حق تحصیل زن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید گلزار: حمید گلزار صفحهٔ حق آموزش زنان را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به حق تحصیل زن منتقل کرد

2026-06-03T12:51:34Z

حمید گلزار صفحهٔ حق آموزش زنان را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به حق تحصیل زن منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۲۱
(بدون تفاوت)

Iranbot: حذف رده‌ها

2025-12-31T09:50:52Z

حذف رده‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۲۰
خط ۴۰:		خط ۴۰:
	*قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، وب‌سایت شناسنامه قانون، تاریخ درج مطلب: 30 اکتبر 2012م.		*قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، وب‌سایت شناسنامه قانون، تاریخ درج مطلب: 30 اکتبر 2012م.
	*مرندی، الهه و قربانی، اعظم، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، در فصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی، شماره 1، پیاپی 20، سال 10، بهار1400ش.		*مرندی، الهه و قربانی، اعظم، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، در فصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی، شماره 1، پیاپی 20، سال 10، بهار1400ش.
	*منشور حقوق و مسؤلیت‌‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 25 مهر 1403ش.		*منشور حقوق و مسؤلیت‌‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 25 مهر 1403ش.
	~~[[رده:ویکی‌جنسیت]]~~
	~~[[رده:آموزش و پرورش]]~~
	~~[[رده: فقه و حقوق]]~~
	~~[[رده:ساختار فرهنگی]]~~
	~~[[رده:نهاد خانواده]]~~
	~~[[رده:بهداشت روان]]~~

قاسم ابراهیمی پور: /* آموزش زنان در رویکردهای فمینیستی */

2025-01-25T16:39:03Z

آموزش زنان در رویکردهای فمینیستی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۶ بهمن ۱۴۰۳، ساعت ۲۰:۰۹
خط ۵:		خط ۵:
	آموزش به‌معنای آموختن و تعلیم دادن است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4?q=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه آموزش.] </ref> حق آموزش، امکان برخورداری افراد از آموزش دلخواه و شایسته است<ref>[https://www.pfbaj.ir/article_128555_57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf95 مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص95].</ref> و اینکه در انتخاب موسسه آموزشی و محتوای آموزشی آزاد باشند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/351744/%D8%AD%D9%82-%D9%88-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4 رحمت‌اللهی و دانش‌ناری، «حق و آزادی آموزش و پرورش»، 1393ش، ص53.]</ref> براین اساس از وظایف دولت‌ها، ایجاد فضای مناسب روحی و روانی، ایجاد مراکز آموزشی رایگان، تأمین وسایل آموزشی و کمک‌آموزشی و دسترسی فیزیکی و اقتصادی به نهادهای آموزشی برای همه اقشار جامعه، از جمله [[زنان]] است.<ref>[[Chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https:/www.pfbaj.ir/article 128555 57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf\|مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص91.]]</ref> تا آنجا که یکی از شاخص‌های توسعه‌یافتگی کشورها، میزان بهره‌مندی زنان از امکانات آموزشی عنوان شده است <ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص7.]</ref> و نهادهای بین‌المللی متعددی برای صیانت از این حق برای زنان تأسیس شده‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص10-11.]</ref>		آموزش به‌معنای آموختن و تعلیم دادن است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4?q=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه آموزش.] </ref> حق آموزش، امکان برخورداری افراد از آموزش دلخواه و شایسته است<ref>[https://www.pfbaj.ir/article_128555_57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf95 مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص95].</ref> و اینکه در انتخاب موسسه آموزشی و محتوای آموزشی آزاد باشند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/351744/%D8%AD%D9%82-%D9%88-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4 رحمت‌اللهی و دانش‌ناری، «حق و آزادی آموزش و پرورش»، 1393ش، ص53.]</ref> براین اساس از وظایف دولت‌ها، ایجاد فضای مناسب روحی و روانی، ایجاد مراکز آموزشی رایگان، تأمین وسایل آموزشی و کمک‌آموزشی و دسترسی فیزیکی و اقتصادی به نهادهای آموزشی برای همه اقشار جامعه، از جمله [[زنان]] است.<ref>[[Chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https:/www.pfbaj.ir/article 128555 57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf\|مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص91.]]</ref> تا آنجا که یکی از شاخص‌های توسعه‌یافتگی کشورها، میزان بهره‌مندی زنان از امکانات آموزشی عنوان شده است <ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص7.]</ref> و نهادهای بین‌المللی متعددی برای صیانت از این حق برای زنان تأسیس شده‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص10-11.]</ref>
	==آموزش زنان در رویکردهای فمینیستی==		==آموزش زنان در رویکردهای فمینیستی==
	آموزش موجب توانمندسازی انسان و افزایش قدرت خلاقیت او می‌شود.<ref>[[Chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https:/www.pfbaj.ir/article 128555 57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf\|مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص92.]]</ref> بر اساس برخی تحقیقات، افراد با سطح تحصیلی بالاتر، عمر طولانی‌تر و زندگی سالم‌تری دارند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/351744/%D8%AD%D9%82-%D9%88-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4 رحمت‌اللهی و دانش‌ناری، «حق و آزادی آموزش و پرورش»، 1393ش، ص54.]</ref> فمینیست‌ها نیز معتقدند موفقیت زنان در گرو پیشرفت تحصیلی آنها ~~است.~~<ref>آبوت و والاس، جامعه‌شناسی زنان، 1393ش، ص93. </ref> آموزش زنان به توان‌افزایی سیاسی و اجتماعی آنها منجر می‌شود و علاوه بر آثار فرهنگی، بهبود وضعیت اقتصادی زنان را به‌دنبال دارد. همچنین ارتقای سطح آموزش، آثار پیشگیرانه‌ای در برابر ارتکاب [[خشونت علیه زنان]] و دختران دارد. طبق آمارهای نهاد زنان ملل متحد، زنانی که از سواد برخوردارند ۵۰ درصد بیش از زنان بی‌سواد می‌توانند در حفظ جان فرزندان زیر ۵ سال خود اقدام کنند. یعنی افزایش سطح تحصیلات زنان به حمایت از حقوق کودکان نیز می‌انجامد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص10-11.]</ref>		آموزش موجب توانمندسازی انسان و افزایش قدرت خلاقیت او می‌شود.<ref>[[Chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https:/www.pfbaj.ir/article 128555 57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf\|مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص92.]]</ref> بر اساس برخی تحقیقات، افراد با سطح تحصیلی بالاتر، عمر طولانی‌تر و زندگی سالم‌تری دارند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/351744/%D8%AD%D9%82-%D9%88-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4 رحمت‌اللهی و دانش‌ناری، «حق و آزادی آموزش و پرورش»، 1393ش، ص54.]</ref> فمینیست‌ها نیز معتقدند موفقیت زنان در گرو پیشرفت تحصیلی آنها است،<ref>آبوت و والاس، جامعه‌شناسی زنان، 1393ش، ص93. </ref> آموزش زنان به توان‌افزایی سیاسی و اجتماعی آنها منجر می‌شود و علاوه بر آثار فرهنگی، بهبود وضعیت اقتصادی زنان را به‌دنبال دارد. همچنین ارتقای سطح آموزش، آثار پیشگیرانه‌ای در برابر ارتکاب [[خشونت علیه زنان]] و دختران دارد. طبق آمارهای نهاد زنان ملل متحد، زنانی که از سواد برخوردارند ۵۰ درصد بیش از زنان بی‌سواد می‌توانند در حفظ جان فرزندان زیر ۵ سال خود اقدام کنند. یعنی افزایش سطح تحصیلات زنان به حمایت از حقوق کودکان نیز می‌انجامد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص10-11.]</ref>
	==آموزش زنان در منابع فقهی==		==آموزش زنان در منابع فقهی==
	اسلام در تدبیر امور، نگاه یکسانی به مرد و زن دارد. از این رو آنها را در تحصیل لوازم زندگی و آنچه برای تداوم حیات، ضروری است، آزاد آفریده و در صدور فرمان نسبت به کسب علم و ارزشمندی دانش فرقی بین زن و مرد قائل نشده است.<ref>سوره رعد، آیه 16؛ سوره زمر، آيه 9.</ref> زن در تمام احکام عبادی و حقوق اجتماعی با مرد شریک است و در هر امری که مرد استقلال دارد، مانند ارث، کسب، معامله، تعلیم و تربیت و دفاع از حقوق، زن هم مستقل است، مگر در مواردی که با مقتضای طبیعتش مخالف باشد.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ص410-411. </ref>		اسلام در تدبیر امور، نگاه یکسانی به مرد و زن دارد. از این رو آنها را در تحصیل لوازم زندگی و آنچه برای تداوم حیات، ضروری است، آزاد آفریده و در صدور فرمان نسبت به کسب علم و ارزشمندی دانش فرقی بین زن و مرد قائل نشده است.<ref>سوره رعد، آیه 16؛ سوره زمر، آيه 9.</ref> زن در تمام احکام عبادی و حقوق اجتماعی با مرد شریک است و در هر امری که مرد استقلال دارد، مانند ارث، کسب، معامله، تعلیم و تربیت و دفاع از حقوق، زن هم مستقل است، مگر در مواردی که با مقتضای طبیعتش مخالف باشد.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ص410-411. </ref>

