https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF 2026-06-07T17:04:34Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.44.2 https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF&diff=29064&oldid=prev 2026-04-15T07:54:32Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۶ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۲۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:سندرا هاردینگ.png|جایگزین=سندرا هاردینگ|بندانگشتی|سندرا هاردینگ]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درشت|&#039;&#039;&#039;سندرا هاردینگ؛&#039;&#039;&#039;}} فیسلوف علم و نظریه‌پرداز فمینیست آمریکایی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درشت|&#039;&#039;&#039;سندرا هاردینگ؛&#039;&#039;&#039;}} فیسلوف علم و نظریه‌پرداز فمینیست آمریکایی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

علیرضا محمددوست https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF&diff=28128&oldid=prev 2026-04-12T14:42:45Z

<p>حمید گلزار صفحهٔ <a href="/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="پیش‌نویس:سندرا هاردینگ (صفحه وجود ندارد)">پیش‌نویس:سندرا هاردینگ</a> را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به <a href="/wiki/%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF" title="سندرا هاردینگ">سندرا هاردینگ</a> منتقل کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۳ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div> </td></tr></table>

حمید گلزار https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF&diff=11495&oldid=prev 2026-02-10T11:59:48Z

<p>بازسازی متن</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۵:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درشت|'''سندرا هاردینگ؛'''}} فیسلوف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علم، </del>فمینیست آمریکایی.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درشت|'''سندرا هاردینگ؛'''}} فیسلوف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علم و نظریه‌پرداز </ins>فمینیست آمریکایی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ؛ فیلسوف علم و نظریه‌پرداز معاصر آمریکایی است که به‌سبب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقش تأثیرگذار خود </del>در تکوین و گسترش شناخت‌شناسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فمینیستی و نظریه دیدگاه فمینیستی </del>شناخته می‌شود. او با تمرکز بر نسبت علم، قدرت و موقعیت‌های اجتماعی، مفاهیمی چون عینیت نیرومند را در نقد علم مدرن مطرح کرد و در آثار خود، علاوه بر [[جنسیت]]، به ابعاد نژادی، استعماری و چندفرهنگی در تولید دانش علمی پرداخته است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ؛ فیلسوف علم و نظریه‌پرداز معاصر آمریکایی است که به‌سبب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثرگذاری </ins>در تکوین و گسترش شناخت‌شناسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فمینیستی، </ins>شناخته می‌شود. او با تمرکز بر نسبت علم، قدرت و موقعیت‌های اجتماعی، مفاهیمی چون عینیت نیرومند را در نقد علم مدرن مطرح کرد و در آثار خود، علاوه بر [[جنسیت]]، به ابعاد نژادی، استعماری و چندفرهنگی در تولید دانش علمی پرداخته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی‌نامه ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی‌نامه ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ (به انگلیسی: Sandra Harding) فیلسوف علم و نظریه‌پرداز معاصر آمریکایی، در ۱۹۳۵م در [[آمریکا]] متولد شد. وی از چهره‌های مؤثر در حوزهٔ شناخت‌شناسی فمینیستی و علوم اجتماعی به‌شمار می‌رود. هاردینگ دکترای خود را در ۱۹۷۳م از دانشگاه نیویورک دریافت کرد و پس از آن به‌عنوان استاد در دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس (UCLA) به تدریس پرداخت. وی علاوه‌بر سردبیری نشریه‌های علمی، ریاست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>مرکز مطالعات زنان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">UCLA]] </del>را نیز بر عهده داشت.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ (به انگلیسی: Sandra Harding) فیلسوف علم و نظریه‌پرداز معاصر آمریکایی، در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[۲۹ مارس]] </ins>۱۹۳۵م در [[آمریکا]] متولد شد. وی از چهره‌های مؤثر در حوزهٔ شناخت‌شناسی فمینیستی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>علوم اجتماعی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به‌شمار می‌رود. هاردینگ دکترای خود را در ۱۹۷۳م از دانشگاه نیویورک دریافت کرد و پس از آن به‌عنوان استاد در دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس (UCLA) به تدریس پرداخت. وی علاوه‌بر سردبیری نشریه‌های علمی، ریاست مرکز مطالعات زنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس </ins>را نیز بر عهده داشت.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سندرا هاردینگ در [[۵ مارس]] ۲۰۲۵، در سن ۸۹ سالگی درگذشت.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا با تألیف سه کتاب و مقالات متعدد، به‌ویژه با گسترش نظریه دیدگاه فمینیستی شناخته می‌شود. کار فکری هاردینگ با تمرکز بر نقش جنسیت در تولید دانش علمی آغاز شد و به‌تدریج ابعاد نژادی، استعماری و اکولوژیک را نیز در تحلیل‌های خود گنجاند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هدف اصلی </del>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشان‌دادن این بود </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چگونه علم می‌تواند با در نظرگرفتن </del>زمینه‌های سیاسی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی، به نیرویی مؤثر برای </del>بهبود زندگی انسان‌ها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبدیل شود</del>.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== دیدگاه‌های سندرا هاردینگ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا با تألیف سه کتاب و مقالات متعدد، به‌ویژه با گسترش نظریه دیدگاه فمینیستی شناخته می‌شود. کار فکری هاردینگ با تمرکز بر نقش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>جنسیت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در تولید دانش علمی آغاز شد و به‌تدریج ابعاد نژادی، استعماری و اکولوژیک را نیز در تحلیل‌های خود گنجاند. او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌کوشید تا نشان دهد </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توجه به </ins>زمینه‌های سیاسی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی می‌تواند اثرگذاری علم در </ins>بهبود زندگی انسان‌ها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را افزایش دهد</ins>.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== دیدگاه‌های سندرا هاردینگ ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== نقد تجربه‌گرایی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== نقد تجربه‌گرایی ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هاردینگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با اشاره به پارادوکس موجود در شناخت‌شناسی، </del>رویکرد تجربه‌گرایانهٔ فمینیستی را به‌دلیل محافظه‌کاری ذاتی و محدودیت در خواسته‌هایش نقد می‌کند. از دید او، این رویکرد اگرچه به دنبال افزایش دقت علمی است، اما در نهایت نمی‌تواند با یافته‌های مطالعات فمینیستی که خواستار تغییراتی فراتر از دقت صرف هستند، سازگاری کامل داشته باشد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. او معتقد است که تمرکز صرف بر بهبود روش‌های موجود بدون تغییر پارادیم‌های بنیادین دانش، ناکافی و گاه خودویرانگر است</del>.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 73.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هاردینگ رویکرد تجربه‌گرایانهٔ فمینیستی را به‌دلیل محافظه‌کاری ذاتی و محدودیت در خواسته‌هایش نقد می‌کند. از دید او، این رویکرد اگرچه به دنبال افزایش دقت علمی است، اما در نهایت نمی‌تواند با یافته‌های مطالعات فمینیستی که خواستار تغییراتی فراتر از دقت صرف هستند، سازگاری کامل داشته باشد. &lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 73.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== معرفت‌شناسی فمینیسم ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== معرفت‌شناسی فمینیسم ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساندرا هاردینگ با طرح نظریه دیدگاه فمینیستی، به جای جستجوی یک معرفت مطلق و بی‌طرف، بر نقش تعیین‌کنندهٔ موقعیت اجتماعی و تجربه‌های جنسیتی‌شده در شکل‌گیری دانش تأکید می‌کند. از دید او، زنان به‌دلیل قرارگرفتن در موضع حاشیه‌ای، هم با ساختارهای سلطه آشنایی دارند و هم الزاماً باید واقعیت‌های اجتماعی را از دو منظر مسلط و منظر خود بفهمند. این دیدگاه دوگانه به آنها امکان دستیابی به درکی کامل‌تر، انتقادی‌تر و عینی‌تر از جهان می‌دهد که از دیدگاه مردانه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که عموماً موقعیت مسلط را طبیعی و جهان‌شمول فرض می‌کند </del>نهان می‌ماند؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنابراین، </del>معرفت برآمده از زندگی و مبارزات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنان نه تنها متفاوت، که </del>به‌دلیل داشتن امکان نقد رادیکال‌تر ساختارهای قدرت، از ظرفیت شناختی برتری برخوردار است.