حلیم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید فاضل: ایجاد لینک داخلی

2026-05-24T11:50:48Z

ایجاد لینک داخلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۲۰
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	{{درشت\|'''حلیم'''}}؛ خوراکی لعاب‌دار از بلغور گندم و گوشت.		{{درشت\|'''حلیم'''}}؛ خوراکی لعاب‌دار از بلغور گندم و گوشت.

	حلیم یا هلیم، از خوراک‌های سنتی و دیرینهٔ ایرانی است که از پختن و کوبیدن گندم و گوشت به دست می‌آید. در فرهنگ عربی، این غذا با نام هریسه شناخته می‌شود. پخت حلیم، فرایندی زمان‌بر و همراه با صبوری است؛ دیگ آن از شب تا صبح روی آتش می‌ماند تا گندم و گوشت چنان در هم آمیزند که خوراکی کشسان و یکدست پدید آید. این غذا در بیشتر نقاط ایران به شکل شیرین و با شکر و دارچین خورده می‌شود، اما در برخی مناطق مانند ~~آذربایجان،~~ به‌صورت شور مصرف می‌شود. حلیم جایگاه ویژه‌ای در آیین‌های نذری و سفره‌های افطار دارد. افزون بر ارزش غذایی، در باور عمومی مردم، این خوراک نیروبخش جسم و آرام‌بخش روح به‌شمار می‌رود ~~و نشانه‌هایی از آن در روایت‌های اسلامی و مثل‌های فارسی نیز دیده می‌شود~~.		حلیم یا هلیم، از خوراک‌های سنتی و دیرینهٔ ایرانی است که از پختن و کوبیدن [[گندم]] و [[گوشت]] به دست می‌آید. در فرهنگ عربی، این غذا با نام هریسه شناخته می‌شود. پخت حلیم، فرایندی زمان‌بر و همراه با صبوری است؛ دیگ آن از شب تا صبح روی آتش می‌ماند تا گندم و گوشت چنان در هم آمیزند که خوراکی کشسان و یکدست پدید آید. این غذا در بیشتر نقاط [[ایران]] به شکل شیرین و با [[شکر]] و [[دارچین]] خورده می‌شود، اما در برخی مناطق مانند [[آذربایجان]]، به‌صورت شور مصرف می‌شود. حلیم جایگاه ویژه‌ای در آیین‌های [[نذری]] و سفره‌های [[افطاری\|افطار]] دارد. افزون بر ارزش غذایی، در باور عمومی مردم، این خوراک نیروبخش جسم و آرام‌بخش روح به‌شمار می‌رود.

	== معرفی ==		== معرفی ==
	حلیم، غذایی سنتی و تهیه شده از گوشت و گندم پخته و له‌شده است.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/هریسه معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه هلیم.]</ref> این واژه در [[زبان فارسی]]، به دو صورت هلیم و حلیم نوشته می‌شود. هرچند که اکثریت ادیبان، واژهٔ هلیم را درست‌تر دانسته‌اند،<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ج1، ۱۳۸۴ش، ص672.</ref> اما در بیشتر مکتوبات [[آشپزی ایرانی]] از واژهٔ حلیم، استفاده شده است. هلیم در لغت به معنای چسبنده و کش‌دار است. پخت حلیم زحمت فراوانی دارد و [[صبر]] زیادی می‌طلبد؛ حلیم نیز به‌معنای صبر و [[بردباری]] است؛ به همین خاطر واژهٔ حلیم، جایگزین هلیم شده است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/حلیم-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه حلیم.]</ref>		حلیم، غذایی سنتی و تهیه شده از گوشت و گندم پخته و له‌شده است.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/هریسه معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه هلیم.]</ref> این واژه در [[زبان فارسی]]، به دو صورت هلیم و حلیم نوشته می‌شود. هرچند که اکثریت ادیبان، واژهٔ هلیم را درست‌تر دانسته‌اند،<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ج1، ۱۳۸۴ش، ص672.</ref> اما در بیشتر مکتوبات [[آشپزی ایرانی]] از واژهٔ حلیم، استفاده شده است. هلیم در لغت به معنای چسبنده و کش‌دار است. پخت حلیم زحمت فراوانی دارد و [[صبر]] زیادی می‌طلبد؛ حلیم نیز به‌معنای صبر و [[بردباری]] است؛ به همین خاطر واژهٔ حلیم، جایگزین هلیم شده است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/حلیم-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه حلیم.]</ref>

