خانواده - تاریخچهٔ نسخه‌ها

امان الله فصیحی در ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۳۳

2026-06-03T11:33:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۰۳
خط ۹:		خط ۹:
	در لغت‌نامه‌ها، خانواده هم‌معنا با خاندان، دودمان و تبار معرفی شده است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/خانواده دهخدا، لغت‌نامه، وب سایت واژه‌یاب]</ref> در تعریف اهل خانه و اهل البیت، گفته شده است که مجموعه افراد دارای پیوند سببی یا نسبی می‌باشند که در زیر یک سقف زندگی می‌کنند.<ref>[https://vajehyab.com/moein/خانواده معین، فرهنگ فارسی، وب سایت واژه یاب]</ref> معادل خانواده در [[زبان عربی]] «أسرة» و «أهل‌بیت» است.<ref>[https://lib.eshia.ir/71460/1/170 مصطفوی، التحقیق، ج1، 1368ش، ص170].</ref> اهل، دلالت بر پیوند جامع و انس و الفت میان یک عده دارد<ref>[https://lib.eshia.ir/71428/1/135 قرشی، قاموس قرآن، ج1، 1371ش، ص135].</ref> و بیت مترادف با مَسکن<ref>[https://lib.eshia.ir/71428/1/248 قرشی، قاموس قرآن، ج1، 1371ش، ص248].</ref> و به محل اقامت شبانه اطلاق می‌شود.<ref>[https://lib.eshia.ir/71460/1/359 مصطفوی، التحقیق، ج1، 1368ش، ص359].</ref> معادل انگلیسی خانواده «Family» به‌معنی گروهی شامل یکی از والدین یا هر دو آن‌ها و فرزندان است.<ref>[http://hadith.riqh.ac.ir/article_6671_cbb1f581dc62a061648061ba5c1389c1.pdf سراقی و صفورایی‌پاریزی، «بازتعریف خانواده بر اساس قرآن و منابع روایی»، 1398ش، ص68.]</ref>		در لغت‌نامه‌ها، خانواده هم‌معنا با خاندان، دودمان و تبار معرفی شده است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/خانواده دهخدا، لغت‌نامه، وب سایت واژه‌یاب]</ref> در تعریف اهل خانه و اهل البیت، گفته شده است که مجموعه افراد دارای پیوند سببی یا نسبی می‌باشند که در زیر یک سقف زندگی می‌کنند.<ref>[https://vajehyab.com/moein/خانواده معین، فرهنگ فارسی، وب سایت واژه یاب]</ref> معادل خانواده در [[زبان عربی]] «أسرة» و «أهل‌بیت» است.<ref>[https://lib.eshia.ir/71460/1/170 مصطفوی، التحقیق، ج1، 1368ش، ص170].</ref> اهل، دلالت بر پیوند جامع و انس و الفت میان یک عده دارد<ref>[https://lib.eshia.ir/71428/1/135 قرشی، قاموس قرآن، ج1، 1371ش، ص135].</ref> و بیت مترادف با مَسکن<ref>[https://lib.eshia.ir/71428/1/248 قرشی، قاموس قرآن، ج1، 1371ش، ص248].</ref> و به محل اقامت شبانه اطلاق می‌شود.<ref>[https://lib.eshia.ir/71460/1/359 مصطفوی، التحقیق، ج1، 1368ش، ص359].</ref> معادل انگلیسی خانواده «Family» به‌معنی گروهی شامل یکی از والدین یا هر دو آن‌ها و فرزندان است.<ref>[http://hadith.riqh.ac.ir/article_6671_cbb1f581dc62a061648061ba5c1389c1.pdf سراقی و صفورایی‌پاریزی، «بازتعریف خانواده بر اساس قرآن و منابع روایی»، 1398ش، ص68.]</ref>

