خرمن‌کوبی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

امان الله فصیحی: /* خرمن‌کشی */

2026-05-09T14:29:36Z

خرمن‌کشی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۵۹
خط ۷:		خط ۷:
	در گیلان درزها (۲۴ مشت برنج) را روی چهارپایه بلندی که «کندوج» نامیده می‌شود، انبار می‌کنند تا در زمان موعد، خرمن‌کوبی شوند.<ref>سادات اشکوری، «گذری در شالیزارهای گیلان»، ۱۳۵۱ش، ص۴۲.</ref> در الاشت، غلات را روی درخت یا نفار قرار می‌دهند تا زمان خرمن‌کوبی آن‌ها فرا رسد.<ref>پهلوان، فرهنگ عامه الاشت، ۱۳۸۵ش، ص۱۹۴.</ref> برخی، خوشه‌های گندم را روی زمین خرمن‌جا، انبار کرده و روی هم تلنبار می‌کنند. خوشه‌ها به صورت عمودی روی زمین قرار می‌گیرند.<ref>عزیزی، تاریخ و فرهنگ شهربابک، ۱۳۸۳ش، ص۴۱۲.</ref> مردم ایل پاپی (از کوچ‌نشینان شمال غربی ایران) خوشه‌های گندم را دایره‌ای شکل می‌چینند. آن‌ها انتهای ساقه را درون دایره و خوشه‌ها را به سمت خارج قرار می‌دهند.<ref>فیلبرگ، ایل پاپی، ۱۳۶۹ش، ص۱۴۷.</ref>		در گیلان درزها (۲۴ مشت برنج) را روی چهارپایه بلندی که «کندوج» نامیده می‌شود، انبار می‌کنند تا در زمان موعد، خرمن‌کوبی شوند.<ref>سادات اشکوری، «گذری در شالیزارهای گیلان»، ۱۳۵۱ش، ص۴۲.</ref> در الاشت، غلات را روی درخت یا نفار قرار می‌دهند تا زمان خرمن‌کوبی آن‌ها فرا رسد.<ref>پهلوان، فرهنگ عامه الاشت، ۱۳۸۵ش، ص۱۹۴.</ref> برخی، خوشه‌های گندم را روی زمین خرمن‌جا، انبار کرده و روی هم تلنبار می‌کنند. خوشه‌ها به صورت عمودی روی زمین قرار می‌گیرند.<ref>عزیزی، تاریخ و فرهنگ شهربابک، ۱۳۸۳ش، ص۴۱۲.</ref> مردم ایل پاپی (از کوچ‌نشینان شمال غربی ایران) خوشه‌های گندم را دایره‌ای شکل می‌چینند. آن‌ها انتهای ساقه را درون دایره و خوشه‌ها را به سمت خارج قرار می‌دهند.<ref>فیلبرگ، ایل پاپی، ۱۳۶۹ش، ص۱۴۷.</ref>
	==خرمن‌کشی==		==خرمن‌کشی==
	زمانی که گندم‌ها خشک می‌شوند، زمان تقسیم و وزن‌کشی آن‌ها شده که به آن خرمن‌کشی می‌گویند. مردم تایباد و باخرز، با حضور روحانی محل، خرمن‌کشی را انجام می‌دهند. او با تلاوت قرآن و دعا خرمن‌کشی را اغاز می‌کند. ابتدا سهم فقرا و حق الله جدا می‌شود. سپس روی خرمن نمک قرار داده و اسپند دود می‌کنند. شخصی رو به قبله نشسته و گندم‌ها را به صورت الله یک، الله دو و ادامه شمارش، پیمانه می‌کند.<ref>مشایخی، فرهنگ مردم تایباد و باخرز، ۱۳۸۸ش، ص۶۱.</ref>		زمانی که گندم‌ها خشک می‌شوند، زمان تقسیم و وزن‌کشی آن‌ها شده که به آن خرمن‌کشی می‌گویند. مردم [[تایباد]] و باخرز، با حضور روحانی محل، خرمن‌کشی را انجام می‌دهند. او با تلاوت قرآن و دعا خرمن‌کشی را اغاز می‌کند. ابتدا سهم فقرا و حق الله جدا می‌شود. سپس روی خرمن نمک قرار داده و اسپند دود می‌کنند. شخصی رو به قبله نشسته و گندم‌ها را به صورت الله یک، الله دو و ادامه شمارش، پیمانه می‌کند.<ref>مشایخی، فرهنگ مردم تایباد و باخرز، ۱۳۸۸ش، ص۶۱.</ref>
	==مراحل خرمن‌کوبی==		==مراحل خرمن‌کوبی==