	این غذا در [[زبان عربی]]، هریسه گفته می‌شود که از غذاهای مشهور و محبوب عرب‌زبانان است. گندم‌با یا همان آش‌گندم نیز نام دیگر حلیم است.<ref>آنندراج، فرهنگ جامع فارسی، ذیل واژه هریسه، ۱۳۶۳ش؛ نادر میرزا قاجار، خوراک‌های ایرانی، ۱۳۸۶ش، ص2.</ref> آش حلیم نیز غذایی مشابه با حلیم بوده و از گندم کوبیده، گوشت یخنی (~~گوشت~~ آب‌پز شده)، [[سبزی]] ([[شوید]]، [[شلغم]]، [[اسفناج]]، هویج~~) و نخود~~ تهیه می‌شود. این غذا با چاشنی [[زنجبیل]] و [[دارچین]] استفاده می‌شود. امروزه در برخی مناطق [[ایران]]، [[آش]] حلیمی پخته می‌شود که با حلیم متفاوت بوده و از ترکیب حبوبات (عدس، نخود و لوبیا) با بلغور گندم و گوشت درست می‌شود.<ref>باورچی بغدادی، «کارنامه، در باب طباخی و صنعت آن»، ۱۳۶۰ش، ص65 و 66؛ نورالله، «مادة الحیاة، رساله در علم طباخی»، ۱۳۶۰ش، ص246.</ref> امروزه در بیشتر نقاط ایران، مغازه‌های حلیم‌پزی دایر است. در گذشته نیز، دکان‌های هریسه‌پزی در [[بازار]] وجود داشته که به مشتریان انواع هریسه عرضه می‌کرده‌اند؛ چنان‌که نویسندهٔ تاریخ [[بخارا]] به دکان هریسه‌پزی در بخارای دورهٔ سامانیان اشاره کرده است.<ref>نرشخی، تاریخ بخارا، 1317ش، ص 113.</ref>		این غذا در [[زبان عربی]]، هریسه گفته می‌شود که از غذاهای مشهور و محبوب عرب‌زبانان است. گندم‌با یا همان آش‌گندم نیز نام دیگر حلیم است.<ref>آنندراج، فرهنگ جامع فارسی، ذیل واژه هریسه، ۱۳۶۳ش؛ نادر میرزا قاجار، خوراک‌های ایرانی، ۱۳۸۶ش، ص2.</ref> آش حلیم نیز غذایی مشابه با حلیم بوده و از گندم کوبیده، گوشت یخنی (آب‌پز شده)، [[نخود]] و [[سبزی]] شامل [[شوید]]، [[شلغم]]، [[اسفناج]] و [[هویج]] تهیه می‌شود. این غذا با چاشنی [[زنجبیل]] و [[دارچین]] استفاده می‌شود.<ref>باورچی بغدادی، «کارنامه، در باب طباخی و صنعت آن»، ۱۳۶۰ش، ص65 و 66؛ نورالله، «مادة الحیاة، رساله در علم طباخی»، ۱۳۶۰ش، ص246.</ref> امروزه در بیشتر نقاط ایران، مغازه‌های حلیم‌پزی دایر است. در گذشته نیز، دکان‌های هریسه‌پزی در [[بازار]] وجود داشته که به مشتریان انواع هریسه عرضه می‌کرده‌اند؛ چنان‌که نویسندهٔ تاریخ بخارا به دکان هریسه‌پزی در بخارای دورهٔ [[سامانیان]] اشاره کرده است.<ref>نرشخی، تاریخ بخارا، 1317ش، ص 113.</ref>