قاسم ابراهیمی پور: /* آموزش زنان در منابع فقهی */

2025-01-25T16:36:55Z

آموزش زنان در منابع فقهی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۶ بهمن ۱۴۰۳، ساعت ۲۰:۰۶
خط ۷:		خط ۷:
	آموزش موجب توانمندسازی انسان و افزایش قدرت خلاقیت او می‌شود.<ref>[[Chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https:/www.pfbaj.ir/article 128555 57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf\|مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص92.]]</ref> بر اساس برخی تحقیقات، افراد با سطح تحصیلی بالاتر، عمر طولانی‌تر و زندگی سالم‌تری دارند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/351744/%D8%AD%D9%82-%D9%88-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4 رحمت‌اللهی و دانش‌ناری، «حق و آزادی آموزش و پرورش»، 1393ش، ص54.]</ref> فمینیست‌ها نیز معتقدند موفقیت زنان در گرو پیشرفت تحصیلی آنها است.<ref>آبوت و والاس، جامعه‌شناسی زنان، 1393ش، ص93. </ref> آموزش زنان به توان‌افزایی سیاسی و اجتماعی آنها منجر می‌شود و علاوه بر آثار فرهنگی، بهبود وضعیت اقتصادی زنان را به‌دنبال دارد. همچنین ارتقای سطح آموزش، آثار پیشگیرانه‌ای در برابر ارتکاب [[خشونت علیه زنان]] و دختران دارد. طبق آمارهای نهاد زنان ملل متحد، زنانی که از سواد برخوردارند ۵۰ درصد بیش از زنان بی‌سواد می‌توانند در حفظ جان فرزندان زیر ۵ سال خود اقدام کنند. یعنی افزایش سطح تحصیلات زنان به حمایت از حقوق کودکان نیز می‌انجامد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص10-11.]</ref>		آموزش موجب توانمندسازی انسان و افزایش قدرت خلاقیت او می‌شود.<ref>[[Chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https:/www.pfbaj.ir/article 128555 57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf\|مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص92.]]</ref> بر اساس برخی تحقیقات، افراد با سطح تحصیلی بالاتر، عمر طولانی‌تر و زندگی سالم‌تری دارند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/351744/%D8%AD%D9%82-%D9%88-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4 رحمت‌اللهی و دانش‌ناری، «حق و آزادی آموزش و پرورش»، 1393ش، ص54.]</ref> فمینیست‌ها نیز معتقدند موفقیت زنان در گرو پیشرفت تحصیلی آنها است.<ref>آبوت و والاس، جامعه‌شناسی زنان، 1393ش، ص93. </ref> آموزش زنان به توان‌افزایی سیاسی و اجتماعی آنها منجر می‌شود و علاوه بر آثار فرهنگی، بهبود وضعیت اقتصادی زنان را به‌دنبال دارد. همچنین ارتقای سطح آموزش، آثار پیشگیرانه‌ای در برابر ارتکاب [[خشونت علیه زنان]] و دختران دارد. طبق آمارهای نهاد زنان ملل متحد، زنانی که از سواد برخوردارند ۵۰ درصد بیش از زنان بی‌سواد می‌توانند در حفظ جان فرزندان زیر ۵ سال خود اقدام کنند. یعنی افزایش سطح تحصیلات زنان به حمایت از حقوق کودکان نیز می‌انجامد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص10-11.]</ref>
	==آموزش زنان در منابع فقهی==		==آموزش زنان در منابع فقهی==
	اسلام در تدبیر امور، نگاه یکسانی به مرد و زن دارد. از این رو آنها را در تحصیل لوازم زندگی و آنچه برای تداوم حیات، ضروری است، آزاد آفریده و در صدور فرمان نسبت به کسب علم و ارزشمندی دانش فرقی بین زن و مرد قائل نشده است.<ref>سوره رعد، آیه 16؛ سوره زمر، آيه 9.</ref> زن در تمام احکام عبادی و حقوق اجتماعی با مرد شریک است و در هر امری که مرد استقلال دارد، مانند ارث، کسب، معامله، تعلیم و تربیت و دفاع از حقوق، زن هم مستقل است، مگر در مواردی که با مقتضای طبیعتش مخالف باشد.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ص410-411. </ref> بنابراین یکی از حقوق زن، حق برخورداری از امکانات آموزشی است، تا آنجا که در باب [[مهریه]]، یکی از مصادیق آن کسب علم و معرفت عنوان شده که هر معرفت و صنعتی را در بر می‌گیرد و تنها اختصاص به معارفی که کسب آن شرعاً واجب است، ندارد. مانند این‌که مردی منفعت خودش یا دیگری را مهر قرار می‌دهد و مثلا مهریه همسرش را آموزش صنعت، حکمت، ادب یا شعری قرار می‌دهد. در این زمینه نه تنها اختلافی میان فقهاء وجود ندارد،<ref>شهید ثانی، ترجمه و تبیین شرح لمعه، 1387ش، ص23-24.</ref> بلکه حتی در مورد حواشی و مسائل چنین مهریه‌هایی، مباحثی نیز مطرح شده است. به‌عنوان مثال، تعلیم صنعت و حرفه اگر منجر به مشقت زاید از حد متعارف برای شوهر شود و امکان انجام آن نباشد، اجرت‌المثل آن بر عهده شوهر است. همچنین اگر مهریه زن را آموزش صنعت و حرفه خاصی تعیین کند، آنگاه او را پیش از نزدیکی [[طلاق]] دهد، نیمی از اجرت آموزش آن صنعت را باید به زن بپردازد، چون امکان ندارد نیمی از آموزش آن صنعت و حرفه را به او آموزش دهد.<ref>شهید ثانی، ترجمه و تبیین شرح لمعه، 1387ش، ص34-62. </ref> این مباحث از ~~آن رو~~ حایز اهمیت است که اگر شائبه‌ای در حق علم‌آموزی زنان وجود داشت، بخشی از مباحث مهریه به آن اختصاص نمی‌یافت.<ref>[https://www.sid.ir/paper/368610/fa رحیمی سجاسی و دیگران، «نقدی بر رویکرد اقتصاد محور قوانین خانواده: تبیین خلاهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن در خانواده»، 1398ش، ص38.]</ref> بر این اساس شوهر یا باید شرایط خروج زن از منزل برای تحصیل این امور را فراهم کند و یا در خانه زمینه یادگیری او را ایجاد کند. در غیر این صورت در برابر جامعه اسلامی مسئول است؛ زیرا امت اسلامی به مدیریت زنان نیاز ضروری دارد و مقدمات و شرایط رسیدن به چنین مسئولیتی تحصیلی است نه حصولی. یعنی باید گروهی از زنان مسلمان به مجامع علمی بروند و این علوم روز را در حد کامل فراگیرند و نیازهای جوامع اسلامی را برآورند تا زنان مسلمان در انجام دادن این امور نیازمند ارتباط با نامحرم نباشند.<ref>جوادی آملی، خانواده متعادل و حقوق آن، 1393ش، ص322.</ref> ~~از طرفی~~ شبهات فراوانی که امروزه از طریق رسانه‌ها مطرح می‌شود، زنان را نیازمند تسلط به معارف گوناگون می‌کند که این امر نیز مستلزم خروج از منزل و مراجعه به مراکز علمی، دینی و دست‌یابی به پاسخ آن شبهات است.<ref> [https://www.sid.ir/paper/368610/fa رحیمی سجاسی و دیگران، «نقدی بر رویکرد اقتصاد محور قوانین خانواده: تبیین خلاهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن در خانواده»، 1398ش، ص38].</ref> ~~با این وجود~~ اگر آموزش و یا مقدمات آن با حقوق شوهر در تزاحم قرار گیرد، زن می‌تواند با کسب رضایت شوهر به‌صورت [[شرایط ضمن عقد نکاح\|شرط ضمن عقد]]، حق خود را استیفا کند یا از مرجحات باب تزاحم استفاده کند. به این صورت که اگر آموزش و پژوهش دارای اهمیت خاصی باشد، به‌گونه‌ای که ترک آن به ضرر و یا از دست دادن فرصت برای یادگیری احکام دینی بینجامد، حق آموزش و پژوهش مقدم خواهد بود؛<ref>حکمت‌نیا، حقوق زن و خانواده، 1396ش، ص284-285.</ref> زیرا ملاک اطاعت از شوهر، عدم تعارض امر وی با امر الهی است.<ref>جوادی آملی، خانواده متعادل و حقوق آن، 1393ش، ص314.</ref>		اسلام در تدبیر امور، نگاه یکسانی به مرد و زن دارد. از این رو آنها را در تحصیل لوازم زندگی و آنچه برای تداوم حیات، ضروری است، آزاد آفریده و در صدور فرمان نسبت به کسب علم و ارزشمندی دانش فرقی بین زن و مرد قائل نشده است.<ref>سوره رعد، آیه 16؛ سوره زمر، آيه 9.</ref> زن در تمام احکام عبادی و حقوق اجتماعی با مرد شریک است و در هر امری که مرد استقلال دارد، مانند ارث، کسب، معامله، تعلیم و تربیت و دفاع از حقوق، زن هم مستقل است، مگر در مواردی که با مقتضای طبیعتش مخالف باشد.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ص410-411. </ref>

			بنابراین یکی از حقوق زن، حق برخورداری از امکانات آموزشی است، تا آنجا که در باب [[مهریه]]، یکی از مصادیق آن کسب علم و معرفت عنوان شده که هر معرفت و صنعتی را در بر می‌گیرد و تنها اختصاص به معارفی که کسب آن شرعاً واجب است، ندارد. مانند این‌که مردی منفعت خودش یا دیگری را مهر قرار می‌دهد و مثلا مهریه همسرش را آموزش صنعت، حکمت، ادب یا شعری قرار می‌دهد. در این زمینه نه تنها اختلافی میان فقهاء وجود ندارد،<ref>شهید ثانی، ترجمه و تبیین شرح لمعه، 1387ش، ص23-24.</ref> بلکه حتی در مورد حواشی و مسائل چنین مهریه‌هایی، مباحثی نیز مطرح شده است. به‌عنوان مثال، تعلیم صنعت و حرفه اگر منجر به مشقت زاید از حد متعارف برای شوهر شود و امکان انجام آن نباشد، اجرت‌المثل آن بر عهده شوهر است. همچنین اگر مهریه زن را آموزش صنعت و حرفه خاصی تعیین کند، آنگاه او را پیش از نزدیکی [[طلاق]] دهد، نیمی از اجرت آموزش آن صنعت را باید به زن بپردازد، چون امکان ندارد نیمی از آموزش آن صنعت و حرفه را به او آموزش دهد.<ref>شهید ثانی، ترجمه و تبیین شرح لمعه، 1387ش، ص34-62. </ref>