	در اصطلاح، خانواده متشکل از افرادی است که از طریق نسب یا سبب و رضاع در کنار یکدیگر به‌عنوان شوهر، [[زن]]، فرزندان، مادر، پدر، برادر و خواهر در ارتباط متقابل هستند. این ارتباط باعث پدیدآمدن واحدی خاص و فرهنگ مشترک می‌شود.<ref>حسن‌زاده، «عوامل تحکیم خانواده در فرهنگ اسلامی»، 1392ش.، ص46.</ref> گفته شده که این واژه به عنوان کوچک‌ترین واحد اجتماعی دانسته می‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=خانواده&f=moein معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه خانواده].</ref><ref>[https://vajehyab.com/?q=خانواده عمید، فرهنگ فارسی، وب سایت واژه‌یاب]</ref> بر اساس برخی خوانش‌ها، ارائه تعریف یکسان و جهان‌شمول از واژه خانواده، به جهت اعتباری بودن مفهومی آن، غیرممکن است. در رویکرد جامعه‌شناسی خانواده گروهی از افراد است که با ارتباطات خویشاوندی مستقیماً با یکدیگر پیوند یافته و اعضای بزرگ‌سال آن مسئول نگهداری کودکان هستند.<ref>گیدنز، جامعه‌شناسی، 1383ش، ص424.</ref> خانواده به مفهوم محدود آن عبارتست از یک واحد اجتماعی، ناشی از ازدواج یک [[زن]] و یک [[مرد]] که فرزندان آن‌ها آن را تکمیل می‌کنند. تعریف دیگری خانواده را شامل مجموعه‌ای از افراد می‌داند که با هدف و منافع مشترک زیر سقفی گرد هم می‌آیند. اسلام خانواده را گروهی متشکل از افراد، دارای شخصیت مدنی، حقوقی و معنوی معرفی می‌کند که هسته اولیه آن را [[ازدواج]] مشروع زن و مرد تشکیل می‌دهد.<ref>[https://www.imamalicenter.se/fa/content «تعریف خانواده از دیدگاه اسلام»، وب سایت مرکز اسلامی امام علی (ع)]</ref> در رویکرد [[روان‌شناسی]] خانواده واحدی است که عملکرد آن از طریق الگوهای مراوده‌ای صورت می‌گیرد.<ref>مینوچین، خانواده و خانواده‌درمانی، 1395ش، ص67.</ref>		در اصطلاح، خانواده متشکل از افرادی است که از طریق نسب یا سبب و رضاع در کنار یکدیگر به‌عنوان شوهر، [[زن]]، فرزندان، مادر، پدر، برادر و خواهر در ارتباط متقابل هستند. این ارتباط باعث پدیدآمدن واحدی خاص و [[فرهنگ]] مشترک می‌شود.<ref>حسن‌زاده، «عوامل تحکیم خانواده در فرهنگ اسلامی»، 1392ش.، ص46.</ref> گفته شده که این واژه به عنوان کوچک‌ترین واحد اجتماعی دانسته می‌شود.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=خانواده&f=moein معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه خانواده].</ref><ref>[https://vajehyab.com/?q=خانواده عمید، فرهنگ فارسی، وب سایت واژه‌یاب]</ref> بر اساس برخی خوانش‌ها، ارائه تعریف یکسان و جهان‌شمول از واژه خانواده، به جهت اعتباری بودن مفهومی آن، غیرممکن است. در رویکرد جامعه‌شناسی خانواده گروهی از افراد است که با ارتباطات خویشاوندی مستقیماً با یکدیگر پیوند یافته و اعضای بزرگ‌سال آن مسئول نگهداری کودکان هستند.<ref>گیدنز، جامعه‌شناسی، 1383ش، ص424.</ref> خانواده به مفهوم محدود آن عبارتست از یک واحد اجتماعی، ناشی از ازدواج یک [[زن]] و یک [[مرد]] که فرزندان آن‌ها آن را تکمیل می‌کنند. تعریف دیگری خانواده را شامل مجموعه‌ای از افراد می‌داند که با هدف و منافع مشترک زیر سقفی گرد هم می‌آیند. اسلام خانواده را گروهی متشکل از افراد، دارای شخصیت مدنی، حقوقی و معنوی معرفی می‌کند که هسته اولیه آن را [[ازدواج]] مشروع زن و مرد تشکیل می‌دهد.<ref>[https://www.imamalicenter.se/fa/content «تعریف خانواده از دیدگاه اسلام»، وب سایت مرکز اسلامی امام علی (ع)]</ref> در رویکرد [[روان‌شناسی]] خانواده واحدی است که عملکرد آن از طریق الگوهای مراوده‌ای صورت می‌گیرد.<ref>مینوچین، خانواده و خانواده‌درمانی، 1395ش، ص67.</ref>

	=== تشکیل خانواده ===		=== تشکیل خانواده ===
خط ۴۴:		خط ۴۴:

	=== کارکردهای تربیتی-آموزشی ===		=== کارکردهای تربیتی-آموزشی ===
	کارکرد تربیتی خانواده با عنوان جامعه‌پذیری یا فرهنگ پذیری از مهم‌ترین کارکردهای خانواده با رویکرد جامعه‌شناختی است. جامعه‌پذیری فرایندی است که افراد، نگرش‌ها، ارزش‌ها و کنش‌های متناسب با جامعه به‌عنوان عضوی از آن آموخته و نهادینه می‌شود. انتقال معارف و ارزش‌های دینی یکی از مهم‌ترین زیرمجموعه‌های جامعه‌پذیری است. علاوه بر این گاهی با اخلال در فرایند [[جامعه‌پذیری فرزندان در اسلام\|جامعه‌پذیری]] زمینه آسیب‌ها و نابهنجاری‌های اجتماعی فراهم می‌آید که متقابلاً کارکرد نظارتی و کنترلی خانواده به‌عنوان یک راهکار سازنده به ایفای نقش می‌پردازد. قدرت نظارتی و کنترلی خانواده به‌منظور پیشگیری و اصلاح آسیب‌های اجتماعی ارتباط مستقیمی با جایگاه و اهمیت خانواده دارد. آموزش و نهادینه‌سازی ارزش‌های فرهنگی، اجتماعی و مذهبی در قالب فرایند جامعه‌پذیری از مهم‌ترین کارکردهای خانواده به‌شمار می‌رود. فرزندان در خانواده به‌عنوان فردی از یک فرهنگ و مذهب خاص می‌آموزند چگونه عضوی فعال و اثرگذار در اجتماع باشند.		کارکرد تربیتی خانواده با عنوان جامعه‌پذیری یا [[فرهنگ پذیری]] از مهم‌ترین کارکردهای خانواده با رویکرد جامعه‌شناختی است. جامعه‌پذیری فرایندی است که افراد، نگرش‌ها، ارزش‌ها و کنش‌های متناسب با جامعه به‌عنوان عضوی از آن آموخته و نهادینه می‌شود. انتقال معارف و ارزش‌های دینی یکی از مهم‌ترین زیرمجموعه‌های جامعه‌پذیری است. علاوه بر این گاهی با اخلال در فرایند [[جامعه‌پذیری فرزندان در اسلام\|جامعه‌پذیری]] زمینه آسیب‌ها و نابهنجاری‌های اجتماعی فراهم می‌آید که متقابلاً کارکرد نظارتی و کنترلی خانواده به‌عنوان یک راهکار سازنده به ایفای نقش می‌پردازد. قدرت نظارتی و کنترلی خانواده به‌منظور پیشگیری و اصلاح آسیب‌های اجتماعی ارتباط مستقیمی با جایگاه و اهمیت خانواده دارد. آموزش و نهادینه‌سازی ارزش‌های فرهنگی، اجتماعی و مذهبی در قالب فرایند جامعه‌پذیری از مهم‌ترین کارکردهای خانواده به‌شمار می‌رود. فرزندان در خانواده به‌عنوان فردی از یک فرهنگ و مذهب خاص می‌آموزند چگونه عضوی فعال و اثرگذار در اجتماع باشند.