	== شیوه پخت ==		== شیوه پخت ==
	پخت حلیم زمان بسیار زیادی می‌برد. دیگ آن معمولاً از اوایل شب روی آتش گذاشته می‌شود و تا صبح، در چند نوبت به آن [[آب]] افزوده می‌شود تا مواد، کاملاً پخته و مغزپخت شوند و گوشت از استخوان جدا شود و به اصطلاح مُهَرا شود. سپس گندم و گوشت پخته را آن‌قدر هم می‌زنند تا خوراکی، بسیار نرم و غلیظ به دست آید که نتوان مواد را از یکدیگر تشخیص داد. پس از آماده شدن، حلیم را با چاشنی‌هایی مانند ~~سرشیر،~~ [[کنجد]]، روغن، دارچین، شکر، [[عسل]]، [[شیره انگور]] یا [[خرما]]، و نیز گوشت ~~ریز شدهٔ~~ مرغ یا بوقلمون تزیین کرده و می‌خورند. بیشتر مردم، حلیم را به‌صورت شیرین مصرف می‌کنند، اما در برخی نقاط ایران مانند آذربایجان و ~~زنجان،~~ آن را با نمک می‌پسندند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/گندم+با دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه گندم‌با.]</ref>		پخت حلیم زمان بسیار زیادی می‌برد. دیگ آن معمولاً از اوایل شب روی آتش گذاشته می‌شود و تا صبح، در چند نوبت به آن [[آب]] افزوده می‌شود تا مواد، کاملاً پخته و مغزپخت شوند و گوشت از استخوان جدا شود و به اصطلاح مُهَرا شود. سپس گندم و گوشت پخته را آن‌قدر هم می‌زنند تا خوراکی، بسیار نرم و غلیظ به دست آید که نتوان مواد را از یکدیگر تشخیص داد. پس از آماده شدن، حلیم را با چاشنی‌هایی مانند [[سرشیر]]، [[کنجد]]، روغن، دارچین، شکر، [[عسل]]، شیره [[شیره انگور\|انگور]] یا [[شیره خرما\|خرما]]، و نیز گوشت ریزشدهٔ مرغ یا [[بوقلمون]] تزیین کرده و می‌خورند. بیشتر مردم، حلیم را به‌صورت شیرین مصرف می‌کنند، اما در برخی نقاط ایران مانند آذربایجان و [[زنجان]]، آن را با نمک می‌پسندند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/گندم+با دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه گندم‌با.]</ref>

	== فواید حلیم ==		== فواید حلیم ==
خط ۴۵:		خط ۴۵:

	== حلیم در روایات اسلامی ==		== حلیم در روایات اسلامی ==
	حلیم ازجمله غذاهایی است که [[حضرت محمد\|پیامبر اکرم]] و [[اهل‌بیت]] به آن سفارش کرده و خود نیز از آن مصرف می‌کرده‌اند. بر پایه روایات، حلیم را می‌توان با گندم و ~~جو،~~ و همچنین با نخود، عدس، لوبیا و ماش تهیه کرد، اما تأکید بیشتر بر گندم و جو است. در روایتی دیگر آمده که پیامبر، به شتری که بار گندم داشت، فرمود: حلیم راه می‌رود!، این سخن نشان می‌دهد که حلیم باید دارای گوشت فراوان باشد. به استناد روایات، حلیم جسم را تقویت کرده و روح را نشاط می‌بخشد.<ref>شیخ حرعاملی، وسائل الشیعه، ج25، ص69، باب الاطعمه المباحه؛ برقی، المحاسن، ج2، ص404.</ref>		حلیم ازجمله غذاهایی است که [[حضرت محمد\|پیامبر اکرم]] و [[اهل‌بیت]] به آن سفارش کرده و خود نیز از آن مصرف می‌کرده‌اند. بر پایه روایات، حلیم را می‌توان با گندم و جو و همچنین با نخود، عدس، لوبیا و ماش تهیه کرد، اما تأکید بیشتر بر گندم و جو است. به استناد روایات، حلیم جسم را تقویت کرده و روح را نشاط می‌بخشد.<ref>شیخ حرعاملی، وسائل الشیعه، ج25، ص69، باب الاطعمه المباحه؛ برقی، المحاسن، ج2، ص404.</ref>