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 73-74<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.]&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساندرا هاردینگ با طرح نظریه دیدگاه فمینیستی، به جای جستجوی یک معرفت مطلق و بی‌طرف، بر نقش تعیین‌کنندهٔ موقعیت اجتماعی و تجربه‌های جنسیتی‌شده در شکل‌گیری دانش تأکید می‌کند. از دید او، زنان به‌دلیل قرارگرفتن در موضع حاشیه‌ای، هم با ساختارهای سلطه آشنایی دارند و هم الزاماً باید واقعیت‌های اجتماعی را از دو منظر مسلط و منظر خود بفهمند. این دیدگاه دوگانه به آنها امکان دستیابی به درکی کامل‌تر، انتقادی‌تر و عینی‌تر از جهان می‌دهد که از دیدگاه مردانه نهان می‌ماند؛ معرفت برآمده از زندگی و مبارزات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زنان، </ins>به‌دلیل داشتن امکان نقد رادیکال‌تر ساختارهای قدرت، از ظرفیت شناختی برتری برخوردار است.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 73-74.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== عینیت علمی ===</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاردینگ با نقد استانداردهای سنتی عینیت علمی که آنها را عینیت ضعیف می‌خواند، مفهوم عینیت نیرومند را مطرح می‌کند. او استدلال می‌کند که عینیت واقعی نه با انکار یا پنهان‌کردن ارزش‌ها و جایگاه پژوهشگر، بلکه با به رسمیت‌شناختن و بررسی انتقادی همین پیش‌زمینه‌ها حاصل می‌شود. علم نیرومند، علمی دموکراتیک‌تر و فراگیرتر است که حضور دیدگاه‌های گوناگون به‌ویژه دیدگاه‌های حاشیه‌ای را برای تشخیص بهتر سوگیری‌ها ضروری می‌داند.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 74-76</del>.]&lt;/ref&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== شناخت‌شناسی چندفرهنگی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== شناخت‌شناسی چندفرهنگی ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مسیر تکامل فکری، هاردینگ دیدگاه خود را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از تمرکز اولیه بر جنسیت به سمت شناخت‌شناسی‌ای </del>گسترش داد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که بر موقعیت‌های چندفرهنگی تکیه دارد</del>.&lt;ref&gt;بلیکی، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، 1393ش، ص234-236.&lt;/ref&gt; این رویکرد چندفرهنگی، بر هویت‌های متکثر و پیچیده مانند زنان رنگین‌پوست و فمینیست‌های سوسیالیست تأکید می‌کند و شناخت را از دیدگاه تمام دیگری‌های به حاشیه‌رانده‌شده بر اساس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نژاد، </del>[[طبقه]] و [[فرهنگ]] ممکن می‌داند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. هدف نهایی، ارائه شرح‌های کمتر تحریف‌شده از جهان از طریق آغاز تحقیق از این مواضع مرزی است</del>.&lt;ref&gt;فی، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، 1390، ص123.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مسیر تکامل فکری، هاردینگ دیدگاه خود را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در شناخت‌شناسی‌ به‌سوی موقعیت‌های چندفرهنگی، </ins>گسترش داد.&lt;ref&gt;بلیکی، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، 1393ش، ص234-236.&lt;/ref&gt; این رویکرد چندفرهنگی، بر هویت‌های متکثر و پیچیده مانند زنان رنگین‌پوست و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فمینیسم سوسیالیست|</ins>فمینیست‌های سوسیالیست<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تأکید می‌کند و شناخت را از دیدگاه تمام دیگری‌های به حاشیه‌رانده‌شده بر اساس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نژاد]]، </ins>[[طبقه]] و [[فرهنگ]] ممکن می‌داند.&lt;ref&gt;فی، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، 1390، ص123.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتقادها به </del>دیدگاه‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاردینگ </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== دیدگاه‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منتقدان </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر اندیشمندان، نسبی‌گرایی فمینیستی با یک پارادوکس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی روبه‌روست: اگر ادعا کند که همهٔ شناخت‌ها نسبی هستند، این خود یک ادعای کلی، مطلق </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهان‌شمول خواهد بود؛ بنابراین، دست‌کم یک شناخت مطلق (همین گزاره) وجود دارد که </del>ادعای نسبیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همه چیز را نقض می‌کند. اگر </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاسخ گفته شود که </del>این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزاره هم نسبی است، آنگاه دیگر نمی‌تواند به‌عنوان یک قاعدهٔ کلی ارائه شود، زیرا در برخی موارد صادق نیست و باز هم وجود گزاره‌های مطلق </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثبات </del>می‌کند. افزون بر این، بسیاری از حقایق مانند وجود هستی و خودآگاهی انسان به‌صورت حضوری و مطلق درک می‌شوند و وابسته به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنسیت، </del>نژاد یا جایگاه اجتماعی نیستند.&lt;ref&gt;مصباح یزدی، آموزش فلسفه، 1383ش، ج2، ص160.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر اندیشمندان، نسبی‌گرایی فمینیستی با یک پارادوکس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درونی روبه‌رو است </ins>و ادعای نسبیت در این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گزاره، اطلاق آن </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقض </ins>می‌کند. افزون بر این، بسیاری از حقایق مانند وجود هستی و خودآگاهی انسان به‌صورت حضوری و مطلق درک می‌شوند و وابسته به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جنسیت]]، </ins>نژاد یا جایگاه اجتماعی نیستند.&lt;ref&gt;مصباح یزدی، آموزش فلسفه، 1383ش، ج2، ص160.&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دید منتقدان حتی اگر تفاوت در شناخت زنانه و مردانه پذیرفته شود، نمی‌توان به‌راحتی ادعا کرد که معرفت زنانه برتر است. تجربهٔ زندگی در حاشیه یا مواجهه با تبعیض، لزوماً به‌معنای دسترسی به شناخت کامل‌تر یا عینی‌تر نیست. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنین، </del>چنین ادعایی را نمی‌توان به همهٔ زنان تعمیم داد، زیرا تجربه‌ها و موقعیت‌های زنان یکسان نیست<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. در نهایت، این نقدها تنها محدود به معرفت‌شناسی نیست، بلکه به نسبی‌گرایی در حوزه‌های هستی‌شناسی و ارزش‌شناسی نیز تعمیم می‌یابد</del>.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/158977 «نگاهی انتقادی به مبانی معرفت‌شناسی فمینیسم (1)»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دید منتقدان حتی اگر تفاوت در شناخت زنانه و مردانه پذیرفته شود، نمی‌توان به‌راحتی ادعا کرد که معرفت زنانه برتر است. تجربهٔ زندگی در حاشیه یا مواجهه با تبعیض، لزوماً به‌معنای دسترسی به شناخت کامل‌تر یا عینی‌تر نیست. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌علاوه، </ins>چنین ادعایی را نمی‌توان به همهٔ زنان تعمیم داد، زیرا تجربه‌ها و موقعیت‌های زنان یکسان نیست.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/158977 «نگاهی انتقادی به مبانی معرفت‌شناسی فمینیسم (1)»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== آثار ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساندرا هاردینگ آثار متعددی در حوزه‌های فلسفه علم، شناخت‌شناسی فمینیستی و مطالعات علم و فناوری تألیف کرده که برخی از مهم‌ترین آن‌ها به فارسی ترجمه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده‌اند. از جملهٔ این آثار می‌توان به </del>مقاله «از تجربه‌گرایی فمینیستی تا شناخت‌شناسی‌های دارای دیدگاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فمینیستی»، اشاره کرد. همچنین </del>مقاله «جنسیت و علم» در مجموعه‌ای از دفتر مطالعات و تحقیقات زنان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به چاپ رسید</del>. اثر دیگر، «فصل زنان» است که در قالب یک مجموعه دو جلدی دیدگاه‌های فمینیستی توسط نوشین احمدی خراسانی و همکاران گردآوری شده و بخشی از آن به نوشته هاردینگ اختصاص دارد.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 76.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساندرا هاردینگ آثار متعددی در حوزه‌های فلسفه علم، شناخت‌شناسی فمینیستی و مطالعات علم و فناوری تألیف کرده که برخی از مهم‌ترین آن‌ها به فارسی ترجمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده‌اند، ازجمله: </ins>مقاله «از تجربه‌گرایی فمینیستی تا شناخت‌شناسی‌های دارای دیدگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فمینیستی»؛ </ins>مقاله «جنسیت و علم» در مجموعه‌ای از دفتر مطالعات و تحقیقات زنان. اثر دیگر، «فصل زنان» است که در قالب یک مجموعه دو جلدی دیدگاه‌های فمینیستی توسط نوشین احمدی خراسانی و همکاران گردآوری شده و بخشی از آن به نوشته هاردینگ اختصاص دارد.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 76.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پانویس ==</div></td></tr> </table>

