خاقانی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* ۴. سفرهای متعدد */

2026-05-18T20:07:33Z

۴. سفرهای متعدد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۳۷
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	خاقانی با کمک ابوالعلاء به دربار «خاقان منوچهر شیران شاه» راه پیدا کرد و حدود 40 سال وابسته به دربار بود که موجب تجربه‌اندوزی و تکوین شخصیت او شد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref> او در دربار، علاوه ‌بر شاعری، کار دبیری نیز انجام می‌داد و گاهی بیشتر از وزیران مورد احترام قرار می‌گرفت. موقعیت اجتماعی خاقانی باعث شد که شهرت او به خراسان و عراق و شهرهای دیگر نیز برسد.<ref> [http://old.bookcity.org/detail/7245/root/1083 ترکی، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب.]</ref>		خاقانی با کمک ابوالعلاء به دربار «خاقان منوچهر شیران شاه» راه پیدا کرد و حدود 40 سال وابسته به دربار بود که موجب تجربه‌اندوزی و تکوین شخصیت او شد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref> او در دربار، علاوه ‌بر شاعری، کار دبیری نیز انجام می‌داد و گاهی بیشتر از وزیران مورد احترام قرار می‌گرفت. موقعیت اجتماعی خاقانی باعث شد که شهرت او به خراسان و عراق و شهرهای دیگر نیز برسد.<ref> [http://old.bookcity.org/detail/7245/root/1083 ترکی، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب.]</ref>

	===4. سفرهای متعدد===		===۴. سفرهای متعدد===
	خاقانی در سفرهای متعدد خود به [[خراسان]]، ری، [[عراق]]، [[مکه]]، [[مدینه]] و شهرهای دیگر، تجربه‌های زیادی اندوخت و بخشی بزرگی از قصیده‌های خود را در این سفرها سرود که نشان‌دهندۀ اثرپذیری او از این سفرها و دیدار با شخصیت‌ها و شاعران است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>		خاقانی در سفرهای متعدد خود به [[خراسان]]، ری، [[عراق]]، [[مکه]]، [[مدینه]] و شهرهای دیگر، تجربه‌های زیادی اندوخت و بخشی بزرگی از قصیده‌های خود را در این سفرها سرود که نشان‌دهندۀ اثرپذیری او از این سفرها و دیدار با شخصیت‌ها و شاعران است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>

	==سیرۀ عملی و اخلاقی==		==سیرۀ عملی و اخلاقی==
	خاقانی به فرهنگ ایرانی عشق می‌ورزید و با این‌که شافعی ‌مذهب بود، اهل‌بیت [[پیامبر خدا]] را دوست می‌داشت. او در برابر پادشاهان، وزیران و علما حاضرجواب بود و فرصت سخن‌گفتن را از آنها می‌گرفت.<ref> [http://old.bookcity.org/detail/7245/root/1083 ترکی، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب.]</ref>		خاقانی به فرهنگ ایرانی عشق می‌ورزید و با این‌که شافعی ‌مذهب بود، اهل‌بیت [[پیامبر خدا]] را دوست می‌داشت. او در برابر پادشاهان، وزیران و علما حاضرجواب بود و فرصت سخن‌گفتن را از آنها می‌گرفت.<ref> [http://old.bookcity.org/detail/7245/root/1083 ترکی، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب.]</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* ۳. دربار شاه */

2026-05-18T20:07:22Z

۳. دربار شاه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۳۷
خط ۲۳:		خط ۲۳:
	نخستین استاد خاقانی، عموی او بود که پزشکی، [[تفسیر قرآن]]، نجوم و فلسفه را از وی فرا گرفت.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> خاقانی از «نظام‌الدین ابوالعلاء گنجوی» که شاعر دربار شاه بود، فنون شعر را آموخت و در پرورش ادبی از او اثر پذیرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>		نخستین استاد خاقانی، عموی او بود که پزشکی، [[تفسیر قرآن]]، نجوم و فلسفه را از وی فرا گرفت.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> خاقانی از «نظام‌الدین ابوالعلاء گنجوی» که شاعر دربار شاه بود، فنون شعر را آموخت و در پرورش ادبی از او اثر پذیرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>