	== حلیم در فرهنگ ایرانیان ==		== حلیم در فرهنگ ایرانیان ==
	[[پرونده:حلیم۱.png\|جایگزین=مراسم سنتی حلیم‌پزان در حسینیه سیدالشهداء- اربعین حسینی\|بندانگشتی\|مراسم سنتی حلیم‌پزان در حسینیه سیدالشهداء خیابان پیروزی تهران محله سرآسیاب دولاب، اربعین حسینی، سال ۱۳۹۶ش]]		[[پرونده:حلیم۱.png\|جایگزین=مراسم سنتی حلیم‌پزان در حسینیه سیدالشهداء- اربعین حسینی\|بندانگشتی\|مراسم سنتی حلیم‌پزان در حسینیه سیدالشهداء خیابان پیروزی تهران محله سرآسیاب دولاب، اربعین حسینی، سال ۱۳۹۶ش]]
	پخت حلیم در [[سفره‌های نذری]] و آیینی ایرانیان، به‌ویژه در روزهای عزاداری مانند [[تاسوعا]] و [[عاشورا]] و نیز ۲۸ [[صفر]]، بسیار رایج است. بسیاری از خانواده‌ها در نقاط مختلف [[ایران]] از شامگاه تا سپیده‌دم، در دیگ‌های بزرگ به پخت حلیم [[نذری]] مشغول می‌شوند. معمولاً چند نفر از بستگان در منزل کسی که نذر کرده گرد هم می‌آیند و در تهیهٔ حلیم، به‌ویژه در هم‌زدن مداوم آن، مشارکت می‌کنند و تا صبح به نوبت حلیم را با پارو یا کفگیر به‌شدت هم می‌زنند. افراد حاجتمند نیز برای برآورده شدن خواسته‌های خود یا به نیت ثواب، این کار را انجام می‌دهند. سحرگاه، حلیم نذری میان همسایه‌ها تقسیم می‌شود. برخی خانواده‌ها نیز حلیم فراوانی می‌پزند و [[هیئت‌های مذهبی~~\|هیئت‌های~~]] ~~عزاداری~~ را برای ناهار دعوت می‌کنند.<ref>حجازی و یاراحمدی، غذاهای محلی و سنتی استان مرکزی، ۱۳۸۲ش، ص153.</ref>		پخت حلیم در [[سفره نذری\|سفره‌های نذری]] و آیینی ایرانیان، به‌ویژه در روزهای عزاداری مانند [[تاسوعا]] و [[عاشورا]] و نیز [[۲۸ صفر]]، بسیار رایج است. بسیاری از خانواده‌ها در نقاط مختلف [[ایران]] از شامگاه تا سپیده‌دم، در دیگ‌های بزرگ به پخت حلیم نذری مشغول می‌شوند. معمولاً چند نفر از بستگان در منزل کسی که نذر کرده گرد هم می‌آیند و در تهیهٔ حلیم، به‌ویژه در هم‌زدن مداوم آن، مشارکت می‌کنند و تا صبح به نوبت حلیم را با پارو یا کفگیر به‌شدت هم می‌زنند. افراد حاجتمند نیز برای برآورده شدن خواسته‌های خود یا به نیت ثواب، این کار را انجام می‌دهند. سحرگاه، حلیم نذری میان همسایه‌ها تقسیم می‌شود. برخی خانواده‌ها نیز حلیم فراوانی می‌پزند و [[هیئت‌های مذهبی]] را برای ناهار دعوت می‌کنند.<ref>حجازی و یاراحمدی، غذاهای محلی و سنتی استان مرکزی، ۱۳۸۲ش، ص153.</ref>

	حلیم همچنین از غذاهای مرسوم سفرهٔ افطار است؛ بسیاری از خانواده‌ها برای افطار، حلیم می‌پزند یا از حلیم‌پزی‌ها تهیه می‌کنند. حلیم‌های آماده معمولاً با خلال ~~نارگیل،~~ پودر دارچین، خلال [[پسته]] و [[بادام]]، شکر و روغن آب‌کرده تزیین می‌شوند.<ref>حجازی و یاراحمدی، غذاهای محلی و سنتی استان مرکزی، ۱۳۸۲ش، ص153.</ref>		حلیم همچنین از غذاهای مرسوم [[افطاری\|سفرهٔ افطار]] است؛ بسیاری از خانواده‌ها برای افطار، حلیم می‌پزند یا از حلیم‌پزی‌ها تهیه می‌کنند. حلیم‌های آماده معمولاً با خلال [[نارگیل]]، پودر دارچین، خلال [[پسته]] و [[بادام]]، شکر و روغن آب‌کرده تزیین می‌شوند.<ref>حجازی و یاراحمدی، غذاهای محلی و سنتی استان مرکزی، ۱۳۸۲ش، ص153.</ref>

	== حلیم در ادبیات فارسی ==		== حلیم در ادبیات فارسی ==

حسین صبوری در ۱ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۶:۳۱

2026-05-22T06:31:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۰۱
خط ۳:		خط ۳:
	\| زیرنویس تصویر =حلیم خانگی		\| زیرنویس تصویر =حلیم خانگی
	\| image_alt =حلیم خانگی		\| image_alt =حلیم خانگی
	\| فایل پادکست =		\| فایل پادکست =حلیم.ogg
	\| حجم فایلپادکست =		\| حجم فایلپادکست =9/84
	\| تاریخ پادکست =		\| تاریخ پادکست =1-3-1405
	\| زیرنویس عنوان =		\| زیرنویس عنوان =

حسین صبوری در ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۲۸

2026-05-19T14:28:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۵۸
خط ۱:		خط ۱:
	~~[[پرونده:~~حلیم.jpg\|thumb\|حلیم خانگی\|~~جایگزین~~=حلیم خانگی]]		{{جعبه اطلاعات مفهوم
			\| تصویر =حلیم.jpg\|thumb
			\| زیرنویس تصویر =حلیم خانگی
			\| image_alt =حلیم خانگی
			\| فایل پادکست =
			\| حجم فایلپادکست =
			\| تاریخ پادکست =
			\| زیرنویس عنوان =

