سرپوش مردان اشکانی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حسین صبوری در ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۴۷

2026-05-05T07:47:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۳:		خط ۳:
	\| زیرنویس تصویر =نقش برجسته مهرداد یکم سوار بر اسب در شهر ایذه، واقع در خوزستان		\| زیرنویس تصویر =نقش برجسته مهرداد یکم سوار بر اسب در شهر ایذه، واقع در خوزستان
	\| image_alt =مهرداد یکم		\| image_alt =مهرداد یکم
	\| فایل پادکست =سرپوش ~~مران~~ اشکانی.ogg		\| فایل پادکست =سرپوش مردان اشکانی.ogg
	\| حجم فایلپادکست =8/15		\| حجم فایلپادکست =8/16
	\| تاریخ پادکست =15-2-1405		\| تاریخ پادکست =15-2-1405
	\| زیرنویس عنوان =		\| زیرنویس عنوان =

حسین صبوری در ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۴:۱۳

2026-05-05T04:13:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۴۳
خط ۳:		خط ۳:
	\| زیرنویس تصویر =نقش برجسته مهرداد یکم سوار بر اسب در شهر ایذه، واقع در خوزستان		\| زیرنویس تصویر =نقش برجسته مهرداد یکم سوار بر اسب در شهر ایذه، واقع در خوزستان
	\| image_alt =مهرداد یکم		\| image_alt =مهرداد یکم
	\| فایل پادکست =		\| فایل پادکست =سرپوش مران اشکانی.ogg
	\| حجم فایلپادکست =		\| حجم فایلپادکست =8/15
	\| تاریخ پادکست =		\| تاریخ پادکست =15-2-1405
	\| زیرنویس عنوان =		\| زیرنویس عنوان =

حسین صبوری در ۲۳ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۴۵

2026-04-12T09:45:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۳ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۱۵
خط ۱:		خط ۱:
	~~[[پرونده:~~سرپوش مردان اشکانی7.jpg\|~~جایگزین~~=~~مهرداد یکم \|بندانگشتی\|~~نقش برجسته مهرداد یکم سوار بر اسب در شهر ایذه، واقع در خوزستان]]		{{جعبه اطلاعات مفهوم
			\| تصویر =سرپوش مردان اشکانی7.jpg
			\| زیرنویس تصویر =نقش برجسته مهرداد یکم سوار بر اسب در شهر ایذه، واقع در خوزستان
			\| image_alt =مهرداد یکم
			\| فایل پادکست =
			\| حجم فایلپادکست =
			\| تاریخ پادکست =
			\| زیرنویس عنوان =

			\| عنوان اصلی =
			\| عنوان انگلیسی =
			\| عنوان عربی =
			\| عنوان علمی =
			\| شاخه علمی =
			\| نوع مفهوم =
			\| معنای اصطلاحی =
			\| حوزه کاربرد =
			\| گستره جغرافیایی =
			\| منشأ تاریخی =

			\| نخستین کاربرد =
			\| ریشه واژه =
			\| مرتبط با =
			\| اهمیت =
			\| مبدع =
			\| مروج =
			\| مقدس برای =
			\| مورد احترام =
			\| آثار مرتبط =
			}}
	'''<big>سرپوش ‌مردان اشکانی</big>'''؛ تاج و کلاه‌های مخصوص مردان اشکانی.		'''<big>سرپوش ‌مردان اشکانی</big>'''؛ تاج و کلاه‌های مخصوص مردان اشکانی.