	شخصیت سالم در فرزندان، با حفظ احترام در روابط خود با دیگران، ارزش قائل‌شدن برای شخصیت و نظر اطرافیان و استفاده از استعداد و توانایی خود برای تحقق خودباوری نمود پیدا می‌کند. ایجاد چنین شخصیت سالمی در بستر خانواده‌ای سالم امکان‌پذیر است.<ref>«اهمیت خانواده در روان‌شناسی و اسلام»، وب‌سایت دکتر فکر.</ref> آموزش و انتقال ارزش‌های جنسیتی نیز از دیگر ابعاد جامعه‌پذیری خانواده محسوب می‌شود. نهاد خانواده از همان ابتدا با به‌کارگیری شیوه‌های متفاوت [[تربیت]] کودکان [[دختر]] و پسر، باعث شکل‌گیری شخصیت‌های متمایزی می‌شود که به تناسب نقش‌های آینده در خانواده، نگرش‌ها، احساسات و رفتارهای متفاوتی را در آن‌ها برمی‌انگیزد. بنیان‌ها و الگوهای نقش‌های جنسیتی با کاربست آموزش‌های مستقیم و الگوسازی به کودکان منتقل می‌شود. این مسئله زمینه اعتراض و بعدها شکل‌گیری جنبش‌های اعتراضی از جمله جنبش [[فمینیسم]] شده است. از دیدگاه آنها مدیریت انتظارات و پاداش‌ها با توجه به [[جنسیت]] دخترانه و پسرانه نابرابری جنسی را رقم می‌زند که باید کنار گذاشته شود. آنها به‌منظور دستیابی به جامعه‌ای فارغ از نابرابری جنسیتی خواستار تبدیل الگوی سنتی جامعه‌پذیری دختران و پسران به الگویی تحت عنوان یکسان‌سازی الگوی تربیتی دختران و پسران هستند. به اعتقاد آنان، جامعه‌پذیری باید در راستای تلفیق بهترین ویژگی‌های جنسیتی مردانه و زنانه در هر دو جنس باشد. دیدگاه فمینیست‌ها علاوه بر مخالفت طیف وسیعی از طرفداران الگوی تربیت سنتی و حامیان خانواده، از میان خودشان نیز مخالفان سرسختی داشته است. عملی نبودن آرمان‌های فمینیستی و وجود تفاوت‌های ریشه‌دار جنسیتی دو مانع مهمی است که منتقدین فمینیست در مورد اهداف و خواسته‌های خود مطرح کرده‌اند. از این‌رو امروزه بسیاری از فمینیست‌ها ضمن احترام به بخشی از ابعاد زنانگی، با اندیشه جهان عاری از تفاوت‌های جنسیتی مخالفت کرده‌اند.		شخصیت سالم در فرزندان، با حفظ احترام در روابط خود با دیگران، ارزش قائل‌شدن برای شخصیت و نظر اطرافیان و استفاده از استعداد و توانایی خود برای تحقق خودباوری نمود پیدا می‌کند. ایجاد چنین شخصیت سالمی در بستر خانواده‌ای سالم امکان‌پذیر است.<ref>«اهمیت خانواده در روان‌شناسی و اسلام»، وب‌سایت دکتر فکر.</ref> آموزش و انتقال ارزش‌های جنسیتی نیز از دیگر ابعاد جامعه‌پذیری خانواده محسوب می‌شود. نهاد خانواده از همان ابتدا با به‌کارگیری شیوه‌های متفاوت [[تربیت]] کودکان [[دختر]] و پسر، باعث شکل‌گیری شخصیت‌های متمایزی می‌شود که به تناسب نقش‌های آینده در خانواده، نگرش‌ها، احساسات و رفتارهای متفاوتی را در آن‌ها برمی‌انگیزد. بنیان‌ها و الگوهای نقش‌های جنسیتی با کاربست آموزش‌های مستقیم و الگوسازی به کودکان منتقل می‌شود. این مسئله زمینه اعتراض و بعدها شکل‌گیری جنبش‌های اعتراضی از جمله جنبش [[فمینیسم]] شده است. از دیدگاه آنها مدیریت انتظارات و پاداش‌ها با توجه به [[جنسیت]] دخترانه و پسرانه نابرابری جنسی را رقم می‌زند که باید کنار گذاشته شود. آنها به‌منظور دستیابی به جامعه‌ای فارغ از نابرابری جنسیتی خواستار تبدیل الگوی سنتی جامعه‌پذیری دختران و پسران به الگویی تحت عنوان یکسان‌سازی الگوی تربیتی دختران و پسران هستند. به اعتقاد آنان، جامعه‌پذیری باید در راستای تلفیق بهترین ویژگی‌های جنسیتی مردانه و زنانه در هر دو جنس باشد. دیدگاه فمینیست‌ها علاوه بر مخالفت طیف وسیعی از طرفداران الگوی تربیت سنتی و حامیان خانواده، از میان خودشان نیز مخالفان سرسختی داشته است. عملی نبودن آرمان‌های فمینیستی و وجود تفاوت‌های ریشه‌دار جنسیتی دو مانع مهمی است که منتقدین فمینیست در مورد اهداف و خواسته‌های خود مطرح کرده‌اند. از این‌رو امروزه بسیاری از فمینیست‌ها ضمن احترام به بخشی از ابعاد زنانگی، با اندیشه جهان عاری از تفاوت‌های جنسیتی مخالفت کرده‌اند.