	پس از خرمن‌کردن (آماده کردن خوشه‌ها)، خرمن‌کوبی آغاز می‌شود. خرمن‌کوبی در ایران به‌وسیله خرمن‌کوب چوبی،<ref>وولف، صنایع دستی کهن ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۴۵.</ref> چوم کوزل، کوزل کو،<ref>ارشادی، فرهنگ بختیاری، ۱۳۸۸ش، ص۵۶۷.</ref> تاله کش،<ref>آزاده، باورهای مردم شمال فارس، ۱۳۹۰ش، ص۵۲.</ref> گرز خرما ،<ref>وولف، صنایع دستی کهن ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۴۵. </ref> سنگ بزرگ<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیره کیش، ۱۳۸۷ش، ص۱۲۷.</ref> یا به‌وسیله حیوانات بارکش انجام می‌شود. متداول‌ترین وسیله خرمن‌کوبی، چرخ خرمن‌کوب است که با نام‌های چر، چرخ، چان، چوم، بره،<ref>آزاده، باورهای مردم شمال فارس، ۱۳۹۰ش، ص۵۱.</ref> جنجل، چنگل،<ref>وولف، صنایع دستی کهن ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۴۶.</ref> چونه برگ،<ref>رسولی، پژوهشی در فرهنگ مردم پیرسواران، ۱۳۷۸ش، ص۱۳۶.</ref> چپر، بردو<ref>شکورزاده، دروازه‌هزار مثل فارسی و سی‌هزار معادل آن‌ها، ۱۳۸۰ش، ص۵۶۸و۵۷۵.</ref> و گنجین شناخته می‌شود.<ref>عزیزی، تاریخ و فرهنگ شهربابک، ۱۳۸۳ش، ص۴۱۲.</ref> برای خرمن‌کوبی بر روی خوشه‌های غلات خرمن‌شده، دروگر ابتدا خوشه‌ها را دسته‌دسته می‌چیند.<ref>فقیری، گوشه‌هایی از فرهنگ مردم فارس، ۱۳۵۷ش، ص۱۰۹.</ref> چند دسته‌ی کوچک را روی هم جمع کرده و دسته‌های بزرگ‌تری با نام بافه، پشته یا تاچه درست می‌کند.<ref>صفی‌نژاد، مونوگرافی ده طالب‌آباد، ۱۳۴۵ش، ص۲۸۷.</ref> دروگر چند دسته بزرگ را روی هم قرار داده و دسته‌ی بزرگ‌تری با نام پلک یا پر تشکیل می‌دهد.<ref>فقیری، گوشه‌هایی از فرهنگ مردم فارس، ۱۳۵۷ش، ص۱۰۹.</ref> سپس دسته‌ها را درون بافته‌ای از موی بز با نام رخ، ره، شارا یا شرا قرار می‌دهد.<ref>سرلک، آداب و رسوم و فرهنگ عامه ایل بختیاری چهارلنگ، ۱۳۸۵ش، ص۱۸۲.</ref> آنگاه دروگر دسته‌ها را با حیواناتی که به آن‌ها خیز<ref>پورکریم، «ترکمانان دهکده قوشه‌تپه»، ۱۳۴۹ش، ص۴۲.</ref> یا خرگیل<ref>سادات اشکوری، «گذری در شالیزارهای گیلان»، ۱۳۵۱ش، ص۴۲.</ref> بسته شده است به خرمن‌جا (خرمن‌گاه، خربن یا یونگا) می‌برد.<ref>جهانی برزکی، برزک نگین کوهستان، ۱۳۸۵ش، ص۴۷؛ صفی‌نژاد، مونوگرافی ده طالب‌آباد، ۱۳۴۵ش، ص۲۸۶-۲۸۷؛ آل‌احمد، اورازان، ۱۳۵۷ش، ص۶۹.</ref> خرمن‌کوبی در نزدیکی خانه‌ها و شالیزارها نباید انجام شود، زیرا غبار خرمن، برگ درخت‌ها را پژمرده می‌کند.<ref>بیرجندی، معرفت فلاحت، ۱۳۸۷ش، ص۲۹-۳۰.</ref>		پس از خرمن‌کردن (آماده کردن خوشه‌ها)، خرمن‌کوبی آغاز می‌شود. خرمن‌کوبی در ایران به‌وسیله خرمن‌کوب چوبی،<ref>وولف، صنایع دستی کهن ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۴۵.</ref> چوم کوزل، کوزل کو،<ref>ارشادی، فرهنگ بختیاری، ۱۳۸۸ش، ص۵۶۷.</ref> تاله کش،<ref>آزاده، باورهای مردم شمال فارس، ۱۳۹۰ش، ص۵۲.</ref> گرز خرما ،<ref>وولف، صنایع دستی کهن ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۴۵. </ref> سنگ بزرگ<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیره کیش، ۱۳۸۷ش، ص۱۲۷.