زیارتگاه‌های افغانستان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

امان الله فصیحی: /* تاریخچه و اهمیت زیارتگاه‌ها در افغانستان */

2026-05-22T18:29:18Z

تاریخچه و اهمیت زیارتگاه‌ها در افغانستان

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* زیارتگاه خرقه شریف */

2026-05-22T18:24:12Z

زیارتگاه خرقه شریف

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۵۴
خط ۲۴۱:		خط ۲۴۱:
	خرقهٔ شریف، لباسی منتسب به [[پیامبر اکرم]] است که در حال حاضر در زیارتگاهی در ولایت [[قندهار]] نگه‌داری می‌شود. این لباس مورد احترام مردم بوده و چند زیارتگاه برای آن ساخته شده است.		خرقهٔ شریف، لباسی منتسب به [[پیامبر اکرم]] است که در حال حاضر در زیارتگاهی در ولایت [[قندهار]] نگه‌داری می‌شود. این لباس مورد احترام مردم بوده و چند زیارتگاه برای آن ساخته شده است.

	بر اساس منابع موجود، [[پیامبر ~~اسلام]]~~ وصیت کرده بود که جامهٔ او به اویس قرنی داده شود تا برای امت او دعا کند. پس از وفات اویس، این لباس در غار حرا گذاشته شد. سپس فردی به‌نام دوست‌محمد که فرد صالح و زاهدی بود، جامهٔ پیامبر را به بغداد مرکز حکومت بنی‌عباس منتقل کرد. تیمور گورکانی وقتی بغداد را گرفت، خرقه را به [[سمرقند]]، مرکز حکومت خود برد و برای نگه‌داری آن، [[مسجد]] و گنبدی بنا کرد. پس از مرگ تیمور، خرقهٔ شریفه، به [[بخارا]] منتقل شد. در ۱۰۴۲ش، حاکم بخارا تصمیم گرفت که خرقه را به خُتن، مرکز ترکستان چین ببرد؛ اما دو نفر از صوفیان که با این کار مخالف بودند، لباس را برداشته و به [[بلخ]] بردند. در ۱۰۷۶ش دو صوفی دیگر لباس را برداشته و به‌سمت هندوستان بردند، اما میر یاربیگ، حاکم [[بدخشان]]، آنها را از راه برگرداند و در قلعهٔ «جوزون»، مرکز بدخشان نگه‌داری کرد. در ۱۱۴۶ش، این لباس به‌دستور [[احمدشاه ابدالی]]، به قصد انتقال به قندهار، از بدخشان به [[کابل]] منتقل و به‌مدت ۸ ماه در آن‌جا نگه‌داری شد. در این مدت، افراد زیادی از کابل و اطراف به زیارت خرقه آمدند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/زیارت_خرقه_شریف «زیارت خرقه شریف»، وب‌سایت ویکی شیعه.]</ref> سپس، کاروان خرقه، از مسیر مَیدان وَردَک، [[غزنی]]، مُقُر، قَلَات و شهر صفا در مرداد ۱۱۴۷ش به شهر قندهار رسید.<ref>[https://parstoday.com/dari/radio/uncategorised-i10864 «زیارتگاه خرقه پیامبر در قندهار»، وب‌سایت خبرگزای پارس تودی.]</ref>		بر اساس منابع موجود، پیامبر اکرم وصیت کرده بود که جامهٔ او به اویس قرنی داده شود تا برای امت او دعا کند. پس از وفات اویس، این لباس در غار حرا گذاشته شد. سپس فردی به‌نام دوست‌محمد که فرد صالح و زاهدی بود، جامهٔ پیامبر را به بغداد مرکز حکومت بنی‌عباس منتقل کرد. تیمور گورکانی وقتی بغداد را گرفت، خرقه را به [[سمرقند]]، مرکز حکومت خود برد و برای نگه‌داری آن، [[مسجد]] و گنبدی بنا کرد. پس از مرگ تیمور، خرقهٔ شریفه، به [[بخارا]] منتقل شد. در ۱۰۴۲ش، حاکم بخارا تصمیم گرفت که خرقه را به خُتن، مرکز ترکستان چین ببرد؛ اما دو نفر از صوفیان که با این کار مخالف بودند، لباس را برداشته و به [[بلخ]] بردند. در ۱۰۷۶ش دو صوفی دیگر لباس را برداشته و به‌سمت هندوستان بردند، اما میر یاربیگ، حاکم [[بدخشان]]، آنها را از راه برگرداند و در قلعهٔ «جوزون»، مرکز بدخشان نگه‌داری کرد. در ۱۱۴۶ش، این لباس به‌دستور [[احمدشاه ابدالی]]، به قصد انتقال به قندهار، از بدخشان به [[کابل]] منتقل و به‌مدت ۸ ماه در آن‌جا نگه‌داری شد. در این مدت، افراد زیادی از کابل و اطراف به زیارت خرقه آمدند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/زیارت_خرقه_شریف «زیارت خرقه شریف»، وب‌سایت ویکی شیعه.]</ref> سپس، کاروان خرقه، از مسیر مَیدان وَردَک، [[غزنی]]، مُقُر، قَلَات و شهر صفا در مرداد ۱۱۴۷ش به شهر قندهار رسید.<ref>[https://parstoday.com/dari/radio/uncategorised-i10864 «زیارتگاه خرقه پیامبر در قندهار»، وب‌سایت خبرگزای پارس تودی.]</ref>