حمید فاضل https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF&diff=11220&oldid=prev 2026-02-09T05:04:15Z

<p><span class="autocomment">منابع</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۰ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۰۸:۳۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منابع ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* بلیکی، نورمن، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، ترجمه سید حمیدرضا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسنی، </del>قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چاپ دوم، </del>۱۳۹۳ش.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* بلیکی، نورمن، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، ترجمه سید حمیدرضا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسنی و دیگران، </ins>قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>۱۳۹۳ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فی، برایان، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، ترجمهٔ مرتضی مردیها، تهران، پژوهشکدهٔ مطالعات راهبردی، ۱۳۹۰ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فی، برایان، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، ترجمهٔ مرتضی مردیها، تهران، پژوهشکدهٔ مطالعات راهبردی، ۱۳۹۰ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مصباح یزدی، محمدتقی؛ آموزش فلسفه؛ تهران: امیرکبیر، ۱۳۸۳ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مصباح یزدی، محمدتقی؛ آموزش فلسفه؛ تهران: امیرکبیر، ۱۳۸۳ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* نصر اصفهانی، مریم، «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، کتاب ماه فلسفه، شمارهٔ ۲۴، ۱۳۸۸ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* نصر اصفهانی، مریم، «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، کتاب ماه فلسفه، شمارهٔ ۲۴، ۱۳۸۸ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «نگاهی انتقادی به مبانی معرفت‌شناسی فمینیسم (۱)»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۶ خرداد ۱۳۸۹ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* «نگاهی انتقادی به مبانی معرفت‌شناسی فمینیسم (۱)»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۶ خرداد ۱۳۸۹ش.</div></td></tr> </table>