</ref> یا به‌وسیله حیوانات بارکش انجام می‌شود. متداول‌ترین وسیله خرمن‌کوبی، چرخ خرمن‌کوب است که با نام‌های چر، چرخ، چان، چوم، بره،<ref>آزاده، باورهای مردم شمال فارس، ۱۳۹۰ش، ص۵۱.</ref> جنجل، چنگل،<ref>وولف، صنایع دستی کهن ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۴۶.</ref> چونه برگ،<ref>رسولی، پژوهشی در فرهنگ مردم پیرسواران، ۱۳۷۸ش، ص۱۳۶.</ref> چپر، بردو<ref>شکورزاده، دروازه‌هزار مثل فارسی و سی‌هزار معادل آن‌ها، ۱۳۸۰ش، ص۵۶۸و۵۷۵.</ref> و گنجین شناخته می‌شود.<ref>عزیزی، تاریخ و فرهنگ شهربابک، ۱۳۸۳ش، ص۴۱۲.</ref> برای خرمن‌کوبی بر روی خوشه‌های غلات خرمن‌شده، دروگر ابتدا خوشه‌ها را دسته‌دسته می‌چیند.<ref>فقیری، گوشه‌هایی از فرهنگ مردم فارس، ۱۳۵۷ش، ص۱۰۹.</ref> چند دسته‌ی کوچک را روی هم جمع کرده و دسته‌های بزرگ‌تری با نام بافه، پشته یا تاچه درست می‌کند.<ref>صفی‌نژاد، مونوگرافی ده طالب‌آباد، ۱۳۴۵ش، ص۲۸۷.</ref> دروگر چند دسته بزرگ را روی هم قرار داده و دسته‌ی بزرگ‌تری با نام پلک یا پر تشکیل می‌دهد.<ref>فقیری، گوشه‌هایی از فرهنگ مردم فارس، ۱۳۵۷ش، ص۱۰۹.</ref> سپس دسته‌ها را درون بافته‌ای از موی بز با نام رخ، ره، شارا یا شرا قرار می‌دهد.<ref>سرلک، آداب و رسوم و فرهنگ عامه ایل بختیاری چهارلنگ، ۱۳۸۵ش، ص۱۸۲.</ref> آنگاه دروگر دسته‌ها را با حیواناتی که به آن‌ها خیز<ref>پورکریم، «ترکمانان دهکده قوشه‌تپه»، ۱۳۴۹ش، ص۴۲.</ref> یا خرگیل<ref>سادات اشکوری، «گذری در شالیزارهای گیلان»، ۱۳۵۱ش، ص۴۲.</ref> بسته شده است به خرمن‌جا (خرمن‌گاه، خربن یا یونگا) می‌برد.<ref>جهانی برزکی، برزک نگین کوهستان، ۱۳۸۵ش، ص۴۷؛ صفی‌نژاد، مونوگرافی ده طالب‌آباد، ۱۳۴۵ش، ص۲۸۶-۲۸۷؛ آل‌احمد، اورازان، ۱۳۵۷ش، ص۶۹.</ref> خرمن‌کوبی در نزدیکی خانه‌ها و شالیزارها نباید انجام شود، زیرا غبار خرمن، برگ درخت‌ها را پژمرده می‌کند.<ref>بیرجندی، معرفت فلاحت، ۱۳۸۷ش، ص۲۹-۳۰.</ref>

حانیه کلهر: صفحه‌ای تازه حاوی «'''خرمن‌کوبی'''؛ جدا کردن کاه از غلات درو شده. خَرمَن به توده‌ای از غلات گفته می‌شود که هنوز کوبیده نشده و کاه آن جدا نشده است.[https://www.vajehyab.com/moein/خرمن معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه خرمن.] سنگسری‌ها به خرمن آش،آذرلی، فرهنگ واژگان گو...» ایجاد کرد

2026-04-28T09:31:49Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''خرمن‌کوبی'''</big>؛ جدا کردن کاه از غلات درو شده. خَرمَن به توده‌ای از غلات گفته می‌شود که هنوز کوبیده نشده و کاه آن جدا نشده است.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/خرمن معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه خرمن.]</ref> سنگسری‌ها به خرمن آش،<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گو...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

<big>'''خرمن‌کوبی'''</big>؛ جدا کردن کاه از غلات درو شده.