علی شاهرودی: /* منابع */ ابرابزار

2026-06-03T10:22:24Z

منابع: ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۵۲
خط ۹۶:		خط ۹۶:
	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}
	==منابع==		== منابع ==
	*«اهمیت خانواده در روان‌شناسی و اسلام»، وب سایت دکتر فکر، تاریخ بازدید: 8 فروردین ~~1402ش~~.		{{آغاز منابع}}
			* «اهمیت خانواده در روان‌شناسی و اسلام»، وب سایت دکتر فکر، تاریخ بازدید: ۸ فروردین ۱۴۰۲ش.
	*«تعریف خانواده از دیدگاه اسلام»، وب‌سایت مرکز اسلامی امام علی، تاریخ بازدید: 8 فروردین ~~1402ش~~.		* «تعریف خانواده از دیدگاه اسلام»، وب‌سایت مرکز اسلامی امام علی، تاریخ بازدید: ۸ فروردین ۱۴۰۲ش.
			* حسن‌زاده، صالح، «عوامل تحکیم خانواده در فرهنگ اسلامی»، پژوهش‌نامه معارف قرآنی (آفاق دین)، دانشگاه علامه طباطبایی، سال چهارم، ش۱۵، ۱۳۹۲ش.
	*حسن‌زاده، صالح، «عوامل تحکیم خانواده در فرهنگ اسلامی»، پژوهش‌نامه معارف قرآنی (آفاق دین)، دانشگاه علامه طباطبایی، سال چهارم، ~~ش15، 1392ش~~.		* حسینقلی‌پور، اصغر و دیگران، «خانواده و اهمیت آن در اسلام»، کنفرانس بین‌المللی علوم رفتاری و مطالعات اجتماعی، ۱۳۹۵ش.
			* حقیقی، ابراهیم، «نقش و اهمیت خانواده»، وبلاگ ابراهیم حقیقی، تاریخ انتشار: ۳۰ بهمن ۱۳۹۹ش.
	*حسینقلی‌پور، اصغر و دیگران، «خانواده و اهمیت آن در اسلام»، کنفرانس بین‌المللی علوم رفتاری و مطالعات اجتماعی، ~~1395ش~~.		* حیدری، میلاد، «۱۰ دلیل اهمیت خانواده و ۹ ویژگی یک خانواده مستحکم»، ۱۳۹۰ش. وب‌سایت یهترین کودک، تاریخ بازدید: ۸ فروردین ۱۴۰۲ش.
			* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۸ فروردین ۱۴۰۲ش.
	*حقیقی، ابراهیم، «نقش و اهمیت خانواده»، وبلاگ ابراهیم حقیقی، تاریخ انتشار: 30 بهمن ~~1399ش~~.		* زیبایی‌نژاد، محمدرضا، «ریشه‌های تحولات ساختار خانواده در ایران»، ماه‌نامه تخصصی رویش اندیشه، سال دوم، شماره پنجم، فروردین ۱۴۰۱ش.
			* سعیدی، میلاد، «بررسی مؤلفه‌های احساس امنیت روانی خانواده‌های ایرانی وآسیب‌شناسی آن درخرده نظام‌های خانواده و فرایند رشدی فرزندان»، فصل‌نامه فرهنگ مشاوره و روان درمانی، دانشگاه علامه طباطبائی، سال یازدهم، ش۴۱، بهار۱۳۹۹ ش.
	*حیدری، میلاد، ~~«10~~ دلیل اهمیت خانواده و ۹ ویژگی یک خانواده مستحکم»، ~~1390ش~~. وب‌سایت یهترین کودک، تاریخ بازدید: 8 فروردین ~~1402ش~~.		* مشهدیان، نازنین و ساجدی، فاطمه، «نقش خانواده بر اعتماد به نفس فرزندان»، نخستین کنفرانس ملی مطالعات روان‌شناسی سلامت روان، ۱۴۰۱ش.
	*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 8 فروردین ~~1402ش~~.		* مظاهری، روح‌الله، «خانواده در اسلام»، وب‌سایت راسخون، تاریخ انتشار: ۲۲ خرداد ۱۳۹۰ش.
	*زیبایی‌نژاد، محمدرضا، «ریشه‌های تحولات ساختار خانواده در ایران»، ماه‌نامه تخصصی رویش اندیشه، سال دوم، شماره پنجم، فروردین ۱۴۰۱ش.		* چراغی کوتیانی، اسماعیل، «رویکرد اسلام به چهار کارکرد مهم خانواده»، معرفت، شماره۱۳۹، سال۱۸، تیر۱۳۸۸ش.
	*سعیدی، میلاد، «بررسی مؤلفه‌های احساس امنیت روانی خانواده‌های ایرانی وآسیب‌شناسی آن درخرده نظام‌های خانواده و ~~فرآیند~~ رشدی فرزندان»، فصل‌نامه فرهنگ مشاوره و روان درمانی، دانشگاه علامه طباطبائی، سال یازدهم، ~~ش41، بهار1399~~ ش.
