امان الله فصیحی در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۱۰

2026-05-09T14:10:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۴۰
خط ۱۹:		خط ۱۹:

	==نقش خانوادۀ شهدا در تحقق انقلاب اسلامی==		==نقش خانوادۀ شهدا در تحقق انقلاب اسلامی==
	~~آیت‌الله خامنه‌ای،~~ رهبر جمهوی اسلامی ایران، وقوع حماسه‌های بزرگ و تحقق انقلاب اسلامی را مدیون همت پدرها، مادرها و همسر‌های شهدا دانسته است. <ref> [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=53271 . «به رسم آیه‌ها \| ارزش خانواده شهدا»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> ایمان راسخ و روحیۀ مبارز خانوادۀ شهدا نقش بسزایی در ترغیب فرزندان آنها برای فدا کردن جان خود در راه پیروزی و پایداری انقلاب اسلامی داشته است.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1317777/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8 . غیاثی و حمیدبیگی، «بررسی میزان تأثیر شاخص‌های مدیریت جهادی بنیاد شهید در ارتقای سطح فرهنگی خانواده‌های شهدا»، 1396ش، ص99.]</ref>		[[سید علی خامنه‌ای]]، رهبر جمهوی اسلامی ایران، وقوع حماسه‌های بزرگ و تحقق [[انقلاب اسلامی ایران\|انقلاب اسلامی]] را مدیون همت پدرها، مادرها و همسر‌های شهدا دانسته است. <ref> [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=53271 . «به رسم آیه‌ها \| ارزش خانواده شهدا»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> ایمان راسخ و روحیۀ مبارز خانوادۀ شهدا نقش بسزایی در ترغیب فرزندان آنها برای فدا کردن جان خود در راه پیروزی و پایداری انقلاب اسلامی داشته است.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1317777/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8 . غیاثی و حمیدبیگی، «بررسی میزان تأثیر شاخص‌های مدیریت جهادی بنیاد شهید در ارتقای سطح فرهنگی خانواده‌های شهدا»، 1396ش، ص99.]</ref>

	==رنج‌های خانوادۀ شهدا==		==رنج‌های خانوادۀ شهدا==

افشان بستاکچی: صفحه‌ای تازه حاوی «'''خانواده شهید؛''' بازماندگان انسانی که جان خود را در راه خدا و به‌منظور تحقق آرمان‌ها و ارزش‌های اسلام و انقلاب می‌بخشد. خانوادۀ شهدا، نقش اصلی را در تربیت و ترغیب شهیدان برای مجاهدت در راه خدا داشته‌اند؛ تربیت صحیح توسط والدین بر مب...» ایجاد کرد

2026-04-18T12:49:07Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''خانواده شهید؛'''</big> بازماندگان انسانی که جان خود را در راه خدا و به‌منظور تحقق آرمان‌ها و ارزش‌های اسلام و انقلاب می‌بخشد. خانوادۀ شهدا، نقش اصلی را در تربیت و ترغیب شهیدان برای مجاهدت در راه خدا داشته‌اند؛ تربیت صحیح توسط والدین بر مب...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

<big>'''خانواده شهید؛'''</big> بازماندگان انسانی که جان خود را در راه خدا و به‌منظور تحقق آرمان‌ها و ارزش‌های اسلام و انقلاب می‌بخشد.

خانوادۀ شهدا، نقش اصلی را در تربیت و ترغیب شهیدان برای مجاهدت در راه خدا داشته‌اند؛ تربیت صحیح توسط والدین بر مبنای دستور الهی، مهم‌ترین نقش را در دغدغه‌مندی شهدا نسبت به تحقق آرمان‌های اسلامی در جامعه و مقابله با کفر و استبداد داشته است. خانوادۀ شهدا نقش مهمی در ترویج و تقویت روحیۀ جهاد و شهادت‌طلبی در جامعه دارند. در خانوادۀ شهدا بانوان خصوصاً مادران و همسران شهید بیشترین مسئولیت را در خانواده و جامعه متحمل می‌شوند.
==مفهوم‌شناسی==
شهید به‌معنای کشتۀ بی‌گناه یا کشتۀ راه خدا است. <ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-6 . دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه شهید.]</ref> شهادت به کشته‌شدن در راه خدا گفته می‌شود که در احادیث، بالاترین نیکی و گرامی‌ترین مرگ دانسته ‌شده است. مسلمانی که در جنگ با کافران کشته شود، شهید است. امروزه در فرهنگ ایرانیان به کسانی که در راه دفاع و حفظ دستاورد‌های انقلاب اسلامی در ایران و جهان، جان خود را از دست داده‌اند شهید گفته می‌شود و خانواده و بازماندگان آنها، خانوادۀ شهید نامیده می‌شوند.<ref> [https://fa.wikishia.net/view/%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA . «شهادت»، وب‌سایت ویکی‌شیعه.]</ref>