امان الله فصیحی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF&diff=11219&oldid=prev 2026-02-09T05:02:32Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۰ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۰۸:۳۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درشت|&#039;&#039;&#039;سندرا هاردینگ؛&#039;&#039;&#039;}} فیسلوف علم، فمینیست آمریکایی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{درشت|&#039;&#039;&#039;سندرا هاردینگ؛&#039;&#039;&#039;}} فیسلوف علم، فمینیست آمریکایی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ؛ فیلسوف علم و نظریه‌پرداز معاصر آمریکایی است که به‌سبب نقش تأثیرگذار خود در تکوین و گسترش شناخت‌شناسی فمینیستی و نظریه دیدگاه فمینیستی شناخته می‌شود. او با تمرکز بر نسبت علم، قدرت و موقعیت‌های اجتماعی، مفاهیمی چون عینیت نیرومند را در نقد علم مدرن مطرح کرد و در آثار خود، علاوه بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنسیت، </del>به ابعاد نژادی، استعماری و چندفرهنگی در تولید دانش علمی پرداخته است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ؛ فیلسوف علم و نظریه‌پرداز معاصر آمریکایی است که به‌سبب نقش تأثیرگذار خود در تکوین و گسترش شناخت‌شناسی فمینیستی و نظریه دیدگاه فمینیستی شناخته می‌شود. او با تمرکز بر نسبت علم، قدرت و موقعیت‌های اجتماعی، مفاهیمی چون عینیت نیرومند را در نقد علم مدرن مطرح کرد و در آثار خود، علاوه بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جنسیت]]، </ins>به ابعاد نژادی، استعماری و چندفرهنگی در تولید دانش علمی پرداخته است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی‌نامه ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== زندگی‌نامه ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ (به انگلیسی: Sandra Harding) فیلسوف علم و نظریه‌پرداز معاصر آمریکایی، در ۱۹۳۵م در آمریکا متولد شد. وی از چهره‌های مؤثر در حوزهٔ شناخت‌شناسی فمینیستی و علوم اجتماعی به‌شمار می‌رود. هاردینگ دکترای خود را در ۱۹۷۳م از دانشگاه نیویورک دریافت کرد و پس از آن به‌عنوان استاد در دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس (UCLA) به تدریس پرداخت. وی علاوه‌بر سردبیری نشریه‌های علمی، ریاست مرکز مطالعات زنان UCLA را نیز بر عهده داشت.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ (به انگلیسی: Sandra Harding) فیلسوف علم و نظریه‌پرداز معاصر آمریکایی، در ۱۹۳۵م در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آمریکا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>متولد شد. وی از چهره‌های مؤثر در حوزهٔ شناخت‌شناسی فمینیستی و علوم اجتماعی به‌شمار می‌رود. هاردینگ دکترای خود را در ۱۹۷۳م از دانشگاه نیویورک دریافت کرد و پس از آن به‌عنوان استاد در دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس (UCLA) به تدریس پرداخت. وی علاوه‌بر سردبیری نشریه‌های علمی، ریاست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مرکز مطالعات زنان UCLA<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را نیز بر عهده داشت.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا با تألیف سه کتاب و مقالات متعدد، به‌ویژه با گسترش نظریه دیدگاه فمینیستی شناخته می‌شود. کار فکری هاردینگ با تمرکز بر نقش جنسیت در تولید دانش علمی آغاز شد و به‌تدریج ابعاد نژادی، استعماری و اکولوژیک را نیز در تحلیل‌های خود گنجاند. هدف اصلی او نشان‌دادن این بود که چگونه علم می‌تواند با در نظرگرفتن زمینه‌های سیاسی و اجتماعی، به نیرویی مؤثر برای بهبود زندگی انسان‌ها تبدیل شود.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا با تألیف سه کتاب و مقالات متعدد، به‌ویژه با گسترش نظریه دیدگاه فمینیستی شناخته می‌شود. کار فکری هاردینگ با تمرکز بر نقش جنسیت در تولید دانش علمی آغاز شد و به‌تدریج ابعاد نژادی، استعماری و اکولوژیک را نیز در تحلیل‌های خود گنجاند. هدف اصلی او نشان‌دادن این بود که چگونه علم می‌تواند با در نظرگرفتن زمینه‌های سیاسی و اجتماعی، به نیرویی مؤثر برای بهبود زندگی انسان‌ها تبدیل شود.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب‌شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== شناخت‌شناسی چندفرهنگی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== شناخت‌شناسی چندفرهنگی ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مسیر تکامل فکری، هاردینگ دیدگاه خود را از تمرکز اولیه بر جنسیت به سمت شناخت‌شناسی‌ای گسترش داد که بر موقعیت‌های چندفرهنگی تکیه دارد.&lt;ref&gt;بلیکی، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، 1393ش، ص234-236.&lt;/ref&gt; این رویکرد چندفرهنگی، بر هویت‌های متکثر و پیچیده مانند زنان رنگین‌پوست و فمینیست‌های سوسیالیست تأکید می‌کند و شناخت را از دیدگاه تمام دیگری‌های به حاشیه‌رانده‌شده بر اساس نژاد، طبقه و فرهنگ ممکن می‌داند. هدف نهایی، ارائه شرح‌های کمتر تحریف‌شده از جهان از طریق آغاز تحقیق از این مواضع مرزی است.&lt;ref&gt;فی، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، 1390، ص123.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مسیر تکامل فکری، هاردینگ دیدگاه خود را از تمرکز اولیه بر جنسیت به سمت شناخت‌شناسی‌ای گسترش داد که بر موقعیت‌های چندفرهنگی تکیه دارد.&lt;ref&gt;بلیکی، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، 1393ش، ص234-236.&lt;/ref&gt; این رویکرد چندفرهنگی، بر هویت‌های متکثر و پیچیده مانند زنان رنگین‌پوست و فمینیست‌های سوسیالیست تأکید می‌کند و شناخت را از دیدگاه تمام دیگری‌های به حاشیه‌رانده‌شده بر اساس نژاد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>طبقه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فرهنگ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ممکن می‌داند. هدف نهایی، ارائه شرح‌های کمتر تحریف‌شده از جهان از طریق آغاز تحقیق از این مواضع مرزی است.&lt;ref&gt;فی، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، 1390، ص123.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== انتقادها به دیدگاه‌های هاردینگ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== انتقادها به دیدگاه‌های هاردینگ ==</div></td></tr> </table>

امان الله فصیحی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF&diff=10537&oldid=prev 2026-02-05T14:35:02Z

<p>ابرابزار</p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF&amp;diff=10537&amp;oldid=10533">نمایش تغییرات</a>

رضا عسکری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF&diff=10533&oldid=prev 2026-02-05T14:31:28Z