خَرمَن به توده‌ای از غلات گفته می‌شود که هنوز کوبیده نشده و کاه آن جدا نشده است.<ref>[https://www.vajehyab.com/moein/خرمن معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه خرمن.]</ref> سنگسری‌ها به خرمن آش،<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گویش‌های ایران، ۱۳۸۷ش، ص۵.</ref> لاری‌ها بوفه،<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گویش‌های ایران، ۱۳۸۷ش، ص۶۱. </ref> بویراحمدی‌ها جخون<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گویش‌های ایران، ۱۳۸۷ش، ص۱۲۷.</ref> و کردها جوخین می‌گویند.<ref>آذرلی، فرهنگ واژگان گویش‌های ایران، ۱۳۸۷ش، ص۱۳۳. </ref> به ابزارآلات دستی یا مکانیزه‌ای که غلات را کوبیده تا کاه آن‌ها جدا شود، خَرمَن‌کوب می‌گویند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/خرمن+کوب دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه خرمن‌کوب.]</ref> نقش‌ونگار ظروف حفاری شده مربوط به دوره پیش از تاریخ، وجود خرمن و خرمن‌کوبی و رقص‌ها و آیین‌های مربوط به آن را نشان می‌دهند.<ref>میرشکرایی، مهر و داغ بر خرمن و دام، ۱۳۷۸ش، ص۲۴؛ محمدی، جشن‌های ایران باستان، ۱۳۸۰ش، ص۱۱۷.</ref>
==خرمن‌گاه==
خرمن‌گاه به زمینی گفته می‌شود که خرمن‌کوبی در آن انجام می‌شود. خرمن‌گاه زمین صاف و مسطح<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیره کیش، ۱۳۸۷ش، ص۱۲۷.</ref> و عاری از هرگونه آلودگی است.<ref>سالاری، فرهنگ مردم کوه‌پایه ساوه، ۱۳۷۹ش، ص۹۵.</ref> زمین با کاه و گل اندود می‌شود و با سنگ مدور غلتان<ref>وولف، صنایع دستی کهن ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۴۵.</ref> یا به روش پامال کردن، کوبیده‌ شده و با ماله صاف می‌شود.<ref>دیگار، فنون کوچ‌نشینان بختیاری، ۱۳۶۶ش، ص۱۱۹.</ref>
==انبار کردن خرمن‌ها==
در گیلان درزها (۲۴ مشت برنج) را روی چهارپایه بلندی که «کندوج» نامیده می‌شود، انبار می‌کنند تا در زمان موعد، خرمن‌کوبی شوند.<ref>سادات اشکوری، «گذری در شالیزارهای گیلان»، ۱۳۵۱ش، ص۴۲.</ref> در الاشت، غلات را روی درخت یا نفار قرار می‌دهند تا زمان خرمن‌کوبی آن‌ها فرا رسد.<ref>پهلوان، فرهنگ عامه الاشت، ۱۳۸۵ش، ص۱۹۴.</ref> برخی، خوشه‌های گندم را روی زمین خرمن‌جا، انبار کرده و روی هم تلنبار می‌کنند. خوشه‌ها به صورت عمودی روی زمین قرار می‌گیرند.<ref>عزیزی، تاریخ و فرهنگ شهربابک، ۱۳۸۳ش، ص۴۱۲.</ref> مردم ایل پاپی (از کوچ‌نشینان شمال غربی ایران) خوشه‌های گندم را دایره‌ای شکل می‌چینند. آن‌ها انتهای ساقه را درون دایره و خوشه‌ها را به سمت خارج قرار می‌دهند.<ref>فیلبرگ، ایل پاپی، ۱۳۶۹ش، ص۱۴۷.</ref>
==خرمن‌کشی==