==دسته‌بندی خانواده‌های شهدا==
در ایران، بیش از 225 هزار خانوادۀ شهید وجود دارد که از هر کدام، یک یا چند نفر به شهادت رسیده است. <ref> [https://www.irna.ir/news/82683874/%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%DB%8C%D8%AB%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%8 . «جدیدترین آمار خانواده‌های شهدا و ایثارگران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> بر اساس چگونگی و زمان شهادت، این خانواده‌‌ها به دسته‌های زیر تقسیم می‌شوند:
# خانواده شهدای انقلاب اسلامی: بازماندگان افرادی که در جریان انقلاب ‌1357ش به رهبری امام خمینی و به‌منظور تحقق آرمان‌ها و ارزش های دینی، مقابل حکومت پهلوی ایستادند و جان خود را نثار کردند.<ref>[https://irdc.ir/fa/news/7912/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-10-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86 . «آشنایی با 10 شهید انقلاب اسلامی در کرمان»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref>
# خانواده شهدای دفاع مقدس: خانواده افرادی که در هشت سال جنگ تحمیلی رژیم بعثی عراق، به‌منظور دفاع از سرزمین ایران و ارزش‌های اسلامی، جان خود را نثار کردند.<ref> [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/08/13/2381578/18-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8% هجده شهید شاخص دانش‌آموز در دفاع مقدس را بشناسید»، خبرگزاری تسنیم.] </ref>
# خانواده شهدای حملات تروریستی: خانواده‌هایی که اعضای خانوادۀ آنها به دست دشمنان نظام جمهوری اسلامی ایران در وقایع گوناگون مانند بمب‌گذاری در حرم امام رضا، <ref> [https://irdc.ir/fa/news/6932/%D9%87%D8%AA%DA%A9-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%B9-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%88% . «هتک حرمت حرم مطهر امام رضا و شهادت زائران توسط منافقین»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref>حمله به حرم شاهچراغ،<ref> [https://www.mehrnews.com/news/5617853/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87%DA%86%D8%B1%D8%A7%D8%BA-%DB%B1%DB%B5%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C% . «حمله تروریستی به زائران شاهچراغ، ۱۵ نفر شهید شدند»، خبرگزاری مهر.]</ref> حمله به مرقد امام خمینی، حمله به مجلس شورای اسلامی<ref> [https://www.irna.ir/news/84357036/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%DB%B9%DB%B6 . «بازخوانی حادثه تروریستی مجلس در سال 96»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> و حتی ترورهای کور خیابانی، به دست منافقین یا گروه‌های تکفیری مانند داعش، کشته شده‌اند.
# خانواده شهدای هسته‌ای: بازماندگان دانشمندان هسته‌ای که در دو دهۀ اخیر به طرق مختلف توسط دشمنان نظام جمهوری اسلامی به‌منظور جلوگیری از پیشرفت‌های علمی و فناوری در ایران، به شهادت رسیدند.<ref> [https://hawzah.net/fa/Occation/View/70133/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%85%D9%86%D8%AF-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 . «شهدای دانشمند هسته‌ای»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
# خانواده شهدای سلامت: خانوادۀ کادر درمان که طی دوران شیوع بیماری کرونا در ایران، به‌منظور خدمت به مردم خصوصاً بیماران کرونایی، جان خود را از دست دادند.<ref> [https://www.farsnews.ir/news/14010329000096/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%DB%B3%DB%B0%DB%B0-%D9%86%D9%81%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B4-%D9%86%D9%8 . اکبری، «یادتان باشد، ایران این ۳۰۰ نفر را فراموش نمی‌کند»، وب‌سایت فارس نیوز.]</ref>
# خانواده شهدای مدافع حرم: بازماندگان مجاهدانی که به‌منظور دفاع از حریم حضرت زینب و حضرت رقیه در خاک سوریه و در جنگ با گروه تروریستی داعش، به شهادت رسیدند.<ref> [https://www.isna.ir/news/95022012343/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A8%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D . «روایت مشاور فرمانده سپاه کربلای مازندران از خان طومان»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
# خانوادۀ شهدای امنیت: خانوادۀ مدافعان امنیت ایران و اصول و ارزش‌های انقلاب اسلامی که به دست آشوبگران و منافقان، به شهادت رسیدند.<ref> [https://www.alef.ir/news/4010703101.html سه روایت از شهدای مدافع امنیت»، وب‌سایت جامعه خبری تحلیلی الف.]</ref>