	===3. دربار شاه===		===۳. دربار شاه===
	خاقانی با کمک ابوالعلاء به دربار «خاقان منوچهر شیران شاه» راه پیدا کرد و حدود 40 سال وابسته به دربار بود که موجب تجربه‌اندوزی و تکوین شخصیت او شد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref> او در دربار، علاوه ‌بر شاعری، کار دبیری نیز انجام می‌داد و گاهی بیشتر از وزیران مورد احترام قرار می‌گرفت. موقعیت اجتماعی خاقانی باعث شد که شهرت او به خراسان و عراق و شهرهای دیگر نیز برسد.<ref> [http://old.bookcity.org/detail/7245/root/1083 ترکی، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب.]</ref>		خاقانی با کمک ابوالعلاء به دربار «خاقان منوچهر شیران شاه» راه پیدا کرد و حدود 40 سال وابسته به دربار بود که موجب تجربه‌اندوزی و تکوین شخصیت او شد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref> او در دربار، علاوه ‌بر شاعری، کار دبیری نیز انجام می‌داد و گاهی بیشتر از وزیران مورد احترام قرار می‌گرفت. موقعیت اجتماعی خاقانی باعث شد که شهرت او به خراسان و عراق و شهرهای دیگر نیز برسد.<ref> [http://old.bookcity.org/detail/7245/root/1083 ترکی، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب.]</ref>

	===4. سفرهای متعدد===		===4. سفرهای متعدد===
	خاقانی در سفرهای متعدد خود به [[خراسان]]، ری، [[عراق]]، [[مکه]]، [[مدینه]] و شهرهای دیگر، تجربه‌های زیادی اندوخت و بخشی بزرگی از قصیده‌های خود را در این سفرها سرود که نشان‌دهندۀ اثرپذیری او از این سفرها و دیدار با شخصیت‌ها و شاعران است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>		خاقانی در سفرهای متعدد خود به [[خراسان]]، ری، [[عراق]]، [[مکه]]، [[مدینه]] و شهرهای دیگر، تجربه‌های زیادی اندوخت و بخشی بزرگی از قصیده‌های خود را در این سفرها سرود که نشان‌دهندۀ اثرپذیری او از این سفرها و دیدار با شخصیت‌ها و شاعران است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* ۲. استادان */

2026-05-18T20:07:11Z

۲. استادان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۳۷
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	نخستین سرچشمۀ فکری خاقانی، پدرش بود که در قصیده‌های خود از آن یاد کرده است. خاقانی با اصول، مراسم و آداب مسیحیت، توسط مادر خود که مسیحی نومسلمان بود، آشنا شد.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref>		نخستین سرچشمۀ فکری خاقانی، پدرش بود که در قصیده‌های خود از آن یاد کرده است. خاقانی با اصول، مراسم و آداب مسیحیت، توسط مادر خود که مسیحی نومسلمان بود، آشنا شد.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref>

	===2. استادان===		===۲. استادان===
	نخستین استاد خاقانی، عموی او بود که پزشکی، [[تفسیر قرآن]]، نجوم و فلسفه را از وی فرا گرفت.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> خاقانی از «نظام‌الدین ابوالعلاء گنجوی» که شاعر دربار شاه بود، فنون شعر را آموخت و در پرورش ادبی از او اثر پذیرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>		نخستین استاد خاقانی، عموی او بود که پزشکی، [[تفسیر قرآن]]، نجوم و فلسفه را از وی فرا گرفت.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> خاقانی از «نظام‌الدین ابوالعلاء گنجوی» که شاعر دربار شاه بود، فنون شعر را آموخت و در پرورش ادبی از او اثر پذیرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* ۱. خانواده */

