افشان بستاکچی: صفحه‌ای تازه حاوی «'''دریاچه زَریبار؛''' بزرگ‌ترین دریاچه و تالاب آب شیرین غرب کشور در مریوان. دریاچه زریبار (زریوار) یکی از تماشایی‌ترین جاذبه‌های دیدنی شهر مریوان در استان کردستان به‌شمار می‌رود. این دریاچه در میان دره‌ای محصور از کوه‌ها و جنگل‌ها...» ایجاد کرد

2026-04-16T14:03:45Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''دریاچه زَریبار؛'''</big> بزرگ‌ترین دریاچه و تالاب آب شیرین غرب کشور در مریوان. دریاچه زریبار (زریوار) یکی از تماشایی‌ترین جاذبه‌های دیدنی شهر مریوان در استان کردستان به‌شمار می‌رود. این دریاچه در میان دره‌ای محصور از کوه‌ها و جنگل‌ها...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

<big>'''دریاچه زَریبار؛'''</big> بزرگ‌ترین دریاچه و تالاب آب شیرین غرب کشور در مریوان.

دریاچه زریبار (زریوار) یکی از تماشایی‌ترین جاذبه‌های دیدنی شهر مریوان در استان [[کردستان]] به‌شمار می‌رود. این دریاچه در میان دره‌ای محصور از کوه‌ها و جنگل‌های [[بلوط]] قرار گرفته است.<ref> [https://irangard.com/mag/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86/ . «دریاچه زریوار یا زریبار کجاست؟ راهنمای سفر به بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان»، وب‌سایت ایرانگرد، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.]</ref> زریبار سر‌‌چشمة رود‌ مریوان یا تازه‌آباد است که با عبور از شهر مریوان به رود سیروان می‌ریزد.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7156-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1/ . «دریاچه زریوار»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 25 شهریور 1401ش.] </ref> آب دریاچه زریبار از چشمه‌های کف آن و بارش‌های جوی تأمین می‌شود و هیچ رودخانه‌ای به این دریاچه نمی‌ریزد.<ref>[https://irangard.com/mag/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86/ . «دریاچه زریوار یا زریبار کجاست؟ راهنمای سفر به بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان»، وب‌سایت ایرانگرد، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.]</ref> این تالاب در سال ۲۰۰۹ به عنوان پناهگاه حیات وحش توسط سازمان محیط زیست ثبت شده است.<ref> [https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/sanandaj/mariwan-and-zrebar-lake-mariwan . «دریاچه زریوار مریوان»، وب‌سایت سفر مارکت، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.]</ref>

==نام‌گذاری==
«زریبار» یا «زریوار»؛ واژه‌‌ای کردی است که متشکل از دو واژه «زری»؛ به‌معنی دریا و‌ «بار»؛ به‌معنی کنار است که در کل معنای دریاچه می‌دهد. برخی معتقدند نام اصلی این دریاچه «زیراو‌بار»؛ به‌معنای آب کف کنار است.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7156-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1/ . «دریاچه زریوار»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 25 شهریور 1401ش.]</ref> برخی دیگر دلیل این نام‌گذاری را چشمه‌های کف دریاچه می‌دانند که آب آن را تأمین می‌کند.<ref> [https://irangard.com/mag/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86/ . «دریاچه زریوار یا زریبار کجاست؟ راهنمای سفر به بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان»، وب‌سایت ایرانگرد، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.]</ref>