<p><span class="autocomment">زندگی‌نامه</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۰۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ فیلسوف علم و نظریه‌پرداز معاصر آمریکایی، در 1935م در آمریکا متولد شد. وی از چهره‌های مؤثر در حوزۀ شناخت‌شناسی فمینیستی و علوم اجتماعی به شمار می‌رود. هاردینگ دکترای خود را در ۱۹۷۳م از دانشگاه نیویورک دریافت کرد و پس از آن به‌عنوان استاد در دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس (UCLA) به تدریس پرداخت. وی علاوه‌بر سردبیری نشریه‌های علمی، ریاست مرکز مطالعات زنان UCLA را نیز بر عهده داشت.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ فیلسوف علم و نظریه‌پرداز معاصر آمریکایی، در 1935م در آمریکا متولد شد. وی از چهره‌های مؤثر در حوزۀ شناخت‌شناسی فمینیستی و علوم اجتماعی به شمار می‌رود. هاردینگ دکترای خود را در ۱۹۷۳م از دانشگاه نیویورک دریافت کرد و پس از آن به‌عنوان استاد در دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس (UCLA) به تدریس پرداخت. وی علاوه‌بر سردبیری نشریه‌های علمی، ریاست مرکز مطالعات زنان UCLA را نیز بر عهده داشت.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا با تألیف سه کتاب و مقالات متعدد، به‌ویژه با گسترش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«نظریه </del>دیدگاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فمینیستی» </del>شناخته می‌شود. کار فکری هاردینگ با تمرکز بر نقش جنسیت در تولید دانش علمی آغاز شد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به تدریج </del>ابعاد نژادی، استعماری و اکولوژیک را نیز در تحلیل‌های خود گنجاند. هدف اصلی او نشان‌دادن این بود که چگونه علم می‌تواند با در نظر‌گرفتن زمینه‌های سیاسی و اجتماعی، به نیرویی مؤثر برای بهبود زندگی انسان‌ها تبدیل شود.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا با تألیف سه کتاب و مقالات متعدد، به‌ویژه با گسترش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریه </ins>دیدگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فمینیستی </ins>شناخته می‌شود. کار فکری هاردینگ با تمرکز بر نقش جنسیت در تولید دانش علمی آغاز شد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌تدریج </ins>ابعاد نژادی، استعماری و اکولوژیک را نیز در تحلیل‌های خود گنجاند. هدف اصلی او نشان‌دادن این بود که چگونه علم می‌تواند با در نظر‌گرفتن زمینه‌های سیاسی و اجتماعی، به نیرویی مؤثر برای بهبود زندگی انسان‌ها تبدیل شود.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== دیدگاه‌های سندرا هاردینگ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== دیدگاه‌های سندرا هاردینگ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== شناخت‌شناسی چندفرهنگی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== شناخت‌شناسی چندفرهنگی ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مسیر تکامل فکری، هاردینگ دیدگاه خود را از تمرکز اولیه بر جنسیت به سمت شناخت‌شناسی‌ای گسترش داد که بر موقعیت‌های چندفرهنگی تکیه دارد.&lt;ref&gt;بلیکی، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، 1393ش، ص234-236.&lt;/ref&gt; این رویکرد چندفرهنگی، بر هویت‌های متکثر و پیچیده مانند زنان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رنگین‌پوست، </del>فمینیست‌های سوسیالیست تأکید می‌کند و شناخت را از دیدگاه تمام دیگری‌های به حاشیه‌رانده‌شده بر اساس نژاد، طبقه و فرهنگ ممکن می‌داند. هدف نهایی، ارائه شرح‌های کمتر تحریف‌شده از جهان از طریق آغاز تحقیق از این مواضع مرزی است.&lt;ref&gt;فی، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، 1390،ص123.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مسیر تکامل فکری، هاردینگ دیدگاه خود را از تمرکز اولیه بر جنسیت به سمت شناخت‌شناسی‌ای گسترش داد که بر موقعیت‌های چندفرهنگی تکیه دارد.&lt;ref&gt;بلیکی، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، 1393ش، ص234-236.&lt;/ref&gt; این رویکرد چندفرهنگی، بر هویت‌های متکثر و پیچیده مانند زنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رنگین‌پوست و </ins>فمینیست‌های سوسیالیست تأکید می‌کند و شناخت را از دیدگاه تمام دیگری‌های به حاشیه‌رانده‌شده بر اساس نژاد، طبقه و فرهنگ ممکن می‌داند. هدف نهایی، ارائه شرح‌های کمتر تحریف‌شده از جهان از طریق آغاز تحقیق از این مواضع مرزی است.&lt;ref&gt;فی، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، 1390،ص123.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== انتقادها به دیدگاه‌های هاردینگ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== انتقادها به دیدگاه‌های هاردینگ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندیشمندان </del>نسبی‌گرایی فمینیستی با یک پارادوکس اساسی روبه‌روست: اگر ادعا کند که همۀ شناخت‌ها نسبی هستند، این خود یک ادعای کلی، مطلق و جهان‌شمول خواهد بود. بنابراین، دست‌کم یک شناخت مطلق (همین گزاره) وجود دارد که ادعای نسبیت همه چیز را نقض می‌کند. اگر در پاسخ گفته شود که این گزاره هم نسبی است، آنگاه دیگر نمی‌تواند به‌عنوان یک قاعدۀ کلی ارائه شود، زیرا در برخی موارد صادق نیست و باز هم وجود گزاره‌های مطلق را اثبات می‌کند. افزون بر این، بسیاری از حقایق مانند وجود هستی و خودآگاهی انسان به‌صورت حضوری و مطلق درک می‌شوند و وابسته به جنسیت، نژاد یا جایگاه اجتماعی نیستند.&lt;ref&gt;مصباح یزدی، آموزش فلسفه، 1383ش، ج2، ص160.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندیشمندان، </ins>نسبی‌گرایی فمینیستی با یک پارادوکس اساسی روبه‌روست: اگر ادعا کند که همۀ شناخت‌ها نسبی هستند، این خود یک ادعای کلی، مطلق و جهان‌شمول خواهد بود. بنابراین، دست‌کم یک شناخت مطلق (همین گزاره) وجود دارد که ادعای نسبیت همه چیز را نقض می‌کند. اگر در پاسخ گفته شود که این گزاره هم نسبی است، آنگاه دیگر نمی‌تواند به‌عنوان یک قاعدۀ کلی ارائه شود، زیرا در برخی موارد صادق نیست و باز هم وجود گزاره‌های مطلق را اثبات می‌کند. افزون بر این، بسیاری از حقایق مانند وجود هستی و خودآگاهی انسان به‌صورت حضوری و مطلق درک می‌شوند و وابسته به جنسیت، نژاد یا جایگاه اجتماعی نیستند.&lt;ref&gt;مصباح یزدی، آموزش فلسفه، 1383ش، ج2، ص160.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دید منتقدان حتی اگر تفاوت در شناخت زنانه و مردانه پذیرفته شود، نمی‌توان به‌راحتی ادعا کرد که معرفت زنانه برتر است. تجربۀ زندگی در حاشیه یا مواجهه با تبعیض، لزوماً به‌معنای دسترسی به شناخت کامل‌تر یا عینی‌تر نیست. همچنین، چنین ادعایی را نمی‌توان به همۀ زنان تعمیم داد، زیرا تجربه‌ها و موقعیت‌های زنان یکسان نیست. در نهایت، این نقدها تنها محدود به معرفت‌شناسی نیست، بلکه به نسبی‌گرایی در حوزه‌های هستی‌شناسی و ارزش‌شناسی نیز تعمیم می‌یابد.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/158977 «نگاهي انتقادي به مباني معرفت شناسي فمينيسم (1)»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دید منتقدان حتی اگر تفاوت در شناخت زنانه و مردانه پذیرفته شود، نمی‌توان به‌راحتی ادعا کرد که معرفت زنانه برتر است. تجربۀ زندگی در حاشیه یا مواجهه با تبعیض، لزوماً به‌معنای دسترسی به شناخت کامل‌تر یا عینی‌تر نیست. همچنین، چنین ادعایی را نمی‌توان به همۀ زنان تعمیم داد، زیرا تجربه‌ها و موقعیت‌های زنان یکسان نیست. در نهایت، این نقدها تنها محدود به معرفت‌شناسی نیست، بلکه به نسبی‌گرایی در حوزه‌های هستی‌شناسی و ارزش‌شناسی نیز تعمیم می‌یابد.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/158977 «نگاهي انتقادي به مباني معرفت شناسي فمينيسم (1)»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساندرا هاردینگ آثار متعددی در حوزه‌های فلسفه علم، شناخت‌شناسی فمینیستی و مطالعات علم و فناوری تألیف کرده که برخی از مهم‌ترین آن‌ها به فارسی ترجمه شده‌اند. از جملۀ این آثار می‌توان به مقاله «از تجربه‌گرایی فمینیستی تا شناخت‌شناسی‌های دارای دیدگاه فمینیستی»، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمۀ نیکو سرخوش و افشین جهادید در ۱۳۸۰ش </del>اشاره کرد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که در مجموعه‌ای ویرایش‌شده توسط عبدالکریم رشیدیان منتشر شد</del>. همچنین مقاله «جنسیت و علم» در مجموعه‌ای از دفتر مطالعات و تحقیقات زنان به چاپ رسید. اثر دیگر، «فصل زنان» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۸۴ش </del>است که در قالب یک مجموعه دو جلدی دیدگاه‌های فمینیستی توسط نوشین احمدی خراسانی و همکاران گردآوری شده و بخشی از آن به نوشته هاردینگ اختصاص دارد.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 76.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساندرا هاردینگ آثار متعددی در حوزه‌های فلسفه علم، شناخت‌شناسی فمینیستی و مطالعات علم و فناوری تألیف کرده که برخی از مهم‌ترین آن‌ها به فارسی ترجمه شده‌اند. از جملۀ این آثار می‌توان به مقاله «از تجربه‌گرایی فمینیستی تا شناخت‌شناسی‌های دارای دیدگاه فمینیستی»، اشاره کرد. همچنین مقاله «جنسیت و علم» در مجموعه‌ای از دفتر مطالعات و تحقیقات زنان به چاپ رسید. اثر دیگر، «فصل زنان» است که در قالب یک مجموعه دو جلدی دیدگاه‌های فمینیستی توسط نوشین احمدی خراسانی و همکاران گردآوری شده و بخشی از آن به نوشته هاردینگ اختصاص دارد.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 76.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*بلیکی، نورمن، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، ترجمه سید حمیدرضا حسنی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ دوم، 1393ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*بلیکی، نورمن، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، ترجمه سید حمیدرضا حسنی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ دوم، 1393ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*فی، برایان، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، ترجمۀ مرتضی مردیها، تهران، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشکد، </del>مطالعات راهبردی، 1390ش.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*فی، برایان، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، ترجمۀ مرتضی مردیها، تهران، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشکد‌‌هٔ </ins>مطالعات راهبردی، 1390ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مصباح یزدی، محمدتقی؛ آموزش فلسفه؛ تهران: امیرکبیر، 1383ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مصباح یزدی، محمدتقی؛ آموزش فلسفه؛ تهران: امیرکبیر، 1383ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نصر اصفهانی، مریم، «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، کتاب ماه فلسفه، شمارۀ 24، 1388ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نصر اصفهانی، مریم، «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، کتاب ماه فلسفه، شمارۀ 24، 1388ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«نگاهي انتقادي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مباني </del>معرفت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شناسي </del>فمينيسم (1)»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 26 خرداد 1389ش.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«نگاهی انتقادی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبانی </ins>معرفت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شناسی </ins>فمينيسم (1)»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 26 خرداد 1389ش.</div></td></tr> </table>

