حمید گلزار در ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۰۶

2026-06-06T07:06:02Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۳۶
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:حقوق خانوادگی زن.jpg\|جایگزین=همایش تقدیر از بانوان کارآفرین ایرانی\|بندانگشتی\|همایش تقدیر از بانوان کارآفرین ایرانی]]		[[پرونده:حقوق خانوادگی زن.jpg\|جایگزین=همایش تقدیر از بانوان کارآفرین ایرانی\|بندانگشتی\|همایش تقدیر از بانوان کارآفرین ایرانی]]
	{{درشت\|'''حقوق ~~خانوادگی~~ زن مسلمان'''}}؛ مجموعه قوانین و مقررات حمایت‌گر زن در خانواده از منظر اسلام.		{{درشت\|'''حقوق زن مسلمان در خانواده'''}}؛ مجموعه قوانین و مقررات حمایت‌گر زن در خانواده از منظر اسلام.

	حقوق خانوادگی زن در اسلام شامل مجموعه‌ای از حقوق و مسئولیت‌های برآمده از آموزه‌های [[دین]] اسلام است که به‌منظور حمایت از زنان در [[خانواده]] طراحی شده‌اند. بهره‌گیری از این حقوق به تحکیم بنیان خانواده یاری می‌رساند.		حقوق خانوادگی زن در اسلام شامل مجموعه‌ای از حقوق و مسئولیت‌های برآمده از آموزه‌های [[دین]] اسلام است که به‌منظور حمایت از زنان در [[خانواده]] طراحی شده‌اند. بهره‌گیری از این حقوق به تحکیم بنیان خانواده یاری می‌رساند.

هما براتی: صفحه‌ای تازه حاوی «همایش تقدیر از بانوان کارآفرین ایرانی {{درشت|'''حقوق خانوادگی زن مسلمان'''}}؛ مجموعه قوانین و مقررات حمایت‌گر زن در خانواده از منظر اسلام. حقوق خانوادگی زن در...» ایجاد کرد

2026-05-25T08:12:02Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=همایش تقدیر از بانوان کارآفرین ایرانی|بندانگشتی|همایش تقدیر از بانوان کارآفرین ایرانی {{درشت|'''حقوق خانوادگی زن مسلمان'''}}؛ مجموعه قوانین و مقررات حمایت‌گر زن در خانواده از منظر اسلام. حقوق خانوادگی زن در...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:حقوق خانوادگی زن.jpg|جایگزین=همایش تقدیر از بانوان کارآفرین ایرانی|بندانگشتی|همایش تقدیر از بانوان کارآفرین ایرانی]]
{{درشت|'''حقوق خانوادگی زن مسلمان'''}}؛ مجموعه قوانین و مقررات حمایت‌گر زن در خانواده از منظر اسلام.

حقوق خانوادگی زن در اسلام شامل مجموعه‌ای از حقوق و مسئولیت‌های برآمده از آموزه‌های [[دین]] اسلام است که به‌منظور حمایت از زنان در [[خانواده]] طراحی شده‌اند. بهره‌گیری از این حقوق به تحکیم بنیان خانواده یاری می‌رساند.

==مفهوم‌شناسی حقوق خانوادگی زن مسلمان==
حقوق خانوادگی زن در اسلام، شامل مجموعه حقوقی است که به‌منظور حفظ [[کرامت]] و جایگاه زن در [[خانواده]] وضع شده‌اند.<ref>قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل 21.</ref> این حقوق در [[قرآن]]<ref>سورة نساء، آیة 34.</ref> و احادیث،<ref>نوری طبرسی، مستدرک الوسایل، 1411ق، ج14، ص249.</ref> به تفصیل بیان شده و شامل حقوق مالی<ref>سورة نساء، آیات7 -20.</ref> و غیر مالی<ref>سورة نساء، آیة 19-34</ref>است. هدف از وضع چنین حقوقی، حمایت از زنان در خانواده بوده و به آنان امکان می‌دهد تا در زندگی فردی و اجتماعی نقش فعالی داشته باشند.<ref>شیرودی، نقش سیاسی اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، بی‌تا، ج1، ص113.</ref>