	در وصف مشخصات ظاهری خرقه نبوی گفته‌اند که این خرقه، لباسی پشمی و ضخیم از موی نازک و خالص شتر و به رنگ آسمانی است. اندازهٔ خرقهٔ شریف کوتاه‌تر از قامت انسان بنظر می‌آید. جلوی لباس، با رشتهٔ پشمی دوخته شده و آستین‌های آن کوتاه‌تر از خود جامه است. این لباس به‌مرور زمان فرسوده شده است.<ref>[https://parstoday.com/dari/radio/uncategorised-i10864 «زیارتگاه خرقه پیامبر در قندهار»، وب‌سایت خبرگزای پارس تودی.]</ref>		در وصف مشخصات ظاهری خرقه نبوی گفته‌اند که این خرقه، لباسی پشمی و ضخیم از موی نازک و خالص شتر و به رنگ آسمانی است. اندازهٔ خرقهٔ شریف کوتاه‌تر از قامت انسان بنظر می‌آید. جلوی لباس، با رشتهٔ پشمی دوخته شده و آستین‌های آن کوتاه‌تر از خود جامه است. این لباس به‌مرور زمان فرسوده شده است.<ref>[https://parstoday.com/dari/radio/uncategorised-i10864 «زیارتگاه خرقه پیامبر در قندهار»، وب‌سایت خبرگزای پارس تودی.]</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* زیارتگاه خرقه شریف */

2026-05-22T18:23:56Z

زیارتگاه خرقه شریف

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۵۳
خط ۲۳۹:		خط ۲۳۹:

	== زیارتگاه خرقه شریف ==		== زیارتگاه خرقه شریف ==
	خرقهٔ شریف، لباسی منتسب به [[پیامبر ~~اسلام~~]] است که در حال حاضر در زیارتگاهی در ولایت [[قندهار]] نگه‌داری می‌شود. این لباس مورد احترام مردم بوده و چند زیارتگاه برای آن ساخته شده است.		خرقهٔ شریف، لباسی منتسب به [[پیامبر اکرم]] است که در حال حاضر در زیارتگاهی در ولایت [[قندهار]] نگه‌داری می‌شود. این لباس مورد احترام مردم بوده و چند زیارتگاه برای آن ساخته شده است.

	بر اساس منابع موجود، [[پیامبر اسلام]] وصیت کرده بود که جامهٔ او به اویس قرنی داده شود تا برای امت او دعا کند. پس از وفات اویس، این لباس در غار حرا گذاشته شد. سپس فردی به‌نام دوست‌محمد که فرد صالح و زاهدی بود، جامهٔ پیامبر را به بغداد مرکز حکومت بنی‌عباس منتقل کرد. تیمور گورکانی وقتی بغداد را گرفت، خرقه را به [[سمرقند]]، مرکز حکومت خود برد و برای نگه‌داری آن، [[مسجد]] و گنبدی بنا کرد. پس از مرگ تیمور، خرقهٔ شریفه، به [[بخارا]] منتقل شد. در ۱۰۴۲ش، حاکم بخارا تصمیم گرفت که خرقه را به خُتن، مرکز ترکستان چین ببرد؛ اما دو نفر از صوفیان که با این کار مخالف بودند، لباس را برداشته و به [[بلخ]] بردند. در ۱۰۷۶ش دو صوفی دیگر لباس را برداشته و به‌سمت هندوستان بردند، اما میر یاربیگ، حاکم [[بدخشان]]، آنها را از راه برگرداند و در قلعهٔ «جوزون»، مرکز بدخشان نگه‌داری کرد. در ۱۱۴۶ش، این لباس به‌دستور [[احمدشاه ابدالی]]، به قصد انتقال به قندهار، از بدخشان به [[کابل]] منتقل و به‌مدت ۸ ماه در آن‌جا نگه‌داری شد. در این مدت، افراد زیادی از کابل و اطراف به زیارت خرقه آمدند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/زیارت_خرقه_شریف «زیارت خرقه شریف»، وب‌سایت ویکی شیعه.]</ref> سپس، کاروان خرقه، از مسیر مَیدان وَردَک، [[غزنی]]، مُقُر، قَلَات و شهر صفا در مرداد ۱۱۴۷ش به شهر قندهار رسید.<ref>[https://parstoday.com/dari/radio/uncategorised-i10864 «زیارتگاه خرقه پیامبر در قندهار»، وب‌سایت خبرگزای پارس تودی.]</ref>		بر اساس منابع موجود، [[پیامبر اسلام]] وصیت کرده بود که جامهٔ او به اویس قرنی داده شود تا برای امت او دعا کند. پس از وفات اویس، این لباس در غار حرا گذاشته شد. سپس فردی به‌نام دوست‌محمد که فرد صالح و زاهدی بود، جامهٔ پیامبر را به بغداد مرکز حکومت بنی‌عباس منتقل کرد. تیمور گورکانی وقتی بغداد را گرفت، خرقه را به [[سمرقند]]، مرکز حکومت خود برد و برای نگه‌داری آن، [[مسجد]] و گنبدی بنا کرد. پس از مرگ تیمور، خرقهٔ شریفه، به [[بخارا]] منتقل شد. در ۱۰۴۲ش، حاکم بخارا تصمیم گرفت که خرقه را به خُتن، مرکز ترکستان چین ببرد؛ اما دو نفر از صوفیان که با این کار مخالف بودند، لباس را برداشته و به [[بلخ]] بردند. در ۱۰۷۶ش دو صوفی دیگر لباس را برداشته و به‌سمت هندوستان بردند، اما میر یاربیگ، حاکم [[بدخشان]]، آنها را از راه برگرداند و در قلعهٔ «جوزون»، مرکز بدخشان نگه‌داری کرد. در ۱۱۴۶ش، این لباس به‌دستور [[احمدشاه ابدالی]]، به قصد انتقال به قندهار، از بدخشان به [[کابل]] منتقل و به‌مدت ۸ ماه در آن‌جا نگه‌داری شد. در این مدت، افراد زیادی از کابل و اطراف به زیارت خرقه آمدند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/زیارت_خرقه_شریف «زیارت خرقه شریف»، وب‌سایت ویکی شیعه.]</ref> سپس، کاروان خرقه، از مسیر مَیدان وَردَک، [[غزنی]]، مُقُر، قَلَات و شهر صفا در مرداد ۱۱۴۷ش به شهر قندهار رسید.<ref>[https://parstoday.com/dari/radio/uncategorised-i10864 «زیارتگاه خرقه پیامبر در قندهار»، وب‌سایت خبرگزای پارس تودی.]</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* زیارتگاه امام کلان */