			این مباحث از آن‌رو حایز اهمیت است که اگر شائبه‌ای در حق علم‌آموزی زنان وجود داشت، بخشی از مباحث مهریه به آن اختصاص نمی‌یافت.<ref>[https://www.sid.ir/paper/368610/fa رحیمی سجاسی و دیگران، «نقدی بر رویکرد اقتصاد محور قوانین خانواده: تبیین خلاهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن در خانواده»، 1398ش، ص38.]</ref> بر این اساس شوهر یا باید شرایط خروج زن از منزل برای تحصیل این امور را فراهم کند و یا در خانه زمینه یادگیری او را ایجاد کند. در غیر این صورت در برابر جامعه اسلامی مسئول است؛ زیرا امت اسلامی به مدیریت زنان نیاز ضروری دارد و مقدمات و شرایط رسیدن به چنین مسئولیتی تحصیلی است نه حصولی. یعنی باید گروهی از زنان مسلمان به مجامع علمی بروند و این علوم روز را در حد کامل فراگیرند و نیازهای جوامع اسلامی را برآورند تا زنان مسلمان در انجام دادن این امور نیازمند ارتباط با نامحرم نباشند.<ref>جوادی آملی، خانواده متعادل و حقوق آن، 1393ش، ص322.</ref>

			شبهات فراوانی که امروزه از طریق رسانه‌ها مطرح می‌شود، زنان را نیازمند تسلط به معارف گوناگون می‌کند که این امر نیز مستلزم خروج از منزل و مراجعه به مراکز علمی، دینی و دست‌یابی به پاسخ آن شبهات است.<ref> [https://www.sid.ir/paper/368610/fa رحیمی سجاسی و دیگران، «نقدی بر رویکرد اقتصاد محور قوانین خانواده: تبیین خلاهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن در خانواده»، 1398ش، ص38].</ref>

			اگر آموزش و یا مقدمات آن با حقوق شوهر در تزاحم قرار گیرد، زن می‌تواند با کسب رضایت شوهر به‌صورت [[شرایط ضمن عقد نکاح\|شرط ضمن عقد]]، حق خود را استیفا کند یا از مرجحات باب تزاحم استفاده کند. به این صورت که اگر آموزش و پژوهش دارای اهمیت خاصی باشد، به‌گونه‌ای که ترک آن به ضرر و یا از دست دادن فرصت برای یادگیری احکام دینی بینجامد، حق آموزش و پژوهش مقدم خواهد بود؛<ref>حکمت‌نیا، حقوق زن و خانواده، 1396ش، ص284-285.</ref> زیرا ملاک اطاعت از شوهر، عدم تعارض امر وی با امر الهی است.<ref>جوادی آملی، خانواده متعادل و حقوق آن، 1393ش، ص314.</ref>
	==آموزش زنان در قوانین==		==آموزش زنان در قوانین==
	حق آموزش زنان در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران<ref>[https://shenasname.ir/laws/883-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C#%D8%A7%D8%B5%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل ۲۰ و ۲۱، وب‌سایت شناسنامه قانون.]</ref> و منشور حقوق و تکالیف زنان<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/101171 منشور حقوق و مسؤلیت‌‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، بند 76-79، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref> که از مصوبات شورای‌عالی انقلاب فرهنگی است مورد توجه قرار گرفته و بر ضرورت ارتقای سطح آموزش زنان و مقابله با هرگونه تبعیض در آموزش تأکید شده است،<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص15.]</ref> اما قانون مدنی در مورد حق آموزش زن سکوت کرده است، شاید به این دلیل که حق علم‌آموزی از حقوق مدنی آحاد جامعه است و منع افراد از استیفای این حق، نیازمند وجود قانون جداگانه‌ای است و در این خصوص مقرره‌ای وجود ندارد.<ref>[https://www.jwss.ir/article_120257.html اسحاقی و شعبانی، «قلمرو آزادی زن پس از ازدواج»، 1398ش، ص145.]</ref> اما وجود شرط ادامه تحصیل<ref>زوج، زوجه را در ادامه تحصیل تا هر مرحله که زوجه لازم بداند و در هر کجا که شرایط ایجاب کند، مخیر می‌سازد.</ref> در عقدنامه و این‌که اگر زن در زمان [[ازدواج]] محصل باشد، حتی بدون قید آن در عقدنامه می‌تواند به تحصیل خود ادامه دهد، زیرا شوهر با ادامه تحصیل وی موافقت ضمنی کرده و بعد از ازدواج اجازه مخالفت ندارد، نشان می‌دهد که مرد می‌تواند با اقامه دعوای الزام به تمکین، با اثبات نشوز زوجه مانع ادامع تحصیل وی بشود. بر این اساس به‌نظر می‌رسد ذکر این حق در قانون مدنی از تضییع حق زن در کسب معرفت، جلوگیری کرده و به حقوق انسانی وی رسمیت می‌‌بخشد.<ref>رحیمی سجاسی، تبیین فرایند مواجهه زنان با شکاف هنجارهای عرفی و موازین شرعی در ارتباط با حقوق خود در نقش همسری، 1398ش، ص80.</ref>		حق آموزش زنان در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران<ref>[https://shenasname.ir/laws/883-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C#%D8%A7%D8%B5%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل ۲۰ و ۲۱، وب‌سایت شناسنامه قانون.]</ref> و منشور حقوق و تکالیف زنان<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/101171 منشور حقوق و مسؤلیت‌‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، بند 76-79، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref> که از مصوبات شورای‌عالی انقلاب فرهنگی است مورد توجه قرار گرفته و بر ضرورت ارتقای سطح آموزش زنان و مقابله با هرگونه تبعیض در آموزش تأکید شده است،<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص15.]</ref> اما قانون مدنی در مورد حق آموزش زن سکوت کرده است، شاید به این دلیل که حق علم‌آموزی از حقوق مدنی آحاد جامعه است و منع افراد از استیفای این حق، نیازمند وجود قانون جداگانه‌ای است و در این خصوص مقرره‌ای وجود ندارد.<ref>[https://www.jwss.ir/article_120257.html اسحاقی و شعبانی، «قلمرو آزادی زن پس از ازدواج»، 1398ش، ص145.]</ref> اما وجود شرط ادامه تحصیل<ref>زوج، زوجه را در ادامه تحصیل تا هر مرحله که زوجه لازم بداند و در هر کجا که شرایط ایجاب کند، مخیر می‌سازد.</ref> در عقدنامه و این‌که اگر زن در زمان [[ازدواج]] محصل باشد، حتی بدون قید آن در عقدنامه می‌تواند به تحصیل خود ادامه دهد، زیرا شوهر با ادامه تحصیل وی موافقت ضمنی کرده و بعد از ازدواج اجازه مخالفت ندارد، نشان می‌دهد که مرد می‌تواند با اقامه دعوای الزام به تمکین، با اثبات نشوز زوجه مانع ادامع تحصیل وی بشود. بر این اساس به‌نظر می‌رسد ذکر این حق در قانون مدنی از تضییع حق زن در کسب معرفت، جلوگیری کرده و به حقوق انسانی وی رسمیت می‌‌بخشد.<ref>رحیمی سجاسی، تبیین فرایند مواجهه زنان با شکاف هنجارهای عرفی و موازین شرعی در ارتباط با حقوق خود در نقش همسری، 1398ش، ص80.</ref>

حمید گلزار: /* منابع */

2024-12-31T14:29:58Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۱ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۵۹
خط ۳۴:		خط ۳۴:
	*منشور حقوق و مسؤلیت‌‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 25 مهر 1403ش.		*منشور حقوق و مسؤلیت‌‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 25 مهر 1403ش.
	[[رده:ویکی‌جنسیت]]		[[رده:ویکی‌جنسیت]]
	~~[[رده:نهاد حقوق]]~~
	[[رده:آموزش و پرورش]]		[[رده:آموزش و پرورش]]
	[[رده: حقوق ~~زنان~~]]		[[رده: فقه و حقوق]]
	[[رده: ~~حق آموزش~~]]		[[رده:ساختار فرهنگی]]
			[[رده:نهاد خانواده]]
			[[رده:بهداشت روان]]