==فلسفهٔ حقوق زن==
فلسفهٔ حقوق زن بر مبنای اصول بنیادی برابری، آزادی و عدالت استوار است. این فلسفه فراتر از حقوق فردی و شخصی، به ابعاد اجتماعی نیز می‌پردازد و به‌طور خاص به چالش‌ها و موانع ساختاری و فرهنگی حقوق زن، توجه دارد. در این راستا، حق مالکیت، حق [[تحصیل زن|تحصیل]]، حق [[ازدواج]]، حق تربیت فرزند، حق حضانت، حق [[کرامت]] زن و حق [[عبادت]] از جمله مهم‌ترین حقوقی هستند که باید برای زنان تضمین شود. فلسفهٔ حقوق زن همچنین به نقد نظام‌های اجتماعی و فرهنگی‌ای می‌پردازد که منجر به نابرابری‌های جنسی و تبعیض علیه زنان می‌شوند و برای رسیدن به برابری واقعی نیازمند تغییرات بنیادین در نهادهای اجتماعی و فرهنگی است.<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، 1376ش، ص18، 159، 223، 448.</ref>

==پیشینهٔ حقوق زن==
حقوق زن در همهٔ جوامع به مقتضیات زمان و نوع مناسبات اجتماعی در هر عصر بستگی دارد.<ref>مصفّا، مشارکت سیاسی زنان در ایران، 1375ش، ج1، ص102.</ref> بحث از حقوق زن از نظر تاریخی با افراط و تفریط‌هایی همراه بوده است. پیش از [[اسلام]]، زنان در بسیاری از جوامع، فاقد شخصیت مستقل و حقوق بودند<ref>بارتله، زن در حقوق ساسانی، 1337ش، ص40.</ref> و در فرهنگ‌های مختلف به اشکال متفاوتی مورد سرکوب و بی‌احترامی قرار می‌گرفتند. زن در یونان قابل فروش و هبه،<ref>خامنه‌ای، حقوق زن، 1368ش، ص22.</ref>

در روم نماد شیطان،<ref>ربانی خلخانی، زن از دیدگاه اسلام، بی‌تا، ص23.</ref> در چین همانند برده<ref>دورانت، تاریخ تمدن، بی‌تا، ج1، ص855.</ref> و در دورهٔ جاهلیت منشأ ذلت و ننگ بود.<ref>سورة نحل، آیة 58.</ref> دین اسلام با نکوهش چنین باورهایی، حقوق زنان را به‌عنوان رکن اصلی و ارزشمند خانواده بر محور اصل عدالت و احترام به‌رسمیت شناخت.<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، 1376ش، ص114.</ref> امروزه زنان در خانواده و جامعه<ref>مکارم شیرازی، یکصدوهشتاد پرسش و پاسخ، 1386ش، ص262.</ref> در پرتوی آموزه‌ها و قوانین اسلامی از حقوق متعددی برخوردار گشته‌اند.<ref>قدیمی، زن مشارکت، توسعه، 1380ش، ص33.</ref> پژوهش‌های فقهی و حقوقی در حوزهٔ زن و خانواده، حقوق خانوادگی زن را از دو منظر حقوق مالی و غیرمالی بررسی کرده‌اند.

==حقوق مالی زن در خانواده==
[[حقوق مالی زن در زندگی مشترک|حقوق مالی زنان]] نقشی اساسی در زندگی آنان دارد و به حفظ [[کرامت]] آنها و توازن خانواده کمک می‌کند.

===مالکیت زن در اموال و درآمد شخصی===
اسلام حق مالکیت و استقلال زنان را در حقوق اقتصادی<ref>سورة نساء، آیة 32.</ref> خود به‌رسمیّت شناخته است.<ref>قائمی، حیات زن دراندیشة اسلامی، 1373ش، ص239.</ref> در صورت عدم رعایت این حقوق توسط همسر یا دیگران، زنان می‌توانند آنها را ملزم به ادای این حقوق کنند.<ref>نوری همدانی، جایگاه بانوان در اسلام، 1391ش، ص405.</ref>

===ارث===
زنان در اسلام حق ارث و بهره‌مندی از اموال خانوادگی را دارند.<ref>سورة نساء، آیة 7.</ref> در [[فقه اسلامی]] هرچند سهم ارث زنان از مردان کمتر است؛ اما این موضوع برخلاف آنچه در گفتمان غرب مطرح است، به‌عنوان عدالت اجتماعی شناخته می‌شود.<ref>سورة نساء، آیة 11.</ref> مردان نمی‌توانند در سهم ارث زنان دخالت کنند.<ref>صدوق، من لایحضره الفقیه، 1413ق، ج3، ص168.</ref> این در حالی است که در جوامع باستانی مثل روم، [[زن در یونان باستان|یونان]]، هند، مصر و چین، زنان به‌طور کلی از ارث محروم بودند.<ref>مکارم شیرازی، برگزیده تفسیر نمونه، 1374ش، ج3، ص303.</ref> در [[ایران]] باستان نیز دختران متأهل از ارث پدری محروم می‌شدند.<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، 1376ش، ص223-222.</ref>