==نقش خانوادۀ شهدا در مجاهدت شهیدان==
مجاهدت یک شهید، تجلی مجاهدت خانوادۀ او است و سبک زندگی آن خانواده را به مثابه گروه مرجع، بازنمایی می‌کند. در این چارچوب، خانواده‌ شهدا نقش‌های گوناگونی را ایفا کرده‌اند؛ شیوۀ زندگی خانوادۀ شهدا متکی به آموزه‌ها و ارزش‌های اسلامی و قرآنی ‌بوده است. ایمان، صبر، معرفت و روشن‌بینی را از ویژگی‌های خانوادۀ شهدا دانسته‌اند. در الگوی تربیتی خانوادۀ شهدا، صبر مادران و همراهی همسران نقش بیشتری دارد. مادر شهید با صبوری و ایثار، فرزند خود را برای دفاع از کیان اسلام و ارزش‌های اسلامی و مقابله با ظلم و استکبار، آماده می‌کند. مادر شهید در نبود فرزند خود رنج زیادی را متحمل می‌شود، <ref> [https://fa.wikishia.net/view/%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA . «شهادت»، وب‌سایت ویکی‌شیعه؛ وحیدنیا و همکاران، «نقش خانواده در تحقق فرهنگ و سبک زندگی شهدا»، وب‌سایت سیویلیکا.]</ref> اما با اقتدار و صبوری، الگویی برای سایر مادران ‌شده و آنها را به این امر تشویق می‌کند. مادران شهدا از شهادت فرزند خود در راه خدا و آرمان‌های دینی، احساس عزت و افتخار می‌کنند. همچنین وفاداری، ارادۀ محکم و صبوری همسران شهدا موجب می‌شود که آنها پس از شهادت همسر خود، به تربیت فرزندان پرداخته و مسئولیت‌های بیشتری را به عهده بگیرند.<ref> [https://www.mashreghnews.ir/news/1173483/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%85%DA%86%D9%88%D9%86-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D9%86%D8%A8-%D8%B3 . «نقش مادران شهدا در جنگ؛ همچون حضرت زینب»، وب‌سایت مشرق نیوز.]</ref>

==نقش خانوادۀ شهدا در تحقق انقلاب اسلامی==
آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوی اسلامی ایران، وقوع حماسه‌های بزرگ و تحقق انقلاب اسلامی را مدیون همت پدرها، مادرها و همسر‌های شهدا دانسته است. <ref> [https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=53271 . «به رسم آیه‌ها | ارزش خانواده شهدا»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> ایمان راسخ و روحیۀ مبارز خانوادۀ شهدا نقش بسزایی در ترغیب فرزندان آنها برای فدا کردن جان خود در راه پیروزی و پایداری انقلاب اسلامی داشته است.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1317777/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D8%A7%D8%AE%D8%B5-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8 . غیاثی و حمیدبیگی، «بررسی میزان تأثیر شاخص‌های مدیریت جهادی بنیاد شهید در ارتقای سطح فرهنگی خانواده‌های شهدا»، 1396ش، ص99.]</ref>