حمید گلزار در ۱۱ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۴:۰۰

2024-12-31T14:00:13Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۱ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۳۰
خط ۹:		خط ۹:
	اسلام در تدبیر امور، نگاه یکسانی به مرد و زن دارد. از این رو آنها را در تحصیل لوازم زندگی و آنچه برای تداوم حیات، ضروری است، آزاد آفریده و در صدور فرمان نسبت به کسب علم و ارزشمندی دانش فرقی بین زن و مرد قائل نشده است.<ref>سوره رعد، آیه 16؛ سوره زمر، آيه 9.</ref> زن در تمام احکام عبادی و حقوق اجتماعی با مرد شریک است و در هر امری که مرد استقلال دارد، مانند ارث، کسب، معامله، تعلیم و تربیت و دفاع از حقوق، زن هم مستقل است، مگر در مواردی که با مقتضای طبیعتش مخالف باشد.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ص410-411. </ref> بنابراین یکی از حقوق زن، حق برخورداری از امکانات آموزشی است، تا آنجا که در باب [[مهریه]]، یکی از مصادیق آن کسب علم و معرفت عنوان شده که هر معرفت و صنعتی را در بر می‌گیرد و تنها اختصاص به معارفی که کسب آن شرعاً واجب است، ندارد. مانند این‌که مردی منفعت خودش یا دیگری را مهر قرار می‌دهد و مثلا مهریه همسرش را آموزش صنعت، حکمت، ادب یا شعری قرار می‌دهد. در این زمینه نه تنها اختلافی میان فقهاء وجود ندارد،<ref>شهید ثانی، ترجمه و تبیین شرح لمعه، 1387ش، ص23-24.</ref> بلکه حتی در مورد حواشی و مسائل چنین مهریه‌هایی، مباحثی نیز مطرح شده است. به‌عنوان مثال، تعلیم صنعت و حرفه اگر منجر به مشقت زاید از حد متعارف برای شوهر شود و امکان انجام آن نباشد، اجرت‌المثل آن بر عهده شوهر است. همچنین اگر مهریه زن را آموزش صنعت و حرفه خاصی تعیین کند، آنگاه او را پیش از نزدیکی [[طلاق]] دهد، نیمی از اجرت آموزش آن صنعت را باید به زن بپردازد، چون امکان ندارد نیمی از آموزش آن صنعت و حرفه را به او آموزش دهد.<ref>شهید ثانی، ترجمه و تبیین شرح لمعه، 1387ش، ص34-62. </ref> این مباحث از آن رو حایز اهمیت است که اگر شائبه‌ای در حق علم‌آموزی زنان وجود داشت، بخشی از مباحث مهریه به آن اختصاص نمی‌یافت.<ref>[https://www.sid.ir/paper/368610/fa رحیمی سجاسی و دیگران، «نقدی بر رویکرد اقتصاد محور قوانین خانواده: تبیین خلاهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن در خانواده»، 1398ش، ص38.]</ref> بر این اساس شوهر یا باید شرایط خروج زن از منزل برای تحصیل این امور را فراهم کند و یا در خانه زمینه یادگیری او را ایجاد کند. در غیر این صورت در برابر جامعه اسلامی مسئول است؛ زیرا امت اسلامی به مدیریت زنان نیاز ضروری دارد و مقدمات و شرایط رسیدن به چنین مسئولیتی تحصیلی است نه حصولی. یعنی باید گروهی از زنان مسلمان به مجامع علمی بروند و این علوم روز را در حد کامل فراگیرند و نیازهای جوامع اسلامی را برآورند تا زنان مسلمان در انجام دادن این امور نیازمند ارتباط با نامحرم نباشند.<ref>جوادی آملی، خانواده متعادل و حقوق آن، 1393ش، ص322.</ref> از طرفی شبهات فراوانی که امروزه از طریق رسانه‌ها مطرح می‌شود، زنان را نیازمند تسلط به معارف گوناگون می‌کند که این امر نیز مستلزم خروج از منزل و مراجعه به مراکز علمی، دینی و دست‌یابی به پاسخ آن شبهات است.<ref> [https://www.sid.ir/paper/368610/fa رحیمی سجاسی و دیگران، «نقدی بر رویکرد اقتصاد محور قوانین خانواده: تبیین خلاهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن در خانواده»، 1398ش، ص38].</ref> با این وجود اگر آموزش و یا مقدمات آن با حقوق شوهر در تزاحم قرار گیرد، زن می‌تواند با کسب رضایت شوهر به‌صورت [[شرایط ضمن عقد نکاح\|شرط ضمن عقد]]، حق خود را استیفا کند یا از مرجحات باب تزاحم استفاده کند. به این صورت که اگر آموزش و پژوهش دارای اهمیت خاصی باشد، به‌گونه‌ای که ترک آن به ضرر و یا از دست دادن فرصت برای یادگیری احکام دینی بینجامد، حق آموزش و پژوهش مقدم خواهد بود؛<ref>حکمت‌نیا، حقوق زن و خانواده، 1396ش، ص284-285.</ref> زیرا ملاک اطاعت از شوهر، عدم تعارض امر وی با امر الهی است.<ref>جوادی آملی، خانواده متعادل و حقوق آن، 1393ش، ص314.</ref>		اسلام در تدبیر امور، نگاه یکسانی به مرد و زن دارد. از این رو آنها را در تحصیل لوازم زندگی و آنچه برای تداوم حیات، ضروری است، آزاد آفریده و در صدور فرمان نسبت به کسب علم و ارزشمندی دانش فرقی بین زن و مرد قائل نشده است.<ref>سوره رعد، آیه 16؛ سوره زمر، آيه 9.</ref> زن در تمام احکام عبادی و حقوق اجتماعی با مرد شریک است و در هر امری که مرد استقلال دارد، مانند ارث، کسب، معامله، تعلیم و تربیت و دفاع از حقوق، زن هم مستقل است، مگر در مواردی که با مقتضای طبیعتش مخالف باشد.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ص410-411. </ref> بنابراین یکی از حقوق زن، حق برخورداری از امکانات آموزشی است، تا آنجا که در باب [[مهریه]]، یکی از مصادیق آن کسب علم و معرفت عنوان شده که هر معرفت و صنعتی را در بر می‌گیرد و تنها اختصاص به معارفی که کسب آن شرعاً واجب است، ندارد. مانند این‌که مردی منفعت خودش یا دیگری را مهر قرار می‌دهد و مثلا مهریه همسرش را آموزش صنعت، حکمت، ادب یا شعری قرار می‌دهد. در این زمینه نه تنها اختلافی میان فقهاء وجود ندارد،<ref>شهید ثانی، ترجمه و تبیین شرح لمعه، 1387ش، ص23-24.</ref> بلکه حتی در مورد حواشی و مسائل چنین مهریه‌هایی، مباحثی نیز مطرح شده است. به‌عنوان مثال، تعلیم صنعت و حرفه اگر منجر به مشقت زاید از حد متعارف برای شوهر شود و امکان انجام آن نباشد، اجرت‌المثل آن بر عهده شوهر است. همچنین اگر مهریه زن را آموزش صنعت و حرفه خاصی تعیین کند، آنگاه او را پیش از نزدیکی [[طلاق]] دهد، نیمی از اجرت آموزش آن صنعت را باید به زن بپردازد، چون امکان ندارد نیمی از آموزش آن صنعت و حرفه را به او آموزش دهد.<ref>شهید ثانی، ترجمه و تبیین شرح لمعه، 1387ش، ص34-62. </ref> این مباحث از آن رو حایز اهمیت است که اگر شائبه‌ای در حق علم‌آموزی زنان وجود داشت، بخشی از مباحث مهریه به آن اختصاص نمی‌یافت.<ref>[https://www.sid.ir/paper/368610/fa رحیمی سجاسی و دیگران، «نقدی بر رویکرد اقتصاد محور قوانین خانواده: تبیین خلاهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن در خانواده»، 1398ش، ص38.]</ref> بر این اساس شوهر یا باید شرایط خروج زن از منزل برای تحصیل این امور را فراهم کند و یا در خانه زمینه یادگیری او را ایجاد کند. در غیر این صورت در برابر جامعه اسلامی مسئول است؛ زیرا امت اسلامی به مدیریت زنان نیاز ضروری دارد و مقدمات و شرایط رسیدن به چنین مسئولیتی تحصیلی است نه حصولی. یعنی باید گروهی از زنان مسلمان به مجامع علمی بروند و این علوم روز را در حد کامل فراگیرند و نیازهای جوامع اسلامی را برآورند تا زنان مسلمان در انجام دادن این امور نیازمند ارتباط با نامحرم نباشند.<ref>جوادی آملی، خانواده متعادل و حقوق آن، 1393ش، ص322.</ref> از طرفی شبهات فراوانی که امروزه از طریق رسانه‌ها مطرح می‌شود، زنان را نیازمند تسلط به معارف گوناگون می‌کند که این امر نیز مستلزم خروج از منزل و مراجعه به مراکز علمی، دینی و دست‌یابی به پاسخ آن شبهات است.<ref> [https://www.sid.ir/paper/368610/fa رحیمی سجاسی و دیگران، «نقدی بر رویکرد اقتصاد محور قوانین خانواده: تبیین خلاهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن در خانواده»، 1398ش، ص38].</ref> با این وجود اگر آموزش و یا مقدمات آن با حقوق شوهر در تزاحم قرار گیرد، زن می‌تواند با کسب رضایت شوهر به‌صورت [[شرایط ضمن عقد نکاح\|شرط ضمن عقد]]، حق خود را استیفا کند یا از مرجحات باب تزاحم استفاده کند. به این صورت که اگر آموزش و پژوهش دارای اهمیت خاصی باشد، به‌گونه‌ای که ترک آن به ضرر و یا از دست دادن فرصت برای یادگیری احکام دینی بینجامد، حق آموزش و پژوهش مقدم خواهد بود؛<ref>حکمت‌نیا، حقوق زن و خانواده، 1396ش، ص284-285.</ref> زیرا ملاک اطاعت از شوهر، عدم تعارض امر وی با امر الهی است.<ref>جوادی آملی، خانواده متعادل و حقوق آن، 1393ش، ص314.</ref>
	==آموزش زنان در قوانین==		==آموزش زنان در قوانین==
	حق آموزش زنان در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران<ref>[https://shenasname.ir/laws/883-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C#%D8%A7%D8%B5%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل ۲۰ و ۲۱، وب‌سایت شناسنامه قانون.]</ref> و منشور حقوق و تکالیف زنان<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/101171 منشور حقوق و مسؤلیت‌‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، بند 76-79، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref> که از مصوبات شورای‌عالی انقلاب فرهنگی است مورد توجه قرار گرفته و بر ضرورت ارتقای سطح آموزش زنان و مقابله با هرگونه تبعیض در آموزش تأکید شده است،<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص15.]</ref> اما قانون مدنی در مورد حق آموزش زن سکوت کرده است، شاید به این دلیل که حق علم‌آموزی از حقوق مدنی آحاد جامعه است و منع افراد از استیفای این حق، نیازمند وجود قانون جداگانه‌ای است و در این خصوص مقرره‌ای وجود ندارد.<ref>[https://www.jwss.ir/article_120257.html اسحاقی و شعبانی، «قلمرو آزادی زن پس از ازدواج»، 1398ش، ص145.]</ref> اما وجود شرط ادامه تحصیل<ref>زوج، زوجه را در ادامه تحصیل تا هر مرحله که زوجه لازم بداند و در هر کجا که شرایط ایجاب کند، مخیر می‌سازد.</ref> در عقدنامه و این‌که اگر زن در زمان ازدواج محصل باشد، حتی بدون قید آن در عقدنامه می‌تواند به تحصیل خود ادامه دهد، زیرا شوهر با ادامه تحصیل وی موافقت ضمنی کرده و بعد از ازدواج اجازه مخالفت ندارد، نشان می‌دهد که مرد می‌تواند با اقامه دعوای الزام به تمکین، با اثبات نشوز زوجه مانع ادامع تحصیل وی بشود. بر این اساس به‌نظر می‌رسد ذکر این حق در قانون مدنی از تضییع حق زن در کسب معرفت، جلوگیری کرده و به حقوق انسانی وی رسمیت می‌‌بخشد.<ref>رحیمی سجاسی، تبیین فرایند مواجهه زنان با شکاف هنجارهای عرفی و موازین شرعی در ارتباط با حقوق خود در نقش همسری، 1398ش، ص80.</ref>		حق آموزش زنان در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران<ref>[https://shenasname.ir/laws/883-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C#%D8%A7%D8%B5%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل ۲۰ و ۲۱، وب‌سایت شناسنامه قانون.]</ref> و منشور حقوق و تکالیف زنان<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/101171 منشور حقوق و مسؤلیت‌‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، بند 76-79، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref> که از مصوبات شورای‌عالی انقلاب فرهنگی است مورد توجه قرار گرفته و بر ضرورت ارتقای سطح آموزش زنان و مقابله با هرگونه تبعیض در آموزش تأکید شده است،<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص15.]</ref> اما قانون مدنی در مورد حق آموزش زن سکوت کرده است، شاید به این دلیل که حق علم‌آموزی از حقوق مدنی آحاد جامعه است و منع افراد از استیفای این حق، نیازمند وجود قانون جداگانه‌ای است و در این خصوص مقرره‌ای وجود ندارد.<ref>[https://www.jwss.ir/article_120257.html اسحاقی و شعبانی، «قلمرو آزادی زن پس از ازدواج»، 1398ش، ص145.]</ref> اما وجود شرط ادامه تحصیل<ref>زوج، زوجه را در ادامه تحصیل تا هر مرحله که زوجه لازم بداند و در هر کجا که شرایط ایجاب کند، مخیر می‌سازد.</ref> در عقدنامه و این‌که اگر زن در زمان [[ازدواج]] محصل باشد، حتی بدون قید آن در عقدنامه می‌تواند به تحصیل خود ادامه دهد، زیرا شوهر با ادامه تحصیل وی موافقت ضمنی کرده و بعد از ازدواج اجازه مخالفت ندارد، نشان می‌دهد که مرد می‌تواند با اقامه دعوای الزام به تمکین، با اثبات نشوز زوجه مانع ادامع تحصیل وی بشود. بر این اساس به‌نظر می‌رسد ذکر این حق در قانون مدنی از تضییع حق زن در کسب معرفت، جلوگیری کرده و به حقوق انسانی وی رسمیت می‌‌بخشد.<ref>رحیمی سجاسی، تبیین فرایند مواجهه زنان با شکاف هنجارهای عرفی و موازین شرعی در ارتباط با حقوق خود در نقش همسری، 1398ش، ص80.</ref>