==جغرافیا==
# موقعیت جغرافیایی: دریاچه زریبار از جاذبه‌های دیدنی استان [[کردستان]] است که در فاصله سه کیلومتری غرب شهر مریوان و در دره‌ای نسبتاً وسیع قرار دارد.<ref>[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص150.]</ref> این دریاچه در یک فرو‌نشست محلی تشکیل شده که دو طرف غرب و شرق آن به گسل طولی شمال غربی ـ جنوب شرقی این منطقه محدود می‌شود.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7156-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1/ . «دریاچه زریوار»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 25 شهریور 1401ش.] </ref>
# آب‌و‌هوا: دریاچة زریبار در یک منطقة سردسیری با آب‌و‌هوای بسیار معتدل و مرطوب قرار دارد.<ref>[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص151.]</ref>
# پوشش گیاهی: دریاچة زریبار در منطقه‌ای بکر با پوشش گیاهی غنی و متنوع قرار دارد. پوشش اغلب اراضی اطراف دریاچه، پوشیده از جنگل [[بلوط]] و بیشه‌‌زار‌های نیمه انبوه است. <ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7156-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1/ . «دریاچه زریوار»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 25 شهریور 1401ش.] </ref> همچنین گونه‌های جنگلی دیگر مانند: گلابی وحشی، زالزالک و بادام در اطراف این دریاچه یافت می‌شود.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7156-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1/ . «دریاچه زریوار»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 25 شهریور 1401ش.] </ref> در اطراف دریاچه برخی گیاهان خودرو و دارویی مانند: «نی»، «جگن»، «نعناع»، «لویی» و «بارهنگ» نیز یافت می‌شود.<ref>[https://irangard.com/mag/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86/ . «دریاچه زریوار یا زریبار کجاست؟ راهنمای سفر به بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان»، وب‌سایت ایرانگرد، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.]</ref>
# حیات‌وحش: دریاچة زریبار به‌عنوان یک زیست‌بوم طبیعی، مکان مناسبی برای پرورش آبزیان متعدد است.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7156-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1/ . «دریاچه زریوار»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 25 شهریور 1401ش.] </ref> این دریاچه محل زندگی ماهی‌های متنوعی مانند: «عروس‌ماهی»، «سیاهماهی خالدار»، «ماهی کپور» و «میگو»ی آب شیرین است.<ref>[https://irangard.com/mag/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86/ . «دریاچه زریوار یا زریبار کجاست؟ راهنمای سفر به بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان»، وب‌سایت ایرانگرد، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.]</ref> همچنین دریاچة زریبار محل اسکان پرندگان بومی و مهاجری مانند: «حواصیل»، «خوتکا»، «لک‌لک»، «پرستوی دریایی گونه سفید»، «اردک بلوطی»، «اردک سر‌حنایی»، «چنگر»، «کاکایی»، «سنقر» و گونه‌های کمیابی از جمله «کوکوی خالدار» و «سس» است.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7156-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1/ . «دریاچه زریوار»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 25 شهریور 1401ش.] </ref> حیوانات دیگری مانند: «مار قیطانی»، «سگ‌آبی»، «روباه»، «خوک‌وحشی»، «خرگوش»، «گراز» و «گربه وحشی» نیز در این زیست‌بوم طبیعی زندگی می‌کنند. <ref> [https://irangard.com/mag/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86/ . «دریاچه زریوار یا زریبار کجاست؟ راهنمای سفر به بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان»، وب‌سایت ایرانگرد، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.]</ref>

==ویژگی==
دریاچه زریبار [[کردستان]] 4/5 كيلومتر طول و حدود دو كيلومتر عرض دارد.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7156-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1/ . «دریاچه زریوار»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 25 شهریور 1401ش.]</ref> این دریاچه دارای مساحتی حدود ۸۵۰ تا ۹۰۰ هكتار است.<ref> [https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص150].</ref> دریاچه زریبار دارای عمق متوسط 6 متر است.<ref> [https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص150].</ref> از دیگر ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد دریاچه زریبار، جزیره‌های متحرک آن است که در برخی شرایط جوی با جریان آب و باد از کناره‌های دریاچه جدا شده و در وسط دریاچه به چشم می‌خورند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7156-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1/ . «دریاچه زریوار»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 25 شهریور 1401ش.]</ref> در اطراف دریاچة زریبار کوه‌های بلند با دامنه‌هایی سر‌‌سبز و مراتعی زیبا وجود دارند که جلوه‌گاه بی‌نظیری به این منطقه داده است.<ref> [https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص152].</ref> همچنین در لا‌به‌لای کوه‌های مرتفع، جنگل‌های بلوط نیز وجود دارند که تلفیق کوه، جنگل و دریاچه زیست‌بوم مناسبی برای حیوانات فراهم آورده است.<ref> [https://www.karnaval.ir/things-to-do/zrebar-lake-marivan . «دریاچه زریوار مریوان»، وب‌سایت کارناوال، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.]</ref>