حمید گلزار در ۴ اسفند ۱۴۰۴، ساعت ۰۶:۴۸

2026-02-23T06:48:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۴ اسفند ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۱۸
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	با تثبیت قدرت اشکانیان، تحولی در کلاه آنان ایجاد شد. در این زمان پادشاه دیهیم <ref group="یادداشت"> تاجی که مخصوص پادشاهان است </ref> <ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AF%DB%8C%D9%87%DB%8C%D9%85?q=%D8%AF%DB%8C%D9%87%DB%8C%D9%85 دهخدا، لغت‌نامه، «ذیل واژۀ دیهیم.] </ref> را به کلاه قائم گره می‌زد و هم‌زمان با کلاه بر سر می‌گذاشت. این امر به‌منظور نمایش قدرت و مشروعیت سیاسی‌شان پس از حکومت سلوکیان و هخامنشیان بود. تصویر این پادشاه با این مدل سرپوش در هر دو سوی سکه اشکانی تا پایان دوره حکومت (سده سوم میلادی) به یک شکل باقی ماند.<ref>[https://jhss.ut.ac.ir/article_74930_0b808d98ef489587a5921b1da2628bae.pdf افکنده و افشاری، «خاستگاه سر پوش در نخسیتن سکه‌های اشکانی (از ارشک یکم تا مهرداد یکم)»، 1398ش، ص23.]</ref> انتخاب تیارای <ref group="یادداشت"> کلاه پادشاهی </ref> <ref> [https://vajehyab.com/en2fa/tiara?q=%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7 دهخدا، لغت‌نامه، «ذیل واژۀ تیارا.] </ref> قائم و پیوند آن با دیهیم توسط مهرداد دوم در اواخر عمر تاکیدی بر جدایی از تمدن یونانی‌مآبی و تحول سنت شرقی بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160913133902-9736-67.pdf شکوری فرد و نصر‌الله زاده، «پیگیر‌ی سنت‌های ایرانی در سکه‌های اشکانی»، 1395ش، ص32.]</ref> او یک تیارا به‌شکل گنبدی بلند به همراه دیهیم بر سر می‌گذاشت.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1547892870-9911-39-6.pdf نادری، «مبانی و ریشه‌های مشروعیت شاه در دوران اشکانی»، 1397ش، ص114.]</ref>		با تثبیت قدرت اشکانیان، تحولی در کلاه آنان ایجاد شد. در این زمان پادشاه دیهیم <ref group="یادداشت"> تاجی که مخصوص پادشاهان است </ref> <ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%AF%DB%8C%D9%87%DB%8C%D9%85?q=%D8%AF%DB%8C%D9%87%DB%8C%D9%85 دهخدا، لغت‌نامه، «ذیل واژۀ دیهیم.] </ref> را به کلاه قائم گره می‌زد و هم‌زمان با کلاه بر سر می‌گذاشت. این امر به‌منظور نمایش قدرت و مشروعیت سیاسی‌شان پس از حکومت سلوکیان و هخامنشیان بود. تصویر این پادشاه با این مدل سرپوش در هر دو سوی سکه اشکانی تا پایان دوره حکومت (سده سوم میلادی) به یک شکل باقی ماند.<ref>[https://jhss.ut.ac.ir/article_74930_0b808d98ef489587a5921b1da2628bae.pdf افکنده و افشاری، «خاستگاه سر پوش در نخسیتن سکه‌های اشکانی (از ارشک یکم تا مهرداد یکم)»، 1398ش، ص23.]</ref> انتخاب تیارای <ref group="یادداشت"> کلاه پادشاهی </ref> <ref> [https://vajehyab.com/en2fa/tiara?q=%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7 دهخدا، لغت‌نامه، «ذیل واژۀ تیارا.] </ref> قائم و پیوند آن با دیهیم توسط مهرداد دوم در اواخر عمر تاکیدی بر جدایی از تمدن یونانی‌مآبی و تحول سنت شرقی بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160913133902-9736-67.pdf شکوری فرد و نصر‌الله زاده، «پیگیر‌ی سنت‌های ایرانی در سکه‌های اشکانی»، 1395ش، ص32.]</ref> او یک تیارا به‌شکل گنبدی بلند به همراه دیهیم بر سر می‌گذاشت.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1547892870-9911-39-6.pdf نادری، «مبانی و ریشه‌های مشروعیت شاه در دوران اشکانی»، 1397ش، ص114.]</ref>

	در دوره پارت متاخر شاهد سرپوش پارساماسب با کلاه تیارا مزین به گل نیلوفر به همراه دیهیم با گره‌ای پاپیون شکل هستیم. پس از این دوران کلاه‌ها به فرم کلاه‌خود و با تزییناتی به‌شکل نوارهای افقی و عمودی دیده می‌شوند. شاهان اشکانی در اواخر دوره حکومت پارت‌ها صاحب یک تاج بوده و برخی از تاج پدران‌شان استفاده می‌کردند.<ref>[https://journals.semnan.ac.ir/article_7381_7582a5f6cdf49759ab26719429f89a86.pdf سودایی، نمادهای ایزدان زرتشتی در سکه‌های یک درهمی پارتی موزة رضا عباسی با تاکید بر ایزد مهر»، 1401ش، ص91.]</ref>		در دوره پارت متاخر شاهد سرپوش پارساماسب با کلاه تیارا مزین به گل نیلوفر به همراه [[دیهیم]] با گره‌ای پاپیون شکل هستیم. پس از این دوران کلاه‌ها به فرم کلاه‌خود و با تزییناتی به‌شکل نوارهای افقی و عمودی دیده می‌شوند. شاهان اشکانی در اواخر دوره حکومت پارت‌ها صاحب یک تاج بوده و برخی از تاج پدران‌شان استفاده می‌کردند.<ref>[https://journals.semnan.ac.ir/article_7381_7582a5f6cdf49759ab26719429f89a86.pdf سودایی، نمادهای ایزدان زرتشتی در سکه‌های یک درهمی پارتی موزة رضا عباسی با تاکید بر ایزد مهر»، 1401ش، ص91.]</ref>

	==دیهیم و قدرت اشکانیان==		==دیهیم و قدرت اشکانیان==
خط ۱۸:		خط ۱۸:

