https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C 2026-06-07T17:55:35Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.44.2 https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C&diff=49225&oldid=prev 2026-05-30T10:31:49Z

<p>حمید گلزار صفحهٔ <a href="/w/index.php?title=%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="خلیل الله خلیلی (صفحه وجود ندارد)">خلیل الله خلیلی</a> را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به <a href="/wiki/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C" title="خلیل‌الله خلیلی">خلیل‌الله خلیلی</a> منتقل کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۰۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div> </td></tr></table>

حمید گلزار https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%AE%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C&diff=44293&oldid=prev 2026-05-10T10:22:58Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{درشت|&#039;&#039;&#039;خلیل‌الله خلیلی،&#039;&#039;&#039;}} شاعر و سیاست‌مدار معاصر افغانستان. خلیل‌الله خلیلی، مشهورترین شاعر معاصر <a href="/w/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="افغانستان (صفحه وجود ندارد)">افغانستان</a> است. در اشعار خلیلی، مضامین مرتبط با بیداری اسلامی و پایداری، مانند آرمان <a href="/w/index.php?title=%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="فلسطین (صفحه وجود ندارد)">فلسطین</a>، انترناسیونالیسم اسلامی، <a href="/w/index.php?title=%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="آزادی‌خواهی (صفحه وجود ندارد)">آزادی‌خواهی</a>...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{درشت|&#039;&#039;&#039;خلیل‌الله خلیلی،&#039;&#039;&#039;}} شاعر و سیاست‌مدار معاصر افغانستان.<br /> <br /> خلیل‌الله خلیلی، مشهورترین شاعر معاصر [[افغانستان]] است. در اشعار خلیلی، مضامین مرتبط با بیداری اسلامی و پایداری، مانند آرمان [[فلسطین]]، انترناسیونالیسم اسلامی، [[آزادی‌خواهی]]، استعمارستیزی و دعوت [[مسلمانان]] به اتحاد و پرهیز از تفرقه از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.<br /> <br /> == کودکی و نوجوانی ==<br /> خلیل‌الله خلیلی در ۱۲۸۶ش در «باغ شهرآراء»، از مناطق «کابل» پایتخت [[افغانستان]] به دنیا آمد.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/13910309000785/خاکسپاری-شاعر-نام‌آور-افغانستان-در-کنار-مقبره-سیدجمال‌الدین-اسدآبادی- «خاکسپاری شاعر نام‌آور افغانستان در کنار مقبرۀ سیدجمال‌الدین اسدآبادی»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt; پدر وی معروف به «مستوفی الممالک»، در دوران حکومت «حبیب‌اللّه خان» چندین سال «نایب سالار نظامی» بود. خلیل‌اللّه تا سال پنجم دبستان در [[کابل]] تحصیل کرد. در یازده‌سالگی، پدر وی به‌دستور «امان‌اللّه خان» به قتل رسید و خلیل‌اللّه در دوازده‌سالگی، به قلعهٔ صدق‌آباد که متعلق به دایی وی «عبدالرحیم خان» بود، تبعید شد و دو سال در تبعید به سر برد. خلیلی تحصیلات خود را به‌صورت غیررسمی ادامه داد و [[زبان عربی]]، فقه، تفسیر، ادبیات، منطق و حدیث را به‌صورت پراکنده آموخت. وی شعر و ادب فارسی را از «ملک‌الشعرای بی‌تاب» (شاعر، ادیب و صوفی مشهور افغانستان) آموخت و پس از آن، برای امرار معاش چند سالی در مکتب‌خانهٔ «میر بَچَه‌کُوت» کابل تدریس کرد.