	==آموزش زنان در ایران==		==آموزش زنان در ایران==

	نسبت باسوادی زنان ایرانی از 35.~~5درصد~~ در سال ~~1355ش،~~ به بیش از ~~67درصد~~ در سال ~~1370ش،~~ و ~~70درصد~~ در سال ~~1375ش،~~ ارتقاء یافته است.<ref>عیوضی، «انقلاب برای زنان»، فصلنامه زمانه، 1385ش، ش48.</ref> در ‌سال‌های 73-~~1367ش،~~ به‌طور متوسط ~~30درصد~~ دانشجویان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی دولتی را دختران تشکیل داده‌اند. تعداد پذیرفته‌شدگان زن در مراکز آموزش عالی دولتی در سال ~~1387ش، 324~~ هزار و ~~173~~ نفر بود که نسبت به قبل از انقلاب اسلامی بیش از 11 برابر شده است. قطعا حضور 2 میلیون و ~~202~~ هزار و ~~685~~ دانشجوی دختر در سال 90 نشان می‌دهد که نیمی از ظرفیت آموزش عالی کشور در اختیار آنها قرار داشته است. در همان سال 38 هزار و ~~994~~ دانشجوی دختر در مقطع دکتری حرفه‌ای و 30 هزار و 74 دانشجوی دختر هم در مقطع دکتری تخصصی حضور داشتند. سال بعد از جمعیت دانشجویان دختر کاسته شد و تنها دو میلیون و ~~206~~ هزار و ~~496~~ صندلی در اختیار آنها برای تحصیل در مقاطع مختلف قرار داشت؛ اما در مقابل جمعیت دانشجویان پسر در همان سال 2 میلیون و ~~605~~ هزار و 85 نفر بوده است. در سال ~~1394ش،~~ دانشجویان دختر 2 میلیون و 2 هزار و ~~559~~ و در سال ~~1395ش،~~ یک میلیون و ~~871~~ هزار و ~~596~~ دانشجوی دختر به دانشگاه‌ها رفتند، اما این کاهش اختصاصی به دانشجویان دختر نداشت.<ref> «رشد سه برابری اعضای هیات علمی زن در دو دهه»، وب‌سایت خبری روزنامه فرهیختگان،</ref>		نسبت باسوادی زنان ایرانی از ۳۵.۵درصد در سال ۱۳۵۵ش، به بیش از ۶۷درصد در سال ۱۳۷۰ش، و ۷۰درصد در سال ۱۳۷۵ش، ارتقاء یافته است.<ref>عیوضی، «انقلاب برای زنان»، فصلنامه زمانه، 1385ش، ش48.</ref> در ‌سال‌های ۷۳-۱۳۶۷ش، به‌طور متوسط ۳۰درصد دانشجویان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی دولتی را دختران تشکیل داده‌اند. تعداد پذیرفته‌شدگان زن در مراکز آموزش عالی دولتی در سال ۱۳۸۷ش، ۳۲۴ هزار و ۱۷۳ نفر بود که نسبت به قبل از انقلاب اسلامی بیش از ۱۱ برابر شده است. قطعا حضور ۲ میلیون و ۲۰۲ هزار و ۶۸۵ دانشجوی دختر در سال ۹۰ نشان می‌دهد که نیمی از ظرفیت آموزش عالی کشور در اختیار آنها قرار داشته است. در همان سال ۳۸ هزار و ۹۹۴ دانشجوی دختر در مقطع دکتری حرفه‌ای و ۳۰ هزار و ۷۴ دانشجوی دختر هم در مقطع دکتری تخصصی حضور داشتند. سال بعد از جمعیت دانشجویان دختر کاسته شد و تنها دو میلیون و ۲۰۶ هزار و ۴۹۶ صندلی در اختیار آنها برای تحصیل در مقاطع مختلف قرار داشت؛ اما در مقابل جمعیت دانشجویان پسر در همان سال ۲ میلیون و ۶۰۵ هزار و ۸۵ نفر بوده است. در سال ۱۳۹۴ش، دانشجویان دختر ۲ میلیون و ۲ هزار و ۵۵۹ و در سال ۱۳۹۵ش، یک میلیون و ۸۷۱ هزار و ۵۹۶ دانشجوی دختر به دانشگاه‌ها رفتند، اما این کاهش اختصاصی به دانشجویان دختر نداشت.<ref> «رشد سه برابری اعضای هیات علمی زن در دو دهه»، وب‌سایت خبری روزنامه فرهیختگان،</ref>
	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