	==تاج و سیاست اشکانیان==		==تاج و سیاست اشکانیان==
	تاج به‌عنوان یک پوشش سلطنتی مهم اهمیت زیادی در تاریخ ایدئولوژی اشکانیان ایفا کرد. در این دوره تفاوت ماهیتی میان تاج و نیم تاج وجود داشت. اشکانیان از باورها و نماد‌های مذهبی بسیاری به‌منظور تبلیغات سیاسی استفاده کرده‌اند.<ref>[https://iranvarjavand.ir/wp-content/uploads/2022/01/Iran-Varjavand-1-3.pdf البریخت، «تاج‌های پادشاهان اشکانی، شواهد مربوط به سکه‌شناسی و برخی جنبه‌های ایدئولوژی سیاسی اشکانیان»، 1397ش، ص37.]</ref> تیارا کلاهی تقلیدی از سر‌پوش تشریفاتی مادی در دوره هخامنشی است که از منظر سیاسی به‌منظور یادبودی از تمدن هخامنشی مورد استفاده اشکانیان نیز قرار گرفته است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160913133902-9736-67.pdf شکوری‌فر و نصر‌الله زاده، «پیگیر‌ی سنت‌های ایرانی در سکه‌های اشکانی»، 1395ش، ص32.]</ref> به‌دلیل آن که اشکانیان از ابتدا تنها از دیهیم استفاده می‌کردند پوشیدن تیارا از این مقطع زمانی توسط پادشاهان اشکانی یک تغییر ایدئولوژیک سیاسی به ‌شمار می‌آید. استفاده از عنوان شاهنشاه، مهرداد را شایسته بر سر گذاشتن تیارا کرده بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1547892870-9911-39-6.pdf نادری، «مبانی و ریشه‌های مشروعیت شاه در دوران اشکانی»، 1397ش، ص114.]</ref>		تاج به‌عنوان یک پوشش سلطنتی مهم اهمیت زیادی در تاریخ ایدئولوژی اشکانیان ایفا کرد. در این دوره تفاوت ماهیتی میان تاج و نیم تاج وجود داشت. اشکانیان از [[باور\|باورها]] و نماد‌های مذهبی بسیاری به‌منظور تبلیغات سیاسی استفاده کرده‌اند.<ref>[https://iranvarjavand.ir/wp-content/uploads/2022/01/Iran-Varjavand-1-3.pdf البریخت، «تاج‌های پادشاهان اشکانی، شواهد مربوط به سکه‌شناسی و برخی جنبه‌های ایدئولوژی سیاسی اشکانیان»، 1397ش، ص37.]</ref> تیارا کلاهی تقلیدی از سر‌پوش تشریفاتی مادی در دوره هخامنشی است که از منظر سیاسی به‌منظور یادبودی از تمدن هخامنشی مورد استفاده اشکانیان نیز قرار گرفته است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160913133902-9736-67.pdf شکوری‌فر و نصر‌الله زاده، «پیگیر‌ی سنت‌های ایرانی در سکه‌های اشکانی»، 1395ش، ص32.]</ref> به‌دلیل آن که اشکانیان از ابتدا تنها از دیهیم استفاده می‌کردند پوشیدن تیارا از این مقطع زمانی توسط پادشاهان اشکانی یک تغییر ایدئولوژیک سیاسی به ‌شمار می‌آید. استفاده از عنوان شاهنشاه، مهرداد را شایسته بر سر گذاشتن تیارا کرده بود.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/1547892870-9911-39-6.pdf نادری، «مبانی و ریشه‌های مشروعیت شاه در دوران اشکانی»، 1397ش، ص114.]</ref>

	==سرپوش اشکانیان بر اساس نمادهای مذهبی==		==سرپوش اشکانیان بر اساس نمادهای مذهبی==
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	===گل نیلوفر (رُزت)===		===گل نیلوفر (رُزت)===
	[[پرونده:سرپوش مردان اشکانی2.jpeg\|جایگزین=سکه نقره ارد یکم\|بندانگشتی\|سکه نقره ارد یکم متعلق به ۸۰–۹۰ پیش از میلاد]]		[[پرونده:سرپوش مردان اشکانی2.jpeg\|جایگزین=سکه نقره ارد یکم\|بندانگشتی\|سکه نقره ارد یکم متعلق به ۸۰–۹۰ پیش از میلاد]]
	سکه‌های دوران کهن‌سالی مهرداد دوم با سرپوش تیارا مزین به نقش گل رزت هشت پر گوهرنشان بر روی سکه اشکانی حک شده است. این گل که نماد آیین مهر‌پرستی و خورشید است بر روی کلاه ارد اول، مهرداد سوم، فرهاد سوم، ارد دوم، فرهاد چهارم، پارتاماسب و نون دوم قابل مشاهده است. نقش ~~روزت~~ از دوره مهرداد اول تا ارد دوم بر روی سرپوش اشکانیان حضور دارد.<ref>[https://negareh.shahed.ac.ir/article_3264_7bf2064c874011e9a4e596d7abeebc19.pdf منتظری هدشی و همکاران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس‌ در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»، 1401ش، ص185.]</ref>		سکه‌های دوران کهن‌سالی مهرداد دوم با سرپوش تیارا مزین به نقش گل رزت هشت پر گوهرنشان بر روی سکه اشکانی حک شده است. این گل که نماد آیین مهر‌پرستی و خورشید است بر روی کلاه ارد اول، مهرداد سوم، فرهاد سوم، ارد دوم، فرهاد چهارم، پارتاماسب و نون دوم قابل مشاهده است. نقش رزت از دوره مهرداد اول تا ارد دوم بر روی سرپوش اشکانیان حضور دارد.<ref>[https://negareh.shahed.ac.ir/article_3264_7bf2064c874011e9a4e596d7abeebc19.pdf منتظری هدشی و همکاران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس‌ در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»، 1401ش، ص185.]</ref>