&lt;ref&gt;[https://rch.ac.ir/article/Details/8767 ظهوری حسینی، «خلیلی خلیل‌الله» دانشنامۀ جهان اسلام.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جوانی ==<br /> خلیل‌الله خلیلی در جوانی به سیاست روی آورد و در دورهٔ «امان‌اللّه خان»، حسابدار وزارت مالیه شد و همچنین در مقام منشی مخصوص آن وزارت، کار کرد. خلیلی مدتی در شغل حسابدار ولایت بلخ فعالیت کرد و در ۱۳۰۷ش، بعد از کناره‌گیری امان‌اللّه خان از قدرت، در دوران حکومت کوتاه «حبیب‌الله کلکانی»، همچنان حسابدار و نیز والی (استاندار) ولایت بلخ بود. در دوران حکومت «محمدنادر شاه»، خلیلی به شغل معلمی روی آورد و چندبار زندانی شد. در زمان سلطنت «محمدظاهر شاه» مورد توجه قرار گرفت و سیزده سال در دفتر صدراعظم، خدمت کرد. در ۱۳۲۴ش به‌دلیل مخالفت با شاهزاده «کِنِر» یک‌سال‌ونیم در [[کابل]]، زندانی شد. وی سپس، به‌عنوان تبعیدی به قندهار رفت و یک‌سال‌ونیم در کارخانهٔ قند آن‌جا به‌کار پرداخت و پس از مدتی، در دورهٔ نخست‌وزیری «شاه محمودخان»، به کابل برگشت و نیابت (جانشینی) دانشگاه کابل را به‌عهده گرفت.&lt;ref&gt;[https://rch.ac.ir/article/Details/8767 ظهوری حسینی، «خلیلی خلیل‌الله» دانشنامۀ جهان اسلام.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == مسئولیت‌ها و فعالیت‌ها ==<br /> # سردبیری در کابینهٔ «شاه محمودخان» در ۱۳۲۸ش؛<br /> # وزیر مطبوعات در کابینهٔ شاه محمودخان از ۱۳۳۱ تا ۱۳۳۲ش؛<br /> # منشی دارالانشای مجلس عالی وزیران برای مدتی؛<br /> # مشاور مطبوعاتی ظاهرشاه، با رتبهٔ وزیر در ۱۳۳۲ش؛<br /> # نمایندگی مجلس در دورهٔ نخست‌وزیری «محمدیوسف» از ۱۳۴۲ تا۱۳۴۴ش؛<br /> # عضو کمیسیون مشورتی دربارهٔ متن قانون اساسی جدید در اواخر ۱۳۴۲ش؛<br /> # رهبری تشکل سیاسی و ضدکمونیستی «جبههٔ ملی» در دههٔ چهل هجری شمسی؛<br /> # تأسیس حزب وحدت ملی که به حزب «زرنگار» معروف شده بود؛<br /> # عضویت در مجلس شورای ملی (وُلِسی جِرگَه) در ۱۳۴۴ش؛<br /> # سفیر در کشورهای عربستان سعودی و [[عراق]] و سفیر «آکردیته» (سفیر سیار) در [[سوریه]]، اردن، [[کویت]]، [[قطر]]، ابوظبی و بحرین.&lt;ref&gt;[https://rch.ac.ir/article/Details/8767 ظهوری حسینی، «خلیلی خلیل‌الله» دانشنامۀ جهان اسلام.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == مهاجرت ==<br /> پس از کودتای کمونیستی ۷ ثور ([[اردیبهشت]]) ۱۳۵۷ش و سپس اشغال رسمی [[افغانستان]] به‌دست اتحاد جماهیر شوروی در ۶ دی ۱۳۵۸ش، خلیلی نیز مانند گروه‌های زیادی از مردم افغانستان آواره شد و مدتی در «نیوجرسی» آمریکا اقامت کرد. وی در اواخر عمر به «پیشاور» و «اسلام‌آباد» در [[پاکستان]] رفت و در آنجا با مجاهدان افغانستانی همراه شد و برای آزادی کشور فعالیت کرد.&lt;ref&gt;[https://rch.ac.ir/article/Details/8767 ظهوری حسینی، «خلیلی خلیل‌الله» دانشنامۀ جهان اسلام.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سیرهٔ عملی و اخلاقی ==<br /> خلیل‌الله خلیلی متدین و آزادی‌خواه بود و به پیشگامان نهضت‌های دینی و آزادی‌خواه شرق مانند «سیدجمال‌الدین اسدآبادی» و «محمد اقبال لاهوری» علاقه‌مند بود و در اشعار خود تلاش‌های آنان در بیداری [[مسلمانان]] را می‌ستود. او دوست‌دار تجدد در زندگی مردم و حکومت افغانستان بود.