	*مشهدیان، نازنین و ساجدی، فاطمه، «نقش خانواده بر اعتماد به نفس فرزندان»، نخستین کنفرانس ملی مطالعات روان‌شناسی سلامت روان، ~~1401ش~~.
	*مظاهری، ~~روح الله،~~ «خانواده در اسلام»، وب‌سایت راسخون، تاریخ انتشار: 22 خرداد ~~1390ش~~.
	*چراغی کوتیانی، اسماعیل، «رویکرد اسلام به چهار کارکرد مهم خانواده»، معرفت، شماره۱۳۹، سال۱۸، تیر۱۳۸۸ش.
	* چراغی کوتیانی، اسماعیل، «فمینیسم و کارکردهای خانواده»، معرفت، شماره۱۳۱، سال۱۷، آبان۱۳۸۷ش.		* چراغی کوتیانی، اسماعیل، «فمینیسم و کارکردهای خانواده»، معرفت، شماره۱۳۱، سال۱۷، آبان۱۳۸۷ش.
	* «تعریف انواع خانواده از نظر تربیتی»، مؤسسه پرورش فرزندان برتر، تاریخ بازدید: ۱۰ بهمن۱۴۰۱.		* «تعریف انواع خانواده از نظر تربیتی»، مؤسسه پرورش فرزندان برتر، تاریخ بازدید: ۱۰ بهمن۱۴۰۱.
خط ۱۲۱:		خط ۱۱۷:
	* مهاجرانی، ندا، «از خانواده هسته ای تا خانواده گسترده»، مجله ویستا، تاریخ بازدید: ۱۰بهمن ۱۴۰۱ش.		* مهاجرانی، ندا، «از خانواده هسته ای تا خانواده گسترده»، مجله ویستا، تاریخ بازدید: ۱۰بهمن ۱۴۰۱ش.
	* معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب سایت واژه یاب، تاریخ بازدید: ۱۹ دی ۱۴۰۱ش.		* معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب سایت واژه یاب، تاریخ بازدید: ۱۹ دی ۱۴۰۱ش.
	~~{{آغاز منابع}}~~
	* آشتیانی عراقی، مهدیه و آخوند، سکینه، «اهداف ازدواج و کارکردهای آن از منظر اسلام»، فصلنامه طهورا، ش۱۳، ۱۳۹۱ش.		* آشتیانی عراقی، مهدیه و آخوند، سکینه، «اهداف ازدواج و کارکردهای آن از منظر اسلام»، فصلنامه طهورا، ش۱۳، ۱۳۹۱ش.
	* ابن‌بابویه، محمد بن علی، کتاب من لایحضره الفقیه، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه، ۱۴۱۳ق.		* ابن‌بابویه، محمد بن علی، کتاب من لایحضره الفقیه، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه، ۱۴۱۳ق.
خط ۱۴۴:		خط ۱۳۹:
	* ملکی فاراب، ندا و دیگران، «تدوین شاخص‌ها و ترسیم الگوی خانواده تراز اسلامی»، فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، س۱۰، ش۴۰، ۱۳۹۸ش.		* ملکی فاراب، ندا و دیگران، «تدوین شاخص‌ها و ترسیم الگوی خانواده تراز اسلامی»، فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، س۱۰، ش۴۰، ۱۳۹۸ش.
	* مینوچین، سالوادور، خانواده و خانواده‌درمانی، ترجمه باقر ثنایی، تهران، بین‌الملل، ۱۳۹۵ش.		* مینوچین، سالوادور، خانواده و خانواده‌درمانی، ترجمه باقر ثنایی، تهران، بین‌الملل، ۱۳۹۵ش.
	{{پایان منابع}}~~{{انسان}}~~		{{پایان منابع}}

	{{خانواده}}		{{خانواده}}
			{{انسان}}
	{{آموزش کودک}}		{{آموزش کودک}}

علی شاهرودی در ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۱۴

2026-06-03T10:14:56Z

نمایش تغییرات

حمید گلزار در ۱۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۰۵

2026-06-02T12:05:41Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۳۵
خط ۲۰۸:		خط ۲۰۸:

	+++++		+++++
	اهمیت ~~خانواده؛~~ ارزشمندی کانون خانواده.
			<big>'''اهمیت خانواده'''</big>؛ ارزشمندی کانون خانواده.