	===زنبق===		===زنبق===
	در این دوره گل زنبق نیز در تیارای بعضی از پادشاهان دیده می‌شود. این گل به فرمی سه‌شاخه ترسیم شده است و با نماد ایزدمهر در ارتباط است. سرپوش تیارا بر سر پادشاه سیناتروک (اشک دهم)، ارد اول با نقشی از گل زنبق تزیین شده است. گل زنبق نماد روشنایی و زندگی است.<ref> [https://negareh.shahed.ac.ir/article_3264_7bf2064c874011e9a4e596d7abeebc19.pdf «منتظری هدشی و همکاران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»، 1401ش، ص186.]</ref>		در این دوره [[گل زنبق]] نیز در تیارای بعضی از پادشاهان دیده می‌شود. این گل به فرمی سه‌شاخه ترسیم شده است و با نماد ایزدمهر در ارتباط است. سرپوش تیارا بر سر پادشاه سیناتروک (اشک دهم)، ارد اول با نقشی از گل زنبق تزیین شده است. گل زنبق نماد روشنایی و زندگی است.<ref> [https://negareh.shahed.ac.ir/article_3264_7bf2064c874011e9a4e596d7abeebc19.pdf «منتظری هدشی و همکاران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»، 1401ش، ص186.]</ref>

	===شاخ گاو===		===شاخ گاو===

Iranbot: حذف رده‌ها

2025-12-31T10:06:10Z

حذف رده‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۳۶
خط ۵۱:		خط ۵۱:
	*شکوری‌فر، ملیحه و نصر‌الله‌زاده، سیروس، «پیگیر‌ی سنت‌های ایرانی در سکه‌های اشکانی»، مجلة جستارهای تاریخی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال هفتم، بهار تابستان، 1395ش.		*شکوری‌فر، ملیحه و نصر‌الله‌زاده، سیروس، «پیگیر‌ی سنت‌های ایرانی در سکه‌های اشکانی»، مجلة جستارهای تاریخی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال هفتم، بهار تابستان، 1395ش.
	*منتظری‌هدشی، منا و دیگران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»، فصلنامه علمی نگره، دورة هفدهم، شمارة 61، فروردین 1401ش.		*منتظری‌هدشی، منا و دیگران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»، فصلنامه علمی نگره، دورة هفدهم، شمارة 61، فروردین 1401ش.
	*نادری، فرشید، «مبانی و ریشه‌های مشروعیت شاه در دورة اشکانی»، فصلنامة علمی-پژوهشی تاریخ اسلام و ایران، دانشگاه الزهرا، سال بیست و هشتم، دورة جدید، شماره 39، پیاپی 129، پاییز 1379ش.		*نادری، فرشید، «مبانی و ریشه‌های مشروعیت شاه در دورة اشکانی»، فصلنامة علمی-پژوهشی تاریخ اسلام و ایران، دانشگاه الزهرا، سال بیست و هشتم، دورة جدید، شماره 39، پیاپی 129، پاییز 1379ش.

	~~[[رده: ویکی‌رز]]~~

imported>سلیمانی در ۲۸ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۴۲

2025-07-19T16:42:43Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۸ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۱۲
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:سرپوش مردان اشکانی7.jpg\|جایگزین=مهرداد یکم \|بندانگشتی\|نقش برجسته مهرداد یکم سوار بر اسب در شهر ایذه، واقع در خوزستان]]
	'''<big>سرپوش ‌مردان اشکانی</big>'''؛ تاج و کلاه‌های مخصوص مردان اشکانی.		'''<big>سرپوش ‌مردان اشکانی</big>'''؛ تاج و کلاه‌های مخصوص مردان اشکانی.