زمانی که گندم‌ها خشک می‌شوند، زمان تقسیم و وزن‌کشی آن‌ها شده که به آن خرمن‌کشی می‌گویند. مردم تایباد و باخرز، با حضور روحانی محل، خرمن‌کشی را انجام می‌دهند. او با تلاوت قرآن و دعا خرمن‌کشی را اغاز می‌کند. ابتدا سهم فقرا و حق الله جدا می‌شود. سپس روی خرمن نمک قرار داده و اسپند دود می‌کنند. شخصی رو به قبله نشسته و گندم‌ها را به صورت الله یک، الله دو و ادامه شمارش، پیمانه می‌کند.<ref>مشایخی، فرهنگ مردم تایباد و باخرز، ۱۳۸۸ش، ص۶۱.</ref>
==مراحل خرمن‌کوبی==
پس از خرمن‌کردن (آماده کردن خوشه‌ها)، خرمن‌کوبی آغاز می‌شود. خرمن‌کوبی در ایران به‌وسیله خرمن‌کوب چوبی،<ref>وولف، صنایع دستی کهن ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۴۵.</ref> چوم کوزل، کوزل کو،<ref>ارشادی، فرهنگ بختیاری، ۱۳۸۸ش، ص۵۶۷.</ref> تاله کش،<ref>آزاده، باورهای مردم شمال فارس، ۱۳۹۰ش، ص۵۲.</ref> گرز خرما ،<ref>وولف، صنایع دستی کهن ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۴۵. </ref> سنگ بزرگ<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیره کیش، ۱۳۸۷ش، ص۱۲۷.</ref> یا به‌وسیله حیوانات بارکش انجام می‌شود. متداول‌ترین وسیله خرمن‌کوبی، چرخ خرمن‌کوب است که با نام‌های چر، چرخ، چان، چوم، بره،<ref>آزاده، باورهای مردم شمال فارس، ۱۳۹۰ش، ص۵۱.</ref> جنجل، چنگل،<ref>وولف، صنایع دستی کهن ایران، ۱۳۸۸ش، ص۲۴۶.</ref> چونه برگ،<ref>رسولی، پژوهشی در فرهنگ مردم پیرسواران، ۱۳۷۸ش، ص۱۳۶.</ref> چپر، بردو<ref>شکورزاده، دروازه‌هزار مثل فارسی و سی‌هزار معادل آن‌ها، ۱۳۸۰ش، ص۵۶۸و۵۷۵.</ref> و گنجین شناخته می‌شود.<ref>عزیزی، تاریخ و فرهنگ شهربابک، ۱۳۸۳ش، ص۴۱۲.</ref> برای خرمن‌کوبی بر روی خوشه‌های غلات خرمن‌شده، دروگر ابتدا خوشه‌ها را دسته‌دسته می‌چیند.<ref>فقیری، گوشه‌هایی از فرهنگ مردم فارس، ۱۳۵۷ش، ص۱۰۹.</ref> چند دسته‌ی کوچک را روی هم جمع کرده و دسته‌های بزرگ‌تری با نام بافه، پشته یا تاچه درست می‌کند.<ref>صفی‌نژاد، مونوگرافی ده طالب‌آباد، ۱۳۴۵ش، ص۲۸۷.</ref> دروگر چند دسته بزرگ را روی هم قرار داده و دسته‌ی بزرگ‌تری با نام پلک یا پر تشکیل می‌دهد.<ref>فقیری، گوشه‌هایی از فرهنگ مردم فارس، ۱۳۵۷ش، ص۱۰۹.</ref> سپس دسته‌ها را درون بافته‌ای از موی بز با نام رخ، ره، شارا یا شرا قرار می‌دهد.<ref>سرلک، آداب و رسوم و فرهنگ عامه ایل بختیاری چهارلنگ، ۱۳۸۵ش، ص۱۸۲.</ref> آنگاه دروگر دسته‌ها را با حیواناتی که به آن‌ها خیز<ref>پورکریم، «ترکمانان دهکده قوشه‌تپه»، ۱۳۴۹ش، ص۴۲.</ref> یا خرگیل<ref>سادات اشکوری، «گذری در شالیزارهای گیلان»، ۱۳۵۱ش، ص۴۲.</ref> بسته شده است به خرمن‌جا (خرمن‌گاه، خربن یا یونگا) می‌برد.<ref>جهانی برزکی، برزک نگین کوهستان، ۱۳۸۵ش، ص۴۷؛ صفی‌نژاد، مونوگرافی ده طالب‌آباد، ۱۳۴۵ش، ص۲۸۶-۲۸۷؛ آل‌احمد، اورازان، ۱۳۵۷ش، ص۶۹.</ref> خرمن‌کوبی در نزدیکی خانه‌ها و شالیزارها نباید انجام شود، زیرا غبار خرمن، برگ درخت‌ها را پژمرده می‌کند.<ref>بیرجندی، معرفت فلاحت، ۱۳۸۷ش، ص۲۹-۳۰.</ref>
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* آذرلی، غلام‌رضا، فرهنگ واژگان گویش‌های ایران، تهران، بلخ، ۱۳۸۷ش.
