراف، 1417ق، ج1، ص403؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص66.</ref> به دنیا آمد. با توجه به اختلاف در سال تولد فاطمه، درباره عمر او نیز اختلاف است و از 18 سال<ref>کلینی، الکافی، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۴۵۸؛ طبری امامی، دلائل الامامة، ۱۴۱۳ق، ص۱۳۶؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۲۹۰. </ref> تا 21 سال<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص144.</ref> و 29 سال<ref>ابن‌اثیر، اسدالغابه، ۱۴۰۹، ج۶، ص۲۲۶.</ref> برشمرده‌اند. در روایتی از [[امام باقر العلوم|امام باقر]]، سن فاطمه، 23 سال گفته شده است.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۲۹۰.</ref> 
برای فاطمه هشت لقب ثبت شده است: صدیقه، مبارکه، طاهره، زکیه، راضیه، مرضیه، محدثه و زهرا.<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص252؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص68؛ داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص55.</ref> [[ام‌ابیها]]، [[ام‌الائمه]]، ام‌الحسن و الحسین، از کنیه‌های مشهور او است.<ref>مجلسی، بحار الانوار، ج۴۳، ص۱۶؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابی‌طالب، ج۳، ص132.</ref> 
فاطمه دارای چهار فرزند به نام [[امام حسن|حسن]]، [[امام حسین|حسین]]، زینب و ام کلثوم است که همگی از [[علی بن ابی‌طالب]] هستند.<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص268؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص89-90.</ref>
==فاطمه در قرآن و روایات==
سوره کوثر<ref>سوره کوثر، آیات 1-3.</ref> مشخصاً راجع به [[دختر پیامبر]] است و آیات مودت<ref>سوره شوری، آیه 23.</ref> ، تطهیر<ref>سوره أحزاب، آیه 33.</ref> ، [[مباهله]]<ref>سوره آل‌عمران، آیه 61.</ref> و آیات ابتدایی سوره دهر (انسان)<ref>سوره دهر (إنسان)، آیات 5-12.</ref> مربوط به اهل‌بیت است که فاطمه هم از آنان است. 
پیامبر، فاطمه را بریده شده از بدی‌ها <ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص252.</ref> معرفی کرده و او را پاره تن خود و عزیزترین کس<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص253؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص68.</ref> دانسته که هر کس او را شاد نماید، پیامبر را شاد کرده و هر کس او را بیازارد، پیامبر را آزرده<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص253؛ معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص66، 72 و 143.</ref> و خدا و پیامبرش از خوشنودی‌اش، خوشنود و از خشمش، خشمگین می‌شوند.<ref>حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج3، ص۱۵۴.</ref>
==فاطمه و پیامبر==
فاطمه در سختی‌های دوران [[تبلیغ دینی|تبلیغ]] دین، همراه پیامبر بود.<ref>ابن‌سعد، طبقات الکبری، 1410ق، ج1، ص163.</ref> [[شفقت]] و مهربانی فاطمه و مراقبت از پدر، موجب دلگرمی پیامبر بود؛ به همین دلیل، پیامبر او را «ام أبیها» نامید.<ref>داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص91-92.</ref> همچنین در حوادثی چون محاصره اقتصادی [[مسلمان|مسلمانان]] در شعب أبی‌طالب<ref>ابن‌سعد، طبقات الکبری، 1410ق، ج1، ص163.</ref>، [[هجرت]] به مدینه<ref>مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۴ق، ج۲۰، ص۹۶؛ داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص152.</ref> و نیز در برخی جنگ‌ها<ref>مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۴ق، ج۲۰، ص۹۶.</ref> پدر را همراهی کرد.

==فاطمه و علی==
فاطمه در سال دوم هجرت با [[امام علی]] ازدواج کرد. وی همسرش را در همه حال و به شیوه‌های گوناگون تکریم می‌کرد و او را بهترین همسر می‌دانست<ref>ابن‌شهرآشوب، مناقب آل‌ابی‌طالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۱۳۱.</ref> و چیزی را که در توانش نبود، از او مطالبه نمی‌کرد<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص70؛ داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص113 و 115.</ref> و در شرایط سخت اقتصادی، بر همسرش خرده نمی‌گرفت<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، 1410ق، ج۸، ص۲۵.</ref> بلکه از طریق [[پشم‌ریسی]]، کمک‌کار [[خانواده]] بود.<ref>خوارزمی، المناقب، ۱۴۱۱ق، ص۲۶۸.</ref> در [[خانه]] با کلمات محبت‌آمیز<ref>خوارزمی، المناقب، ۱۴۱۱ق، ص۲۶۸-۲۷۱.</ref> و در بیرون، با کنیه او را صدا می‌زد.<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۴ق، ج۴۳، ص۱۹۲ و ۱۹۹.</ref> او [[امام علی|علی]] را بهترین یاور برای اطاعت خداوند می‌دانست.<ref>داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص116.</ref> به توصیه [[پیامبر اکرم|پیامبر]]<ref>مجلسی ، بحار الانوار،۱۴۰۴ق، ج۴۳، ص ۳۷۹.</ref> فاطمه کارهای خانه، نظیر آرد کردن گندم، [[خمیر]] درست کردن، پختن [[نان]] و [[نظافت]] را بر عهده گرفته بود و علی کارهای بیرون از منزل، مانند جمع‌آوری هیزم و آبیاری را انجام می‌داد.<ref>کلینی، الکافی، 1363ش، ج5، ص86، ح1؛ صدوق، من لایحضره الفقیه، 1404ق، ج1، ص320؛ حمیری قمی، قرب الإسناد، ۱۴۱۳ق، ص۵۲؛ داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص109.</ref>