==جاذبه‌های گردشگری==
دریاچه زریبار مهم‌‌ترین جاذبة‌ گردشگری و تفریحی شهرستان مریوان است.<ref> [https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/sanandaj/mariwan-and-zrebar-lake-mariwan . «دریاچه زریوار مریوان»، وب‌سایت سفر مارکت، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.]</ref> این دریاچه در میان کوه‌های مرتفع زاگرس با انبوهی از جنگل‌های [[بلوط]] قرار دارد که وجود این ارتفاعات شرایط مناسبی را برای علاقه‌مندان به کوهنوردی فراهم می‌کند. از دیگر جاذبه‌های گردشگری دریاچة زریبار به تفریح‌های آبی مانند: قایق‌سواری (پدالی و موتوری)، اسکی روی آب و ماهی‌‌گیری می‌توان اشاره‌ کرد.<ref> [https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص151.]</ref> همچنین در فصول سرد سال با یخ‌زدن سطح دریاچه، شرایط مناسبی برای علاقه‌مندان به اسکی و اسکیت فراهم می‌شود.<ref> [https://irangard.com/mag/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86/ . «دریاچه زریوار یا زریبار کجاست؟ راهنمای سفر به بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان»، وب‌سایت ایرانگرد، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.]</ref> دریاچة زریبار یکی از بهترین مکان‌‌ها برای علاقه‌مندان به پرنده‌نگری است.<ref> [https://www.karnaval.ir/things-to-do/zrebar-lake-marivan . «دریاچه زریوار مریوان»، وب‌سایت کارناوال، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.]</ref> در اطراف جادة دریاچة زریبار روستا‌های متعددی مانند: «بَردِه‌رَشِه»، «یَنگیجَه»، «كانی‌سِپیكَه»، «پیر‌صفا» و «دره‌تُفی» با جاذبه‌های گردشگری متنوع وجود دارد.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7156-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1/ . «دریاچه زریوار»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 25 شهریور 1401ش.]</ref> همچنین از دیگر جاذبه‌های طبیعی و گردشگری دریاچة زریبار، سر‌سبزی و چشمه‌های آب فراوان در كنار این دریاچه است که زیبایی خاصی را به این منطقه بخشیده است.<ref> [https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص151.]</ref>

==کارکرد==
دریاچة زریبار به‌عنوان یک جاذبة گردشگری تفریحی نقش ‌به‌سزایی در توسعه اقتصادی و شهر مریوان و استان [[کردستان]] دارد.<ref> [https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص151.] </ref> ایجاد امکانات تفریحی و رفاهی مناسب در این منطقه سبب جذب توریست و گردشگر بیشتر و توسعة اقتصادی این منطقه می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص152.] </ref> مردمان بومی با تمرکز بر ارائه خدمات و ایجاد غرفه‌های صنایع‌دستی، غذا‌های محلی و لباس‌های محلی در اطراف دریاچة زریبار، علاوه بر اشتغال‌زایی به ترویج و گسترش فرهنگ این منطقه می‌پردازند که این امر تأثیر به‌سزایی در افزایش کارکرد اقتصادی این مکان خواهد داشت.<ref>[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص153.] </ref>