imported>سلیمانی در ۲۶ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۳۴

2025-07-17T13:34:46Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۶ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۷:۰۴
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	==دیهیم و قدرت اشکانیان==		==دیهیم و قدرت اشکانیان==
			[[پرونده:سرپوش مردان اشکانی.jpeg\|جایگزین=مهرداد یکم\|بندانگشتی\|سکه نقره مهرداد یکم با ریش و نیم تاج سلطنتی]]
	تاثیرات فرهنگ یونانی در پوشش اشکانیان بر روی سکه‌های مهرداد یکم نمود پیدا کرد. استفاده از دیهیم در سرپوش‌ها به شکل حاکمان هلنیستی<ref group="یادداشت"> به دوره تاریخی پس از اسکند مقدونی اطلاق می‌شود </ref> <ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1591785863-9866-24-25-1.pdf روشن ضمیر، «سیمای ایران در دورۀ هلنیستی و اشکانی یونان و روم: تثیبت دریافت‌ها و بر‌ساخت‌های غرب از شرق»، 1398ش، ص2.]</ref> در این دوره قابل مشاهده است و اعطای دیهیم توسط اسطوره توخه<ref group="یادداشت"> توخه، در یونان الهه و اسطوره نیک‌بختی و شانس است </ref> <ref> [https://abadis.ir/fatofa/%D8%AA%D9%88%D8%AE%D9%87/ دانشنامۀ عمومی، «ذیل واژۀ توخه.] </ref> به پادشاه به‌منزله اعطای نشان قدرت است. تاثیر‌پذیری ایرانیان از پوشش یونانیان در این دوران به معنای انعطاف‌پذیری پادشاه با مقاصد سیاسی بوده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160913133902-9736-67.pdf نادری، «پیگیر‌ی سنت‌های ایرانی در سکه‌های اشکانی»، 1397ش، ص31.]</ref> شاهک‌نشین‌ها و حاکمان محلی از دیهیم به‌عنوان سرپوش استفاده می‌کردند و تیارا تنها مخصوص شاه شاهان بود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/385728/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C# نادری، «مبانی و ریشه‌های مشروعیت شاه در دوران اشکانی»، 1397ش، ص1140.]</ref>		تاثیرات فرهنگ یونانی در پوشش اشکانیان بر روی سکه‌های مهرداد یکم نمود پیدا کرد. استفاده از دیهیم در سرپوش‌ها به شکل حاکمان هلنیستی<ref group="یادداشت"> به دوره تاریخی پس از اسکند مقدونی اطلاق می‌شود </ref> <ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1591785863-9866-24-25-1.pdf روشن ضمیر، «سیمای ایران در دورۀ هلنیستی و اشکانی یونان و روم: تثیبت دریافت‌ها و بر‌ساخت‌های غرب از شرق»، 1398ش، ص2.]</ref> در این دوره قابل مشاهده است و اعطای دیهیم توسط اسطوره توخه<ref group="یادداشت"> توخه، در یونان الهه و اسطوره نیک‌بختی و شانس است </ref> <ref> [https://abadis.ir/fatofa/%D8%AA%D9%88%D8%AE%D9%87/ دانشنامۀ عمومی، «ذیل واژۀ توخه.] </ref> به پادشاه به‌منزله اعطای نشان قدرت است. تاثیر‌پذیری ایرانیان از پوشش یونانیان در این دوران به معنای انعطاف‌پذیری پادشاه با مقاصد سیاسی بوده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160913133902-9736-67.pdf نادری، «پیگیر‌ی سنت‌های ایرانی در سکه‌های اشکانی»، 1397ش، ص31.]</ref> شاهک‌نشین‌ها و حاکمان محلی از دیهیم به‌عنوان سرپوش استفاده می‌کردند و تیارا تنها مخصوص شاه شاهان بود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/385728/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C# نادری، «مبانی و ریشه‌های مشروعیت شاه در دوران اشکانی»، 1397ش، ص1140.]</ref>

خط ۲۰:		خط ۲۱:
	==سرپوش اشکانیان بر اساس نمادهای مذهبی==		==سرپوش اشکانیان بر اساس نمادهای مذهبی==
	اشکانیان از تاج و کلاه پادشاه به‌عنوان ابزاری مهم برای تجسم بخشیدن به نماد‌های مذهبی استفاده می‌کردند تا ایدئولوژی آنها را بیان ‌کند. این دوره دوران تلفیق نماد‌های مختلف مذهبی ایرانی- یونانی و سامی است.<ref>[https://iranvarjavand.ir/wp-content/uploads/2022/01/Iran-Varjavand-1-3.pdf البریخت، «تاج‌های پادشاهان اشکانی، شواهد مربوط به سکه‌شناسی و برخی جنبه‌های ایدئولوژی سیاسی اشکانیان، 1397ش، ص36-37.]</ref> در ذیل به برخی تزیینات سرپوش‌های اشکانی بر اساس اعتقادات مذهبی اشاره می‌شود.		اشکانیان از تاج و کلاه پادشاه به‌عنوان ابزاری مهم برای تجسم بخشیدن به نماد‌های مذهبی استفاده می‌کردند تا ایدئولوژی آنها را بیان ‌کند. این دوره دوران تلفیق نماد‌های مختلف مذهبی ایرانی- یونانی و سامی است.<ref>[https://iranvarjavand.ir/wp-content/uploads/2022/01/Iran-Varjavand-1-3.pdf البریخت، «تاج‌های پادشاهان اشکانی، شواهد مربوط به سکه‌شناسی و برخی جنبه‌های ایدئولوژی سیاسی اشکانیان، 1397ش، ص36-37.]</ref> در ذیل به برخی تزیینات سرپوش‌های اشکانی بر اساس اعتقادات مذهبی اشاره می‌شود.
			[[پرونده:سرپوش مردان اشکانی1.jpeg\|جایگزین=مهرداد دوم\|بندانگشتی\|سکه نقره با تصویر مهرداد دوم]]

	===گل نیلوفر (رُزت)===		===گل نیلوفر (رُزت)===
			[[پرونده:سرپوش مردان اشکانی2.jpeg\|جایگزین=سکه نقره ارد یکم\|بندانگشتی\|سکه نقره ارد یکم متعلق به ۸۰–۹۰ پیش از میلاد]]
	سکه‌های دوران کهن‌سالی مهرداد دوم با سرپوش تیارا مزین به نقش گل رزت هشت پر گوهرنشان بر روی سکه اشکانی حک شده است. این گل که نماد آیین مهر‌پرستی و خورشید است بر روی کلاه ارد اول، مهرداد سوم، فرهاد سوم، ارد دوم، فرهاد چهارم، پارتاماسب و نون دوم قابل مشاهده است. نقش روزت از دوره مهرداد اول تا ارد دوم بر روی سرپوش اشکانیان حضور دارد.<ref>[https://negareh.shahed.ac.ir/article_3264_7bf2064c874011e9a4e596d7abeebc19.pdf منتظری هدشی و همکاران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس‌ در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»، 1401ش، ص185.]</ref>		سکه‌های دوران کهن‌سالی مهرداد دوم با سرپوش تیارا مزین به نقش گل رزت هشت پر گوهرنشان بر روی سکه اشکانی حک شده است. این گل که نماد آیین مهر‌پرستی و خورشید است بر روی کلاه ارد اول، مهرداد سوم، فرهاد سوم، ارد دوم، فرهاد چهارم، پارتاماسب و نون دوم قابل مشاهده است. نقش روزت از دوره مهرداد اول تا ارد دوم بر روی سرپوش اشکانیان حضور دارد.<ref>[https://negareh.shahed.ac.ir/article_3264_7bf2064c874011e9a4e596d7abeebc19.pdf منتظری هدشی و همکاران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس‌ در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»، 1401ش، ص185.]</ref>