2026-05-22T18:23:41Z

زیارتگاه امام کلان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۵۳
خط ۲۲۶:		خط ۲۲۶:

	== زیارتگاه امام کلان ==		== زیارتگاه امام کلان ==
	امام‌کلان در تعبیر مردم سرپل در برابر امام‌خُرد (یحیی بن زید) به‌کار می‌رود که مدفن او در شرق شهر سرپل (دشت اَرغَوی) قرار دارد. یحیی از نظر سِنی از امام‌کلان کوچک‌تر بوده است.<ref>. رهیاب (بلخی)، حسین، «امام کلان»، در دانشنامه هزاره، 1399ش، ج1، ص841.</ref> زیارتگاه امام کلان، بنایی است تاریخی و دینی که در غرب شهر سرپل (مرکز ولایت سرپل) و در منطقه‌ای به‌همین نام قرار دارد. این بنا حدود ۱۲۰۰ متر با مرکز شهر فاصله داشته و محل مراجعهٔ مردم است.<ref>رهیاب (بلخی)، حسین، «امام کلان»، در دانشنامه هزاره، 1399ش، ج1، ص841.</ref>		امام‌کلان در تعبیر مردم سرپل در برابر امام‌خُرد (یحیی بن زید) به‌کار می‌رود که مدفن او در شرق شهر [[سرپل]] (دشت اَرغَوی) قرار دارد. یحیی از نظر سِنی از امام‌کلان کوچک‌تر بوده است.<ref>. رهیاب (بلخی)، حسین، «امام کلان»، در دانشنامه هزاره، 1399ش، ج1، ص841.</ref> زیارتگاه امام کلان، بنایی است تاریخی و دینی که در غرب شهر سرپل (مرکز ولایت سرپل) و در منطقه‌ای به‌همین نام قرار دارد. این بنا حدود ۱۲۰۰ متر با مرکز شهر فاصله داشته و محل مراجعهٔ مردم است.<ref>رهیاب (بلخی)، حسین، «امام کلان»، در دانشنامه هزاره، 1399ش، ج1، ص841.</ref>

	مردم سرپل زیارتگاه امام‌کلان را متعلق به کسی می‌دانند که نامی همانند امام خُرد یعنی «یحیی» داشته اما پسر [[امام باقر\|امام محمدباقر]] بوده است. این در حالی است که منبعی برای اثبات این اعتقاد وجود ندارد. برخی دیگر آن را متعلق به دو نفر به‌نام‌های ابوالفضل و ابراهیم دانسته‌اند که گروهی آن دو را برادران رضاعی یحیی می‌خوانند. برخی دیگر نیز معتقدند آنها از جمله یاران یحیی بوده‌اند که همراه او به سرپل آمده، در نبرد با دشمنان یحیی کشته شده و در محل فعلی دفن شده‌اند. گروهی دیگر این قبر را مربوط به فردی به‌نام سیدمحمد ماهروی جوزجانی می‌دانند که نَسَب او مشخص نیست.<ref>. احمدی‌نژاد، آفتاب جوزجان. 1386ش، ص106.</ref>		مردم سرپل زیارتگاه امام‌کلان را متعلق به کسی می‌دانند که نامی همانند امام خُرد یعنی «یحیی» داشته اما پسر [[امام باقر\|امام محمدباقر]] بوده است. این در حالی است که منبعی برای اثبات این اعتقاد وجود ندارد. برخی دیگر آن را متعلق به دو نفر به‌نام‌های ابوالفضل و ابراهیم دانسته‌اند که گروهی آن دو را برادران رضاعی یحیی می‌خوانند. برخی دیگر نیز معتقدند آنها از جمله یاران یحیی بوده‌اند که همراه او به سرپل آمده، در نبرد با دشمنان یحیی کشته شده و در محل فعلی دفن شده‌اند. گروهی دیگر این قبر را مربوط به فردی به‌نام سیدمحمد ماهروی جوزجانی می‌دانند که نَسَب او مشخص نیست.<ref>. احمدی‌نژاد، آفتاب جوزجان. 1386ش، ص106.</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* آیین‌ها و آداب زیارتگاه امام‌صاحب */

2026-05-22T18:22:50Z

آیین‌ها و آداب زیارتگاه امام‌صاحب

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۵۲
خط ۱۴۰:		خط ۱۴۰:

	===آیین‌ها و آداب زیارتگاه امام‌صاحب===		===آیین‌ها و آداب زیارتگاه امام‌صاحب===
	متولی بارگاه امام‌صاحب وزارت ارشاد، حج و اوقاف افغانستان است که زیر نظر تعدادی از بزرگان محل به امور حضرت امام و موقوفات آن رسیدگی می‌کند. مراکز دینی در افغانستان از جمله حضرت امام‌صاحب از نمادهای دینی مشترک بین مذاهب مختلف اسلامی در کشور است. با توجه به اعتقاد و احترام ویژهٔ مردم افغانستان به [[اهل‌بیت]] [[پیامبر ~~اسلام~~]]، همهٔ مردم افغانستان و به‌خصوص اهل‌سنت توجه ویژه‌ای به این زیارتگاه دارند. ادارهٔ امور، تولیت، حفاظت و مراقبت از آن مکان نیز در دست اهل سنت است.<ref>محمود، «امام صاحب»، وبلاگ افغانستان فردا.</ref>		متولی بارگاه امام‌صاحب وزارت ارشاد، حج و اوقاف افغانستان است که زیر نظر تعدادی از بزرگان محل به امور حضرت امام و موقوفات آن رسیدگی می‌کند. مراکز دینی در افغانستان از جمله حضرت امام‌صاحب از نمادهای دینی مشترک بین مذاهب مختلف اسلامی در کشور است. با توجه به اعتقاد و احترام ویژهٔ مردم افغانستان به [[اهل‌بیت]] [[پیامبر اکرم]]، همهٔ مردم افغانستان و به‌خصوص اهل‌سنت توجه ویژه‌ای به این زیارتگاه دارند. ادارهٔ امور، تولیت، حفاظت و مراقبت از آن مکان نیز در دست اهل سنت است.<ref>محمود، «امام صاحب»، وبلاگ افغانستان فردا.</ref>