==خطرات طبیعی و انسانی==
دریاچة زریبار به‌عنوان یک منطقة طبیعی اغلب در معرض خطرات ناشی از فعالیت انسانی و خطرات طبیعی ناگهانی قرار می‌گیرد.<ref> [https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص153.] </ref>
# تخریب مراتع: تخریب جنگل‌ها و مراتع در اطراف این دریاچه، گاهی پوشش گیاهی این منطقه را در معرض خطر قرار می‌دهد.<ref>[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص153.]</ref> در برخی مواقع گردشگران و مردمان بومی با شکستن شاخه درختان موجود در اطراف این دریاچه خسارت‌های جبران ناپذیری را به محیط زیست این منطقه وارد می‌کنند.<ref>[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص153.]</ref>
# زباله‌ها: یکی دیگر از خطراتی که طبیعت بکر دریاچة زریبار را تهدید می‌کند، عدم رعایت پاکیزگی در اطراف دریاچه<ref>[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص152.]</ref> و آب دریاچه است که علاوه بر آلودگی زیست‌بوم جانوران و گیاهان این منطقه، چهرة نا‌مناسبی را به این دریاچه می‌دهد.<ref>[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص153.]</ref>
# شکار: دریاچة زریبار زیستگاه بسیاری از جانوران به‌ویژه آبزیان است. ماهیگیری‌های بی‌رویه و غیر‌قانونی برخی مردمان بومی و گردشگران سبب کاهش گونه‌های مختلف ماهی در این دریاچه شده است.<ref>[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص154.]</ref> همچنین ورود فاضلاب‌های شهری و روستایی به دریاچه زریبار، رشد بی‌رویه [[کشاورزی]] در اطراف دریاچه و ورود کودهای کشاورزی به آن و ساخت‌وسازهای غیرقانونی و عدم رعایت حریم دریاچه نیز از دیگر خطرات زیست محیطی است که سلامت این دریاچه را تهدید می‌کند.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7156-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1/ . «دریاچه زریوار»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 25 شهریور 1401ش.]</ref>

==امکانات رفاهی==
در جوار دریاچه زریبار، مجتمع ساحلی زریوار قرار دارد که دارای امکانات متنوع و متعددی است.<ref> [https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/sanandaj/mariwan-and-zrebar-lake-mariwan . «دریاچه زریوار مریوان»، وب‌سایت سفر مارکت، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.]</ref> از دیگر امکانات رفاهی دریاچة زریبار می‌توان به رستوران، سوپر‌مارکت، پارک و فضای سبز، پارکینگ، سرویس بهداشتی، آلاچیق، شهر‌بازی کودکان، پارک جنگلی، مسجد و بوفه‌های فروش مواد غذایی اشاره کرد.<ref> [https://irangard.com/mag/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86/ . «دریاچه زریوار یا زریبار کجاست؟ راهنمای سفر به بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان»، وب‌سایت ایرانگرد، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.]</ref> همچنین اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی، سوئیت‌های اجاره‌ای، ویلا، هتل و مسافر‌‌خانه از دیگر امکانات رفاهی دریاچة زریبار به‌شمار می‌رود.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7156-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87-%D8%B2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1/ . «دریاچه زریوار»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 25 شهریور 1401ش.]</ref>

==مسیر دسترسی==
برای سفر به دریاچه زریبار لازم است ابتدا به استان [[کردستان]] و شهر سنندج رفته، سپس با عبور از شهرستان مریوان و طی کردن سه کیلومتر مسافت به دریاچة زریبار رسید.<ref> [https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=111315 . فاضل‌نیا و هدایتی، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، 1389ش، ص150.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
* «دریاچه زریوار مریوان»، وب‌سایت سفر مارکت، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.
* «دریاچه زریوار مریوان»، وب‌سایت کارناوال، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.
* «دریاچه زریوار یا زریبار کجاست؟ راهنمای سفر به بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان»، وب‌سایت ایرانگرد، تاریخ بازدید: 6 مرداد 1401ش.
* «دریاچه زریوار»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 25 شهریور 1401ش.
* فاضل‌نیا، غریب و هدایتی، صلاح، «راهبرد‌هاي مناسب براي توسعه گردشگري درياچه زريوار»، جغرافيا و توسعه، شماره 19، 1389ش.

دریاچه زریبار - تاریخچهٔ نسخه‌ها