===مهریه===
از منظر اسلام، [[مهریه]] هدیه‌ای از سوی شوهر به زن و نشان‌دهندهٔ احترام او به زن است.<ref>حبیبی، مهریه و اهمیت حقوقی آن در استحکام ازدواج، 1386، ج118، ص8.</ref> در فرهنگ اسلامی، به‌دلیل تحمل مشقت‌ها در انجام تکالیف و وظایف واجب و مستحب خانوادگی و اموری از قبیل [[بارداری]]، وضع حمل، [[شیردهی]]، [[پرستار|پرستاری]] و مراقبت فرزندان که مانع از انجام [[مدیریت اقتصادی زنان|فعالیت‌های اقتصادی زنان]] می‌شود برای وی [[مهریه]] مقرر شده است.<ref>مصباح یزدی، پرسش و پاسخ‌ها، 1391ش، ج5، ص302.</ref> در فقه اسلامی بر لزوم پرداخت مهریه تأکید شده،<ref>کمالی، قرآن و مقام زن، 1371ش، ص26.</ref> و زن، مالک مهریه است.<ref>حلّی، تحریرالاحکام عن مذاهب الامامیه، 1421ق، ج3، ص552.</ref> پس از مرگ زن نیز ورثه می‌توانند این حق را مطالبه کنند.<ref>قانون مدنی، مادة 940.</ref>

===نفقه===
[[نفقه]] از حقوق مالی زن است که در [[قرآن]]<ref>سورة بقرة، آیة 240.</ref> و روایات به آن تأکید شده است.<ref>ابن‌شعبة حرانی، تحف العقول عن آل‌الرسول، 1404ق، ج1، ص33.</ref> تأمین نفقه بر عهدهٔ مرد<ref>مدرسی، الفقه الاسلامی الرسالة العملیة، 1431ق، ج2، ص110.</ref> و متناسب با دارایی مرد بوده<ref>صدوق، من لایحضرالفقیه، 1404ق، ج3، ص441.</ref> و شامل نیازهای اساسی زن می‌شود.<ref>حرّ عاملی، وسائل الشیعة، بی تا، ج21، ص511.</ref> دائمی بودن نکاح و [[تمکین زن]] از شوهر، دو شرط وجوب نفقه از منظر فقه اسلامی است.<ref>خمینی، تحریر الوسیلة، 1390ش، ج2، ص313.</ref>

==حقوق غیرمالی زن در خانواده==
حقوق غیرمالی زنان در زندگی خانوادگی شامل آزادی‌ها و امتیازاتی است که به حمایت از شخصیت و [[کرامت]] زنان می‌پردازد و احساس ارزشمندی و امنیت را برای آن‌ها به ارمغان می‌آورد و به تقویت بنیان خانواده و ایجاد [[روابط خانوادگی|روابط پایدار خانوادگی]] کمک می‌کند.<ref>[https://flj.isu.ac.ir/article_39982.html?lang=fa حکمت نیا و کاظمینی، درآمدی بر مسئله‌شناسی حقوقی با تأکید بر حقوق خانواده در اسلام. فقه و حقوق خانواده، 1389ش، ص19-20.]</ref>

===حق تحصیل علم===
[[پرونده:حقوق خانوادگی زن۱.jpg|جایگزین=حضور دانشجویان دختر کارشناسی کامپیوتر دانشگاه علم و صنعت در کلاس درس|بندانگشتی|نمایی از حضور دانشجویان دختر کارشناسی کامپیوتر دانشگاه علم و صنعت در کلاس درس]]
در آموزه‌های اسلام به حق زنان برای تحصیل علم سفارش و تأکید شده است. قرآن کسب علم را بر همگان لازم می‌داند<ref>سورة مجادله، آیة 11.</ref> و هیچ تفاوت و محدودیتی برای تحصیل زنان قائل نشده است.<ref>طغرانگار، حقوق سیاسی- اجتماعی زنان قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، 1383ش، ص192.</ref> از این منظر، تحصیل علم، تقویت‌کنندهٔ [[هویت زن]] است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/613986 باقری، «خانواده و راهبردهای کاربردی رهنمودی برای دستگاه‌های فرهنگی»، 1388ش، ص271.]</ref>