&lt;ref&gt;[https://rch.ac.ir/article/Details/8767 ظهوری حسینی، «خلیلی خلیل‌الله» دانشنامۀ جهان اسلام.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == اثرپذیری ==<br /> خلیلی از قصیده‌سرایان خراسانی به‌ویژه «فرخی سیستانی»، «منوچهری دامغانی» و «مسعود سعد سلمان» تأثیر زیادی پذیرفت و از میان شاعران متأخر و از نظر محتوایی تحت تأثیر «اقبال لاهوری» بود.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/13910213000312/-خلیل‌الله-خلیلی-شاعر-اهل-سنت-افغان-و-ارادتمند-به-امام-رضا-ع-و-امام «خلیل‌الله خلیلی شاعر اهل سنت افغان و ارادتمند به امام رضا و امام خمینی»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == سبک شعری ==<br /> خلیلی بیشتر به سبک خراسانی شعر می‌گفت و گاهی نیز به سبک عراقی گرایش پیدا می‌کرد. شعرهای خلیلی در قالب‌های گوناگون قصیده، غزل، مثنوی، دوبیتی، قطعه، مسدس، مخمس و ترکیب‌بند است.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/13910213000312/-خلیل‌الله-خلیلی-شاعر-اهل-سنت-افغان-و-ارادتمند-به-امام-رضا-ع-و-امام «خلیل‌الله خلیلی شاعر اهل سنت افغان و ارادتمند به امام رضا و امام خمینی»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == جایگاه ادبی ==<br /> === ۱. شاعر ملی افغانستان ===<br /> خلیلی، در قلمرو [[زبان فارسی]] در پنجاه‌سال اخیر، از شاعران طراز اول شعر سنتی محسوب می‌شود و به‌همین دلیل، به «شاعر ملی» و» ملک‌الشعرای» [[افغانستان]] مشهور شده است.&lt;ref&gt;[https://rch.ac.ir/article/Details/8767 ظهوری حسینی، «خلیلی خلیل‌الله» دانشنامۀ جهان اسلام.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲. شاعر بیداری اسلامی و مقاومت ===<br /> خلیلی در سروده‌های خود به مسائل سیاسی، ملی، بین‌المللی و اسلامی به‌ویژه مسئلهٔ فلسطین و مقاومت مردم [[افغانستان]] در برابر شوروی سابق، توجه خاصی داشت و همانند اقبال لاهوری دلیل ضعف [[مسلمانان]] را خودباختگی و عدم اتحاد می‌دانست و آنها را به وحدت و همدلی فرا می‌خواند. از این جهت به شاعر بیداری اسلامی و مقاومت مشهور شده است.&lt;ref&gt;[https://rch.ac.ir/article/Details/8767 ظهوری حسینی، «خلیلی خلیل‌الله» دانشنامۀ جهان اسلام.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == شهرت جهانی ==<br /> اشعار خلیلی در [[ایران]]، [[پاکستان]]، [[هند]]، تاجیکستان، مصر، ایتالیا و فرانسه ترجمه و چاپ شده است. مجموعه‌ای از رباعیات وی را «سید احمدحسین مرونی»، سفیر یمن، به عربی و «علاءالدین حمودی جبّوری» به انگلیسی ترجمه کرده‌اند.&lt;ref&gt;[https://rch.ac.ir/article/Details/8767 ظهوری حسینی، «خلیلی خلیل‌الله» دانشنامۀ جهان اسلام.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == ایران‌دوستی ==<br /> خلیلی [[ایران]] را دوست می‌داشت و با مشاهیر علم و ادب ایرانی هم‌عصر خود، از جمله «علی‌اصغر حکمت»، «[[محمدتقی بها]]ر»، «بدیع‌الزمان فروزانفر»، «حبیب یغمایی» و «رهی معیری»، نامه‌نگاری و مشاعره داشت. او دوبار به ایران سفر کرد و اشعاری در وصف ایران و شهرهای آن سرود.