رنگینک - تاریخچهٔ نسخه‌ها

سیدعلیرضا سیدموسوی در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۱۳

2026-05-09T19:13:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۲:۴۳
خط ۲:		خط ۲:
	{{درشت\|'''رنگینک'''}}؛ نوعی حلوا حاوی آرد و خرما.		{{درشت\|'''رنگینک'''}}؛ نوعی حلوا حاوی آرد و خرما.

	رنگینک نوعی حلواست که با آرد گندم، روغن و خرما تهیه شده و با دارچین و مغز پسته یا گردو تزئین می‌شود. این خوراک سنتی در جنوب ایران، از جمله بوشهر، میناب، بندرعباس، کیش و قشم رواج دارد و به دلیل رنگین بودن تزئیناتش به این نام شناخته شده است. پیشینه رنگینک به دوره قاجار و حتی زمان [[~~شیخ‌~~ بهایی]] بازمی‌گردد و در سفره‌های مهمانی، سفره عقد و مراسم مذهبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. خرما نقش اصلی را در طعم و کیفیت آن دارد و در هر منطقه، نوع خاصی از رطب برای تهیه رنگینک استفاده می‌شود. این خوراک در مناسبت‌هایی مانند رمضان، جشن‌ها و نذری‌ها طبخ می‌شود و علاوه بر جنبه غذایی، جایگاه فرهنگی و نمادین نیز دارد.		رنگینک نوعی حلواست که با آرد گندم، روغن و خرما تهیه شده و با دارچین و مغز پسته یا گردو تزئین می‌شود. این خوراک سنتی در جنوب ایران، از جمله بوشهر، میناب، بندرعباس، کیش و قشم رواج دارد و به دلیل رنگین بودن تزئیناتش به این نام شناخته شده است. پیشینه رنگینک به دوره قاجار و حتی زمان [[شیخ بهایی]] بازمی‌گردد و در سفره‌های مهمانی، سفره عقد و مراسم مذهبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. خرما نقش اصلی را در طعم و کیفیت آن دارد و در هر منطقه، نوع خاصی از رطب برای تهیه رنگینک استفاده می‌شود. این خوراک در مناسبت‌هایی مانند رمضان، جشن‌ها و نذری‌ها طبخ می‌شود و علاوه بر جنبه غذایی، جایگاه فرهنگی و نمادین نیز دارد.

	==معرفی رنگینک==		==معرفی رنگینک==

سیدعلیرضا سیدموسوی در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۱۲

2026-05-09T19:12:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۲:۴۲
خط ۲:		خط ۲:
	{{درشت\|'''رنگینک'''}}؛ نوعی حلوا حاوی آرد و خرما.		{{درشت\|'''رنگینک'''}}؛ نوعی حلوا حاوی آرد و خرما.

	رنگینک نوعی حلواست که با آرد گندم، روغن و خرما تهیه شده و با دارچین و مغز پسته یا گردو تزئین می‌شود. این خوراک سنتی در جنوب ایران، از جمله بوشهر، میناب، بندرعباس، کیش و قشم رواج دارد و به دلیل رنگین بودن تزئیناتش به این نام شناخته شده است. پیشینه رنگینک به دوره قاجار و حتی زمان ~~شیخ‌بهایی~~ بازمی‌گردد و در سفره‌های مهمانی، سفره عقد و مراسم مذهبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. خرما نقش اصلی را در طعم و کیفیت آن دارد و در هر منطقه، نوع خاصی از رطب برای تهیه رنگینک استفاده می‌شود. این خوراک در مناسبت‌هایی مانند رمضان، جشن‌ها و نذری‌ها طبخ می‌شود و علاوه بر جنبه غذایی، جایگاه فرهنگی و نمادین نیز دارد.		رنگینک نوعی حلواست که با آرد گندم، روغن و خرما تهیه شده و با دارچین و مغز پسته یا گردو تزئین می‌شود. این خوراک سنتی در جنوب ایران، از جمله بوشهر، میناب، بندرعباس، کیش و قشم رواج دارد و به دلیل رنگین بودن تزئیناتش به این نام شناخته شده است. پیشینه رنگینک به دوره قاجار و حتی زمان [[شیخ‌ بهایی]] بازمی‌گردد و در سفره‌های مهمانی، سفره عقد و مراسم مذهبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. خرما نقش اصلی را در طعم و کیفیت آن دارد و در هر منطقه، نوع خاصی از رطب برای تهیه رنگینک استفاده می‌شود. این خوراک در مناسبت‌هایی مانند رمضان، جشن‌ها و نذری‌ها طبخ می‌شود و علاوه بر جنبه غذایی، جایگاه فرهنگی و نمادین نیز دارد.