==اخلاق فاطمه==
فاطمه با دیدن [[پدر]] برمی‌خاست و بر دستش بوسه می‌زد.<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص254.</ref> او در راز و نیازهای خود، همواره برای دیگران دعا می‌کرد<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص255.</ref> و این‌گونه [[خیرخواهی]] و مهرورزی خود را نسبت به هم‌نوعان، جلوه‌گر می‌ساخت.<ref>داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص84.</ref> از کثرت [[عبادت]]، پاهایش ورم می‌کرد.<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص 255.</ref> دست‌هایش به خاطر دستاس و آسیا کردن [[آرد]]، پینه بسته و آبله‌گون شده بود.<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص256.</ref> در مواجهه با اغیار، حریم [[عفاف]] را رعایت می‌کرد.<ref>قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص256.</ref> سخاوتمند و بخشنده بود.<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص88-89.</ref> در قبال مشکلات و مصیبت‌ها شکیبا بود.<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص88 و 138.</ref> به ظواهر دنیا وابسته و دلبسته نبود.<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص88 و 134.</ref> پس از پیامبر، راستگوتر از فاطمه یافت نمی‌شد.<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص87.</ref> او همچنین در [[تربیت]] فرزندان، بسیار کوشا بود، با آنان بازی می‌کرد، شعر می‌خواند و به قرائت قرآن آنها گوش می‌کرد.<ref>طبسی، چند تابلو برای نصب، تصاویری از زندگی حضرت فاطمه زهرا، 1391ش، ص23.</ref>

==فاطمه در اجتماع==
آموزش پرسشگران و تعلیم و تربیت تشنگان معارف دینی،<ref>داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص128-129.</ref> رسیدگی به مستمندان<ref>داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص133.</ref> به‌عنوان مسئولیتی اجتماعی،<ref>سوره حدید، آیه 18؛ سوره أحزاب، آیه 35.</ref> مقدم داشتن گرسنگان بر خویش<ref>داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص134، 135-136.</ref> و [[ایثار]] در حق آنان،<ref>سوره حشر، آیه 9؛ سوره دهر (إنسان)، آیه 5-9.</ref> هدایت‌گری نسبت به طالبان هدایت<ref>داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص145-148.</ref> و مبارزه در راه [[دین]] و دفاع از حریم [[ولایت‌پذیری در سبک زندگی|ولایت]]<ref>معروف حسنی، زندگی دوازده امام، 1389ش، ج1، ص113.</ref> از جمله اقدامات و فعالیت‌های اجتماعی فاطمه بود.

==فاطمه در عرصه سیاسی==
هجرت به [[مدینه]]،<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۴ق، ج۲۰، ص۹۶.</ref> حضور در جبهه‌ها و مداوای مجروحان،<ref>مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۴ق، ج۲۰، ص۹۶.</ref> تدارک و پشتیبانی رزمندگان،<ref>مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۴ق، ج۲۰، ص۲۴۵.</ref> همراهی سپاه اسلام در فتح مکه،<ref>واقدی، المغازی، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۶۳۵.</ref> شرکت در آیین [[مباهله]]،<ref>داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، ص156.</ref> مخالفت با غائله سقیفه و انتخاب ابوبکر به عنوان خلیفه مسلمین،<ref>یعقوبی، تاریخ الیعقوبی،‌ بی‌تا، ج۲، ص۱۲۴.</ref> محاجّه با صحابه جهت اثبات شایستگی [[امام علی]] برای جانشینی [[پیامبر اکرم|پیامبر]]،<ref>ابن‌قتیبه دینوری، الامامة و السیاسة، ۱۳۸۰ش، ص۲۹ و ۳۰.</ref> دفاع از [[امام علی]] در ماجرای هجوم به خانه‌اش،<ref>ابن‌قتیبه، الامامة والسیاسه، ۱۴۱۳ق، ج۱ ص۳۰؛ فرهمندپور، «سیره سیاسی فاطمه»، ص۳۰۹-۳۱۶.</ref> ناخوشنودی از مسببان وقایع پس از پیامبر،<ref>بخاری، صحیح البخاری، ۱۴۰۱ق، ج۵، ص۸۲؛ ابن‌قتیبه دینوری، الامامة والسیاسة، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۳۱.</ref> ایراد [[خطبه فدکیه]]<ref>طبری امامی، دلائل الامامة، ۱۴۱۳ق، ص۱۱۰-۱۲۱؛ جوهری بصری، السقیفة و فدک، ۱۴۱۳ق، ص۱۰۹.</ref> و خطبه در جمع زنان انصار<ref>داودی، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، 1398ش، صص260-265.</ref> از مهم‌ترین فعالیت‌های سیاسی فاطمه بوده است.

