علی شاهرودی در ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۳۱

2026-05-07T10:31:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۰۱
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	* معین، محمد، فرهنگ فارسی، تهران، روزنه، ۱۳۵۵ش.		* معین، محمد، فرهنگ فارسی، تهران، روزنه، ۱۳۵۵ش.
	* معین، محمد، فرهنگ فارسی، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 22 تیر 1401ش.		* معین، محمد، فرهنگ فارسی، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 22 تیر 1401ش.

			{{گیاکان}}

زهرا فاضل: صفحه‌ای تازه حاوی «'''سنبل'''؛ گیاهی با گل‌های خوشه‌ای، زیبا و خوش‌بو.
سنبل، گیاهی از خانوادۀ سوسنی‌ها، دارای برگ‌های ریز و گل‌های خوشه‌ای به رنگ بنفش است.[https://vajehyab.com/moein/%D8%B3%D9%86%D8%A8%D9%84-3 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سنبل، سایت واژه‌یاب.] هرچند ام...» ایجاد کرد

2026-04-22T12:23:05Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''سنبل'''</big>؛ گیاهی با گل‌های خوشه‌ای، زیبا و خوش‌بو. سنبل، گیاهی از خانوادۀ سوسنی‌ها، دارای برگ‌های ریز و گل‌های خوشه‌ای به رنگ بنفش است.<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D8%B3%D9%86%D8%A8%D9%84-3 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سنبل، سایت واژه‌یاب.]</ref> هرچند ام...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

<big>'''سنبل'''</big>؛ گیاهی با گل‌های خوشه‌ای، زیبا و خوش‌بو. 

سنبل، گیاهی از خانوادۀ سوسنی‌ها، دارای برگ‌های ریز و گل‌های خوشه‌ای به رنگ بنفش است.<ref>[https://vajehyab.com/moein/%D8%B3%D9%86%D8%A8%D9%84-3 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه سنبل، سایت واژه‌یاب.]</ref> هرچند امروزه، گل سنبل به رنگ‌های متنوع دیگری نیز دیده می‌شود.<ref>رنگچی، گل و گیاه در ادبیات منظوم فارسی، ۱۳۷۲ش، ص۲۲۱؛ 
سلطانی، دایرةالمعارف طب سنتی ( گیاهان دارویی)، ۱۳۸۴ش، ج3، ص371.</ref> این گیاه، همواره به‌عنوان گیاهی زینتی و نمادین در فرهنگ مردم ایران محسوب می‌شده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/257709/%D8%B3%D9%86%D8%A8%D9%84 خنجری، «سنبل»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> همچنین، از سنبل، به‌دلیل رایحۀ خوش آن، در صنعت عطرسازی استفاده می‌شود و در ادبیات فارسی نیز گاهی هم‌ردیف با مشک و عنبر به‌کار رفته است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/257709/%D8%B3%D9%86%D8%A8%D9%84 خنجری، «سنبل»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
==واژه‌شناسی==
سنبل، در اصل، واژه‌ای عربی است که به‌معنای «خوشه» است.<ref>رازی، فرهنگ عربی در فارسی معاصر، ۱۳۶۶ش، ص۱۱۷؛ 
معین، فرهنگ فارسی، ۱۳۵۵ش، ذیل واژه سنبل.</ref> این گیاه، با اسامی دیگری همچون زمبل، زومبول، ارسیل، عرصیل، عیسلان و خزام نیز شناخته می‌شود.<ref>معین، فرهنگ فارسی، ۱۳۵۵ش، ذیل واژه سنبل.</ref>
==خاستگاه==
بسیاری از گیاه‌شناسان، خاستگاه گل سنبل را خاورمیانه و مدیترانه می‌دانند. بررسی اشعار کهن فارسی نیز حکایت از خودرو بودن این گیاه، در برخی از کوه‌ها و دشت‌های ایران دارد. گل سنبل، امروزه، در زمرۀ گل‌های زینتی قرار داشته و به‌منظور کاشت در گلدان، پیاز آن را در خاک گلدان می‌کارند. زمان گل دادن این گیاه، اوایل بهار است.<ref> رنگچی، گل و گیاه در ادبیات منظوم فارسی، ۱۳۷۲ش، ص۲۲۱؛ 
سلطانی، دایرةالمعارف طب سنتی ( گیاهان دارویی)، ۱۳۸۴ش، ج3، ص371.</ref>
==آداب نوروزی==
امروزه، در خانه بسیاری از فارسی‌زبانان، سنبل را یکی از هفت سینِ سفرۀ نوروزی به‌شمار می‌آورند.<ref>بلوکباشی، نوروز، جشن نوزایی آفرینش، ۱۳۸۹ش، ص۶۹.</ref> هرچند، در نقاط مختلف ایران، با توجه به اقلیم و جغرافیای خود، هفت‌سین‌های متفاوتی را تدارک می‌بینند.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج4، ص97.</ref>
==انواع==
سنبل، از جمله گیاهانی است که انواع و رنگ‌های مختلفی دارد. این گیاه، که امروزه، یکی از گیاهان آپارتمانی محسوب می‌شود، بیش از 20 گونۀ متفاوت دارد، که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: 