==رنج‌های خانوادۀ شهدا==
شهادت یکی از اعضای خانواده خصوصاً پدر، در حالات روحی، عاطفی و کیفیت زندگی سایر اعضای خانواده‌ اثرگذار است؛<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1909772/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D9%84%D8% . کریمی طالقانی و سرکسیان، «بررسی مقایسه‌ای کیفیت زندگی مرتبط با سلامت در دو گروه دانشجویان خانواده شهدا و عادی»، 1400ش، ص138.]</ref> همسران شهدا در نبود شوهر، وظایف بیشتری را بر عهده گرفته و نقش محوری را در خانواده ایفا می‌کنند. آنها علاوه بر تحمل خلأ حمایتی و عاطفی همسر خود، وظیفۀ پدر را نیز در خانه بر عهده می‌گیرند. مسئولیت‌های مضاعف، در بسیاری از موارد، سلامت جسم و روان آنها را به خطر می‌اندازد و استرس و اضطراب آنها را می‌افزاید.<ref> [http://imtj.gmu.ac.ir/article-1-1289-fa.pdf . مجاهد و همکاران، «بررسی مقایسه‌اي وضعیت سلامت روانی همسران شهدا و جانبازان شهر زاهدان»، 1390ش، ص43-44.]</ref> همچنین بسیاری از این خانواده‌ها از نظر مالی ضعیف هستند و به‌ویژه در اشتغال و مسکن، نیاز به خدمت بیشتری دارند.<ref> [https://www.irna.ir/news/85094742/%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B6%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%DA . «مشکلات خانواده شهدا فراتر از ضوابط دست‌وپاگیر اداری حل شود»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>

==وظایف جامعه نسبت به خانوادۀ شهدا==
اگرچه رسیدگی به امور خانوادۀ شهدا به‌صورت ساختاری دارای نهاد متولی و قانونی است، اما عموم جامعه در مقابل خانوادۀ شهدا وظایفی برعهده دارند؛<ref> [http://www.imam-khomeini.ir/fa/c78_145105/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8/%D8%A7%DB%8C%D8%AB%D8%A7%D8%B1_%D9%88_%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B3_/%D9%88%D8%B8%DB%8 «وظیفۀ دولت در رسیدگی به خانوادۀ شهدا»، پرتال امام خمینی.]</ref> از جمله این وظایف عبارت‌اند از:
# تکریم و قدر‌دانی از خانوادۀ شهدا و یاری آنها؛
# توجه ویژه به فرزندان شهدا در جامعه مانند فرزندان خود ؛
# پاسداشت آرمان‌هایی که شهیدان به‌خاطر آن، جان خود را نثار کرده‌اند. <ref> [http://imtj.gmu.ac.ir/article-1-1289-fa.pdf . مجاهد و همکاران، «بررسی مقایسه‌اي وضعیت سلامت روانی همسران شهدا و جانبازان شهر زاهدان»، 1390ش، ص43-44.]</ref>
ارائه خدمات مالی، رفاهی و معیشتی به خانوادۀ شهدا، مهم است؛ اما بیش از آن، خانواده شهدا خواستار پاسداشت فرهنگ شهادت و جایگاه اجتماعی شهیدان و آشنایی نسل جوان با ارزش‌های انقلاب اسلامی هستند. <ref> [https://www.sid.ir/paper/968383/fa . هاشمی و سبزیان، «سنجش رضایت‌مندی خانواده شهدای ناجا از خدمات امور ایثارگران براساس مدل بومی»، 1399ش، ص355.]</ref> این مطالبه در صورت تحقق، کارکردهای زیر را به‌دنبال دارد:
# افزایش امنیت ملی؛
# ترویج فرهنگ شهید‌پروری در جامعه؛
# تربیت دینی و انقلابی فرزندان در خانواده؛<ref> [https://civilica.com/doc/1545749/ . رئیس‌زاده و همکاران، «وظیفه جامعه در برابر شهیدان و چگونگی ارج نهادن به مقام شهداء»، وب‌سایت سیویلیکا.] </ref>
# ترویج سبک زندگی اسلامی ـ ایرانی در جامعه.<ref>[https://civilica.com/doc/1545749/ . رئیس‌زاده و همکاران، «وظیفه جامعه در برابر شهیدان و چگونگی ارج نهادن به مقام شهداء»، وب‌سایت سیویلیکا.] </ref>