حمید گلزار در ۱۱ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۳:۲۱

2024-12-31T13:21:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۱ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۶:۵۱
خط ۳:		خط ۳:
	یکی از مصادیق حقوق بشر، حق آموزش است. همه افراد جامعه فارغ از جنسیت، زبان، نژاد، دین و قومیت، حق برخورداری از امکانات آموزشی رایگان را دارند. در اسلام نیز جنسیت مانع کسب دانش نیست و تحصیل علم بر تمام مردان و زنان مسلمان واجب است. از این‌رو اگر بهره‌مندی زن از حق آموزش در تزاحم با حقوق شوهر قرار بگیرد، زن با استفاده از اصل مرجحات باب تزاحم و یا شرط ضمن عقد، می‌تواند از این حق بهره‌مند شود.		یکی از مصادیق حقوق بشر، حق آموزش است. همه افراد جامعه فارغ از جنسیت، زبان، نژاد، دین و قومیت، حق برخورداری از امکانات آموزشی رایگان را دارند. در اسلام نیز جنسیت مانع کسب دانش نیست و تحصیل علم بر تمام مردان و زنان مسلمان واجب است. از این‌رو اگر بهره‌مندی زن از حق آموزش در تزاحم با حقوق شوهر قرار بگیرد، زن با استفاده از اصل مرجحات باب تزاحم و یا شرط ضمن عقد، می‌تواند از این حق بهره‌مند شود.
	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی==
	آموزش به‌معنای آموختن و تعلیم دادن است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4?q=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه آموزش.] </ref> حق آموزش، امکان برخورداری افراد از آموزش دلخواه و شایسته است<ref>[https://www.pfbaj.ir/article_128555_57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf95 مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص95].</ref> و اینکه در انتخاب موسسه آموزشی و محتوای آموزشی آزاد باشند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/351744/%D8%AD%D9%82-%D9%88-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4 رحمت‌اللهی و دانش‌ناری، «حق و آزادی آموزش و پرورش»، 1393ش، ص53.]</ref> براین اساس از وظایف دولت‌ها، ایجاد فضای مناسب روحی و روانی، ایجاد مراکز آموزشی رایگان، تأمین وسایل آموزشی و کمک‌آموزشی و دسترسی فیزیکی و اقتصادی به نهادهای آموزشی برای همه اقشار جامعه، از جمله زنان است.<ref>[[Chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https:/www.pfbaj.ir/article 128555 57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf\|مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص91.]]</ref> تا آنجا که یکی از شاخص‌های توسعه‌یافتگی کشورها، میزان بهره‌مندی زنان از امکانات آموزشی عنوان شده است <ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص7.]</ref> و نهادهای بین‌المللی متعددی برای صیانت از این حق برای زنان تأسیس شده‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص10-11.]</ref>		آموزش به‌معنای آموختن و تعلیم دادن است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4?q=%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه آموزش.] </ref> حق آموزش، امکان برخورداری افراد از آموزش دلخواه و شایسته است<ref>[https://www.pfbaj.ir/article_128555_57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf95 مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص95].</ref> و اینکه در انتخاب موسسه آموزشی و محتوای آموزشی آزاد باشند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/351744/%D8%AD%D9%82-%D9%88-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4 رحمت‌اللهی و دانش‌ناری، «حق و آزادی آموزش و پرورش»، 1393ش، ص53.]</ref> براین اساس از وظایف دولت‌ها، ایجاد فضای مناسب روحی و روانی، ایجاد مراکز آموزشی رایگان، تأمین وسایل آموزشی و کمک‌آموزشی و دسترسی فیزیکی و اقتصادی به نهادهای آموزشی برای همه اقشار جامعه، از جمله [[زنان]] است.<ref>[[Chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https:/www.pfbaj.ir/article 128555 57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf\|مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص91.]]</ref> تا آنجا که یکی از شاخص‌های توسعه‌یافتگی کشورها، میزان بهره‌مندی زنان از امکانات آموزشی عنوان شده است <ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص7.]</ref> و نهادهای بین‌المللی متعددی برای صیانت از این حق برای زنان تأسیس شده‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص10-11.]</ref>
	==آموزش زنان در رویکردهای فمینیستی==		==آموزش زنان در رویکردهای فمینیستی==
	آموزش موجب توانمندسازی انسان و افزایش [[قدرت ~~در خانواده\|قدرت]]~~ خلاقیت او می‌شود.<ref>[[Chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https:/www.pfbaj.ir/article 128555 57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf\|مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص92.]]</ref> بر اساس برخی تحقیقات، افراد با سطح تحصیلی بالاتر، عمر طولانی‌تر و زندگی سالم‌تری دارند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/351744/%D8%AD%D9%82-%D9%88-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4 رحمت‌اللهی و دانش‌ناری، «حق و آزادی آموزش و پرورش»، 1393ش، ص54.]</ref> فمینیست‌ها نیز معتقدند موفقیت زنان در گرو پیشرفت تحصیلی آنها است.<ref>آبوت و والاس، جامعه‌شناسی زنان، 1393ش، ص93. </ref> آموزش زنان به توان‌افزایی سیاسی و اجتماعی آنها منجر می‌شود و علاوه بر آثار فرهنگی، بهبود وضعیت اقتصادی زنان را به‌دنبال دارد. همچنین ارتقای سطح آموزش، آثار پیشگیرانه‌ای در برابر ارتکاب [[خشونت علیه زنان]] و دختران دارد. طبق آمارهای نهاد زنان ملل متحد، زنانی که از سواد برخوردارند ~~50درصد~~ بیش از زنان بی‌سواد می‌توانند در حفظ جان فرزندان زیر 5 سال خود اقدام کنند. یعنی افزایش سطح تحصیلات زنان به حمایت از حقوق کودکان نیز می‌انجامد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص10-11.]</ref>		آموزش موجب توانمندسازی انسان و افزایش قدرت خلاقیت او می‌شود.<ref>[[Chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https:/www.pfbaj.ir/article 128555 57a443b2bbd3f334674cd4fd7981ffbf.pdf\|مرندی و قربانی، «مبانی و سازوکارهای حمایتی حق آموزش در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اسناد حقوق بشری»، 1400ش، ص92.]]</ref> بر اساس برخی تحقیقات، افراد با سطح تحصیلی بالاتر، عمر طولانی‌تر و زندگی سالم‌تری دارند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/351744/%D8%AD%D9%82-%D9%88-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%B4 رحمت‌اللهی و دانش‌ناری، «حق و آزادی آموزش و پرورش»، 1393ش، ص54.]</ref> فمینیست‌ها نیز معتقدند موفقیت زنان در گرو پیشرفت تحصیلی آنها است.<ref>آبوت و والاس، جامعه‌شناسی زنان، 1393ش، ص93. </ref> آموزش زنان به توان‌افزایی سیاسی و اجتماعی آنها منجر می‌شود و علاوه بر آثار فرهنگی، بهبود وضعیت اقتصادی زنان را به‌دنبال دارد. همچنین ارتقای سطح آموزش، آثار پیشگیرانه‌ای در برابر ارتکاب [[خشونت علیه زنان]] و دختران دارد. طبق آمارهای نهاد زنان ملل متحد، زنانی که از سواد برخوردارند ۵۰ درصد بیش از زنان بی‌سواد می‌توانند در حفظ جان فرزندان زیر ۵ سال خود اقدام کنند. یعنی افزایش سطح تحصیلات زنان به حمایت از حقوق کودکان نیز می‌انجامد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص10-11.]</ref>
	==آموزش زنان در منابع فقهی==		==آموزش زنان در منابع فقهی==
	اسلام در تدبیر امور، نگاه یکسانی به مرد و زن دارد. از این رو آنها را در تحصیل لوازم زندگی و آنچه برای تداوم حیات، ضروری است، آزاد آفریده و در صدور فرمان نسبت به کسب علم و ارزشمندی دانش فرقی بین زن و مرد قائل نشده است.<ref>سوره رعد، آیه 16؛ سوره زمر، آيه 9.</ref> زن در تمام احکام عبادی و حقوق اجتماعی با مرد شریک است و در هر امری که مرد استقلال دارد، مانند ارث، کسب، معامله، تعلیم و تربیت و دفاع از حقوق، زن هم مستقل است، مگر در مواردی که با مقتضای طبیعتش مخالف باشد.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ص410-411. </ref> بنابراین یکی از حقوق زن، حق برخورداری از امکانات آموزشی است، تا آنجا که در باب [[مهریه]]، یکی از مصادیق آن کسب علم و معرفت عنوان شده که هر معرفت و صنعتی را در بر می‌گیرد و تنها اختصاص به معارفی که کسب آن شرعاً واجب است، ندارد. مانند این‌که مردی منفعت خودش یا دیگری را مهر قرار می‌دهد و مثلا مهریه همسرش را آموزش صنعت، حکمت، ادب یا شعری قرار می‌دهد. در این زمینه نه تنها اختلافی میان فقهاء وجود ندارد،<ref>شهید ثانی، ترجمه و تبیین شرح لمعه، 1387ش، ص23-24.</ref> بلکه حتی در مورد حواشی و مسائل چنین مهریه‌هایی، مباحثی نیز مطرح شده است. به‌عنوان مثال، تعلیم صنعت و حرفه اگر منجر به مشقت زاید از حد متعارف برای شوهر شود و امکان انجام آن نباشد، اجرت‌المثل آن بر عهده شوهر است. همچنین اگر مهریه زن را آموزش صنعت و حرفه خاصی تعیین کند، آنگاه او را پیش از نزدیکی طلاق دهد، نیمی از اجرت آموزش آن صنعت را باید به زن بپردازد، چون امکان ندارد نیمی از آموزش آن صنعت و حرفه را به او آموزش دهد.<ref>شهید ثانی، ترجمه و تبیین شرح لمعه، 1387ش، ص34-62. </ref> این مباحث از آن رو حایز اهمیت است که اگر شائبه‌ای در حق ~~[[تحصیل زنان در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای\|~~علم‌آموزی]] زنان وجود داشت، بخشی از مباحث مهریه به آن اختصاص نمی‌یافت.<ref>[https://www.sid.ir/paper/368610/fa رحیمی سجاسی و دیگران، «نقدی بر رویکرد اقتصاد محور قوانین خانواده: تبیین خلاهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن در خانواده»، 1398ش، ص38.]