2026-05-18T20:06:56Z

۱. خانواده

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۳۶
خط ۱۷:		خط ۱۷:
	خاقانی پیرو مذهب شافعی بود اما دربارۀ مسیحیت، ادیان و مذاهب دیگر نیز اطلاعات زیادی داشت.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref>		خاقانی پیرو مذهب شافعی بود اما دربارۀ مسیحیت، ادیان و مذاهب دیگر نیز اطلاعات زیادی داشت.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref>
	==سرچشمه‌های فکری==		==سرچشمه‌های فکری==
	===1. خانواده===		===۱. خانواده===
	نخستین سرچشمۀ فکری خاقانی، پدرش بود که در قصیده‌های خود از آن یاد کرده است. خاقانی با اصول، مراسم و آداب مسیحیت، توسط مادر خود که مسیحی نومسلمان بود، آشنا شد.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref>		نخستین سرچشمۀ فکری خاقانی، پدرش بود که در قصیده‌های خود از آن یاد کرده است. خاقانی با اصول، مراسم و آداب مسیحیت، توسط مادر خود که مسیحی نومسلمان بود، آشنا شد.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref>

	===2. استادان===		===2. استادان===
	نخستین استاد خاقانی، عموی او بود که پزشکی، [[تفسیر قرآن]]، نجوم و فلسفه را از وی فرا گرفت.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> خاقانی از «نظام‌الدین ابوالعلاء گنجوی» که شاعر دربار شاه بود، فنون شعر را آموخت و در پرورش ادبی از او اثر پذیرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>		نخستین استاد خاقانی، عموی او بود که پزشکی، [[تفسیر قرآن]]، نجوم و فلسفه را از وی فرا گرفت.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> خاقانی از «نظام‌الدین ابوالعلاء گنجوی» که شاعر دربار شاه بود، فنون شعر را آموخت و در پرورش ادبی از او اثر پذیرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* 2. استادان */

2026-05-18T20:06:20Z

2. استادان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۳:۳۶
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	نخستین سرچشمۀ فکری خاقانی، پدرش بود که در قصیده‌های خود از آن یاد کرده است. خاقانی با اصول، مراسم و آداب مسیحیت، توسط مادر خود که مسیحی نومسلمان بود، آشنا شد.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref>		نخستین سرچشمۀ فکری خاقانی، پدرش بود که در قصیده‌های خود از آن یاد کرده است. خاقانی با اصول، مراسم و آداب مسیحیت، توسط مادر خود که مسیحی نومسلمان بود، آشنا شد.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref>
	===2. استادان===		===2. استادان===
	نخستین استاد خاقانی، عموی او بود که پزشکی، ~~تفسیر~~ [[قرآن]]، نجوم و فلسفه را از وی فرا گرفت.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> خاقانی از «نظام‌الدین ابوالعلاء گنجوی» که شاعر دربار شاه بود، فنون شعر را آموخت و در پرورش ادبی از او اثر پذیرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>		نخستین استاد خاقانی، عموی او بود که پزشکی، [[تفسیر قرآن]]، نجوم و فلسفه را از وی فرا گرفت.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> خاقانی از «نظام‌الدین ابوالعلاء گنجوی» که شاعر دربار شاه بود، فنون شعر را آموخت و در پرورش ادبی از او اثر پذیرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>

	===3. دربار شاه===		===3. دربار شاه===

حبیب الله نجفی: صفحه‌ای تازه حاوی «تندیس خاقانی '''خاقانی،''' شاعر ایرانی در سدۀ ششم هجری. خاقانی، شاعر ایرانی قرن ششم هجری است و از بزرگ‌ترین قصیده‌سرایان محسوب می‌شود. خاقانی در شعر، سبک ویژه‌ای دارد و شاعران بزرگی مانند حافظ و سعدی از و...» ایجاد کرد

2026-05-09T12:43:05Z

صفحه‌ای تازه حاوی «300px|thumb|left|تندیس خاقانی <big>'''خاقانی،'''</big> شاعر ایرانی در سدۀ ششم هجری. خاقانی، شاعر ایرانی قرن ششم هجری است و از بزرگ‌ترین قصیده‌سرایان محسوب می‌شود. خاقانی در شعر، سبک ویژه‌ای دارد و شاعران بزرگی مانند حافظ و سعدی از و...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:خاقانی.jpg|300px|thumb|left|تندیس خاقانی]]
<big>'''خاقانی،'''</big> شاعر ایرانی در سدۀ ششم هجری.