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* «آشنایی با 10 شهید انقلاب اسلامی در کرمان»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تاریخ درج مطلب: 3 مرداد 1401ش.
* اکبری، عطیه، «یادتان باشد، ایران این ۳۰۰ نفر را فراموش نمی‌کند»، وب‌سایت فارس نیوز، تاریخ درج مطلب: 3 تیر 1401ش.
* «بازخوانی حادثه تروریستی مجلس در سال 96»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ انتشار: 17 خرداد 1400ش.
* «به رسم آیه‌ها | ارزش خانواده شهدا»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: 10 تیر 1402ش.
* «جدیدترین آمار خانواده های شهدا و ایثارگران»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 11 مهر 1396ش.
* «حمله تروریستی به زائران شاهچراغ»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 4 آبان 1401ش.
* «حمله تروریستی به ساختمان مجلس، همکاری رسمی داعش با گروهک منافقین»، وب‌سایت خبر فارس، تاریخ درج مطلب: 18 خرداد 1402ش.
* دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامه، تاریخ بازدید: 21 شهریور 1402ش.
* «روایت مشاور فرمانده سپاه کربلای مازندران از خان طومان»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 20 اردیبهشت 1395ش.
* رئیس‌زاده، مینا و همکاران، «وظیفه جامعه در برابر شهیدان و چگونگی ارج نهادن به مقام شهداء»، وب‌سایت سیویلیکا، تاریخ درج مطلب: 9 آبان 1401ش.
* «شهادت»، وب‌سایت ویکی‌شیعه، تاریخ بازدید: 21 شهریور 1402ش.
* «شهدای دانشمند هسته‌ای»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 7 آذر 1401ش.
* غیاثی، سید جواد و حمیدبیگی، منصور، «بررسی میزان تأثیر شاخص‌های مدیریت جهادی بنیاد شهید در ارتقای سطح فرهنگی خانواده‌های شهدا، مطالعه موردی: منطقه سه شهر مقدس مشهد»، اسلام و مدیریت، شماره 11، 1396ش.
* کریمی طالقانی، ماه‌نساء و سرکسیان، واقیناک، «بررسی مقایسه‌ای کیفیت زندگی مرتبط با سلامت در دو گروه دانشجویان خانواده شهدا و عادی: مطالعه مورد شاهدی استان گلستان»، سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، شماره 4، 1400ش.
* مجاهد، عزیزالله و همکاران، «بررسی مقایسه‌اي وضعیت سلامت روانی همسران شهدا و جانبازان شهر زاهدان»، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گناباد، شماره 3، 1390ش.
* «مشکلات خانواده شهدا فراتر از ضوابط دست‌وپاگیر اداری حل شود»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 7 اردیبهشت 1402ش.
* «نقش مادران شهدا در جنگ؛ همچون حضرت زینب»، وب‌سایت مشرق نیوز، تاریخ درج مطلب: 8 بهمن 1399ش.
* وحیدنیا، فرحناز و همکاران، « نقش خانواده در تحقق فرهنگ و سبک زندگی شهدا»، وب‌سایت سیویلیکا، تاریخ درج مطلب: 1397ش.
* «وظایف ما نسبت به خانوادۀ شهدا و ایثارگران»، پرتال امام خمینی، تاریخ بازدید: 21 شهریور 1402ش.
* «وظیفۀ دولت در رسیدگی به خانوادۀ شهدا»، پرتال رسمی امام خمینی، تاریخ بازدید: 23 شهریور 1402ش.
* هاشمی،صدیقه‌سادات و سبزیان، محمد، «سنجش رضایت‌مندی خانواده شهدای ناجا از خدمات امور ایثارگران براساس مدل بومی»، پژوهش‌های انتظامی و اجتماعی زنان و خانواده، شماره 2، 1399ش.
* «هتک حرمت حرم مطهر امام رضا و شهادت زائران توسط منافقین»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تاریخ انتشار: 30 خرداد 1400ش.
* «۱۸ شهید شاخص دانش‌آموز در دفاع مقدس را بشناسید»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 13 آبان 1399ش.
* «۳ روایت از شهدای مدافع امنیت»، وب‌سایت جامعه خبری تحلیلی الف، تاریخ درج مطلب: 3 مهر 1401ش.

خانواده شهید - تاریخچهٔ نسخه‌ها

امان الله فصیحی در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۱۰