&lt;ref&gt;[https://rch.ac.ir/article/Details/8767 ظهوری حسینی، «خلیلی خلیل‌الله» دانشنامۀ جهان اسلام.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار ==<br /> از وی بیش از ۵۷ اثر در موضوعات عرفان، ادب و تاریخ به‌صورت نظم و نثر و به زبان‌های فارسی و عربی به‌جای مانده است که مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:<br /> # هرات؛<br /> # شرح احوال حکیم سنایی غزنوی؛<br /> # از بلخ تا قونیه؛<br /> # ایاز از نگاه صاحبدلان؛<br /> # از سجاده تا شمشیر؛<br /> # آرامگاه بابُر؛<br /> # بهشتی که در آتش سوخت؛<br /> # پیام سلطان محمود؛<br /> # پیوند دل‌ها؛<br /> # سلطنت غزنویان؛<br /> # از محمود تا محمود؛<br /> # سرود شهیدان؛<br /> # زمرد خونین؛<br /> # لیمگان عیاری از خراسان؛<br /> # ابنبطوطه فی افغانستان؛<br /> # به بارگاه سعدی؛<br /> # غوث الاعظم؛<br /> # قهرمان کوهستان؛<br /> # نمازعاشقان؛<br /> # درویشان چرخان؛<br /> # ترجمه تفسیر مولانا شبیر احمد؛<br /> # پنجشیر و قهرمان مسعود؛<br /> # دیوان خلیلالله خلیلی.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/13910213000312/-خلیل‌الله-خلیلی-شاعر-اهل-سنت-افغان-و-ارادتمند-به-امام-رضا-ع-و-امام «خلیل‌الله خلیلی شاعر اهل سنت افغان و ارادتمند به امام رضا و امام خمینی»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> دیوان خلیل‌الله خلیلی تاکنون در چند نوبت به چاپ رسیده است؛ کامل‌ترین آن دیوان شعرهای وی است که در سال ۱۳۸۵ش با تلاش «محمدکاظم کاظمی» شاعر برجستهٔ افغانستانی در [[ایران]] منتشر شده است.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/13910213000312/-خلیل‌الله-خلیلی-شاعر-اهل-سنت-افغان-و-ارادتمند-به-امام-رضا-ع-و-امام «خلیل‌الله خلیلی شاعر اهل سنت افغان و ارادتمند به امام رضا و امام خمینی»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt; بسیاری از مقالات ادبی، تاریخی، سیاسی و انتقادی وی نیز به‌صورت پراکنده در نشریات [[افغانستان]]، [[ایران]]، [[پاکستان]]، [[ترکیه]]، [[عراق]]، عربستان، کویت، [[سوریه]] و مصر به چاپ رسیده است.&lt;ref&gt;[https://rch.ac.ir/article/Details/8767 ظهوری حسینی، «خلیلی خلیل‌الله» دانشنامۀ جهان اسلام.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == نوآوری ==<br /> خلیل‌الله خلیلی اولین شاعری بود که «شعر نو» را در ۱۳۱۸ق با سرودن شعر «سحر در دامن کوه» وارد [[افغانستان]] کرد و سپس این قالب شعری با تلاش «یوسف آیینه»، «سلمان لایق»، «بارق شفیعی» و «واصف باختری» در این کشور گسترش پیدا کرد.&lt;ref&gt;[http://fa2.ifilmtv.ir/News/Content/68115/اختصاصی--آی-فیلم-2-گرامی-داشت-سی‌-و-چهارمین-سال‌روز-درگذشت--خلیل‌الله-خلیلی-در-کابل?وزیر-پیشین-اطلات-و-فرهنگ-افغانستان «یادبود از سی‌وچهارمین سال‌روز درگذشت خلیل‌الله خلیلی شاعر برجستۀ زبان فارسی در افغانستان»، وب‌سایت آی فیلم 2.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == درون‌مایه‌های شعری ==<br /> === ۱. بیداری اسلامی ===<br /> اتحاد بین‌المللی کشورهای اسلامی (انترناسیونالیسم اسلامی)، بازگشت به خویشتن، انتقاد از سیاست‌پیشگان و دعوت به دانش‌اندوزی و پیشرفت، عمده‌ترین مضامین مرتبط به بیداری اسلامی در اشعار خلیل‌الله خلیلی است.