	==معرفی رنگینک==		==معرفی رنگینک==

حانیه کلهر: صفحه‌ای تازه حاوی «رنگینک مجلسی {{درشت|'''رنگینک'''}}؛ نوعی حلوا حاوی آرد و خرما. رنگینک نوعی حلواست که با آرد گندم، روغن و خرما تهیه شده و با دارچین و مغز پسته یا گردو تزئین می‌شود. این خوراک سنتی در جنوب ایران، از...» ایجاد کرد

2026-04-28T13:30:06Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=رنگینک مجلسی|بندانگشتی|رنگینک مجلسی {{درشت|'''رنگینک'''}}؛ نوعی حلوا حاوی آرد و خرما. رنگینک نوعی حلواست که با آرد گندم، روغن و خرما تهیه شده و با دارچین و مغز پسته یا گردو تزئین می‌شود. این خوراک سنتی در جنوب ایران، از...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:رنگیینک.jpg|جایگزین=رنگینک مجلسی|بندانگشتی|رنگینک مجلسی]]
{{درشت|'''رنگینک'''}}؛ نوعی حلوا حاوی آرد و خرما.

رنگینک نوعی حلواست که با آرد گندم، روغن و خرما تهیه شده و با دارچین و مغز پسته یا گردو تزئین می‌شود. این خوراک سنتی در جنوب ایران، از جمله بوشهر، میناب، بندرعباس، کیش و قشم رواج دارد و به دلیل رنگین بودن تزئیناتش به این نام شناخته شده است. پیشینه رنگینک به دوره قاجار و حتی زمان شیخ‌بهایی بازمی‌گردد و در سفره‌های مهمانی، سفره عقد و مراسم مذهبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. خرما نقش اصلی را در طعم و کیفیت آن دارد و در هر منطقه، نوع خاصی از رطب برای تهیه رنگینک استفاده می‌شود. این خوراک در مناسبت‌هایی مانند رمضان، جشن‌ها و نذری‌ها طبخ می‌شود و علاوه بر جنبه غذایی، جایگاه فرهنگی و نمادین نیز دارد.

==معرفی رنگینک==
رنگینک، نوعی [[حلوا]] است که از [[آرد]] گندم، روغن و [[خرما]] تهیه می‌شود.<ref>[https://vajehyab.com/?q=رنگینک&f=amid عمید، فرهنگ فارسی، ذیل واژه رنگینک.]</ref> از [[دارچین]] به‌عنوان چاشنی آن استفاده می‌شود.<ref>[https://vajehyab.com/tehrani/رنگینک لهجه و گویش تهرانی، ذیل واژه رنگینک.]</ref> برخی پژوهشگران معتقدند که رنگینک خوراک ارمنی‌ها است.<ref>ابراهیمی، «بررسی ریشه‌شناختی چند واژه در زبان فارسی»، ۱۳۸۶ش، ص۲۴.</ref> علت نام‌گذاری این غذا به رنگینک به سبب رنگین بودن مواد تزیینی روی آن است.<ref>مظلوم‌زاده، آشپزی در فرهنگ مردم کازرون، ۱۳۸۳ش، ص۲۴.</ref>

==گستره جغرافیایی و نام‌های محلی==
این حلوا در شهرهای فین بندرعباس،<ref>سایه‌بانی، فین بندرعباس، ۱۳۶۹ش، ص۴۲–۴۳.</ref> میناب هرمزگان<ref>سعیدی، فرهنگ مردم میناب، ۱۳۸۶ش، ص۲۵۵.</ref> و جزایر [[کیش]]<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیره کیش، ۱۳۸۷ش، ص۱۱۷.</ref> و [[قشم]]<ref>نوربخش، جزیره قشم و خلیج فارس، ۱۳۶۹ش، ص۴۴۳.</ref> با نام رنگینه شناخته می‌شود. مردم بوشهر به آن حلوای رنگینک می‌گویند که از مشهورترین حلواهای این استان به‌شمار رفته و قرن‌ها است که پخت آن رواج دارد. اهالی بوشهر، معمولاً از رنگینک در کنار خورش قلیه‌ماهی و دم‌پخت میگو به‌عنوان پیش‌غذا استفاده می‌کنند.<ref>غذاهای محلی بوشهر، ۱۳۹۴ش، ص۱۰.</ref>