			\| عنوان اصلی =
			\| عنوان انگلیسی =
			\| عنوان عربی =
			\| عنوان علمی =
			\| شاخه علمی =
			\| نوع مفهوم =
			\| معنای اصطلاحی =
			\| حوزه کاربرد =
			\| گستره جغرافیایی =
			\| منشأ تاریخی =

			\| نخستین کاربرد =
			\| ریشه واژه =
			\| مرتبط با =
			\| اهمیت =
			\| مبدع =
			\| مروج =
			\| مقدس برای =
			\| مورد احترام =
			\| آثار مرتبط =
			}}
	{{درشت\|'''حلیم'''}}؛ خوراکی لعاب‌دار از بلغور گندم و گوشت.		{{درشت\|'''حلیم'''}}؛ خوراکی لعاب‌دار از بلغور گندم و گوشت.

رضا عسکری در ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۲۵

2026-05-16T16:25:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۵۵
خط ۲:		خط ۲:
	{{درشت\|'''حلیم'''}}؛ خوراکی لعاب‌دار از بلغور گندم و گوشت.		{{درشت\|'''حلیم'''}}؛ خوراکی لعاب‌دار از بلغور گندم و گوشت.

	~~'''~~حلیم یا ~~هلیم'''،~~ از خوراک‌های سنتی و دیرینهٔ ایرانی است که از پختن و کوبیدن گندم و گوشت به دست می‌آید. در فرهنگ عربی، این غذا با نام هریسه شناخته می‌شود. پخت حلیم، فرایندی زمان‌بر و همراه با صبوری است؛ دیگ آن از شب تا صبح روی آتش می‌ماند تا گندم و گوشت چنان در هم آمیزند که خوراکی کشسان و یکدست پدید آید. این غذا در بیشتر نقاط ایران به شکل شیرین و با شکر و دارچین خورده می‌شود، اما در برخی مناطق مانند آذربایجان، به‌صورت شور مصرف می‌شود. حلیم جایگاه ویژه‌ای در آیین‌های نذری و سفره‌های افطار دارد. افزون بر ارزش غذایی، در باور عمومی مردم، این خوراک نیروبخش جسم و آرام‌بخش روح به‌شمار می‌رود و نشانه‌هایی از آن در روایت‌های اسلامی و مثل‌های فارسی نیز دیده می‌شود.		حلیم یا هلیم، از خوراک‌های سنتی و دیرینهٔ ایرانی است که از پختن و کوبیدن گندم و گوشت به دست می‌آید. در فرهنگ عربی، این غذا با نام هریسه شناخته می‌شود. پخت حلیم، فرایندی زمان‌بر و همراه با صبوری است؛ دیگ آن از شب تا صبح روی آتش می‌ماند تا گندم و گوشت چنان در هم آمیزند که خوراکی کشسان و یکدست پدید آید. این غذا در بیشتر نقاط ایران به شکل شیرین و با شکر و دارچین خورده می‌شود، اما در برخی مناطق مانند آذربایجان، به‌صورت شور مصرف می‌شود. حلیم جایگاه ویژه‌ای در آیین‌های نذری و سفره‌های افطار دارد. افزون بر ارزش غذایی، در باور عمومی مردم، این خوراک نیروبخش جسم و آرام‌بخش روح به‌شمار می‌رود و نشانه‌هایی از آن در روایت‌های اسلامی و مثل‌های فارسی نیز دیده می‌شود.