رضا عسکری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF&diff=10441&oldid=prev 2026-02-05T09:14:37Z

<p><span class="autocomment">منابع</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۴۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">خط ۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ به بحث در مورد توسعهٔ شناخت‌شناسی فمینیستی می‌پردازد تا بر این مسئله تأکید کند که ایده‌آل‌های مدرن دانش تا چه اندازه آرمان‌های مردانه را مجسم کرده و شکل‌های ممکنِ دانشی را که به‌طور سنتی زنانه توصیف شده است طرد کرده‌اند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ به بحث در مورد توسعهٔ شناخت‌شناسی فمینیستی می‌پردازد تا بر این مسئله تأکید کند که ایده‌آل‌های مدرن دانش تا چه اندازه آرمان‌های مردانه را مجسم کرده و شکل‌های ممکنِ دانشی را که به‌طور سنتی زنانه توصیف شده است طرد کرده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==زندگی‌نامه==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==زندگی‌نامه==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ فیلسوف علم و نظریه‌پرداز معاصر آمریکایی، در 1935م در آمریکا متولد شد. وی از چهره‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاخص و </del>مؤثر در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حوزه‌ی </del>شناخت‌شناسی فمینیستی و علوم اجتماعی به شمار می‌رود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او </del>دکترای خود را در ۱۹۷۳م از دانشگاه نیویورک دریافت کرد و پس از آن به‌عنوان استاد در دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس (UCLA) به تدریس پرداخت. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاردینگ </del>علاوه‌بر سردبیری نشریه‌های علمی، ریاست مرکز مطالعات زنان UCLA را نیز بر عهده داشت.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سندرا هاردینگ فیلسوف علم و نظریه‌پرداز معاصر آمریکایی، در 1935م در آمریکا متولد شد. وی از چهره‌های مؤثر در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حوزۀ </ins>شناخت‌شناسی فمینیستی و علوم اجتماعی به شمار می‌رود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاردینگ </ins>دکترای خود را در ۱۹۷۳م از دانشگاه نیویورک دریافت کرد و پس از آن به‌عنوان استاد در دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس (UCLA) به تدریس پرداخت. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی </ins>علاوه‌بر سردبیری نشریه‌های علمی، ریاست مرکز مطالعات زنان UCLA را نیز بر عهده داشت.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی </del>با تألیف سه کتاب و مقالات متعدد، به‌ویژه با گسترش «نظریه دیدگاه فمینیستی» شناخته می‌شود. کار فکری هاردینگ با تمرکز بر نقش جنسیت در تولید دانش علمی آغاز شد و به تدریج ابعاد نژادی، استعماری و اکولوژیک را نیز در تحلیل‌های خود گنجاند. هدف اصلی او نشان‌دادن این بود که چگونه علم می‌تواند با در نظر‌گرفتن زمینه‌های سیاسی و اجتماعی، به نیرویی مؤثر برای بهبود زندگی انسان‌ها تبدیل شود.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سندرا </ins>با تألیف سه کتاب و مقالات متعدد، به‌ویژه با گسترش «نظریه دیدگاه فمینیستی» شناخته می‌شود. کار فکری هاردینگ با تمرکز بر نقش جنسیت در تولید دانش علمی آغاز شد و به تدریج ابعاد نژادی، استعماری و اکولوژیک را نیز در تحلیل‌های خود گنجاند. هدف اصلی او نشان‌دادن این بود که چگونه علم می‌تواند با در نظر‌گرفتن زمینه‌های سیاسی و اجتماعی، به نیرویی مؤثر برای بهبود زندگی انسان‌ها تبدیل شود.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 72.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== دیدگاه‌های سندرا هاردینگ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== دیدگاه‌های سندرا هاردینگ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*بلیکی، نورمن، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، ترجمه سید حمیدرضا حسنی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ دوم، 1393ش.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*فی، برایان، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، ترجمۀ مرتضی مردیها، تهران، پژوهشکد، مطالعات راهبردی، 1390ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*فی، برایان، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، ترجمۀ مرتضی مردیها، تهران، پژوهشکد، مطالعات راهبردی، 1390ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مصباح یزدی، محمدتقی؛ آموزش فلسفه؛ تهران: امیرکبیر، 1383ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مصباح یزدی، محمدتقی؛ آموزش فلسفه؛ تهران: امیرکبیر، 1383ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نصر اصفهانی، مریم، «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، کتاب ماه فلسفه، شمارۀ 24، 1388ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نصر اصفهانی، مریم، «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، کتاب ماه فلسفه، شمارۀ 24، 1388ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*«نگاهي انتقادي به مباني معرفت شناسي فمينيسم (1)»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 26 خرداد 1389ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*«نگاهي انتقادي به مباني معرفت شناسي فمينيسم (1)»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 26 خرداد 1389ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*نورمن، بلیکی، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، ترجمه سید حمیدرضا حسنی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ دوم، 1393ش.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