	این زیارتگاه امروزه امکانات و تسهیلات خوبی برای زائران دارد. این بارگاه دارای [[چشمه]]، نمازخانه و چندین اتاق است که زائرین و متولیان از آنها استفاده می‌کنند.<ref>. محمود، «امام صاحب»، وبلاگ افغانستان فردا.</ref> زائران ابتدا کنار چشمهٔ قتور بلوغ، [[وضو]] می‌گیرند و سپس اولین قبر موجود در بارگاه را که به دوست دوم امام شهرت دارد زیارت کرده و سپس نزد قبر بابه قشقار (دوست اول امام) رفته و دعا می‌کنند. زائر سپس به بارگاه امام مشرف شده و به دعا و زیارت می‌پردازد.<ref>محمود، «امام صاحب»، وبلاگ افغانستان فردا.</ref>[[پرونده:5573480219_29681a5452_z_d.jpg\|alt=زیارتگاه امام صاحب\|بندانگشتی\|علم در صحن زیارتگاه امام‌صاحب]]علم امام‌صاحب چوب بسیار بلندی است که در صحن مرقد قرار دارد. در آخر سال با بستن پارچه‌های سبزرنگ دست‌دوزی شده آن را تزیین می‌کنند.<ref>محمود، «امام صاحب»، وبلاگ افغانستان فردا.</ref> در روز دهم حمل/[[فروردین]] علم زیارتگاه با مشارکت مقامات محلی و زائران برافراشته شده و چهل روز جشن در شهر برگزار می‌شود. برافراشتن علم با سخنرانی مقامات و بزرگان حاضر و میان هلهله و فریاد مردم آغاز می‌شود. لحظهٔ برافراشته‌شدن علم، با دعا و خواستن حاجات از صاحب علم (امام حسین) همراه است. در مراسم برگزاری میله/جشن، مردم سعی می‌کنند پارچه‌هایی را به قصد تبرک به علم ببندند.<ref>گروتس باخ، جغرافیای شهری در افغانستان، 1368ش. ص101؛ ادریسی، نزهة المشتاق فی اختراق الآفاق، 1409ق. ج1، ص483؛ شمس بخارائی، تاریخ بخارا، خوقند و کاشغر، 1377ش، ص233.</ref>		این زیارتگاه امروزه امکانات و تسهیلات خوبی برای زائران دارد. این بارگاه دارای [[چشمه]]، نمازخانه و چندین اتاق است که زائرین و متولیان از آنها استفاده می‌کنند.<ref>. محمود، «امام صاحب»، وبلاگ افغانستان فردا.</ref> زائران ابتدا کنار چشمهٔ قتور بلوغ، [[وضو]] می‌گیرند و سپس اولین قبر موجود در بارگاه را که به دوست دوم امام شهرت دارد زیارت کرده و سپس نزد قبر بابه قشقار (دوست اول امام) رفته و دعا می‌کنند. زائر سپس به بارگاه امام مشرف شده و به دعا و زیارت می‌پردازد.<ref>محمود، «امام صاحب»، وبلاگ افغانستان فردا.</ref>[[پرونده:5573480219_29681a5452_z_d.jpg\|alt=زیارتگاه امام صاحب\|بندانگشتی\|علم در صحن زیارتگاه امام‌صاحب]]علم امام‌صاحب چوب بسیار بلندی است که در صحن مرقد قرار دارد. در آخر سال با بستن پارچه‌های سبزرنگ دست‌دوزی شده آن را تزیین می‌کنند.<ref>محمود، «امام صاحب»، وبلاگ افغانستان فردا.</ref> در روز دهم حمل/[[فروردین]] علم زیارتگاه با مشارکت مقامات محلی و زائران برافراشته شده و چهل روز جشن در شهر برگزار می‌شود. برافراشتن علم با سخنرانی مقامات و بزرگان حاضر و میان هلهله و فریاد مردم آغاز می‌شود. لحظهٔ برافراشته‌شدن علم، با دعا و خواستن حاجات از صاحب علم (امام حسین) همراه است. در مراسم برگزاری میله/جشن، مردم سعی می‌کنند پارچه‌هایی را به قصد تبرک به علم ببندند.<ref>گروتس باخ، جغرافیای شهری در افغانستان، 1368ش. ص101؛ ادریسی، نزهة المشتاق فی اختراق الآفاق، 1409ق. ج1، ص483؛ شمس بخارائی، تاریخ بخارا، خوقند و کاشغر، 1377ش، ص233.</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* روضه سخی در آثار هنری و ادبی */

2026-05-22T18:22:07Z

روضه سخی در آثار هنری و ادبی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۵۲
خط ۹۰:		خط ۹۰:
	{{آغاز نستعلیق}}		{{آغاز نستعلیق}}
	{{شعر\|نستعلیق}}		{{شعر\|نستعلیق}}
	{{ب\|گویند که مرتضی علی در نجف است\|در بلخ بیا ببین چه بیت‌الشرف است}}		{{ب\|گویند که مرتضی علی در نجف است\|در [[بلخ]] بیا ببین چه بیت‌الشرف است}}
	{{ب\|جامی نه عدن گوی و نه بین‌الجبلین\|خورشید یکی و نور او هر طرف است}}		{{ب\|جامی نه عدن گوی و نه بین‌الجبلین\|خورشید یکی و نور او هر طرف است}}
	{{پایان شعر}}		{{پایان شعر}}