	== معرفی ==		== معرفی ==

رضا عسکری: /* حلیم در فرهنگ ایرانیان */

2026-05-16T15:33:29Z

حلیم در فرهنگ ایرانیان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۰۳
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	== حلیم در فرهنگ ایرانیان ==		== حلیم در فرهنگ ایرانیان ==
	[[پرونده:حلیم۱.png\|جایگزین=مراسم سنتی حلیم‌پزان در حسینیه سیدالشهداء- اربعین حسینی\|بندانگشتی\|مراسم سنتی حلیم‌پزان در حسینیه سیدالشهداء خیابان پیروزی تهران محله سرآسیاب دولاب، اربعین حسینی، سال ۱۳۹۶ش]]		[[پرونده:حلیم۱.png\|جایگزین=مراسم سنتی حلیم‌پزان در حسینیه سیدالشهداء- اربعین حسینی\|بندانگشتی\|مراسم سنتی حلیم‌پزان در حسینیه سیدالشهداء خیابان پیروزی تهران محله سرآسیاب دولاب، اربعین حسینی، سال ۱۳۹۶ش]]
	پخت حلیم در [[سفره‌های نذری]] و آیینی ایرانیان، به‌ویژه در روزهای عزاداری مانند [[تاسوعا]] و [[عاشورا]] و نیز ۲۸ [[صفر]]، بسیار رایج است. بسیاری از خانواده‌ها در نقاط مختلف [[ایران]] از شامگاه تا سپیده‌دم، در دیگ‌های بزرگ به پخت حلیم [[نذری]] مشغول می‌شوند. معمولاً چند نفر از بستگان در منزل کسی که نذر کرده گرد هم می‌آیند و در تهیهٔ حلیم، به‌ویژه در هم‌زدن مداوم آن، مشارکت می‌کنند و تا صبح به نوبت حلیم را با پارو یا کفگیر به‌شدت هم می‌زنند. افراد حاجتمند نیز برای برآورده شدن خواسته‌های خود یا به نیت ثواب، این کار را انجام می‌دهند. سحرگاه، حلیم نذری میان همسایه‌ها تقسیم می‌شود. برخی خانواده‌ها نیز حلیم فراوانی می‌پزند و [[هیئت‌های مذهبی\|هیئت‌های]] عزاداری را برای ناهار دعوت می‌کنند.		پخت حلیم در [[سفره‌های نذری]] و آیینی ایرانیان، به‌ویژه در روزهای عزاداری مانند [[تاسوعا]] و [[عاشورا]] و نیز ۲۸ [[صفر]]، بسیار رایج است. بسیاری از خانواده‌ها در نقاط مختلف [[ایران]] از شامگاه تا سپیده‌دم، در دیگ‌های بزرگ به پخت حلیم [[نذری]] مشغول می‌شوند. معمولاً چند نفر از بستگان در منزل کسی که نذر کرده گرد هم می‌آیند و در تهیهٔ حلیم، به‌ویژه در هم‌زدن مداوم آن، مشارکت می‌کنند و تا صبح به نوبت حلیم را با پارو یا کفگیر به‌شدت هم می‌زنند. افراد حاجتمند نیز برای برآورده شدن خواسته‌های خود یا به نیت ثواب، این کار را انجام می‌دهند. سحرگاه، حلیم نذری میان همسایه‌ها تقسیم می‌شود. برخی خانواده‌ها نیز حلیم فراوانی می‌پزند و [[هیئت‌های مذهبی\|هیئت‌های]] عزاداری را برای ناهار دعوت می‌کنند.<ref>حجازی و یاراحمدی، غذاهای محلی و سنتی استان مرکزی، ۱۳۸۲ش، ص153.</ref>

	حلیم همچنین از غذاهای مرسوم سفرهٔ افطار است؛ بسیاری از خانواده‌ها برای افطار، حلیم می‌پزند یا از حلیم‌پزی‌ها تهیه می‌کنند. حلیم‌های آماده معمولاً با خلال نارگیل، پودر دارچین، خلال [[پسته]] و [[بادام]]، شکر و روغن آب‌کرده تزیین می‌شوند.<ref>حجازی و یاراحمدی، غذاهای محلی و سنتی استان مرکزی، ۱۳۸۲ش، ص153.</ref>		حلیم همچنین از غذاهای مرسوم سفرهٔ افطار است؛ بسیاری از خانواده‌ها برای افطار، حلیم می‌پزند یا از حلیم‌پزی‌ها تهیه می‌کنند. حلیم‌های آماده معمولاً با خلال نارگیل، پودر دارچین، خلال [[پسته]] و [[بادام]]، شکر و روغن آب‌کرده تزیین می‌شوند.<ref>حجازی و یاراحمدی، غذاهای محلی و سنتی استان مرکزی، ۱۳۸۲ش، ص153.</ref>