* آزاده، باورهای مردم شمال فارس، شیراز، سیوند، ۱۳۹۰ش.
* آل‌احمد، جلال، اورازان، تهران، [بی‌نا]، ۱۳۵۷ش.
* ارشادی، عیدی‌محمد، فرهنگ بختیاری، تهران، آرون، ‍۱۳۸۸ش.
* بیرجندی، عبدالعلی، معرفت فلاحت، به‌تحقیق ایرج افشار، تهران، میراث مکتوب، ۱۳۸۷ش.
* پورکریم، هوشنگ، «ترکمانان دهکده قوشه‌تپه»، هنر و مردم، تهران، شماره ۹۱، ۱۳۴۹ش.
* پهلوان، کیوان، فرهنگ عامه الاشت، تهران، آرون، ۱۳۸۵ش.
* جهانی برزکی، زهرا، برزک نگین کوهستان، کاشان، مرنجاب، ۱۳۸۵ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۰ خرداد ۱۴۰۱ش.
* دیگار، ژان‌پیر، فنون کوچ‌نشینان بختیاری، به‌ترجمه اصغر کریمی، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۶۶ش.
* رسولی، غلام‌حسن، پژوهشی در فرهنگ مردم پیرسواران، تهران، بلخ ۱۳۷۸ش.
* سادات اشکوری، کاظم، «گذری در شالیزارهای گیلان»، هنر و مردم، تهران، شماره ۲۶، ۱۳۵۱ش.
* سالاری، عبدالله، فرهنگ مردم کوه‌پایه ساوه، تهران، میراث فرهنگی کشور، ۱۳۷۹ش.
* سرلک، رضا، آداب و رسوم و فرهنگ عامه ایل بختیاری چهارلنگ، تهران، طهوری، ۱۳۸۵ش.
* شکورزاده، ابراهیم، دروازه‌هزار مثل فارسی و سی‌هزار معادل آن‌ها، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۸۰ش.
* صفی‌نژاد، جواد، مونوگرافی ده طالب‌آباد، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۴۵ش.
* عزیزی، منصور، تاریخ و فرهنگ شهربابک، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۸۳ش.
* فقیری، ابوالقاسم، گوشه‌هایی از فرهنگ مردم فارس، شیراز، [بی‌نا]، ۱۳۵۷ش.
* فیلبرگ،‌ ک. گ.، ایل پاپی، به‌ترجمه اصغر کریمی، تهران، فرهنگ‌سرا، ۱۳۶۹ش.
* محمدی، حسین، جشن‌های ایران باستان، تهران، جهاد دانشگاهی، ۱۳۸۰ش.
* مختارپور، رجب‌علی، دو سال با بومیان جزیره کیش، تهران، ورجاوند، ۱۳۸۷ش.
* مشایخی، محمدجواد، فرهنگ مردم تایباد و باخرز، مشهد، محقق، ۱۳۸۸ش.
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۰ خرداد ۱۴۰۱ش.
* میرشکرایی،‌ محمد، مهر و داغ بر خرمن و دام، تهران، سازمان میراث فرهنگی ایران، ۱۳۷۸ش.
* وولف، هانس ا.، صنایع دستی کهن ایران، به‌ترجمه سیروس ابراهیم‌زاده، تهران، علمی و فرهنگی، ۱۳۸۸.