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* زیارتگاه سخی در کابل */

2026-05-22T18:20:43Z

زیارتگاه سخی در کابل

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۵۰
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	زیارتگاه سخی در منطقهٔ کارته‌سخی کابل و دامنهٔ کوه علی‌آباد است.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/زیارتگاه-سخی/ زیارتگاه سخی»، آبادیس.]</ref> در فرهنگ مردم افغانستان، حضرت علی با لقب سخی شناخته می‌شود که گویای گشاده‌دستی فراوان آن امام است. این زیارتگاه را نیز به‌دلیل انتساب آن به امام علی، زیارت سخی نامیده‌اند.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/سید_علی_احمد_حجت_کابلی?hilight=سخی «سید علی‌احمد حجت کابلی»، ویکی فقه.]</ref>		زیارتگاه سخی در منطقهٔ کارته‌سخی کابل و دامنهٔ کوه علی‌آباد است.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/زیارتگاه-سخی/ زیارتگاه سخی»، آبادیس.]</ref> در فرهنگ مردم افغانستان، حضرت علی با لقب سخی شناخته می‌شود که گویای گشاده‌دستی فراوان آن امام است. این زیارتگاه را نیز به‌دلیل انتساب آن به امام علی، زیارت سخی نامیده‌اند.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/سید_علی_احمد_حجت_کابلی?hilight=سخی «سید علی‌احمد حجت کابلی»، ویکی فقه.]</ref>

	قدمت این مکان به دوران [[احمدشاه ابدالی]] بازمی‌گردد. طبق دستور احمدشاه، خرقهٔ منتسب به [[~~حضرت محمد\|~~پیامبر ~~اسلام~~]] را از فیض‌آباد [[بدخشان]] به قندهار آوردند.<ref>[https://maskanyab.af/ziarat-e-sakhi-kabul/ Ziarat-e Sakhi (Shrine place) -Kabul Afghanistan", maskanyab.]</ref> صوفیانِ حامل خرقه، مدتی در کارته‌سخی کابل استراحت کردند. صوفیان دو شب متوالی حضرت علی را در خواب دیدند که در این مکان، شمشیر را بر سنگی گذاشته و [[نماز]] می‌خواند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/12/03/661089/روایت-نگاری-خبرنگار-تسنیم-از-زیارتگاه-معروف-سخی-در-کابل روایت‌نگاری خبرنگار تسنیم از زیارتگاه معروف «سخی» در کابل»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> پس از بازگویی این خواب برای شاه، او دستور می‌دهد که در این منطقه زیارتگاهی بسازند که زیارت سخی [[شاه مردان]] نامیده شد.<ref>"[https://maskanyab.af/ziarat-e-sakhi-kabul/ Ziarat-e Sakhi (Shrine place) -Kabul Afghanistan", maskanyab.]</ref> آن سنگ نیز که در دیوار شمالی زیارتگاه قرار دارد<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/87449/نگاهی-به-تاریخچه-زیارتگاه-سخی-در-کابل-عکس هاشمی، «نگاهی به تاریخچه زیارتگاه سخی در کابل+عکس»، شهرآرا نیوز.]</ref> سنگ ذوالفقار نام گرفته است.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref> در منابع، سال انتقال خرقه ۱۱۸۰ق و ۱۱۸۲ق آمده است و مدتی که خرقه در محل زیارت سخی کنونی نگهداری شده از ۸ ماه تا ۴۰ روز ذکر شده است.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref>		قدمت این مکان به دوران [[احمدشاه ابدالی]] بازمی‌گردد. طبق دستور احمدشاه، خرقهٔ منتسب به [[پیامبر اکرم]] را از فیض‌آباد [[بدخشان]] به قندهار آوردند.<ref>[https://maskanyab.af/ziarat-e-sakhi-kabul/ Ziarat-e Sakhi (Shrine place) -Kabul Afghanistan", maskanyab.]</ref> صوفیانِ حامل خرقه، مدتی در کارته‌سخی کابل استراحت کردند. صوفیان دو شب متوالی حضرت علی را در خواب دیدند که در این مکان، شمشیر را بر سنگی گذاشته و [[نماز]] می‌خواند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/12/03/661089/روایت-نگاری-خبرنگار-تسنیم-از-زیارتگاه-معروف-سخی-در-کابل روایت‌نگاری خبرنگار تسنیم از زیارتگاه معروف «سخی» در کابل»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> پس از بازگویی این خواب برای شاه، او دستور می‌دهد که در این منطقه زیارتگاهی بسازند که زیارت سخی [[شاه مردان]] نامیده شد.<ref>"[https://maskanyab.af/ziarat-e-sakhi-kabul/ Ziarat-e Sakhi (Shrine place) -Kabul Afghanistan", maskanyab.]</ref> آن سنگ نیز که در دیوار شمالی زیارتگاه قرار دارد<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/87449/نگاهی-به-تاریخچه-زیارتگاه-سخی-در-کابل-عکس هاشمی، «نگاهی به تاریخچه زیارتگاه سخی در کابل+عکس»، شهرآرا نیوز.]</ref> سنگ ذوالفقار نام گرفته است.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref> در منابع، سال انتقال خرقه ۱۱۸۰ق و ۱۱۸۲ق آمده است و مدتی که خرقه در محل زیارت سخی کنونی نگهداری شده از ۸ ماه تا ۴۰ روز ذکر شده است.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref>