&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1063597/خلیل-الله-خلیلی-شاعر-بیداری-و-پایداری چهرقانی و شفق، «خلیلالله خلیلی؛ شاعر بیداری و پایداری»، مجلۀ ادبیات پارسی معاصر، 1393ش، ص49.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۲. سیاسی و اجتماعی ===<br /> مضامین سیاسی اجتماعی مانند ستایش آزادی و آزادگی، مبارزه با استبداد، انتقاد از بی‌عدالتی‌های اجتماعی و مفاسد اقتصادی، در دیوان وی دیده می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1063597/خلیل-الله-خلیلی-شاعر-بیداری-و-پایداری چهرقانی و شفق، «خلیلالله خلیلی؛ شاعر بیداری و پایداری»، مجلۀ ادبیات پارسی معاصر، 1393ش، ص49.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۳. پایداری ===<br /> خلیل‌الله خلیلی، در دوران اشغال [[افغانستان]] توسط شوروی سابق، از شاعران پیشتاز در عرصهٔ شعر پایداری افغانستان شناخته می‌شود که مضامین نفی سلطه و دخالت بیگانگان، دعوت به اتحاد و مبارزه با تفرقه، ستایش مجاهدان و رزمندگان، بیان مصائب و دشواری‌های جنگ و بیان مشکلات مهاجرت، عمده‌ترین مضامین پایداری در سروده‌های این بخش از زندگی وی است.&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1063597/خلیل-الله-خلیلی-شاعر-بیداری-و-پایداری چهرقانی و شفق، «خلیلالله خلیلی؛ شاعر بیداری و پایداری»، مجلۀ ادبیات پارسی معاصر، 1393ش، ص49.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === ۴. وطن‌دوستی ===<br /> خلیل‌الله خلیلی، به افغانستان عشق می‌ورزید و مفهوم وطن‌دوستی در اشعار وی بسامد فراوانی دارد. برای مثال اوج مضامین وطن‌دوستی در این شعر وی انعکاس پیدا کرده است:&lt;ref&gt;[https://af.shafaqna.com/FA/197919 «14 ثور سالگرد در گذشت شاعر شهیر کشور استاد خلیل‌الله خلیلی»، خبرگزاری شفقنا.]&lt;/ref&gt;<br /> {{آغاز نستعلیق}}<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{ب|داند خدا که بعد خدا می‌پرستمت|هان ای وطن مپرس چرا می‌پرستمت}}<br /> {{ب|ذرات هستیَم ز تو بگرفته است جان|با صدهزار جان همه جا می‌پرستمت}}<br /> {{ب|در نیمه شب که باز کند آسمان درش|با صدهزار دست دعا می‌پرستمت}}<br /> {{ب| با آن همه مصیبت و زندان که دیده‌ام|با گونه‌گونه جور و جفا می‌پرستمت}}<br /> {{ب|ارباب جاه در خور تعظیم نیستند|از یاد قوم برهنه‌پا می‌پرستمت}}<br /> {{ب|در تنگنای زندگی و خوابگاه قبر|در عالم فنا و بقا می‌پرستمت}}<br /> {{ب|هم با صریر خامه و هم با زبان دل|هم آشکار هم به خفا می‌پرستمت}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> {{پایان نستعلیق}}<br /> <br /> == درگذشت ==<br /> خلیلی در ۱۴ [[اردیبهشت]] ۱۳۶۶ش در اسلام‌آباد [[پاکستان]] درگذشت و جسد وی را در گورستان مهاجران افغانستانی مقیم پیشاور دفن کردند و سپس پیکر او در نهم [[خرداد]] ۱۳۹۱ش، بعد از ۲۵ سال به کابل منتقل و در محوطهٔ دانشگاه کابل در کنار قبر «سید جمال‌الدین» به‌خاک سپرده شد.<br /> <br /> == افتخارات ==<br /> === ۱. دریافت نشان‌های مختلف ===<br /> خلیلی در [[افغانستان]] نشان درجه اول «معارف» (آموزش و پرورش) را دریافت کرد و از فرهنگستان فرانسه نیز نشان گرفت. وی عضو نویسندگان بین‌المللی آسیایی و آفریقایی و عضو افتخاری در فرهنگستان تاریخ افغانستان بود.<br /> <br /> === ۲. دعوت در نشست‌های ادبی ===<br /> وی به‌دعوت نهادهای فرهنگی و ادبی کشورهای مختلف برای شرکت در همایش‌های بین‌المللی مربوط به زبان و ادب فارسی سفر می‌کرد.