خط ۲۹:		خط ۳۲:
	===شاخ گاو===		===شاخ گاو===
	تیارای سیناتروک با شاخ گاو تزیین شده است. شاخ گاو نماد قدرت و سلطنت است. این نقش یادآور هنر صحرانشینان آسیای مرکزی و همچنین کیش مهر‌پرستی است. این کیش در میان صحرانشینان آسیای مرکزی رایج بوده است.<ref>[https://journals.semnan.ac.ir/article_7381_7582a5f6cdf49759ab26719429f89a86.pdf سودایی، «نمادهای ایزدان زرتشتی در سکه‌های یک درهمی پارتی موزة رضا عباسی با تاکید بر ایزد مهر»، 1401ش، ص88.]</ref>		تیارای سیناتروک با شاخ گاو تزیین شده است. شاخ گاو نماد قدرت و سلطنت است. این نقش یادآور هنر صحرانشینان آسیای مرکزی و همچنین کیش مهر‌پرستی است. این کیش در میان صحرانشینان آسیای مرکزی رایج بوده است.<ref>[https://journals.semnan.ac.ir/article_7381_7582a5f6cdf49759ab26719429f89a86.pdf سودایی، «نمادهای ایزدان زرتشتی در سکه‌های یک درهمی پارتی موزة رضا عباسی با تاکید بر ایزد مهر»، 1401ش، ص88.]</ref>
			[[پرونده:سرپوش مردان اشکانی3.jpeg\|جایگزین=ارشک \|بندانگشتی\|سکه نقره با تصویر چهره ارشک و نام وی (به یونانیΑΡΣΑΚΟΥ)]]

	===شاخ گوزن===		===شاخ گوزن===

سعید مقدم: /* سیر تحول سر‌پوش‌های دورة اشکانی */

2024-05-05T11:18:45Z

سیر تحول سر‌پوش‌های دورة اشکانی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۴:۴۸
خط ۳:		خط ۳:
	بخشی از اهمیت پوشش اشکانی به‌دلیل گستردگی و تنوع تاج و سرپوش آنها است. برخی از متداول‌ترین سر‌پوش‌های ترسیم شده بر روی این سکه‌ها عبارتند از تاج، نماد سلطنت و قدرت و باشلق، سرپوشی که سربازان اشکانی برای محافظت در برابر آفتاب خشن صحرا بر سر داشتند. طرح‌ها و تزیینات دقیق روی این سرپوش‌ها نشان‌دهنده ثروت و موقعیت استفاده‌کنندگان است. به‌علاوه، سبک‌های مختلف سر‌پوش‌ها که توسط مردان پوشیده می‌شود، می‌تواند نقش آن‌ها را در جامعه، چه به‌عنوان فرمانروا، جنگجو، یا اعضای طبقه نخبه نشان دهد.		بخشی از اهمیت پوشش اشکانی به‌دلیل گستردگی و تنوع تاج و سرپوش آنها است. برخی از متداول‌ترین سر‌پوش‌های ترسیم شده بر روی این سکه‌ها عبارتند از تاج، نماد سلطنت و قدرت و باشلق، سرپوشی که سربازان اشکانی برای محافظت در برابر آفتاب خشن صحرا بر سر داشتند. طرح‌ها و تزیینات دقیق روی این سرپوش‌ها نشان‌دهنده ثروت و موقعیت استفاده‌کنندگان است. به‌علاوه، سبک‌های مختلف سر‌پوش‌ها که توسط مردان پوشیده می‌شود، می‌تواند نقش آن‌ها را در جامعه، چه به‌عنوان فرمانروا، جنگجو، یا اعضای طبقه نخبه نشان دهد.