	زیارت سخی، امروزه از غرب با [[تحصیلات عالی افغانستان\|دانشگاه کابل]]، بیمارستان علی‌آباد و حسینیهٔ عرفان و از جنوب با مسجد امام علی همسایگی دارد. در ضلع غربی و جنوبی زیارتگاه نیز قبرستان است.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref> بیرون محوطه، در تپهٔ سلام، [[مسجد]] و [[مدرسه\|مدرسهٔ]] محمدیه قرار دارد که توسط [[سید سرور واعظ\|سید سرور واعظ بهسودی]] ساخته شده است.<ref>بختیاری، شیعیان افغانستان، 1385ش، ص385.</ref>		زیارت سخی، امروزه از غرب با [[تحصیلات عالی افغانستان\|دانشگاه کابل]]، بیمارستان علی‌آباد و حسینیهٔ عرفان و از جنوب با مسجد امام علی همسایگی دارد. در ضلع غربی و جنوبی زیارتگاه نیز قبرستان است.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref> بیرون محوطه، در تپهٔ سلام، [[مسجد]] و [[مدرسه\|مدرسهٔ]] محمدیه قرار دارد که توسط [[سید سرور واعظ\|سید سرور واعظ بهسودی]] ساخته شده است.<ref>بختیاری، شیعیان افغانستان، 1385ش، ص385.</ref>

حبیب الله نجفی: صفحه‌ای تازه حاوی «{{درشت|'''زیارتگاه‌های افغانستان؛'''}} مکان‌های مقدس و مورد احترام مردم در افغانستان. زیارتگاه‌های افغانستان به‌عنوان مکان‌های مقدس و نمادین، جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ و سبک زندگی مردم این سرزمین دارد و علاوه‌بر محل نیایش و توسل، کانو...» ایجاد کرد

2026-05-16T13:57:45Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{درشت|'''زیارتگاه‌های افغانستان؛'''}} مکان‌های مقدس و مورد احترام مردم در افغانستان. زیارتگاه‌های افغانستان به‌عنوان مکان‌های مقدس و نمادین، جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ و سبک زندگی مردم این سرزمین دارد و علاوه‌بر محل نیایش و توسل، کانو...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۵۹
خط ۱:		خط ۱:
	{{درشت\|'''زیارتگاه‌های افغانستان؛'''}} مکان‌های مقدس و مورد احترام مردم در افغانستان.		{{درشت\|'''زیارتگاه‌های افغانستان؛'''}} مکان‌های مقدس و مورد احترام مردم در افغانستان.

	زیارتگاه‌های افغانستان به‌عنوان مکان‌های مقدس و نمادین، جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ و [[سبک زندگی]] مردم این سرزمین دارد و علاوه‌بر محل [[نیایش]] و [[توسل]]، کانون گردهمایی‌های اجتماعی و فرهنگی هستند. معماری اصیل اسلامی و تزئینات هنری زیارت‌گاه‌های افغانستان، بازتابی از هنر و [[ایمان]] مردم این دیار است. همچنین برپایی آیین‌های [[عزاداری]] و [[جشن\|جشن‌های]] مذهبی در این زیارت‌گاه‌ها نشان‌دهندهٔ پیوند عمیق [[دین]] و [[زندگی]] روزمره مردم [[افغانستان]] است. برخی از این زیارتگاه‌ها، مانند خرقهٔ شریف در [[قندهار]] و زیارت منسوب به [[امام علی]] در [[~~مزارشریف~~\|مزار شریف]] علاوه‌بر جنبهٔ مذهبی، به نمادهای ملی و تاریخی تبدیل شده‌اند. از حیث اجتماعی، حضور زائرانی از سراسر کشور در این مکان‌ها، همبستگی اجتماعی و وحدت فرهنگی را تقویت می‌کند. زیارتگاه‌ها همچنین نقش آموزشی داشته و گاه محل [[آموزش علوم دینی در افغانستان\|تدریس علوم دینی]] و نشر معارف اسلامی هستند.		زیارتگاه‌های افغانستان به‌عنوان مکان‌های مقدس و نمادین، جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ و [[سبک زندگی]] مردم این سرزمین دارد و علاوه‌بر محل [[نیایش]] و [[توسل]]، کانون گردهمایی‌های اجتماعی و فرهنگی هستند. معماری اصیل اسلامی و تزئینات هنری زیارت‌گاه‌های افغانستان، بازتابی از هنر و [[ایمان]] مردم این دیار است. همچنین برپایی آیین‌های [[عزاداری]] و [[جشن\|جشن‌های]] مذهبی در این زیارت‌گاه‌ها نشان‌دهندهٔ پیوند عمیق [[دین]] و [[زندگی]] روزمره مردم [[افغانستان]] است. برخی از این زیارتگاه‌ها، مانند خرقهٔ شریف در [[قندهار]] و زیارت منسوب به [[امام علی]] در [[بلخ\|مزار شریف]] علاوه‌بر جنبهٔ مذهبی، به نمادهای ملی و تاریخی تبدیل شده‌اند. از حیث اجتماعی، حضور زائرانی از سراسر کشور در این مکان‌ها، همبستگی اجتماعی و وحدت فرهنگی را تقویت می‌کند. زیارتگاه‌ها همچنین نقش آموزشی داشته و گاه محل [[آموزش علوم دینی در افغانستان\|تدریس علوم دینی]] و نشر معارف اسلامی هستند.