رضا عسکری: /* معرفی */

2026-05-16T15:28:08Z

معرفی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۵۸
خط ۷:		خط ۷:
	حلیم، غذایی سنتی و تهیه شده از گوشت و گندم پخته و له‌شده است.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/هریسه معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه هلیم.]</ref> این واژه در [[زبان فارسی]]، به دو صورت هلیم و حلیم نوشته می‌شود. هرچند که اکثریت ادیبان، واژهٔ هلیم را درست‌تر دانسته‌اند،<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ج1، ۱۳۸۴ش، ص672.</ref> اما در بیشتر مکتوبات [[آشپزی ایرانی]] از واژهٔ حلیم، استفاده شده است. هلیم در لغت به معنای چسبنده و کش‌دار است. پخت حلیم زحمت فراوانی دارد و [[صبر]] زیادی می‌طلبد؛ حلیم نیز به‌معنای صبر و [[بردباری]] است؛ به همین خاطر واژهٔ حلیم، جایگزین هلیم شده است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/حلیم-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه حلیم.]</ref>		حلیم، غذایی سنتی و تهیه شده از گوشت و گندم پخته و له‌شده است.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/هریسه معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه هلیم.]</ref> این واژه در [[زبان فارسی]]، به دو صورت هلیم و حلیم نوشته می‌شود. هرچند که اکثریت ادیبان، واژهٔ هلیم را درست‌تر دانسته‌اند،<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ج1، ۱۳۸۴ش، ص672.</ref> اما در بیشتر مکتوبات [[آشپزی ایرانی]] از واژهٔ حلیم، استفاده شده است. هلیم در لغت به معنای چسبنده و کش‌دار است. پخت حلیم زحمت فراوانی دارد و [[صبر]] زیادی می‌طلبد؛ حلیم نیز به‌معنای صبر و [[بردباری]] است؛ به همین خاطر واژهٔ حلیم، جایگزین هلیم شده است.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/حلیم-2 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه حلیم.]</ref>

	این غذا در [[زبان عربی]]، هریسه~~/ هریسه گندم،~~ گفته می‌شود که از غذاهای مشهور و محبوب عرب‌زبانان است. گندم‌با یا همان آش‌گندم نیز نام دیگر حلیم است.<ref>آنندراج، فرهنگ جامع فارسی، ذیل واژه هریسه، ۱۳۶۳ش؛ نادر میرزا قاجار، خوراک‌های ایرانی، ۱۳۸۶ش، ص2.</ref> آش حلیم نیز غذایی مشابه با حلیم بوده و از گندم کوبیده، گوشت یخنی (گوشت آب‌پز شده)، [[سبزی]] ([[شوید]]، [[شلغم]]، [[اسفناج]]، هویج) و نخود تهیه می‌شود. این غذا با چاشنی [[زنجبیل]] و [[دارچین]] استفاده می‌شود. امروزه در برخی مناطق [[ایران]]، [[آش]] حلیمی پخته می‌شود که با حلیم متفاوت بوده و از ترکیب حبوبات (عدس، نخود و لوبیا) با بلغور گندم و گوشت درست می‌شود.<ref>باورچی بغدادی، «کارنامه، در باب طباخی و صنعت آن»، ۱۳۶۰ش، ص65 و 66؛ نورالله، «مادة الحیاة، رساله در علم طباخی»، ۱۳۶۰ش، ص246.</ref> امروزه در بیشتر نقاط ایران، مغازه‌های حلیم‌پزی دایر است. در گذشته نیز، دکان‌های هریسه‌پزی در [[بازار]] وجود داشته که به مشتریان انواع هریسه عرضه می‌کرده‌اند؛ چنان‌که نویسندهٔ تاریخ [[بخارا]] به دکان هریسه‌پزی در بخارای دورهٔ سامانیان اشاره کرده است.<ref>نرشخی، تاریخ بخارا، 1317ش، ص 113.</ref>		این غذا در [[زبان عربی]]، هریسه گفته می‌شود که از غذاهای مشهور و محبوب عرب‌زبانان است. گندم‌با یا همان آش‌گندم نیز نام دیگر حلیم است.<ref>آنندراج، فرهنگ جامع فارسی، ذیل واژه هریسه، ۱۳۶۳ش؛ نادر میرزا قاجار، خوراک‌های ایرانی، ۱۳۸۶ش، ص2.</ref> آش حلیم نیز غذایی مشابه با حلیم بوده و از گندم کوبیده، گوشت یخنی (گوشت آب‌پز شده)، [[سبزی]] ([[شوید]]، [[شلغم]]، [[اسفناج]]، هویج) و نخود تهیه می‌شود. این غذا با چاشنی [[زنجبیل]] و [[دارچین]] استفاده می‌شود. امروزه در برخی مناطق [[ایران]]، [[آش]] حلیمی پخته می‌شود که با حلیم متفاوت بوده و از ترکیب حبوبات (عدس، نخود و لوبیا) با بلغور گندم و گوشت درست می‌شود.<ref>باورچی بغدادی، «کارنامه، در باب طباخی و صنعت آن»، ۱۳۶۰ش، ص65 و 66؛ نورالله، «مادة الحیاة، رساله در علم طباخی»، ۱۳۶۰ش، ص246.</ref> امروزه در بیشتر نقاط ایران، مغازه‌های حلیم‌پزی دایر است. در گذشته نیز، دکان‌های هریسه‌پزی در [[بازار]] وجود داشته که به مشتریان انواع هریسه عرضه می‌کرده‌اند؛ چنان‌که نویسندهٔ تاریخ [[بخارا]] به دکان هریسه‌پزی در بخارای دورهٔ سامانیان اشاره کرده است.<ref>نرشخی، تاریخ بخارا، 1317ش، ص 113.</ref>