==میراث معنوی فاطمه==
از [[تسبیحات حضرت زهرا]]،<ref>صدوق، من لایحضره الفقیه، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۳۲۰ و ۳۲۱؛ صدوق، علل الشرایع، ۱۳۸۵ق، ج۲، ص۳۶۶؛ قمی، منتهی الآمال، 1371ش، ج1، ص256-257.</ref> [[مصحف فاطمه]]<ref>کلینی، الکافی، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۲۴۱.</ref> و [[خطبه فدکیه]]<ref>آقابزرگ تهرانی، الذریعة، ۱۴۰۳ق، ج۸، ص۹۳؛ ج۱۳، ص۲۲۴.</ref> به‌عنوان میراث معنوی فاطمه یاد می‌شود.

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
*قرآن
*ابن‌اثیر، علی بن محمد، اسدالغابة فی معرفة الصحابة، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۹ق.
*ابن‌سعد، محمد ، الطبقات الکبری، تحقیق محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
*ابن شهرآشوب، محمد بن علی، المناقب، قم، علامه، بی‌تا.
*ابن‌قتیبه دینوری، ابومحمد عبدالله بن مسلم، الامامة والسیاسة، تحقیق علی شیری، قم، شریف رضی، ۱۴۱۳ق.
*آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعة الی تصانیف الشیعه، بیروت، دارالأضواء، ۱۴۰۳ق.
*بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح البخاری، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۱ق.
*بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، بیروت ، دارالفکر، ۱۴۱۷ق.
*جوهری بصری، احمد ‌بن عبدالعزیز، السقیفة و فدک، تحقیق محمدهادی امینی، بیروت، شرکة الکتبی، ۱۴۱۳ق.
*حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، تحقیق یوسف مرعشلی، بیروت دارالمعرفة، بی‌تا.
*حمیری قمی، عبدالله بن جعفر، قرب الإسناد، قم، مؤسسة آل‌البیت لإحیاء التراث، ۱۴۱۳ق.
*خوارزمی، موفق بن احمد، المناقب، تحقیق مالک محمودی، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۱ق.
*داودی، سعید، بانوی بهشتی در عرصه‌های حضور، قم، انتشارات امام علی بن أبی‌طالب، چاپ سوم، 1398ش.
*صدوق، محمد بن علی بن‌ بابویه، علل الشرایع، تحقیق سید محمدصادق بحرالعلوم، النجف الاشرف، المکتبة الحیدریة، ۱۳۸۵ق.
*صدوق، محمد بن علی، من لایحضره الفقیه، تحقیق علی‌اکبر غفاری، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۴ق.
*طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری، قم، مؤسسة آل‌البیت لاحیاء التراث، ۱۴۱۷ق.
*طبری امامی، محمد بن جریر، دلائل الامامة، قم، مؤسسة البعثة، ۱۴۱۳ق.
*طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتهجد، بیروت، مؤسسه فقه ‌الشیعه، ۱۴۱۱ق.
*فرهمندپور، فهیمه، «سیره سیاسی فاطمه»، دانشنامه فاطمی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول، ۱۳۹۳ش.
*قمی، عباس، منتهی الآمال، قم، هجرت، چاپ ششم، 1371ش.
*کفعمی، ابراهیم بن علی، المصباح، بیروت، مؤسسه الاعلمی، ۱۴۰۳ق.
*کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تحقیق علی‌اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۶۳ش.
*مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۴ق.
*مروجی طبسی، محمدجواد، چند تابلو برای نصب (تصاویری از زندگی حضرت فاطمه زهرا، مشهد، آستان قدس رضوی، چاپ هشتم، 1391ش.
*معروف حسنی، هاشم؛ زندگی دوازده امام، ترجمه محمد مقدس، تهران، امیرکبیر، چاپ ششم، 1389ش.
*مفید، محمد بن محمد، مسار الشریعه فی مختصر تواریخ الشریعة، تحقیق مهدی نجف، بیروت، دارالمفید، ۱۴۱۴ق.
*یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ یعقوبی، بیروت، دارصادر، ‌بی‌تا.