حبیب الله نجفی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF&diff=10439&oldid=prev 2026-02-05T08:52:04Z

<p><span class="autocomment">عینیت علمی</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== معرفت‌شناسی فمینیسم ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== معرفت‌شناسی فمینیسم ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هاردینگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از نظریه‌پردازان برجسته «نظریه </del>دیدگاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فمینیستی» است. این نظریه استدلال می‌کند که </del>موقعیت اجتماعی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرودست </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاشیه‌ای گروه‌هایی مانند زنان، </del>به‌دلیل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تجربه همزمان </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرایط زندگی تحت ستم، می‌تواند منبع شناخت کامل‌تر </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کم‌جانب‌دارانه‌تری </del>از جهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حتی طبیعی فراهم کند</del>. از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این منظر، نقطه آغاز تحقیق باید زندگی‌های گروه‌های به حاشیه رانده شده باشد، </del>نه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیدگاه مسلط مردانه</del>.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 73-74.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساندرا </ins>هاردینگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با طرح نظریه </ins>دیدگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فمینیستی، به جای جستجوی یک معرفت مطلق و بی‌طرف، بر نقش تعیین‌کنندۀ </ins>موقعیت اجتماعی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تجربه‌های جنسیتی‌شده در شکل‌گیری دانش تأکید می‌کند. از دید او، زنان </ins>به‌دلیل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرارگرفتن در موضع حاشیه‌ای، هم با ساختارهای سلطه آشنایی دارند و هم الزاماً باید واقعیت‌های اجتماعی را </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دو منظر مسلط </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منظر خود بفهمند. این دیدگاه دوگانه به آنها امکان دستیابی به درکی کامل‌تر، انتقادی‌تر </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عینی‌تر </ins>از جهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دهد که از دیدگاه مردانه که عموماً موقعیت مسلط را طبیعی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهان‌شمول فرض می‌کند نهان می‌ماند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنابراین، معرفت برآمده </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگی و مبارزات زنان </ins>نه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تنها متفاوت، که به‌دلیل داشتن امکان نقد رادیکال‌تر ساختارهای قدرت، از ظرفیت شناختی برتری برخوردار است</ins>.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 73-74.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== عینیت علمی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== عینیت علمی ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هاردینگ با نقد استانداردهای سنتی عینیت علمی که آنها را عینیت ضعیف می‌خواند، مفهوم عینیت نیرومند را مطرح می‌کند. او استدلال می‌کند که عینیت واقعی نه با انکار یا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنهان کردن </del>ارزش‌ها و جایگاه پژوهشگر، بلکه با به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسمیت شناختن </del>و بررسی انتقادی همین پیش‌زمینه‌ها حاصل می‌شود. علم نیرومند، علمی دموکراتیک‌تر و فراگیرتر است که حضور دیدگاه‌های گوناگون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به ویژه </del>دیدگاه‌های حاشیه‌ای را برای تشخیص بهتر سوگیری‌ها ضروری می‌داند.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 74-76.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هاردینگ با نقد استانداردهای سنتی عینیت علمی که آنها را عینیت ضعیف می‌خواند، مفهوم عینیت نیرومند را مطرح می‌کند. او استدلال می‌کند که عینیت واقعی نه با انکار یا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنهان‌کردن </ins>ارزش‌ها و جایگاه پژوهشگر، بلکه با به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسمیت‌شناختن </ins>و بررسی انتقادی همین پیش‌زمینه‌ها حاصل می‌شود. علم نیرومند، علمی دموکراتیک‌تر و فراگیرتر است که حضور دیدگاه‌های گوناگون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌ویژه </ins>دیدگاه‌های حاشیه‌ای را برای تشخیص بهتر سوگیری‌ها ضروری می‌داند.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 74-76.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== شناخت‌شناسی چندفرهنگی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== شناخت‌شناسی چندفرهنگی ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مسیر تکامل فکری، هاردینگ دیدگاه خود را از تمرکز اولیه بر جنسیت به سمت شناخت‌شناسی‌ای گسترش داد که بر موقعیت‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرزی </del>تکیه دارد.&lt;ref&gt;بلیکی، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، 1393ش، ص234-236.&lt;/ref&gt; این رویکرد چندفرهنگی، بر هویت‌های متکثر و پیچیده مانند زنان رنگین‌پوست، فمینیست‌های سوسیالیست تأکید می‌کند و شناخت را از دیدگاه تمام دیگری‌های به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاشیه‌رانده شده </del>بر اساس نژاد، طبقه و فرهنگ ممکن می‌داند. هدف نهایی، ارائه شرح‌های کمتر تحریف‌شده از جهان از طریق آغاز تحقیق از این مواضع مرزی است.&lt;ref&gt;فی، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، 1390،ص123.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مسیر تکامل فکری، هاردینگ دیدگاه خود را از تمرکز اولیه بر جنسیت به سمت شناخت‌شناسی‌ای گسترش داد که بر موقعیت‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چندفرهنگی </ins>تکیه دارد.&lt;ref&gt;بلیکی، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، 1393ش، ص234-236.&lt;/ref&gt; این رویکرد چندفرهنگی، بر هویت‌های متکثر و پیچیده مانند زنان رنگین‌پوست، فمینیست‌های سوسیالیست تأکید می‌کند و شناخت را از دیدگاه تمام دیگری‌های به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاشیه‌رانده‌شده </ins>بر اساس نژاد، طبقه و فرهنگ ممکن می‌داند. هدف نهایی، ارائه شرح‌های کمتر تحریف‌شده از جهان از طریق آغاز تحقیق از این مواضع مرزی است.&lt;ref&gt;فی، پارادایم‌شناسی علوم انسانی، 1390،ص123.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== انتقادها به دیدگاه‌های هاردینگ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== انتقادها به دیدگاه‌های هاردینگ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر اندیشمندان نسبی‌گرایی فمینیستی با یک پارادوکس اساسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روبروست</del>: اگر ادعا کند که همۀ شناخت‌ها نسبی هستند، این خود یک ادعای کلی، مطلق و جهان‌شمول خواهد بود. بنابراین، دست‌کم یک شناخت مطلق (همین گزاره) وجود دارد که ادعای نسبیت همه چیز را نقض می‌کند. اگر در پاسخ گفته شود که این گزاره هم نسبی است، آنگاه دیگر نمی‌تواند به‌عنوان یک قاعدۀ کلی ارائه شود، زیرا در برخی موارد صادق نیست و باز هم وجود گزاره‌های مطلق را اثبات می‌کند. افزون بر این، بسیاری از حقایق مانند وجود هستی و خودآگاهی انسان به‌صورت حضوری و مطلق درک می‌شوند و وابسته به جنسیت، نژاد یا جایگاه اجتماعی نیستند.&lt;ref&gt;مصباح یزدی، آموزش فلسفه، 1383ش، ج2، ص160.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر اندیشمندان نسبی‌گرایی فمینیستی با یک پارادوکس اساسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روبه‌روست</ins>: اگر ادعا کند که همۀ شناخت‌ها نسبی هستند، این خود یک ادعای کلی، مطلق و جهان‌شمول خواهد بود. بنابراین، دست‌کم یک شناخت مطلق (همین گزاره) وجود دارد که ادعای نسبیت همه چیز را نقض می‌کند. اگر در پاسخ گفته شود که این گزاره هم نسبی است، آنگاه دیگر نمی‌تواند به‌عنوان یک قاعدۀ کلی ارائه شود، زیرا در برخی موارد صادق نیست و باز هم وجود گزاره‌های مطلق را اثبات می‌کند. افزون بر این، بسیاری از حقایق مانند وجود هستی و خودآگاهی انسان به‌صورت حضوری و مطلق درک می‌شوند و وابسته به جنسیت، نژاد یا جایگاه اجتماعی نیستند.&lt;ref&gt;مصباح یزدی، آموزش فلسفه، 1383ش، ج2، ص160.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دید منتقدان حتی اگر تفاوت در شناخت زنانه و مردانه پذیرفته شود، نمی‌توان به‌راحتی ادعا کرد که معرفت زنانه برتر است. تجربۀ زندگی در حاشیه یا مواجهه با تبعیض، لزوماً به‌معنای دسترسی به شناخت کامل‌تر یا عینی‌تر نیست. همچنین، چنین ادعایی را نمی‌توان به همۀ زنان تعمیم داد، زیرا تجربه‌ها و موقعیت‌های زنان یکسان نیست. در نهایت، این نقدها تنها محدود به معرفت‌شناسی نیست، بلکه به نسبی‌گرایی در حوزه‌های هستی‌شناسی و ارزش‌شناسی نیز تعمیم می‌یابد.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/158977 «نگاهي انتقادي به مباني معرفت شناسي فمينيسم (1)»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دید منتقدان حتی اگر تفاوت در شناخت زنانه و مردانه پذیرفته شود، نمی‌توان به‌راحتی ادعا کرد که معرفت زنانه برتر است. تجربۀ زندگی در حاشیه یا مواجهه با تبعیض، لزوماً به‌معنای دسترسی به شناخت کامل‌تر یا عینی‌تر نیست. همچنین، چنین ادعایی را نمی‌توان به همۀ زنان تعمیم داد، زیرا تجربه‌ها و موقعیت‌های زنان یکسان نیست. در نهایت، این نقدها تنها محدود به معرفت‌شناسی نیست، بلکه به نسبی‌گرایی در حوزه‌های هستی‌شناسی و ارزش‌شناسی نیز تعمیم می‌یابد.&lt;ref&gt;[https://rasekhoon.net/article/show/158977 «نگاهي انتقادي به مباني معرفت شناسي فمينيسم (1)»، وب‌سایت راسخون.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> </table>