	امروزه اصلی‌ترین نهاد اجتماعی در بین تمام جوامع بشری و زیربنای جوامع، خاستگاه فرهنگ‌ها، تمدن‌ها و تاریخ، خانواده است.		امروزه اصلی‌ترین نهاد اجتماعی در بین تمام جوامع بشری و زیربنای جوامع، خاستگاه فرهنگ‌ها، تمدن‌ها و تاریخ، خانواده است.

حمید گلزار در ۱۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۰۴

2026-06-02T12:04:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۳۴
خط ۲۰۶:		خط ۲۰۶:
	{{خانواده}}		{{خانواده}}
	{{آموزش کودک}}		{{آموزش کودک}}

			+++++
			اهمیت خانواده؛ ارزشمندی کانون خانواده.

			امروزه اصلی‌ترین نهاد اجتماعی در بین تمام جوامع بشری و زیربنای جوامع، خاستگاه فرهنگ‌ها، تمدن‌ها و تاریخ، خانواده است.
			==مفهوم‌شناسی==
			[[خانواده]] به‌معنای اهل بیت و اهل خانه است. <ref>دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ خانواده.</ref> در اصطلاح، خانواده متشکل از افرادی است که از طریق نسب یا سبب و رضاع در کنار یکدیگر به‌عنوان شوهر، [[زن]]، فرزندان، مادر، پدر، برادر و خواهر در ارتباط متقابل هستند. این ارتباط باعث پدیدآمدن واحدی خاص و فرهنگ مشترک می‌شود.<ref>حسن‌زاده، «عوامل تحکیم خانواده در فرهنگ اسلامی»، 1392ش.، ص46.</ref>

			==خانواده در اسلام==
			خانواده از منظر اسلام، گروهی متشکل از افراد دارای شخصیت حقوقی، مدنی و معنوی است که ازدواج مشروع زن و مرد بر اساس عقد نکاح، هسته اولیه آن را تشکیل می‌دهد و پس از آن طرفین دارای حقوق و وظایف جدید می‌شوند.<ref>«تعریف خانواده از دیدگاه اسلام»، وب‌سایت مرکز اسلامی امام علی.
			</ref>

			==خانواده، اصلی‌ترین نهاد اجتماعی==
			خانواده، نهاد اصلی و بنیادی جامعه بشری دانسته می‌شود که ارتقاء جایگاه آن، جامعه بشری را تعالی می‌بخشد و غفلت از آن، استمرار زندگی انسان را دچار مشکل می‌کند. <ref>زیبایی‌نژاد، «ریشه‌های تحولات ساختار خانواده در ایران»، ۱۴۰۱ش، ص۱۴-۲۴.</ref>
			فرد در بستر خانواده رشد یافته و از موجودی ناتوان و ضعیف به انسانی با شخصیت تبدیل می‌شود. این نهاد، نخستین محیط اجتماعی است که فرد در آن قرار می‌گیرد و نخستین انسان‌هایی که کودک با آنها ارتباط برقرار می‌کند، والدین و اعضای خانواده هستند. بسیاری از اعمال، اندیشه‌ها، احساسات و جهت‌گیری‌های فرد در بزرگ‌سالی ریشه در خانواده و دوران کودکی او دارد.<ref>حقیقی، «نقش و اهمیت خانواده»، وبلاگ ابراهیم حقیقی.</ref>