<br /> <br /> == خلیلی از نگاه شاعران و پژوهشگران ایرانی ==<br /> # نوشته‌ها و اشعار زیادی از چهره‌های مطرح ادبی [[ایران]] در تجلیل از وی و در تحلیل و نقد آثار او منتشر شده است که حکایت از تأثیر خلیلی و شناخت جامعهٔ ادبی ایران از او دارد؛<br /> # «سیعد نفیسی» ادیب و پژوهشگر ایرانی بعد از ملاقات با خلیلی در [[افغانستان]]، وی را به اوصاف مردمی و مردانگی، کرامت نفس، دارای قریحهٔ سرشار و روی گشاده، شاعر کم‌نظیر، سخن‌سرای توانا و چیره‌دست توصیف کرده است؛<br /> # «بدیع الزمان فروزانفر» خلیلی را از دانشمندان عصر حاضر می‌داند و معتقد است که استادی و چیره‌زبانی وی در نظم فارسی، به‌روشنی آشکار است.<br /> <br /> == خلیلی و قصیده‌ای برای امام رضا ==<br /> خلیلی در یکی از سفرهای خود به [[ایران]] در سال ۱۳۳۹ش که همزمان با میلاد [[امام رضا]] بود، این قصیده را برای امام هشتم [[شیعیان]] سرود:<br /> {{آغاز نستعلیق}}<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{ب|فرخنده کشوری که تویی شهریار آن|آسوده مردمی که تویی غمگسار آن}}<br /> {{ب|گلزار شرق را نبود تا ابد خزان|ای رحمت خدا! چو تویی نوبهار آن}}<br /> {{ب|رخشنده خاتمی است در انگشت مرتضی|نازد به‌نام تو گهر آبدار آن}}<br /> {{ب| شادم زبخت خویش کز این آستان برم|امروز بر جبین ارادت غبار آن}}<br /> {{ب|تبریک عید مولد فرزند مصطفی|تا صبح حشر بس بودم افتخار آن}}<br /> {{ب|همسایگان کوی رضاییم، ای خدا!|رحمی نما به ما به طفیل جوار آن}}<br /> {{ب|از ما درود باد به این مرجع امید|تا هست چرخ و گردش لیل و نهار آن}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> {{پایان نستعلیق}}<br /> <br /> == خلیلی و قصیده‌ای برای امام خمینی ==<br /> خلیلی قصیده‌ای با عنوان «سرود شهیدان» برای [[امام خمینی]] سروده که در ۱۳۶۴ش در اسلام‌آباد منتشر شده است.<br /> <br /> == راز ماندگاری ==<br /> خلیل‌الله خلیلی از اولین سخن‌سرایانی بود که بعد از تجاوز اتحاد شوروی سابق به [[افغانستان]] در کنار مردم قرار گرفت و با سروده‌های خود با درد و رنج مردم همراهی کرد و از این جهت، در یاد مردم ماندگار شد.<br /> <br /> == پانویس ==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> == منابع ==<br /> * چهرقانی، رضا و شفق، اسماعیل، «خلیلالله خلیلی؛ شاعر بیداری و پایداری»، مجلهٔ ادبیات پارسی معاصر، سال چهارم، شماره ۲، تابستان ۱۳۹۳ش.<br /> * «خاکسپاری شاعر نام‌آور افغانستان در کنار مقبرهٔ سیدجمال‌الدین اسدآبادی»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۹ خرداد ۱۳۹۱ش.<br /> * «خلیل‌الله خلیلی شاعر اهل سنت افغان و ارادتمند به امام رضا و امام خمینی»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.<br /> * ظهوری حسینی، سیدوحید، «خلیلی خلیل‌الله»، دانشنامهٔ جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: ۱۳۹۳ش.<br /> * «یادبود از سی‌وچهارمین سال‌روز درگذشت خلیل‌الله خلیلی شاعر برجستهٔ زبان فارسی در افغانستان»، وب‌سایت آی فیلم ۲، تاریخ درج مطلب: ۲ اردیبهشت ۱۴۰۰ش.<br /> * «۱۴ ثور سالگرد درگذشت شاعر شهیر کشور استاد خلیل‌الله خلیلی»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.</div>

حبیب الله نجفی