	==سیر تحول سر‌پوش‌های ~~دورة~~ اشکانی==		==سیر تحول سر‌پوش‌های دوره اشکانی==
	برای مطالعه مبدا سرپوش اشکانیان باید به مستندات دوره هخامنشی و پسا‌هخامنشی رجوع کرد.<ref>[https://jhss.ut.ac.ir/article_74930_0b808d98ef489587a5921b1da2628bae.pdf افکنده و افشاری، «خاستگاه سر‌پوش در نخسیتن سکه‌های اشکانی (از ارشک یکم تا مهرداد یکم)»، 1398ش، ص24.]</ref> بهترین منبع برای مطالعه سرپوش اشکانیان مسکوکات آن دوران است.<ref>[https://iranvarjavand.ir/wp-content/uploads/2022/01/Iran-Varjavand-1-3.pdf البریخت، «تاج‌های پادشاهان اشکانی، شواهد مربوط به سکه‌شناسی و برخی جنبه‌های ایدئولوژی سیاسی اشکانیان»، 1397ش، ص36.]</ref> بر اساس تحولات سرپوش‌ها بر روی سکه‌های در این دوره تاریخی می‌توان تاریخ اشکانیان را به سه دوره تقسیم کرد؛ دوره اول از پادشاهی ارشک اول تا مهرداد اول، دوره دوم از پادشاهی مهرداد اول تا اَردَوان اول و دوره سوم از سلطنت مهرداد دوم تا اُرُد دوم است. در هر یک از این دوره‌ها سرپوش‌ پادشاه دستخوش تغییرات شده است.<ref>[https://negareh.shahed.ac.ir/article_3264_7bf2064c874011e9a4e596d7abeebc19.pdf منتظری هدشی و همکاران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»، 1399ش، ص183.]</ref>		برای مطالعه مبدا سرپوش اشکانیان باید به مستندات دوره هخامنشی و پسا‌هخامنشی رجوع کرد.<ref>[https://jhss.ut.ac.ir/article_74930_0b808d98ef489587a5921b1da2628bae.pdf افکنده و افشاری، «خاستگاه سر‌پوش در نخسیتن سکه‌های اشکانی (از ارشک یکم تا مهرداد یکم)»، 1398ش، ص24.]</ref> بهترین منبع برای مطالعه سرپوش اشکانیان مسکوکات آن دوران است.<ref>[https://iranvarjavand.ir/wp-content/uploads/2022/01/Iran-Varjavand-1-3.pdf البریخت، «تاج‌های پادشاهان اشکانی، شواهد مربوط به سکه‌شناسی و برخی جنبه‌های ایدئولوژی سیاسی اشکانیان»، 1397ش، ص36.]</ref> بر اساس تحولات سرپوش‌ها بر روی سکه‌های در این دوره تاریخی می‌توان تاریخ اشکانیان را به سه دوره تقسیم کرد؛ دوره اول از پادشاهی ارشک اول تا مهرداد اول، دوره دوم از پادشاهی مهرداد اول تا اَردَوان اول و دوره سوم از سلطنت مهرداد دوم تا اُرُد دوم است. در هر یک از این دوره‌ها سرپوش‌ پادشاه دستخوش تغییرات شده است.<ref>[https://negareh.shahed.ac.ir/article_3264_7bf2064c874011e9a4e596d7abeebc19.pdf منتظری هدشی و همکاران، «نقوش گیاهان اساطیری و مقدس در هنر اشکانی با تاکید بر نقوش مسکوکات»، 1399ش، ص183.]</ref>

بیتا بهرامی: /* یادداشت‌ها */

2024-04-30T11:07:21Z

یادداشت‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۴:۳۷
خط ۱۳:		خط ۱۳:

	==دیهیم و قدرت اشکانیان==		==دیهیم و قدرت اشکانیان==
	تاثیرات فرهنگ یونانی در پوشش اشکانیان بر روی سکه‌های مهرداد یکم نمود پیدا کرد. استفاده از دیهیم در سرپوش‌ها به شکل حاکمان هلنیستی<ref group="یادداشت"> به ~~دورة~~ تاریخی پس از اسکند مقدونی اطلاق می‌شود </ref> <ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1591785863-9866-24-25-1.pdf روشن ضمیر، «سیمای ایران در دورۀ هلنیستی و اشکانی یونان و روم: تثیبت دریافت‌ها و بر‌ساخت‌های غرب از شرق»، 1398ش، ص2.]</ref> در این دوره قابل مشاهده است و اعطای دیهیم توسط اسطوره توخه<ref group="یادداشت"> توخه، در یونان الهه و اسطوره نیک‌بختی و شانس است </ref> <ref> [https://abadis.ir/fatofa/%D8%AA%D9%88%D8%AE%D9%87/ دانشنامۀ عمومی، «ذیل واژۀ توخه.] </ref> به پادشاه به‌منزله اعطای نشان قدرت است. تاثیر‌پذیری ایرانیان از پوشش یونانیان در این دوران به معنای انعطاف‌پذیری پادشاه با مقاصد سیاسی بوده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160913133902-9736-67.pdf نادری، «پیگیر‌ی سنت‌های ایرانی در سکه‌های اشکانی»، 1397ش، ص31.]</ref> شاهک‌نشین‌ها و حاکمان محلی از دیهیم به‌عنوان سرپوش استفاده می‌کردند و تیارا تنها مخصوص شاه شاهان بود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/385728/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C# نادری، «مبانی و ریشه‌های مشروعیت شاه در دوران اشکانی»، 1397ش، ص1140.]</ref>		تاثیرات فرهنگ یونانی در پوشش اشکانیان بر روی سکه‌های مهرداد یکم نمود پیدا کرد. استفاده از دیهیم در سرپوش‌ها به شکل حاکمان هلنیستی<ref group="یادداشت"> به دوره تاریخی پس از اسکند مقدونی اطلاق می‌شود </ref> <ref>[http://ensani.ir/file/download/article/1591785863-9866-24-25-1.pdf روشن ضمیر، «سیمای ایران در دورۀ هلنیستی و اشکانی یونان و روم: تثیبت دریافت‌ها و بر‌ساخت‌های غرب از شرق»، 1398ش، ص2.]</ref> در این دوره قابل مشاهده است و اعطای دیهیم توسط اسطوره توخه<ref group="یادداشت"> توخه، در یونان الهه و اسطوره نیک‌بختی و شانس است </ref> <ref> [https://abadis.ir/fatofa/%D8%AA%D9%88%D8%AE%D9%87/ دانشنامۀ عمومی، «ذیل واژۀ توخه.] </ref> به پادشاه به‌منزله اعطای نشان قدرت است. تاثیر‌پذیری ایرانیان از پوشش یونانیان در این دوران به معنای انعطاف‌پذیری پادشاه با مقاصد سیاسی بوده است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20160913133902-9736-67.pdf نادری، «پیگیر‌ی سنت‌های ایرانی در سکه‌های اشکانی»، 1397ش، ص31.]</ref> شاهک‌نشین‌ها و حاکمان محلی از دیهیم به‌عنوان سرپوش استفاده می‌کردند و تیارا تنها مخصوص شاه شاهان بود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/385728/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C# نادری، «مبانی و ریشه‌های مشروعیت شاه در دوران اشکانی»، 1397ش، ص1140.]</ref>