	== تاریخچه و اهمیت زیارتگاه‌ها در افغانستان ==		== تاریخچه و اهمیت زیارتگاه‌ها در افغانستان ==
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	مساحت این بنای مذهبی، در حدود ۱۰۰۰۰ مترمربع بوده و دارای سه راه خروجی و یک حیاط بزرگ است.<ref>[https://maskanyab.af/ziarat-e-sakhi-kabul/ Ziarat-e Sakhi (Shrine place) -Kabul Afghanistan", maskanyab.]</ref> حرم با کاشی‌های لعاب‌دار به سبک ایرانی نئوصفوی تزئین شده است.<ref>[https://www.wikiwand.com/en/Sakhi_Shrine "Sakhi Shrine", wikiwand.]</ref> بنای زیارتگاه متشکل از دو اتاق متصل بوده و هر اتاق دارای گنبد نقره است.<ref>خامه‌یار، آثار منسوب به پیامبر خدا در افغانستان، 1392ش، ص53.</ref>		مساحت این بنای مذهبی، در حدود ۱۰۰۰۰ مترمربع بوده و دارای سه راه خروجی و یک حیاط بزرگ است.<ref>[https://maskanyab.af/ziarat-e-sakhi-kabul/ Ziarat-e Sakhi (Shrine place) -Kabul Afghanistan", maskanyab.]</ref> حرم با کاشی‌های لعاب‌دار به سبک ایرانی نئوصفوی تزئین شده است.<ref>[https://www.wikiwand.com/en/Sakhi_Shrine "Sakhi Shrine", wikiwand.]</ref> بنای زیارتگاه متشکل از دو اتاق متصل بوده و هر اتاق دارای گنبد نقره است.<ref>خامه‌یار، آثار منسوب به پیامبر خدا در افغانستان، 1392ش، ص53.</ref>

	داخل زیارتگاه، کتیبه‌ای قرار دارد که تاریخچهٔ زیارتگاه در آن نوشته شده است.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref> در قبرستانِ مجاور زیارتگاه، افرادی همچون سید علی‌احمد حجت، حیات بیگم مادر [[امان‌الله]] خان، سید سرور واعظ بهسودی و برخی شهدای دوران کمونیست‌ها و حملات انتحاری مدفون هستند.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref>		داخل زیارتگاه، کتیبه‌ای قرار دارد که تاریخچهٔ زیارتگاه در آن نوشته شده است.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref> در قبرستانِ مجاور زیارتگاه، افرادی همچون سید علی‌احمد حجت، حیات بیگم مادر [[امان الله\|امان‌الله]] خان، سید سرور واعظ بهسودی و برخی شهدای دوران کمونیست‌ها و [[انتحاری\|حملات انتحاری]] مدفون هستند.<ref>[https://fa.alkawthartv.ir/news/274874 «زیارتگاه سَخی شاه مردان کجاست؟»، الکوثر فارسی.]</ref>

	پس از اعلام استقلال [[افغانستان]] از بریتانیا توسط امیر امان‌الله در ۱۹۱۹م، حیات بیگم، مادر شاه، گنبد دیگری در کنار گنبد قبلی ساخت. بعدها سید علی‌احمد حجت گنبدهای بیشتری را در این زیارتگاه، ساخت. در حال حاضر، این حرم شش [[گنبد]] دارد.<ref>.[https://maskanyab.af/ziarat-e-sakhi-kabul/ "Ziarat-e Sakhi (Shrine place) -Kabul Afghanistan", maskanyab.]</ref>		پس از اعلام استقلال [[افغانستان]] از بریتانیا توسط امیر امان‌الله در ۱۹۱۹م، حیات بیگم، مادر شاه، گنبد دیگری در کنار گنبد قبلی ساخت. بعدها سید علی‌احمد حجت گنبدهای بیشتری را در این زیارتگاه، ساخت. در حال حاضر، این حرم شش [[گنبد]] دارد.<ref>.[https://maskanyab.af/ziarat-e-sakhi-kabul/ "Ziarat-e Sakhi (Shrine place) -Kabul Afghanistan", maskanyab.]</ref>
خط ۴۶:		خط ۴۶:

	===پیشینه روضه سخی===		===پیشینه روضه سخی===
	بر اساس برخی منابع، ابومسلم بعد از قیام در ۱۲۹ق و تصرف [[خراسان]]، او تابوت امام علی را از کوفه به [[بلخ]] منتقل کرد و آن را در قریهٔ خواجه‌خیران و در محلی مشهور به تل‌علی دفن کرد و لوحی نیز بر آن نهاد.<ref>لاری، تاریخچهٔ مزارشریف، 1349ش، ص26.</ref> اولین‌بار ابوسعید هروی در کتاب «رحلۀ الهرویه» در قرن سوم [[تقویم هجری قمری\|هجری]] از مرقد حضرت علی در بلخ یاد کرده است.<ref>حبیبی، «مجمع‌الغرایب و مطالب خواندنی آن»، 1335ش، ص363.</ref> بعد از او ابوالحسن هروی متوفی ۶۱۱ق در کتاب «الاشارات الی معرفۀ الزیارات»،<ref>هروی، الاشارات الی معرفةالزیارات، ۱۴۲۳ق، ص77؛ غرناطی، تحفةالالباب و نخبةالاعجاب، ۱۴۱۳ق. ص162.</ref> معین‌الدین اسفزاری نیز در حدود ۸۹۸ق،<ref>اسفزاری، روضات الجنات فی أوصاف مدینة هرات، ج1، 1338ش، ص160.</ref> و سلطان‌محمد بن درویش بلخی در کتاب «مجمع‌الغرایب» در حدود ۹۳۴ق<ref>حبیبی، «روضهٔ سخی»، 1340ش، ص42.</ref> به معرفی این مرقد پرداخته‌اند.		بر اساس برخی منابع، ابومسلم بعد از قیام در ۱۲۹ق و تصرف [[خراسان]]، او تابوت امام علی را از کوفه به بلخ منتقل کرد و آن را در قریهٔ خواجه‌خیران و در محلی مشهور به تل‌علی دفن کرد و لوحی نیز بر آن نهاد.<ref>لاری، تاریخچهٔ مزارشریف، 1349ش، ص26.</ref> اولین‌بار ابوسعید هروی در کتاب «رحلۀ الهرویه» در قرن سوم [[تقویم هجری قمری\|هجری]] از مرقد حضرت علی در بلخ یاد کرده است.<ref>حبیبی، «مجمع‌الغرایب و مطالب خواندنی آن»، 1335ش، ص363.</ref> بعد از او ابوالحسن هروی متوفی ۶۱۱ق در کتاب «الاشارات الی معرفۀ الزیارات»،<ref>هروی، الاشارات الی معرفةالزیارات، ۱۴۲۳ق، ص77؛ غرناطی، تحفةالالباب و نخبةالاعجاب، ۱۴۱۳ق. ص162.</ref> معین‌الدین اسفزاری نیز در حدود ۸۹۸ق،<ref>اسفزاری، روضات الجنات فی أوصاف مدینة هرات، ج1، 1338ش، ص160.</ref> و سلطان‌محمد بن درویش بلخی در کتاب «مجمع‌الغرایب» در حدود ۹۳۴ق<ref>حبیبی، «روضهٔ سخی»، 1340ش، ص42.</ref> به معرفی این مرقد پرداخته‌اند.