			==دلایل اهمیت خانواده==
			* شکل‌گیری شخصیت فرزندان
			شخصیت سالم در فرزندان، با حفظ احترام در روابط خود با دیگران، ارزش قائل‌شدن برای شخصیت و نظر اطرافیان و استفاده از استعداد و توانایی خود برای تحقق خودباوری نمود پیدا می‌کند. ایجاد چنین شخصیت سالمی در بستر خانواده‌ای سالم امکان‌پذیر است. <ref>«اهمیت خانواده در روان‌شناسی و اسلام»، وب‌سایت دکتر فکر.</ref>
			* ایجاد حس امنیت
			در کنار اعضای خانواده بودن حس امنیت را در فرد ایجاد می‌کند. <ref>«اهمیت خانواده در روان‌شناسی و اسلام»، وب‌سایت دکتر فکر.</ref> این امنیت، با عشق و عاطفه در خانواده نسبت به فرزندان تامین می‌شود؛ انسان‌ها به‌طور طبیعی خواستار محبت هستند و مورد علاقه واقع‌شدن یک نیاز برای فرد است. تجربه عشق واقعی در خانواده باعث بهره‌مندی از شادی‌های حقیقی می‌شود که مانع از گرایش به سوی نیازهای کاذب می‌شود. <ref>سعیدی، «بررسی مؤلفه‌های احساس امنیت روانی خانواده‌های ایرانی وآسیب‌شناسی آن درخرده نظام‌های خانواده و فرآیند رشدی فرزندان»، 1399ش، ص211-234.</ref>
			* افزایش اعتماد به نفس
			بالا بودن اعتماد به نفس فرد موجب بهبود زندگی و کاهش آن سبب ایجاد سرخوردگی می‌شود. <ref>«اهمیت خانواده در روان‌شناسی و اسلام»، وب‌سایت دکتر فکر.</ref> والدین نقش اساسی در تربیت فرزندان دارند و اعتماد به نفس نیز هدفی تربیتی محسوب شده و انسان با کسب اعتماد به نفس در مسیر صحیح قرار می گیرد. <ref>مشهدیان و ساجدی، «نقش خانواده بر اعتماد به نفس فرزندان»، 1401ش.</ref>
			* تحقق نیازهای اساسی
			نقش خانواده در تأمین نیازهای اساسی انسان در زندگی بسیار مهم بوده تا آنجا که یک خانوادۀ متحد ، مراقبت و پشتیبانی لازم برای رشد جسمی، عاطفی و فکری هر یک از اعضا را فراهم می‌کند. <ref>حیدری، «10 دلیل اهمیت خانواده و ۹ ویژگی یک خانواده مستحکم»، وب‌سایت بهترین کودک.</ref>
			*پشتیبانی
			خانواده، نظام حمایتی است که انسان تا آخر عمر به آن دسترسی خواهد داشت و همیشه و در هر شرایطی مانند بیماری، ناراحتی، بی‌پولی و دیگر مسائل می توان به حمایت خانواده چشم داشت.<ref>حیدری، «10 دلیل اهمیت خانواده و ۹ ویژگی یک خانواده مستحکم»، وب‌سایت بهترین کودک.
			</ref>

			==اهمیت خانواده در اسلام==
			در قرآن از پیوند زن و مرد با عنوان «میثاق غلیظ» یاد شده است. <ref>سوره نساء، آیه 21.</ref> پژوهشگران، این تعبیر قرآنی را نشانۀ اهمیت فراوان پیوند زناشویی و تشکیل خانواده دانسته‌اند. <ref>مظاهری، «خانواده در اسلام»، وب‌سایت راسخون.</ref> خانواده در آموزه‌های اسلام، محبوب‌ترین بناها دانسته شده که بنیان آن بر الفت و همدلی استوار است. <ref>حسینقلی‌پور و دیگران، «خانواده و اهمیت آن در اسلام»، 1395ش.</ref>
			در آیات قرآن پرداختن به موضوعاتی چون آرامش، پرورش فرزندان، مقابله با انحرافات، حمایت اعضاء خانواده ، مودت و رحمت، پوشش، جلوگیری از تحریکات فردی، سعادت اخروی، کنترل چشم، وجود مجازات، طهارت و آرامش روانی نشان از توجه به خانواده و اعضای آن دارد که در نتیجۀ آن، جامعه‌ رشد خواهد کرد و سلامت روحی و روانی اعضای آن تامین خواهد شد.<ref>مظاهری، «خانواده در اسلام»، وب‌سایت راسخون.</ref>

			==پانویس==
			{{پانویس}}
			==منابع==
			*«اهمیت خانواده در روان‌شناسی و اسلام»، وب سایت دکتر فکر، تاریخ بازدید: 8 فروردین 1402ش.

			*«تعریف خانواده از دیدگاه اسلام»، وب‌سایت مرکز اسلامی امام علی، تاریخ بازدید: 8 فروردین 1402ش.

			*حسن‌زاده، صالح، «عوامل تحکیم خانواده در فرهنگ اسلامی»، پژوهش‌نامه معارف قرآنی (آفاق دین)، دانشگاه علامه طباطبایی، سال چهارم، ش15، 1392ش.

			*حسینقلی‌پور، اصغر و دیگران، «خانواده و اهمیت آن در اسلام»، کنفرانس بین‌المللی علوم رفتاری و مطالعات اجتماعی، 1395ش.

			*حقیقی، ابراهیم، «نقش و اهمیت خانواده»، وبلاگ ابراهیم حقیقی، تاریخ انتشار: 30 بهمن 1399ش.

			*حیدری، میلاد، «10 دلیل اهمیت خانواده و ۹ ویژگی یک خانواده مستحکم»، 1390ش. وب‌سایت یهترین کودک، تاریخ بازدید: 8 فروردین 1402ش.
			*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 8 فروردین 1402ش.
			*زیبایی‌نژاد، محمدرضا، «ریشه‌های تحولات ساختار خانواده در ایران»، ماه‌نامه تخصصی رویش اندیشه، سال دوم، شماره پنجم، فروردین ۱۴۰۱ش.
			*سعیدی، میلاد، «بررسی مؤلفه‌های احساس امنیت روانی خانواده‌های ایرانی وآسیب‌شناسی آن درخرده نظام‌های خانواده و فرآیند رشدی فرزندان»، فصل‌نامه فرهنگ مشاوره و روان درمانی، دانشگاه علامه طباطبائی، سال یازدهم، ش41، بهار1399 ش.
			*مشهدیان، نازنین و ساجدی، فاطمه، «نقش خانواده بر اعتماد به نفس فرزندان»، نخستین کنفرانس ملی مطالعات روان‌شناسی سلامت روان، 1401ش.
			*مظاهری، روح الله، «خانواده در اسلام»، وب‌سایت راسخون، تاریخ انتشار: 22 خرداد 1390ش.