خاقانی، شاعر ایرانی قرن ششم هجری است و از بزرگ‌ترین قصیده‌سرایان محسوب می‌شود. خاقانی در شعر، سبک ویژه‌ای دارد و شاعران بزرگی مانند [[حافظ]] و [[سعدی]] از وی اقتباس کرده‌اند.
==نام‌گذاری==
نام خاقانی، «بَدِیل» و لقب او «افضل‌الدین» است. در برخی منابع، با لقب «حِسانُ‌العَجَم» نیز خوانده شده است. او، ابتدا تخلص «حقایقی» را برای خود انتخاب کرد و بعد از واردشدن به دربار «خاقان اکبر منوچهر شِروانشاه»، تخلص «خاقانی» را برگزید.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> عناوین کامل او در منابع «افضل‌الدین بدیل بن علی خاقانی شِروانی» آمده است.<ref>[https://ganjoor.net/khaghani خاقانی، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور.]</ref>
==زندگی‌نامه==
خاقانی، در 520ق در «شِروان»، یکی از شهرهای «اَران» در نزدیکی باکو، پایتخت آذربایجان، متولد شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> او در کودکی، پدر خود را که شغل نجاری داشت، از دست داد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C «خاقانی»، وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref> مادر او دین مسیحی داشت اما به [[اسلام]] گروید.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> بعد از فوت پدر، سرپرستی او را عمویش «کافی‌الدین عمر» که فیلسوف، پزشک، منجم و ادیبی توانا بود، به‌عهده گرفت. خاقانی در زندگی خود به شهرهای مختلف سفر و با عالمان و شاعران زیادی دیدار کرد.<ref>[http://old.bookcity.org/detail/7245/root/1083 ترکی، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب.]</ref> او در جوانی، سرودن شعر را با ستایش شاهان شروع کرد و برای سرودن هر قصیده، هزار دینار می‌گرفت. وی از این راه ثروت زیادی به‌دست آورد؛ اما به‌تدریج روش زندگی و تفکر او تغییر کرد و از مدح شاهان دست کشید. خاقانی به حج رفت و توبه کرد و تا آخر عمر، به‌تنهایی و در انزوا زندگی کرد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>

==حوادث زندگی==
===1. زندانی‌شدن===
خاقانی دو بار به زندان افتاد؛ بار اول در زمان پادشاهی «خاقان اکبر فخرالدین منوچهر» و بار دوم در زمان فرمان‌روایی «جلال‌الدین اخستان بن منوچهر». دلیل این حوادث را [[حسادت]]، [[سخن‌چینی]] بدخواهان، قصد کناره‌گیری او از دربار و نپذیرفتن شغل دیوانی، دانسته‌اند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
===2. مرگ نزدیکان===
از حوادث دیگر که زندگی او را به‌شدت تحت تأثیر قرار داد، درگذشت زن، فرزند و بستگان او بود. ابتدا عموی وی که مربی و معلم او بود، از دنیا رفت. سپس فرزند بزرگ و جوان وی به‌نام «رشیدالدین» در 571ق، درگذشت. بعد از آن، همسر و فرزند خردسالش در فاصلۀ کمی از دنیا رفتند که برای آن‌ها اشعار بسیار جان‌سوزی سروده است. مرگ «وحیدالدین» پسر عموی او نیز از حوادث دردناک دیگر در زندگی خاقانی بود.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref>

==باور مذهبی==
خاقانی پیرو مذهب شافعی بود اما دربارۀ مسیحیت، ادیان و مذاهب دیگر نیز اطلاعات زیادی داشت.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref>
==سرچشمه‌های فکری==
===1. خانواده===
نخستین سرچشمۀ فکری خاقانی، پدرش بود که در قصیده‌های خود از آن یاد کرده است. خاقانی با اصول، مراسم و آداب مسیحیت، توسط مادر خود که مسیحی نومسلمان بود، آشنا شد.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref>
===2. استادان===
نخستین استاد خاقانی، عموی او بود که پزشکی، تفسیر [[قرآن]]، نجوم و فلسفه را از وی فرا گرفت.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> خاقانی از «نظام‌الدین ابوالعلاء گنجوی» که شاعر دربار شاه بود، فنون شعر را آموخت و در پرورش ادبی از او اثر پذیرفت.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>