===حق انتخاب همسر===
آزادی در انتخاب همسر و تعیین شروط عقد نکاح یکی از حقوق اساسی زنان در اسلام است.<ref>طباطبایی، بررسی‌های اسلامی، 1388ش، ج2، ص287.</ref> این حق شامل وضع شروطی مانند تعیین محل سکونت و شرط مطلقه‌ساختن زن در صورت [[ازدواج]] مجدد مرد می‌شود،<ref>خمینی، تحریر الوسیلة، 1390ش، ج2، ص273.</ref> که به زنان اجازه می‌دهد تا در انتخاب شریک زندگی و شرایط زندگی مشترک تصمیم‌گیری کنند.<ref>امینی، آشنایی با وظایف و حقوق زن، 1384ش، ص193.</ref> در اسلام، ازدواج اجباری پذیرفته نیست.<ref>ابن‌اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابة، 1415ق، ج5، ص413.</ref>

===حق داشتن امنیت و آرامش===
ایجاد امنیت و آرامش روحی برای زنان در خانواده از حقوق اولیه آن‌ها است<ref>حکمت‌نیا، حقوق زن و خانواده، 1392ش، ص59.</ref> که تأثیر قابل توجهی بر [[تحکیم خانواده|تحکیم بنیان خانواده]] دارد.<ref>امینی، آشنایی با وظایف و حقوق زن، 1384ش، ص191.</ref> زنان امروزه با چالش فقدان احساس امنیت در خانواده مواجه‌اند که نیازمند توجه جدی به حقوق آنان است.<ref>خامنه‌ای، جایگاه مسائل زنان در فرهنگ اسلام و تجدد، 1393ش، ص40.</ref>

===حق عبادت و عبودیت خداوند===
زنان در اسلام حق دارند آزادانه [[عبادت]] کنند و برای انجام واجبات نیاز به اذن شوهر ندارند.<ref>طوسی، المبسوط فی فقه الامامیه، 1387، ج6، ص14.</ref> [[عبادت]] روحیه فردی زن را تقویت و به استحکام روابط خانوادگی نیز کمک می‌کند. الگوهایی چون [[حضرت فاطمه]] و مریم در تاریخ اسلام به‌عنوان نمونه‌های مؤثر در عبادت شناخته می‌شوند.<ref>مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج43، ص84.</ref>

===حق حسن معاشرت===
آیات و روایات بر اهمیت احترام به زنان و رفتار مناسب با آنان تأکید دارند.<ref>مکارم شیرازی، برگزیده تفسیر نمونه، 1386ش، ص384.</ref> اسلام به‌عنوان حامی حقوق زنان،<ref>قرائتی، تفسیر نور، 1383ش، ج2، ص39.</ref> مردان را موظف به حسن معاشرت با همسران می‌کند<ref>نوری، مستدرک الوسائل، 1408ق، ج14، ص252-253.</ref> تا تداوم زندگی مشترک، آسان‌تر شود.<ref>قرطبی، الجامع لاحکام القرآن، 1384ش، ج5، ص97.</ref> قرآن، حسن معاشرت را یک اصل در تعامل زوجین معرفی کرده است.<ref>سورة روم، آیة 21.</ref>

مرد با درک شرایط روحی و عاطفی زن می‌تواند به ایجاد احساس آرامش و فضای عاطفی<ref>قزوینی، سنن ابن‌ماجة، بی‌تا، ج1، ص593،</ref> در محیط خانواده کمک کند.<ref>طبرسی، مکارم الاخلاق، بی‌تا، ص216.</ref> در روایات اسلامی بر اهمیت حضور مرد در کنار خانواده<ref>ری‌شهری، میزان الحکمه، 1375، ج5، ص101.</ref> و [[مدارا]] با همسر<ref>طبرسی، مکارم الاخلاق، بی‌تا، ص218.</ref> و [[مهربانی]] با او حتی به‌صورت لقمه‌گذاشتن در دهان زن سفارش شده است.<ref>فیض‌کاشانی، المحجة البیضاء، 1417ق، ج3، ص70.</ref>