	==تاج و سیاست اشکانیان==		==تاج و سیاست اشکانیان==
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	تیارای گودرز اول (اشک نهم) با نقش شاخ گوزن تزیین شده است. در این زمان ارشک شانزدهم، مهرداد سوم، مهرداد چهارم تیارا نپوشیده‌اند. آنها از دیهیم استفاده کرده و در این زمان دیهیم به پارت میانه منتقل شده است.<ref>[https://journals.semnan.ac.ir/article_7381_7582a5f6cdf49759ab26719429f89a86.pdf سودایی، «نمادهای ایزدان زرتشتی در سکه‌های یک درهمی پارتی موزه رضا عباسی با تاکید بر ایزد مهر»، 1401ش، ص88.]</ref>		تیارای گودرز اول (اشک نهم) با نقش شاخ گوزن تزیین شده است. در این زمان ارشک شانزدهم، مهرداد سوم، مهرداد چهارم تیارا نپوشیده‌اند. آنها از دیهیم استفاده کرده و در این زمان دیهیم به پارت میانه منتقل شده است.<ref>[https://journals.semnan.ac.ir/article_7381_7582a5f6cdf49759ab26719429f89a86.pdf سودایی، «نمادهای ایزدان زرتشتی در سکه‌های یک درهمی پارتی موزه رضا عباسی با تاکید بر ایزد مهر»، 1401ش، ص88.]</ref>
	==یادداشت‌ها==		==یادداشت‌ها==
	<references group="یادداشت"/>		<references group="یادداشت" />
	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

بیتا بهرامی: /* پانویس */

2024-04-30T11:06:58Z

پانویس

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۴:۳۶
خط ۳۲:		خط ۳۲:
	===شاخ گوزن===		===شاخ گوزن===
	تیارای گودرز اول (اشک نهم) با نقش شاخ گوزن تزیین شده است. در این زمان ارشک شانزدهم، مهرداد سوم، مهرداد چهارم تیارا نپوشیده‌اند. آنها از دیهیم استفاده کرده و در این زمان دیهیم به پارت میانه منتقل شده است.<ref>[https://journals.semnan.ac.ir/article_7381_7582a5f6cdf49759ab26719429f89a86.pdf سودایی، «نمادهای ایزدان زرتشتی در سکه‌های یک درهمی پارتی موزه رضا عباسی با تاکید بر ایزد مهر»، 1401ش، ص88.]</ref>		تیارای گودرز اول (اشک نهم) با نقش شاخ گوزن تزیین شده است. در این زمان ارشک شانزدهم، مهرداد سوم، مهرداد چهارم تیارا نپوشیده‌اند. آنها از دیهیم استفاده کرده و در این زمان دیهیم به پارت میانه منتقل شده است.<ref>[https://journals.semnan.ac.ir/article_7381_7582a5f6cdf49759ab26719429f89a86.pdf سودایی، «نمادهای ایزدان زرتشتی در سکه‌های یک درهمی پارتی موزه رضا عباسی با تاکید بر ایزد مهر»، 1401ش، ص88.]</ref>
			==یادداشت‌ها==
			<references group="یادداشت"/>
	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

	==منابع==		==منابع==
	*افکنده، احسان و فاطمه، افشاری، «خاستگاه سر‌پوش در نخستین سکه‌های اشکانی (از ارشک یکم تا مهرداد یکم)»، فصلنامة پژوهش‌های علوم تاریخی، دورة 11، شمارة 2، اسفند، 1398ش.		*افکنده، احسان و فاطمه، افشاری، «خاستگاه سر‌پوش در نخستین سکه‌های اشکانی (از ارشک یکم تا مهرداد یکم)»، فصلنامة پژوهش‌های علوم تاریخی، دورة 11، شمارة 2، اسفند، 1398ش.