==پیشینه رنگینک==
[[شیخ بهایی]] (۹۵۳–۱۰۳۰قمری) در زمان شاه‌عباس اول، در داستان موش و گربه به رنگینک مغز گردو اشاره کرده است.<ref>شیخ بهایی، کلیات اشعار و آثار فارسی، ۱۳۵۲ش، ص۱۲۲.</ref> آشپز دربار ناصرالدین شاه برای خوان سیزدهم ۱۲ بشقاب را لازم می‌داند که بشقاب هفتم آن رنگینک است.<ref>آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۴۶–۴۸.</ref> در همان دوره در میان انواع خوراکی‌های موجود در سفره نهار نظام‌السلطنه، رنگینک نیز دیده می‌شد.<ref>نجم‌الدوله، سفرنامه دوم به خوزستان، ۱۳۸۶ش، ص۱۱۵.</ref>

==نقش خرما و انواع آن در طبخ رنگینک==
مردم در برخی از شهرها، رنگینک را با نوع خاصی از رطب تهیه می‌کنند. برخی با رطب [[خوزستان]]، فارس یا [[خرمشهر]] رنگینک طبخ می‌کنند.<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۱۵۵۶.</ref> در بوشهر از رطب کله‌درشت مخصوصاً رطب کبکاب<ref>احمدی ری‌شهری، سنگستان، ۱۳۸۲ش، ص۱۷۳.</ref> و در میناب از رطب نخل زَرَک یا خروک آغایی استفاده می‌کنند.<ref>سعیدی، فرهنگ مردم میناب، ۱۳۸۶ش، ص۲۵۵.</ref>

==زمان و مناسبت‌های مصرف رنگینک==
در جزیره کیش این غذا به دلیل داشتن طبع گرم، غالباً در فصل [[زمستان]] طبخ می‌شود. اما در فصل تابستان (وقت رسیدن رطب) نیز رنگینک طبخ می‌شود.<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیره کیش، ۱۳۸۷ش، ص۱۱۷.</ref> مردم شهر اِوَز در جنوب فارس در اواخر تابستان و اوایل [[پاییز]] که خرمای تازه رسیده است، رنگینک تهیه می‌کنند.<ref>کمالی، «معاش و خوراک در شهر اوز»، ۱۳۸۷ش، ص۴۷۴.</ref> در فین بندرعباس، به‌سبب رسیدن رطب خاصویی و خنیزی در فصل تابستان، رنگینک بسیار رواج دارد.<ref>سایبانی، فین بندرعباس، ۱۳۶۹ش، ص۴۲–۴۳.</ref> مردم از این خوراکی در سحر و [[افطاری|افطار]] [[رمضان|ماه رمضان]] نیز استفاده می‌کنند.

==شیوه پخت رنگینک==
در دوران [[قاجاریه]] برای طبخ رنگینک، هسته [[خرما]] را بیرون می‌آوردند. سپس مغز گردو و قند کوبیده شده میان آن قرار داده و در ظرفی می‌چیدند. آرد را درون روغن سرخ می‌کردند و روی خرماها را با آن می‌پوشاندند. در انتها از مغز [[پسته]]، قند و دارچین، جهت تزیین رنگینک استفاده می‌کردند.<ref>آشپزباشی، سفره اطعمه، ۱۳۵۳ش، ص۴۶–۴۸.</ref>

شیوه تهیه رنگینک در تمام نقاط جنوبی ایران مشابه است. آن‌ها ابتدا هسته خرما را جدا کرده و در اصطلاح «کله‌چین» می‌کنند. داخل خرما را مغز [[بادام]]، پسته یا گردو قرار می‌دهند. سپس خرما را می‌بندند تا شکل ظاهری آن تغییر نکند. در جزیره کیش تکه‌چوب باریکی را از سر خرما وارد می‌کنند تا هسته آن از سر دیگر خارج شود.<ref>مختارپور، دو سال با بومیان جزیره کیش، ۱۳۸۷ش، ص۱۱۷.</ref>

خرماها را در ظرفی چیده و در ظرف دیگری آرد را روی حرارت با روغن بو می‌دهند. سپس روی خرماها را با آرد پوشانده و در انتها روی آرد را با پودر قند یا شکر، دارچین، پودر نارگیل، [[کنجد]]، گل محمدی یا هل تزیین می‌کنند.<ref>دریابندری، کتاب مستطاب آشپزی، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۱۵۵۶–۱۵۵۷؛ حاتمی، غذاهای سنتی کازرون، ۱۳۹۲ش، ص۳۶؛ حمیدی، فرهنگ‌نامه بوشهر، ۱۳۸۰ش، ص۳۴۶.</ref>