===3. دربار شاه===
خاقانی با کمک ابوالعلاء به دربار «خاقان منوچهر شیران شاه» راه پیدا کرد و حدود 40 سال وابسته به دربار بود که موجب تجربه‌اندوزی و تکوین شخصیت او شد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref> او در دربار، علاوه ‌بر شاعری، کار دبیری نیز انجام می‌داد و گاهی بیشتر از وزیران مورد احترام قرار می‌گرفت. موقعیت اجتماعی خاقانی باعث شد که شهرت او به خراسان و عراق و شهرهای دیگر نیز برسد.<ref> [http://old.bookcity.org/detail/7245/root/1083 ترکی، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب.]</ref>
===4. سفرهای متعدد===
خاقانی در سفرهای متعدد خود به [[خراسان]]، ری، [[عراق]]، [[مکه]]، [[مدینه]] و شهرهای دیگر، تجربه‌های زیادی اندوخت و بخشی بزرگی از قصیده‌های خود را در این سفرها سرود که نشان‌دهندۀ اثرپذیری او از این سفرها و دیدار با شخصیت‌ها و شاعران است.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/338493/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DB%B5%DB%B2%DB%B0-%DB%B5%DB%B9%DB%B5-%D9%87-%D9%82 «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین.]</ref>
==سیرۀ عملی و اخلاقی==
خاقانی به فرهنگ ایرانی عشق می‌ورزید و با این‌که شافعی ‌مذهب بود، اهل‌بیت [[پیامبر خدا]] را دوست می‌داشت. او در برابر پادشاهان، وزیران و علما حاضرجواب بود و فرصت سخن‌گفتن را از آنها می‌گرفت.<ref> [http://old.bookcity.org/detail/7245/root/1083 ترکی، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب.]</ref>
==دیدگاه==
خاقانی نگاه منفی به جهان داشت. با توجه به آثار او، این نگاه زاییدۀ افکار فلسفی و عرفانی او نیست بلکه به‌دلیل توقعات زیاد و برنیامدن خواسته‌های او از دنیا است.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref>
==آثار==
# دیوان خاقانی که شامل سروده‌های او در قالب غزلیات، قصاید، رباعیات، قطعات، ترجیعات و ترکیبات به [[زبان فارسی]] و عربی است<ref>[https://ganjoor.net/khaghani/divankh خاقانی، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور.]</ref> و حدود 17000 بیت دارد؛
# تُحفَةالعَراقین که حدود 3200 بیت دارد و در قالب مثنوی سروده شده است؛
# مُنشَآت خاقانی، شامل نامه‌هایی است که خاقانی به پادشاهان، بزرگان، عالمان و خویشاوندان خود نوشته است.<ref> [http://old.bookcity.org/detail/7245/root/1083 ترکی، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب.]</ref>

==محتوای شعری==
بسیاری از قصاید خاقانی، در موضوع توحید و سیر و سلوک عرفانی است. به‌همین دلیل، «عبدالرحمن جامی» او را در زمرۀ عارفان به‌شمار آورده است. بخش دیگری از قصاید او مربوط به مباحث اخلاقی مانند [[کبر]]، [[غرور]]، فخر و مباهات و شکسته‌نفسی است. نوحه و ندبه نیز در قصاید او به فراوانی وجود دارد که از جملۀ آن ترکیب‌بند مفصل او در مرثیۀ منوچهر است.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref> خاقانی قصاید زیادی در ستایش خانۀ کعبه و [[پیامبر اسلام]] در زبان فارسی سروده است.<ref> [http://old.bookcity.org/detail/7245/root/1083 ترکی، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب.]</ref>