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* انواع خانواده */

2026-05-31T09:22:49Z

انواع خانواده

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۵۲
خط ۷۵:		خط ۷۵:

	== انواع خانواده ==		== انواع خانواده ==
	[[پرونده:376311 308.jpg\|جایگزین= خانواده گسترده - شب یلدا\|بندانگشتی\|تصویری از خانواده گسترده در شب یلدا در سال ۱۴۰۲ش.]]		[[پرونده:376311 308.jpg\|جایگزین= خانواده گسترده - شب یلدا\|بندانگشتی\|تصویری از خانواده گسترده در [[شب یلدا]] در سال ۱۴۰۲ش.]]
	[[خانواده هسته‌ای]] به‌عنوان واحد اولیه خانواده شامل والدین و فرزندان می‌شود و در مقابلِ [[خانواده گسترده]] قرار دارد که گروهی مرکب از سه نسل یا بیشتر است که در یک مسکن یا در کنار هم زندگی می‌کنند.<ref>گیدنز، جامعه‌شناسی، 1381ش، ص426.</ref> علاوه بر این تقسیم که بیشتر بر ساختار نسلی خانواده تأکید دارد در یک تقسیم دیگر خانواده به خانواده [[تک‌همسری]] (یک مرد با یک زن)، خانواده [[چندهمسری مرد\|چندهمسری]] (یک مرد با چند زن) و خانواده حاصل از [[ازدواج موقت]] تقسیم شده است.<ref>سالاری‌فر، خانواده در نگرش اسلام و روان‌شناسی، 1399ش، ص169.</ref>		[[خانواده هسته‌ای]] به‌عنوان واحد اولیه خانواده شامل والدین و فرزندان می‌شود و در مقابلِ [[خانواده گسترده]] قرار دارد که گروهی مرکب از سه نسل یا بیشتر است که در یک مسکن یا در کنار هم زندگی می‌کنند.<ref>گیدنز، جامعه‌شناسی، 1381ش، ص426.</ref> علاوه بر این تقسیم که بیشتر بر ساختار نسلی خانواده تأکید دارد در یک تقسیم دیگر خانواده به خانواده [[تک‌همسری]] (یک مرد با یک زن)، خانواده [[چندهمسری مرد\|چندهمسری]] (یک مرد با چند زن) و خانواده حاصل از [[ازدواج موقت]] تقسیم شده است.<ref>سالاری‌فر، خانواده در نگرش اسلام و روان‌شناسی، 1399ش، ص169.</ref>

علی شاهرودی: /* منابع */

2026-05-15T13:25:12Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۵۵
خط ۲۰۵:		خط ۲۰۵:
	{{انسان}}		{{انسان}}
	{{خانواده}}		{{خانواده}}
			{{آموزش کودک}}

علی شاهرودی: /* منابع */

2026-05-10T09:24:27Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۵۴
خط ۲۰۴:		خط ۲۰۴:

	{{انسان}}		{{انسان}}
			{{خانواده}}

علی شاهرودی: ابرابزار

2026-05-10T09:23:32Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

سلمان قاسمی در ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۸:۵۴

2026-05-07T08:54:34Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۲۴
خط ۱۳۳:		خط ۱۳۳:
	*مینوچین، سالوادور، خانواده و خانواده‌درمانی، ترجمه باقر ثنایی، تهران، بین‌الملل، ۱۳۹۵ش.		*مینوچین، سالوادور، خانواده و خانواده‌درمانی، ترجمه باقر ثنایی، تهران، بین‌الملل، ۱۳۹۵ش.
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}
	ویکی ~~زندگی~~		ویکی ز

	'''خانواده'''؛ کوچک‌ترین واحد اجتماعی نهادینه‌شده در جامعه با ساخت و کارکردهای اساسی.		'''خانواده'''؛ کوچک‌ترین واحد اجتماعی نهادینه‌شده در جامعه با ساخت و کارکردهای اساسی.
خط ۲۰۵:		خط ۲۰۵:
	* مهاجرانی، ندا، «از خانواده هسته ای تا خانواده گسترده»، مجله ویستا، تاریخ بازدید: 10بهمن 1401ش.		* مهاجرانی، ندا، «از خانواده هسته ای تا خانواده گسترده»، مجله ویستا، تاریخ بازدید: 10بهمن 1401ش.
	* معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب سایت واژه یاب، تاریخ بازدید: 19دی 1401ش.		* معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب سایت واژه یاب، تاریخ بازدید: 19دی 1401ش.
	ویکی ~~جنسیت~~		ویکی ج