==رنگینگ در فرهنگ مردم==
مردم [[کازرون]] در سفره‌های مهمانی، سفره [[هفت‌سین]] و [[سفره عقد]] از رنگینک استفاده می‌کنند. در سفره عقد رنگینک را در کنار چند [[تخم مرغ|تخم‌مرغ]] آب‌پز قرار می‌دهند. روز پس از مراسم عقد، عروس دو تخم‌مرغ آب‌پز را به‌همراه رنگینک به خانه داماد می‌فرستد. داماد این تخم‌مرغ‌ها و نیمی از رنگینک را خورده و دو تخم‌مرغ آب‌پز دیگر و نیم دیگر رنگینک را برای عروس می‌فرستد. دیگران نیز از این رنگینک خورده و معتقدند که باعث بخت‌گشایی و برآورده‌شدن آرزوها می‌شود.<ref>حاتمی، غذاهای سنتی کازرون، ۱۳۹۲ش، ص۳۷.</ref>

مردم در شب [[شهادت]] ائمه به‌ویژه در شب ۲۱ رمضان (شهادت [[امام علی]]) رنگینک [[نذر]] کرده و خیرات می‌کنند.<ref>مظلوم‌زاده، آشپزی در فرهنگ مردم کازرون، ۱۳۸۳ش، ص۲۰۴.</ref> در [[سیرجان]] ۳، ۵ یا ۷ روز پس از تدفین درگذشته، چند نوع خوراکی از جمله رنگینک طبخ می‌کنند.<ref>مؤیدمحسنی، فرهنگ عامیانه سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۲۱۷.</ref> در این شهر از رنگینک در [[سفره نذری|سفره‌های نذری]] نیز استفاده می‌شود.<ref>مؤیدمحسنی، فرهنگ عامیانه سیرجان، ۱۳۸۱ش، ص۴۳۳.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
* آشپزباشی، علی‌اکبر، سفره اطعمه، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۳ش.
* ابراهیمی، قربان‌علی، «بررسی ریشه‌شناختی چند واژه در زبان فارسی»، مطالعات ایرانی، تهران، شماره ۱۱، ۱۳۸۶ش.
* احمدی ری‌شهری، عبدالحسین، سنگستان، شیراز، نوید شیراز، ۱۳۸۲ش.
* حاتمی، حسن، غذاهای سنتی کازرون، شیراز، ایلاف، ۱۳۹۲ش.
* حمیدی، جعفر، فرهنگ‌نامه بوشهر، تهران، انتشارات فرهنگ و ارشاد اسلامی، چ۱، ۱۳۸۰ش.
* دریابندری، نجف، کتاب مستطاب آشپزی، تهران، کارنامه، چ۸، ۱۳۸۴ش.
* سایه‌بانی، احمد، فین بندرعباس، تهران، جداگانه، چ۱، ۱۳۶۹ش.
* سعیدی، سهراب، فرهنگ مردم میناب، تهران، ائلشن، چ۱، ۱۳۸۶ش.
* شیخ بهایی، محمد بن حسین، کلیات اشعار و آثار فارسی، به‌تحقیق غلام‌حسین جواهری، تهران، کتاب‌فروشی محمودی، ۱۳۵۲ش.
* عمید، حسن، فرهنگ فارسی، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲۹ خرداد ۱۴۰۱ش.
* غذاهای محلی بوشهر، ستاد اجرایی خدمات سفر استان بوشهر، بوشهر، [بی‌نا]، ۱۳۹۴ش.
* کمالی، محمدشریف و رزیتا انواری، «معاش و خوراک در شهر اوز»، خوراک و فرهنگ، به‌تحقیق علی‌رضا حسن‌زاده، تهران، ۱۳۸۷ش.
* لهجه و گویش تهرانی، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲۹ خرداد ۱۴۰۱ش.
* مختارپور، رجب‌علی، دو سال با بومیان جزیره کیش، تهران، ورجاوند، چ۱، ۱۳۸۷ش.
* مظلوم‌زاده، محمدمهدی، آشپزی در فرهنگ مردم کازرون، تهران، کازرونیه، چ۱، ۱۳۸۳ش.
* مؤیدمحسنی، مهری، فرهنگ عامیانه سیرجان، کرمان، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۸۱ش.
* نجم‌الدوله، عبدالغفار، سفرنامه دوم به خوزستان، به‌تحقیق احمد کتابی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چ۱، ۱۳۸۶ش.
* نوربخش، حسین، جزیره قشم و خلیج فارس، تهران، امیرکبیر، چ۱، ۱۳۶۹ش.
{{پایان منابع}}