# آیولوس (سنبل سفید): این گل که دارای سنبله‌های سفیدرنگ، شکوفه‌هایی درخشان، عطری دلپذیر و برگ‌های سبز توری است و به سنبل هلندی نیز معروف است.
# آنا ماری (سنبل صورتی)؛
# فستیوال آبی (سنبل آبی)؛
# سنبل هلندی آبی_بنفش؛
# کارنگی (سنبل سفید): که از سفیدترین انواع گل سنبل است؛
# شهر هالم (سنبل سفید کره‌ای): این گل، دارای گلبرگ‌هایی به رنگ زرد کمرنگ هستند.<ref> [https://www.golsetan.com/blog/introducing-20-species-hyacinth-flower/ «معرفی 20 گونه از انواع گل سنبل»، وبلاگ گُل‌سِتان (مجله گل و گیاه).]</ref>
==سنبل در ادبیات فارسی==
سنبل، از جمله گیاهان و گل‌های معروف در میان فارسی‌زبانان است و در ادبیات رسمی و شفاهی ایرانیان، از دیرباز حضور داشته است. این گل، به‌دلیل داشتن ویژگی‌های ظاهری و رویش پرطراوتی که در بهار دارد، نمادی از «رستاخیز بهار» و نیز در بندهش به‌عنوان «ایزد پیروزی»<ref>بندهش، ۱۳۸۵ش، ص88.</ref> آمده است. شاعران، همچنین، به‌دلیل پرتراکم بودن و بوی خوش این گل، آن را به «گیسوی یار» تشبیه کرده‌اند.<ref>خواجوی کرمانی، دیوان، ۱۳۳۶ش، ص۶۵۷؛ 
حافظ، دیوان، ۱۳۶۱ش، ص۵۲.</ref>
شاعرانی بزرگ، همچون حافظ در شعر خود از این واژه استفاده کرده‌اند:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh176 حافظ، غزلیات، غزل شمارۀ 176، سایت گنجور.]</ref> 
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|رسم بدعهدی ایام چو دید ابرِ بهار|گریه‌اش بر سمن و سنبل و نسرین آمد}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}

فردوسی، از واژه سنبل، بارها در اشعار خود استفاده کرده است:<ref> [https://ganjoor.net/ferdousi/shahname/mahmood/sh10 فردوسی، شاهنامه، جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب، بخش 10، سایت گنجور.]</ref> 
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|می و گلشن و بانگ چنگ و رباب|گل و سنبل و رطل و افراسیاب}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}

شاعران معاصر، همچون شهریار نیز واژه سنبل را در اشعار خود به کار برده‌اند:<ref>[https://ganjoor.net/shahriar/gozidegh/sh78 شهریار، گزیدۀ غزلیات، غزل شماره 78، سایت گنجور.]</ref>
{{آغاز نستعلیق}}
{{شعر|نستعلیق}}
{{ب|شبنم از گونه گلبرگ نگون بود که من|گله زلف تو با سنبل و سوسن کردم}}
{{پایان شعر}}
{{پایان نستعلیق}}

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* بلوکباشی، علی، نوروز، جشن نوزایی آفرینش، تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، ۱۳۸۹ش.
* بندهش، ترجمۀ مهرداد بهار، تهران، توس، ۱۳۸۵ش.
* حافظ، دیوان، به‌تحقیق ابوالقاسم انجوی شیرازی، تهران، اقبال، ۱۳۶۱ش.
* حافظ، غزلیات، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 22 تیر 1401ش.
* خنجری، ناهید، «سنبل»، دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ بازدید: 22 تیر 1401ش.
* خواجوی کرمانی، محمود، دیوان، به‌تحقیق احمد سهیلی خوانساری، تهران، محمودی ۱۳۳۶ش.
* رازی، فریده، فرهنگ عربی در فارسی معاصر، تهران، مرکز، ۱۳۶۶ش.
* رنگچی، غلامحسین، گل و گیاه در ادبیات منظوم فارسی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۷۲ش.
* سلطانی، ابوالقاسم، دایرةالمعارف طب سنتی ( گیاهان دارویی)، قم، پدیده دانش، ۱۳۸۴ش.
* شهری، جعفر، طهران قدیم، تهران، معین، ۱۳۸۳ش.
* شهریار، گزیدۀ غزلیات، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 22 تیر 1401ش.
* فردوسی، شاهنامه، جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب، سایت گنجور، تاریخ بازدید: 22 تیر 1401ش.
* «معرفی 20 گونه از انواع گل سنبل»، وبلاگ گُل‌سِتان (مجله گل و گیاه)، تاریخ بازدید: 22 تیر 1401ش.
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، تهران، روزنه، ۱۳۵۵ش.
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 22 تیر 1401ش.

سنبل - تاریخچهٔ نسخه‌ها

علی شاهرودی در ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۳۱