	بیشتر روایات مذهبی شیعی بیانگر وجود مرقد حضرت علی در نجف<ref>امین، اعیان‌الشیعه، 1403ق، ج1، ص530.</ref> و روایات تاریخی مؤید وجود آن بارگاه در مزارشریف است. با توجه به این منابع روایی، شیعیان افغانستان همانند دیگر شیعیان جهان معتقد به وجود بارگاه آن حضرت در نجف هستند، اما عموم مردم افغانستان با توجه به منابع تاریخی به بودن مرقد امام علی در مزارشریف باور محکمی دارند.<ref>امین، اعیان‌الشیعه، 1403ق، ج1، ص530.</ref>		بیشتر روایات مذهبی شیعی بیانگر وجود مرقد حضرت علی در نجف<ref>امین، اعیان‌الشیعه، 1403ق، ج1، ص530.</ref> و روایات تاریخی مؤید وجود آن بارگاه در مزارشریف است. با توجه به این منابع روایی، شیعیان افغانستان همانند دیگر شیعیان جهان معتقد به وجود بارگاه آن حضرت در نجف هستند، اما عموم مردم افغانستان با توجه به منابع تاریخی به بودن مرقد امام علی در مزارشریف باور محکمی دارند.<ref>امین، اعیان‌الشیعه، 1403ق، ج1، ص530.</ref>
خط ۱۲۰:		خط ۱۲۰:
	بزرگانی از صوفیه همچون سیدعبدالله مختار، شیخ عمو و شیخ عبدالله مالانی به زیارت و ملازمت این مکان سفارش کرده‌اند.<ref>حسینی، مزارت هرات، 1346ش، ص12.</ref>		بزرگانی از صوفیه همچون سیدعبدالله مختار، شیخ عمو و شیخ عبدالله مالانی به زیارت و ملازمت این مکان سفارش کرده‌اند.<ref>حسینی، مزارت هرات، 1346ش، ص12.</ref>

	حدود نیم‌قرن است که مردم هرات در [[نوروز]] به آن زیاتگاه رفته و مراسم جَنده یا جهنده بالا را اجرا می‌کنند. در این مراسم علمی را به نام «علم شاه اولیا مرتضی علی» در صحن زیارت برافراشته و در حدود چهل روز به‌صورت برافراشته نگه می‌دارند و مردم برای گرفتن حاجت‌های خود به آن‌جا می‌روند. این علم شبیه علمی است که در زیارت مزارشریف، زیارت سخی [[کابل]] و شاه مرتضی جبرئیل و [[یحیی بن زید\|امام‌زاده یحیی]] در [[سرپل]]، در نوروز برپا می‌شود. مردم در اجرای این مراسم عقیده دارند که اگر این علم به‌راحتی استوار شود آن سال آسان و به‌دور از امراض و خشک‌سالی خواهد بود؛ ولی اگر به‌سختی برافراشته شود آن سال، سال سخت و با مشقت خواهد بود.<ref>[https://www.farsnews.ir/af/news/13940513000780/- «سلطان آقا زیارتگاه و مأمن عاشقان خاندان رسول‌الله، خبرگزاری فارس.]</ref>		حدود نیم‌قرن است که مردم هرات در [[نوروز]] به آن زیاتگاه رفته و مراسم جَنده یا جهنده بالا را اجرا می‌کنند. در این مراسم علمی را به نام «علم شاه اولیا مرتضی علی» در صحن زیارت برافراشته و در حدود چهل روز به‌صورت برافراشته نگه می‌دارند و مردم برای گرفتن حاجت‌های خود به آن‌جا می‌روند. این علم شبیه علمی است که در زیارت مزارشریف، زیارت سخی [[کابل]] و شاه مرتضی جبرئیل و [[یحیی ابن زید\|امام‌زاده یحیی]] در [[سرپل]]، در نوروز برپا می‌شود. مردم در اجرای این مراسم عقیده دارند که اگر این علم به‌راحتی استوار شود آن سال آسان و به‌دور از امراض و خشک‌سالی خواهد بود؛ ولی اگر به‌سختی برافراشته شود آن سال، سال سخت و با مشقت خواهد بود.<ref>[https://www.farsnews.ir/af/news/13940513000780/- «سلطان آقا زیارتگاه و مأمن عاشقان خاندان رسول‌الله، خبرگزاری فارس.]</ref>

	مردم شیعه هرات در طول سال، صبح‌های جمعه به این مزار رفته، مراسم دعای ندبه و مناجات برگزار می‌کنند. بعد از آن به زیارت اموات خود رفته، فاتحه می‌خوانند و خیرات می‌دهند.<ref>[http://heratbastan.blogfa.com/post/7 یاری، «مزار میر عبدالواحد شهید، پدر عبدالعظیم حسنی»، وبلاگ هرات باستان.]</ref>		مردم شیعه هرات در طول سال، صبح‌های جمعه به این مزار رفته، مراسم دعای ندبه و مناجات برگزار می‌کنند. بعد از آن به زیارت اموات خود رفته، فاتحه می‌خوانند و خیرات می‌دهند.<ref>[http://heratbastan.blogfa.com/post/7 یاری، «مزار میر عبدالواحد شهید، پدر عبدالعظیم حسنی»، وبلاگ هرات باستان.]</ref>