	== شیوه پخت ==		== شیوه پخت ==

رضا عسکری: /* حلیم در روایات اسلامی */

2026-05-16T15:21:59Z

حلیم در روایات اسلامی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۵۱
خط ۱۶:		خط ۱۶:

	== حلیم در روایات اسلامی ==		== حلیم در روایات اسلامی ==
	حلیم ازجمله غذاهایی است که [[پیامبر]] ~~اکرم~~ و [[اهل‌بیت]] به آن سفارش کرده و خود نیز از آن مصرف می‌کرده‌اند. بر پایه روایات، حلیم را می‌توان با گندم و جو، و همچنین با نخود، عدس، لوبیا و ماش تهیه کرد، اما تأکید بیشتر بر گندم و جو است. در روایتی دیگر آمده که پیامبر، به شتری که بار گندم داشت، فرمود: حلیم راه می‌رود!، این سخن نشان می‌دهد که حلیم باید دارای گوشت فراوان باشد. به استناد روایات، حلیم جسم را تقویت کرده و روح را نشاط می‌بخشد.<ref>شیخ حرعاملی، وسائل الشیعه، ج25، ص69، باب الاطعمه المباحه؛ برقی، المحاسن، ج2، ص404.</ref>		حلیم ازجمله غذاهایی است که [[حضرت محمد\|پیامبر اکرم]] و [[اهل‌بیت]] به آن سفارش کرده و خود نیز از آن مصرف می‌کرده‌اند. بر پایه روایات، حلیم را می‌توان با گندم و جو، و همچنین با نخود، عدس، لوبیا و ماش تهیه کرد، اما تأکید بیشتر بر گندم و جو است. در روایتی دیگر آمده که پیامبر، به شتری که بار گندم داشت، فرمود: حلیم راه می‌رود!، این سخن نشان می‌دهد که حلیم باید دارای گوشت فراوان باشد. به استناد روایات، حلیم جسم را تقویت کرده و روح را نشاط می‌بخشد.<ref>شیخ حرعاملی، وسائل الشیعه، ج25، ص69، باب الاطعمه المباحه؛ برقی، المحاسن، ج2، ص404.</ref>

	== حلیم در فرهنگ ایرانیان ==		== حلیم در فرهنگ ایرانیان ==

زهرا غلامی: /* منابع */ ابرابزار

2026-05-14T19:16:43Z

منابع: ابرابزار

نمایش تغییرات

زهرا غلامی در ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۳۴

2026-05-14T18:34:10Z

نمایش تغییرات

رضا عسکری: /* منابع */

2026-04-19T09:23:21Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۳۰ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۵۳
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	*دیوان، احمد، بسحاق اطعمه، به تحقیق منصور رستگار فسایی، تهران، چشمه، ۱۳۸۲ش.		*دیوان، احمد، بسحاق اطعمه، به تحقیق منصور رستگار فسایی، تهران، چشمه، ۱۳۸۲ش.
	*حجازی، شبنم و یاراحمدی، علی‌رضا، غذاهای محلی و سنتی استان مرکزی، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۸۲ش.		*حجازی، شبنم و یاراحمدی، علی‌رضا، غذاهای محلی و سنتی استان مرکزی، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۸۲ش.
	حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه و مستدرکها، قم، مؤسسه نشر اسلامی، ۱۴۲۴ق.		* حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه و مستدرکها، قم، مؤسسه نشر اسلامی، ۱۴۲۴ق.
	*حکیم مؤمن، محمد، تحفة المؤمنین، به تحقیق محمود نجم‌آبادی، تهران، ]بی‌نا[،۱۳۹۰ق.		*حکیم مؤمن، محمد، تحفة المؤمنین، به تحقیق محمود نجم‌آبادی، تهران، ]بی‌نا[،۱۳۹۰ق.
	*دریابندری، نجف، کتاب مستطاب آشپزی، تهران، ج۱، ۱۳۸۴ش.		*دریابندری، نجف، کتاب مستطاب آشپزی، تهران، ج۱، ۱۳۸۴ش.