==نوآوری==
خاقانی در ترکیب الفاظ، خلق معناهای تازه و آوردن تشبیه و ردیف‌های سخت، استفاده از حکایات، مضمون‌پردازی در موعظه، مرثیه و مدح و خلاقیت هنری و ذوق شعری، سرآمد شاعران است و شیوۀ منحصربه‌فردی دارد.<ref>[http://pajoohe.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C__a-32761.aspx برقعی، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه.]</ref> او از اصطلاحات علوم مختلف مانند نجوم، ریاضیات، پزشکی و علوم اسلامی، انواع بازی‌ها، آداب‌و‌رسوم عامیانه و موسیقی در شعر استفاده و تصویرهای شاعرانۀ بدیعی خلق کرده است. به‌همین دلیل، شعر او، به «شعر خاص» مشهور شده است.<ref> [http://old.bookcity.org/detail/7245/root/1083 ترکی، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب.]</ref>

==تأثیر بر شاعران دیگر==
سبک شاعری خاقانی، در شیوۀ شعرپردازی بزرگان ادب فارسی مانند [[مولانا]]، عطار نیشابوری، [[سعدی]] و [[حافظ]] تأثیر زیادی داشته است.<ref> [http://old.bookcity.org/detail/7245/root/1083 ترکی، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب.]</ref>
==اشعار خاقانی در میان مردم==
اشعار خاقانی به‌دلیل پیچیدگی زبان و محتوای شعری، در میان مردم محبوبیت لازم را ندارد و بر خلاف شعر شاعران دیگر، در هنرهای مختلف مانند موسیقی، ترانه، آواز، امثال و حِکَم رایج در میان مردم راه نیافته است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C «خاقانی»، وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref>
==درگذشت==
خاقانی در 582ق یا 595ق در شهر [[تبریز]] درگذشت و در «مقبرةالشعرا» در محلۀ سرخاب آن شهر، به خاک سپرده شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/237637/%D8%AE%D8%A7%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C انوری، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
==نمونه‌ای از شعر خاقانی==
دولت عشق تو آمد عالم جان تازه کرد:<ref>[https://ganjoor.net/khaghani/divankh/ghazalkh/sh90 خاقانی، دیوان اشعار، غزل شماره 90، وب‌سایت گنجور.]</ref>
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|دولت عشق تو آمد عالم جان تازه کرد |عقل کافر بود آن رخ دید و ایمان تازه کرد}}
{{ب|داغ دل‌ها را به سحر آن جزع جادو تاب داد|باغ جان‌ها را به‌شرط آن لعل رخشان تازه کرد}}
{{ب|تا ز عهد حسن تو آوازه شد در شرق و غرب|آسمان با عشق‌بازی عهد و پیمان تازه کرد}}
{{ب|عشق نو گر دیر آمد در دل سودائیان|هر که را درد کهن‌تر یافت درمان تازه کرد}}
{{ب|نور تو صحرا گرفت و اشک من دریا نمود|موسی آتش باز دید و نوح طوفان تازه کرد}}
{{ب|بر دل ما عید کرد اندوه تو وز صبر ما|هرچه فربه دید ناگه کشت و قربان تازه کرد}}
{{ب|هر کجا لعل تو نوش افشاند چشم ما به شکر|در شکر ریز جمالت گوهر افشان تازه کرد}}
{{ب|از لبت هر سال ما را شکری مرسوم بود|سال نو گشت آخر آن مرسوم نتوان تازه کرد}}
{{ب|شاد باش از حسن خود کز وصف تو سحر حلال|طبع خاقانی به‌نظم آورد و دیوان تازه کرد}}
{{ب|تازگی امروز از اشعار او بیند عراق|کو شعار مدحت شاه خراسان تازه کرد}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
* انوری، حسن، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 7 دی 1398ش.
* برقعی، الهام‌السادات، «خاقانی شروانی»، وب‌سایت پژوهه، تاریخ درج مطلب: 24 آبان 1393ش.
* ترکی، محمدرضا، «خاقانی کیست؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب، تاریخ درج مطلب:. ۳۰ آذر ۱۳۹۴ش.
* خاقانی، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.
* «خاقانی»، وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.
* «زندگی‌نامه: خاقانی شروانی»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۸ تیر ۱۳۹۵ش.