===حق تربیت فرزند===
حق تربیت از حقوق بنیادین زنان است که در شکل‌گیری رفتار و نگرش فرزندان نقش حیاتی دارد<ref>انصاریان، نظام خانواده در اسلام، 1376ش، ص434.</ref> و تضمین‌کننده پایندگی آنان است.<ref>جوادی آملی، زن در آیینة جلال و جمال، 1383ش، ص134.</ref> آموزش‌های مادر به فرزند کمک می‌کند تا فرزندان به شهروندانی مسئول و متعهد تبدیل شوند.<ref>جمعی از نویسندگان، اخلاق در خانواده، 1391، ص584.</ref>

===حق حفظ کرامت===
از منظر اسلام، زنان و مردان ارزش و مقام انسانی برابر دارند.<ref>سورة نساء، آیة 1.</ref> رضایی اصفهانی، پرسش‌ها و پاسخ‌های قرآنی، ۱۳۸۵ش، ج۷، ص21.<nowiki></ref></nowiki> اسلام بدون اینکه برتری خاصی برای یک [[جنسیت]] قائل شود به حفظ [[کرامت انسانی]]<ref>خمینی، صحیفة امام، 1389ش، ص378.</ref> و عدالت در زندگی خانوادگی تأکید می‌کند.<ref>مطهری، اسلام و مقتضیات زمان، 1374ش، ج1، ص305.</ref>

===حق حضانت===
بر اساس حق حضانت مادر، فرزند در سال‌های اولیه زندگی، به مادر سپرده می‌شود؛ زیرا او رابطهٔ عاطفی قوی‌تری با [[کودک]] دارد.<ref>طباطبایی، المیزان، 1374، ج2، ص361.</ref> در صورت جدایی والدین، نیز حضانت نوزاد به مادر داده می‌شود، زیرا او در تأمین نیازهای اولیه کودک اولویت دارد.<ref>سورة بقرة، آیة 233.</ref> این موضوع نشان‌دهندهٔ اهمیت نقش عاطفی و تربیتی مادر در زندگی فرزندان است.<ref>مکارم شیرازی، برگزیده تفسیر نمونه، 1386، ج1، ص233.</ref>