</ref> بر این اساس شوهر یا باید شرایط خروج زن از منزل برای تحصیل این امور را فراهم کند و یا در خانه زمینه یادگیری او را ایجاد کند. در غیر این صورت در برابر جامعه اسلامی مسئول است؛ زیرا امت اسلامی به مدیریت زنان نیاز ضروری دارد و مقدمات و شرایط رسیدن به چنین مسئولیتی تحصیلی است نه حصولی. یعنی باید گروهی از زنان مسلمان به مجامع علمی بروند و این علوم روز را در حد کامل فراگیرند و نیازهای جوامع اسلامی را برآورند تا زنان مسلمان در انجام دادن این امور نیازمند ارتباط با نامحرم نباشند.<ref>جوادی آملی، خانواده متعادل و حقوق آن، 1393ش، ص322.</ref> از طرفی شبهات فراوانی که امروزه از طریق رسانه‌ها مطرح می‌شود، زنان را نیازمند تسلط به معارف گوناگون می‌کند که این امر نیز مستلزم خروج از منزل و مراجعه به مراکز علمی، دینی و دست‌یابی به پاسخ آن شبهات است.<ref> [https://www.sid.ir/paper/368610/fa رحیمی سجاسی و دیگران، «نقدی بر رویکرد اقتصاد محور قوانین خانواده: تبیین خلاهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن در خانواده»، 1398ش، ص38].</ref> با این وجود اگر آموزش و یا مقدمات آن با حقوق شوهر در تزاحم قرار گیرد، زن می‌تواند با کسب رضایت شوهر به‌صورت شرط ضمن ~~عقد،~~ حق خود را استیفا کند یا از مرجحات باب تزاحم استفاده کند. به این صورت که اگر آموزش و پژوهش دارای اهمیت خاصی باشد، به‌گونه‌ای که ترک آن به ضرر و یا از دست دادن فرصت برای یادگیری احکام دینی بینجامد، حق آموزش و پژوهش مقدم خواهد بود؛<ref>حکمت‌نیا، حقوق زن و خانواده، 1396ش، ص284-285.</ref> زیرا ملاک اطاعت از شوهر، عدم تعارض امر وی با امر الهی است.<ref>جوادی آملی، خانواده متعادل و حقوق آن، 1393ش، ص314.</ref>		اسلام در تدبیر امور، نگاه یکسانی به مرد و زن دارد. از این رو آنها را در تحصیل لوازم زندگی و آنچه برای تداوم حیات، ضروری است، آزاد آفریده و در صدور فرمان نسبت به کسب علم و ارزشمندی دانش فرقی بین زن و مرد قائل نشده است.<ref>سوره رعد، آیه 16؛ سوره زمر، آيه 9.</ref> زن در تمام احکام عبادی و حقوق اجتماعی با مرد شریک است و در هر امری که مرد استقلال دارد، مانند ارث، کسب، معامله، تعلیم و تربیت و دفاع از حقوق، زن هم مستقل است، مگر در مواردی که با مقتضای طبیعتش مخالف باشد.<ref>طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، 1374ش، ص410-411. </ref> بنابراین یکی از حقوق زن، حق برخورداری از امکانات آموزشی است، تا آنجا که در باب [[مهریه]]، یکی از مصادیق آن کسب علم و معرفت عنوان شده که هر معرفت و صنعتی را در بر می‌گیرد و تنها اختصاص به معارفی که کسب آن شرعاً واجب است، ندارد. مانند این‌که مردی منفعت خودش یا دیگری را مهر قرار می‌دهد و مثلا مهریه همسرش را آموزش صنعت، حکمت، ادب یا شعری قرار می‌دهد. در این زمینه نه تنها اختلافی میان فقهاء وجود ندارد،<ref>شهید ثانی، ترجمه و تبیین شرح لمعه، 1387ش، ص23-24.</ref> بلکه حتی در مورد حواشی و مسائل چنین مهریه‌هایی، مباحثی نیز مطرح شده است. به‌عنوان مثال، تعلیم صنعت و حرفه اگر منجر به مشقت زاید از حد متعارف برای شوهر شود و امکان انجام آن نباشد، اجرت‌المثل آن بر عهده شوهر است. همچنین اگر مهریه زن را آموزش صنعت و حرفه خاصی تعیین کند، آنگاه او را پیش از نزدیکی [[طلاق]] دهد، نیمی از اجرت آموزش آن صنعت را باید به زن بپردازد، چون امکان ندارد نیمی از آموزش آن صنعت و حرفه را به او آموزش دهد.<ref>شهید ثانی، ترجمه و تبیین شرح لمعه، 1387ش، ص34-62. </ref> این مباحث از آن رو حایز اهمیت است که اگر شائبه‌ای در حق علم‌آموزی زنان وجود داشت، بخشی از مباحث مهریه به آن اختصاص نمی‌یافت.<ref>[https://www.sid.ir/paper/368610/fa رحیمی سجاسی و دیگران، «نقدی بر رویکرد اقتصاد محور قوانین خانواده: تبیین خلاهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن در خانواده»، 1398ش، ص38.]</ref> بر این اساس شوهر یا باید شرایط خروج زن از منزل برای تحصیل این امور را فراهم کند و یا در خانه زمینه یادگیری او را ایجاد کند. در غیر این صورت در برابر جامعه اسلامی مسئول است؛ زیرا امت اسلامی به مدیریت زنان نیاز ضروری دارد و مقدمات و شرایط رسیدن به چنین مسئولیتی تحصیلی است نه حصولی. یعنی باید گروهی از زنان مسلمان به مجامع علمی بروند و این علوم روز را در حد کامل فراگیرند و نیازهای جوامع اسلامی را برآورند تا زنان مسلمان در انجام دادن این امور نیازمند ارتباط با نامحرم نباشند.<ref>جوادی آملی، خانواده متعادل و حقوق آن، 1393ش، ص322.</ref> از طرفی شبهات فراوانی که امروزه از طریق رسانه‌ها مطرح می‌شود، زنان را نیازمند تسلط به معارف گوناگون می‌کند که این امر نیز مستلزم خروج از منزل و مراجعه به مراکز علمی، دینی و دست‌یابی به پاسخ آن شبهات است.<ref> [https://www.sid.ir/paper/368610/fa رحیمی سجاسی و دیگران، «نقدی بر رویکرد اقتصاد محور قوانین خانواده: تبیین خلاهای قانونی حقوق انسانی و عاطفی زن در خانواده»، 1398ش، ص38].</ref> با این وجود اگر آموزش و یا مقدمات آن با حقوق شوهر در تزاحم قرار گیرد، زن می‌تواند با کسب رضایت شوهر به‌صورت [[شرایط ضمن عقد نکاح\|شرط ضمن عقد]]، حق خود را استیفا کند یا از مرجحات باب تزاحم استفاده کند. به این صورت که اگر آموزش و پژوهش دارای اهمیت خاصی باشد، به‌گونه‌ای که ترک آن به ضرر و یا از دست دادن فرصت برای یادگیری احکام دینی بینجامد، حق آموزش و پژوهش مقدم خواهد بود؛<ref>حکمت‌نیا، حقوق زن و خانواده، 1396ش، ص284-285.</ref> زیرا ملاک اطاعت از شوهر، عدم تعارض امر وی با امر الهی است.<ref>جوادی آملی، خانواده متعادل و حقوق آن، 1393ش، ص314.</ref>
	==آموزش زنان در قوانین==		==آموزش زنان در قوانین==
	حق آموزش زنان در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران<ref>[https://shenasname.ir/laws/883-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C#%D8%A7%D8%B5%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل 20 و ~~21،~~ وب‌سایت شناسنامه قانون.]</ref> و منشور حقوق و تکالیف زنان<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/101171 منشور حقوق و مسؤلیت‌‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، بند 76-79، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref> که از مصوبات شورای‌عالی انقلاب فرهنگی است مورد توجه قرار گرفته و بر ضرورت ارتقای سطح آموزش زنان و مقابله با هرگونه تبعیض در آموزش تأکید شده است،<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص15.]</ref> اما قانون مدنی در مورد حق آموزش زن سکوت کرده است، شاید به این دلیل که حق علم‌آموزی از حقوق مدنی آحاد جامعه است و منع افراد از استیفای این حق، نیازمند وجود قانون جداگانه‌ای است و در این خصوص مقرره‌ای وجود ندارد.<ref>[https://www.jwss.ir/article_120257.html اسحاقی و شعبانی، «قلمرو آزادی زن پس از ازدواج»، 1398ش، ص145.]</ref> اما وجود شرط ادامه تحصیل<ref>زوج، زوجه را در ادامه تحصیل تا هر مرحله که زوجه لازم بداند و در هر کجا که شرایط ایجاب کند، مخیر می‌سازد.</ref> در عقدنامه و این‌که اگر زن در زمان ازدواج محصل باشد، حتی بدون قید آن در عقدنامه می‌تواند به تحصیل خود ادامه دهد، زیرا شوهر با ادامه تحصیل وی موافقت ضمنی کرده و بعد از ازدواج اجازه مخالفت ندارد، نشان می‌دهد که مرد می‌تواند با اقامه دعوای الزام به تمکین، با اثبات نشوز زوجه مانع ادامع تحصیل وی بشود. بر این اساس به‌نظر می‌رسد ذکر این حق در قانون مدنی از تضییع حق زن در کسب معرفت، جلوگیری کرده و به حقوق انسانی وی رسمیت می‌‌بخشد.<ref>رحیمی سجاسی، تبیین فرایند مواجهه زنان با شکاف هنجارهای عرفی و موازین شرعی در ارتباط با حقوق خود در نقش همسری، 1398ش، ص80.</ref>		حق آموزش زنان در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران<ref>[https://shenasname.ir/laws/883-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C#%D8%A7%D8%B5%D9%84_%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصل ۲۰ و ۲۱، وب‌سایت شناسنامه قانون.]</ref> و منشور حقوق و تکالیف زنان<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/101171 منشور حقوق و مسؤلیت‌‌های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، بند 76-79، وب‌سایت مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref> که از مصوبات شورای‌عالی انقلاب فرهنگی است مورد توجه قرار گرفته و بر ضرورت ارتقای سطح آموزش زنان و مقابله با هرگونه تبعیض در آموزش تأکید شده است،<ref>[https://www.sid.ir/paper/262305/fa سلگی و کریمی، «سند ملی آموزش 2030 جمهوری اسلامی ایران و حق آموزش زنان»، 1396ش، ص15.]</ref> اما قانون مدنی در مورد حق آموزش زن سکوت کرده است، شاید به این دلیل که حق علم‌آموزی از حقوق مدنی آحاد جامعه است و منع افراد از استیفای این حق، نیازمند وجود قانون جداگانه‌ای است و در این خصوص مقرره‌ای وجود ندارد.<ref>[https://www.jwss.ir/article_120257.html اسحاقی و شعبانی، «قلمرو آزادی زن پس از ازدواج»، 1398ش، ص145.]</ref> اما وجود شرط ادامه تحصیل<ref>زوج، زوجه را در ادامه تحصیل تا هر مرحله که زوجه لازم بداند و در هر کجا که شرایط ایجاب کند، مخیر می‌سازد.</ref> در عقدنامه و این‌که اگر زن در زمان ازدواج محصل باشد، حتی بدون قید آن در عقدنامه می‌تواند به تحصیل خود ادامه دهد، زیرا شوهر با ادامه تحصیل وی موافقت ضمنی کرده و بعد از ازدواج اجازه مخالفت ندارد، نشان می‌دهد که مرد می‌تواند با اقامه دعوای الزام به تمکین، با اثبات نشوز زوجه مانع ادامع تحصیل وی بشود. بر این اساس به‌نظر می‌رسد ذکر این حق در قانون مدنی از تضییع حق زن در کسب معرفت، جلوگیری کرده و به حقوق انسانی وی رسمیت می‌‌بخشد.<ref>رحیمی سجاسی، تبیین فرایند مواجهه زنان با شکاف هنجارهای عرفی و موازین شرعی در ارتباط با حقوق خود در نقش همسری، 1398ش، ص80.</ref>

	==آموزش زنان در ایران==		==آموزش زنان در ایران==

قاسم ابراهیمی پور: /* آموزش زنان در ایران */

2024-12-13T17:35:04Z

آموزش زنان در ایران

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۳ آذر ۱۴۰۳، ساعت ۲۱:۰۵
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	==آموزش زنان در ایران==		==آموزش زنان در ایران==

	نسبت باسوادی زنان ایرانی از 35.5درصد در سال 1355ش، به بیش از 67درصد در سال 1370ش، و 70درصد در سال 1375ش، ارتقاء یافته است.<ref>عیوضی، «انقلاب برای زنان»، فصلنامه زمانه، 1385ش، ش48.</ref>		نسبت باسوادی زنان ایرانی از 35.5درصد در سال 1355ش، به بیش از 67درصد در سال 1370ش، و 70درصد در سال 1375ش، ارتقاء یافته است.<ref>عیوضی، «انقلاب برای زنان»، فصلنامه زمانه، 1385ش، ش48.</ref> در ‌سال‌های 73-1367ش، به‌طور متوسط 30درصد دانشجویان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی دولتی را دختران تشکیل داده‌اند. تعداد پذیرفته‌شدگان زن در مراکز آموزش عالی دولتی در سال 1387ش، 324 هزار و 173 نفر بود که نسبت به قبل از انقلاب اسلامی بیش از 11 برابر شده است. قطعا حضور 2 میلیون و 202 هزار و 685 دانشجوی دختر در سال 90 نشان می‌دهد که نیمی از ظرفیت آموزش عالی کشور در اختیار آنها قرار داشته است. در همان سال 38 هزار و 994 دانشجوی دختر در مقطع دکتری حرفه‌ای و 30 هزار و 74 دانشجوی دختر هم در مقطع دکتری تخصصی حضور داشتند. سال بعد از جمعیت دانشجویان دختر کاسته شد و تنها دو میلیون و 206 هزار و 496 صندلی در اختیار آنها برای تحصیل در مقاطع مختلف قرار داشت؛ اما در مقابل جمعیت دانشجویان پسر در همان سال 2 میلیون و 605 هزار و 85 نفر بوده است. در سال 1394ش، دانشجویان دختر 2 میلیون و 2 هزار و 559 و در سال 1395ش، یک میلیون و 871 هزار و 596 دانشجوی دختر به دانشگاه‌ها رفتند، اما این کاهش اختصاصی به دانشجویان دختر نداشت.<ref> «رشد سه برابری اعضای هیات علمی زن در دو دهه»، وب‌سایت خبری روزنامه فرهیختگان،</ref>

	در ‌سال‌های 73-1367ش، به‌طور متوسط 30درصد دانشجویان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی دولتی را دختران تشکیل داده‌اند. تعداد پذیرفته‌شدگان زن در مراکز آموزش عالی دولتی در سال 1387ش، 324 هزار و 173 نفر بود که نسبت به قبل از انقلاب اسلامی بیش از 11 برابر شده است. قطعا حضور 2 میلیون و 202 هزار و 685 دانشجوی دختر در سال 90 نشان می‌دهد که نیمی از ظرفیت آموزش عالی کشور در اختیار آنها قرار داشته است. در همان سال 38 هزار و 994 دانشجوی دختر در مقطع دکتری حرفه‌ای و 30 هزار و 74 دانشجوی دختر هم در مقطع دکتری تخصصی حضور داشتند. سال بعد از جمعیت دانشجویان دختر کاسته شد و تنها دو میلیون و 206 هزار و 496 صندلی در اختیار آنها برای تحصیل در مقاطع مختلف قرار داشت؛ اما در مقابل جمعیت دانشجویان پسر در همان سال 2 میلیون و 605 هزار و 85 نفر بوده است. در سال 1394ش، دانشجویان دختر 2 میلیون و 2 هزار و 559 و در سال 1395ش، یک میلیون و 871 هزار و 596 دانشجوی دختر به دانشگاه‌ها رفتند، اما این کاهش اختصاصی به دانشجویان دختر نداشت.<ref> «رشد سه برابری اعضای هیات علمی زن در دو دهه»، وب‌سایت خبری روزنامه فرهیختگان،</ref>

	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

قاسم ابراهیمی پور در ۲۳ آذر ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۳۴

2024-12-13T17:34:47Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۳ آذر ۱۴۰۳، ساعت ۲۱:۰۴
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	نسبت باسوادی زنان ایرانی از 35.5درصد در سال 1355ش، به بیش از 67درصد در سال 1370ش، و 70درصد در سال 1375ش، ارتقاء یافته است.<ref>عیوضی، «انقلاب برای زنان»، فصلنامه زمانه، 1385ش، ش48.</ref>		نسبت باسوادی زنان ایرانی از 35.5درصد در سال 1355ش، به بیش از 67درصد در سال 1370ش، و 70درصد در سال 1375ش، ارتقاء یافته است.<ref>عیوضی، «انقلاب برای زنان»، فصلنامه زمانه، 1385ش، ش48.</ref>

	در ‌سال‌های 73-1367ش، به‌طور متوسط 30درصد دانشجویان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی دولتی را دختران تشکیل داده‌اند. تعداد پذیرفته‌شدگان زن در مراکز آموزش عالی دولتی در سال 1387ش، 324 هزار و 173 نفر بود که نسبت به قبل از انقلاب اسلامی بیش از 11 برابر شده است. قطعا حضور 2 میلیون و 202 هزار و 685 دانشجوی دختر در سال 90 نشان می‌دهد که نیمی از ظرفیت آموزش عالی کشور در اختیار آنها قرار داشته است. در همان سال 38 هزار و 994 دانشجوی دختر در مقطع دکتری حرفه‌ای و 30 هزار و 74 دانشجوی دختر هم در مقطع دکتری تخصصی حضور داشتند. سال بعد از جمعیت دانشجویان دختر کاسته شد و تنها دو میلیون و 206 هزار و 496 صندلی در اختیار آنها برای تحصیل در مقاطع مختلف قرار داشت؛ اما در مقابل جمعیت دانشجویان پسر در همان سال 2 میلیون و 605 هزار و 85 نفر بوده است. در سال 1394ش، دانشجویان دختر 2 میلیون و 2 هزار و 559 و در سال 1395ش، یک میلیون و 871 هزار و 596 دانشجوی دختر به دانشگاه‌ها رفتند، اما این کاهش اختصاصی به دانشجویان دختر نداشت.		در ‌سال‌های 73-1367ش، به‌طور متوسط 30درصد دانشجویان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی دولتی را دختران تشکیل داده‌اند. تعداد پذیرفته‌شدگان زن در مراکز آموزش عالی دولتی در سال 1387ش، 324 هزار و 173 نفر بود که نسبت به قبل از انقلاب اسلامی بیش از 11 برابر شده است. قطعا حضور 2 میلیون و 202 هزار و 685 دانشجوی دختر در سال 90 نشان می‌دهد که نیمی از ظرفیت آموزش عالی کشور در اختیار آنها قرار داشته است. در همان سال 38 هزار و 994 دانشجوی دختر در مقطع دکتری حرفه‌ای و 30 هزار و 74 دانشجوی دختر هم در مقطع دکتری تخصصی حضور داشتند. سال بعد از جمعیت دانشجویان دختر کاسته شد و تنها دو میلیون و 206 هزار و 496 صندلی در اختیار آنها برای تحصیل در مقاطع مختلف قرار داشت؛ اما در مقابل جمعیت دانشجویان پسر در همان سال 2 میلیون و 605 هزار و 85 نفر بوده است. در سال 1394ش، دانشجویان دختر 2 میلیون و 2 هزار و 559 و در سال 1395ش، یک میلیون و 871 هزار و 596 دانشجوی دختر به دانشگاه‌ها رفتند، اما این کاهش اختصاصی به دانشجویان دختر نداشت.<ref> «رشد سه برابری اعضای هیات علمی زن در دو دهه»، وب‌سایت خبری روزنامه فرهیختگان،</ref>

	==پانویس==		==پانویس==

قاسم ابراهیمی پور در ۲۳ آذر ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۳۳

2024-12-13T17:33:08Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۳ آذر ۱۴۰۳، ساعت ۲۱:۰۳
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	==آموزش زنان در ایران==		==آموزش زنان در ایران==

	نسبت باسوادی زنان ایرانی از 35.5درصد در سال 1355ش، به بیش از 67درصد در سال 1370ش، و 70درصد در سال 1375ش، ارتقاء یافته است.<ref>عیوضی، «انقلاب برای زنان»، فصلنامه زمانه، 1385ش، ش48.</ref>		نسبت باسوادی زنان ایرانی از 35.5درصد در سال 1355ش، به بیش از 67درصد در سال 1370ش، و 70درصد در سال 1375ش، ارتقاء یافته است.<ref>عیوضی، «انقلاب برای زنان»، فصلنامه زمانه، 1385ش، ش48.</ref>

			در ‌سال‌های 73-1367ش، به‌طور متوسط 30درصد دانشجویان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی دولتی را دختران تشکیل داده‌اند. تعداد پذیرفته‌شدگان زن در مراکز آموزش عالی دولتی در سال 1387ش، 324 هزار و 173 نفر بود که نسبت به قبل از انقلاب اسلامی بیش از 11 برابر شده است. قطعا حضور 2 میلیون و 202 هزار و 685 دانشجوی دختر در سال 90 نشان می‌دهد که نیمی از ظرفیت آموزش عالی کشور در اختیار آنها قرار داشته است. در همان سال 38 هزار و 994 دانشجوی دختر در مقطع دکتری حرفه‌ای و 30 هزار و 74 دانشجوی دختر هم در مقطع دکتری تخصصی حضور داشتند. سال بعد از جمعیت دانشجویان دختر کاسته شد و تنها دو میلیون و 206 هزار و 496 صندلی در اختیار آنها برای تحصیل در مقاطع مختلف قرار داشت؛ اما در مقابل جمعیت دانشجویان پسر در همان سال 2 میلیون و 605 هزار و 85 نفر بوده است. در سال 1394ش، دانشجویان دختر 2 میلیون و 2 هزار و 559 و در سال 1395ش، یک میلیون و 871 هزار و 596 دانشجوی دختر به دانشگاه‌ها رفتند، اما این کاهش اختصاصی به دانشجویان دختر نداشت.

	==پانویس==		==پانویس==