===حق طلاق===
[[حق طلاق زن|حق طلاق]] به‌طور طبیعی متعلق به مرد است، اما در شرایطی مثل فقدان شوهر، ایلاء، عدم پرداخت نفقه و عسر و حرج، این حق به زن نیز تعلق می‌گیرد. همچنین، حق طلاق می‌تواند به‌صورت قراردادی و در قالب شروط ضمن عقد به زن داده شود و به‌طور کلی از او سلب نشده است.<ref>محقق داماد، بررسی فقهی حقوق خانواده، 1384ش، ص470-472.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
* قرآن کریم.
* ابن‌اثیر، عزالدین، اسد الغابة فی معرفة الصحابة، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۱۵ق.
* ابن‌شعبة حرانی، ابومحمد حسن، تحف العقول عن آل‌الرسول، قم، نشر اسلامی، ۱۴۰۴ق.
* امینی، ابراهیم، آشنایی با وظایف و حقوق زن، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۴ش.
* بارتله، کریستیا، زن در حقوق ساسانی، ترجمة ناصرالدین زمانی، تهران، عطایی، ۱۳۳۷ش.
* باقری، شهلا، «خانواده و راهبردهای کاربردی رهنمودی برای دستگاه‌های فرهنگی»، بانوان شیعه، شمارة ۲۱، پاییز ۱۳۸۸ش.
* جمعی از نویسندگان، اخلاق در خانواده، قم، معارف، ۱۳۹۱ش.
* حبیبی، محمّداسحاق، مهریه و اهمیت حقوقی آن در استحکام ازدواج، قم، مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، ۱۳۸۶ش.
* حرّ عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، قم، مؤسسة آل‌البیت لاحیاء التراث، بی‌تا.
* حسین، انصاریان، نظام خانواده در اسلام، قم، ام‌ابیها، ۱۳۷۶ش.
* حکمت‌نیا، محمود، حقوق زن و خانواده، تهران، پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۹۲ش.
* حکمت‌نیا، محمود و کاظمینی، محمدحسین، «درآمدی بر مسئله‌شناسی حقوقی با تأکید بر حقوق خانواده در اسلام، فقه و حقوق خانواده»، شماره ۵۳، ۱۳۸۹ش.
* حلّی، حسن بن یوسف، تحریرالاحکام عن مذاهب الامامیه، مؤسسه امام صادق، ۱۴۲۱ق.
* خامنه‌ای، سیدعلی، نقش و رسالت زن، جایگاه مسائل زنان در فرهنگ اسلام و تجدد، تهران، انقلاب اسلامی، ۱۳۹۳ش.
* خامنه‌ای، سیدمحمد، حقوق زن، تهران، تک، ۱۳۶۸ش.
* خمینی، روح‌الله، صحیفة امام، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ش.
* خمینی، روح‌الله، تحریر الوسیلة، قم، دارالکتب العلمیة، ۱۳۹۰ش.
* دورانت، ویل، تاریخ تمدن، ترجمة مهرداد مهرین، بی‌جا، اقبال، بی‌تا.
* ربانی خلخالی، علی، زن از دیدگاه اسلام، قم، قرآن، بی‌تا.
* رضایی اصفهانی، محمدعلی، پرسش‌ها و پاسخ‌های قرآنی، قم، پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن، ۱۳۸۵ش.
* زیبایی‌نژاد، محمدرضا و سبحانی، محمدتقی، درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام، قم، دارالنور، چاپ دوم، ۱۳۸۱ش.
* شیرودی، مرتضی، نقش سیاسی اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، بی‌جا، پژوهشکدة تحقیقات اسلامی گروه سیاسی، بی‌تا.
* صدوق، محمد، من لایحضره الفقیه، قم، انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۰۴ ق.
* طباطبایی، محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمة، سیدباقر موسوی همدانی، قم، ۱۳۷۴ش.
* طباطبایی، محمدحسین، بررسی‌های اسلامی، قم، بوستان کتاب، چاپ دوم، ۱۳۸۸ ش.
* طبرسی، رضی‌الدین، مکارم الخلاق، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، بی‌تا.
* طغرانگار، حسین، حقوق سیاسی- اجتماعی زنان قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول، ۱۳۸۳ش.
* طوسی، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الامامیه، تهران، المکتبة المرتضویة، ۱۳۸۷ش.
* عبدالله، جوادی آملی، زن در آیینة جلال و جمال، قم، اسراء، ۱۳۸۳ش.
* علی، قائمی، حیات زن دراندیشة اسلامی، تهران، امیری، ۱۳۷۳ش.
* فیض کاشانی، محمد بن شاه‌مرتضی، المحجة البیضاء، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۷ق.
* قانون اساسی، جمهوری اسلامی ایران.
* قانون مدنی، جمهوری اسلامی ایران.
* قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، ۱۳۸۳ش.
* قرطبی، شمس‌الدین، الجامع لاحکام القرآن، القاهرة، دارالکتب المصریة، ۱۳۸۴ش.
* قزوینی، محمد بن یزید، سنن ابن‌ماجه، بیروت، دارالفکر، بی‌تا.
* کمالی، سیدعلی، قرآن و مقام زن، تهران، اسوه، ۱۳۷۱ش.
* مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بی‌جا، دار احیاء التراث، ۱۴۰۳ق.
* محقق داماد، سیدمصطفی، بررسی فقهی حقوق خانواده (نکاح و انحلال آن)، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، ۱۳۸۴ش.
* محمدی ری‌شهری، محمد، میزان الحکمه، قم، دارالحدیث، ۱۳۷۵ش.
* مدرسی، محمدتقی، الفقه الاسلامی الرسالة العملیة، بیروت، مرکز العصر، ۱۴۳۱ق.
* مرکز فرهنگ و معارف قرآن، زن از زبان قرآن، قم، جمال، ۱۳۸۷ش.
* مصباح یزدی، محمدتقی، پرسش و پاسخ‌ها، قم، مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۱ش.
* مصفّا، نسرین، مشارکت سیاسی زنان در ایران، تهران، وزات امور خارجه، ۱۳۷۵ش.
* مطهری، مرتضی، اسلام و مقتضیات زمان، تهران، صدرا، چاپ دهم، ۱۳۷۴ش.
* مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران، صدرا، ۱۳۷۶ش.
* مکارم شیرازی، ناصر، برگزیده تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۸۶ش.
* نوری طبرسی، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسایل، قم، مؤسسهٔ آل‌البیت لاحیاء التراث، ۱۴۱۱ق.
* نوری همدانی، حسین، جایگاه بانوان در اسلام، بی‌جا، مهدی موعود، ۱۳۹۱ش.
{{پایان منابع}}

حقوق زن مسلمان در خانواده - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید گلزار در ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۰۶

حمید گلزار: حمید گلزار صفحهٔ حقوق خانوادگی زن مسلمان را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به حقوق زن مسلمان در خانواده منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۲۳
(بدون تفاوت)