حبیب الله نجفی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7_%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%AF&diff=10431&oldid=prev 2026-02-05T08:22:24Z

<p><span class="autocomment">آثار</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر اندیشمندان نسبی‌گرایی فمینیستی با یک پارادوکس اساسی روبروست: اگر ادعا کند که همۀ شناخت‌ها نسبی هستند، این خود یک ادعای کلی، مطلق و جهان‌شمول خواهد بود. بنابراین، دست‌کم یک شناخت مطلق (همین گزاره) وجود دارد که ادعای نسبیت همه چیز را نقض می‌کند. اگر در پاسخ گفته شود که این گزاره هم نسبی است، آنگاه دیگر نمی‌تواند به‌عنوان یک قاعدۀ کلی ارائه شود، زیرا در برخی موارد صادق نیست و باز هم وجود گزاره‌های مطلق را اثبات می‌کند. افزون بر این، بسیاری از حقایق مانند وجود هستی و خودآگاهی انسان به‌صورت حضوری و مطلق درک می‌شوند و وابسته به جنسیت، نژاد یا جایگاه اجتماعی نیستند.&lt;ref&gt;مصباح یزدی، آموزش فلسفه، 1383ش، ج2، ص160.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر اندیشمندان نسبی‌گرایی فمینیستی با یک پارادوکس اساسی روبروست: اگر ادعا کند که همۀ شناخت‌ها نسبی هستند، این خود یک ادعای کلی، مطلق و جهان‌شمول خواهد بود. بنابراین، دست‌کم یک شناخت مطلق (همین گزاره) وجود دارد که ادعای نسبیت همه چیز را نقض می‌کند. اگر در پاسخ گفته شود که این گزاره هم نسبی است، آنگاه دیگر نمی‌تواند به‌عنوان یک قاعدۀ کلی ارائه شود، زیرا در برخی موارد صادق نیست و باز هم وجود گزاره‌های مطلق را اثبات می‌کند. افزون بر این، بسیاری از حقایق مانند وجود هستی و خودآگاهی انسان به‌صورت حضوری و مطلق درک می‌شوند و وابسته به جنسیت، نژاد یا جایگاه اجتماعی نیستند.&lt;ref&gt;مصباح یزدی، آموزش فلسفه، 1383ش، ج2، ص160.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دید منتقدان حتی اگر تفاوت در شناخت زنانه و مردانه پذیرفته شود، نمی‌توان به‌راحتی ادعا کرد که معرفت زنانه برتر است. تجربۀ زندگی در حاشیه یا مواجهه با تبعیض، لزوماً به‌معنای دسترسی به شناخت کامل‌تر یا عینی‌تر نیست. همچنین، چنین ادعایی را نمی‌توان به همۀ زنان تعمیم داد، زیرا تجربه‌ها و موقعیت‌های زنان یکسان نیست. در نهایت، این نقدها تنها محدود به معرفت‌شناسی نیست، بلکه به نسبی‌گرایی در حوزه‌های هستی‌شناسی و ارزش‌شناسی نیز تعمیم می‌یابد.&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصباح یزدی، آموزش فلسفه، 1383ش، ج2، ص160</del>.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دید منتقدان حتی اگر تفاوت در شناخت زنانه و مردانه پذیرفته شود، نمی‌توان به‌راحتی ادعا کرد که معرفت زنانه برتر است. تجربۀ زندگی در حاشیه یا مواجهه با تبعیض، لزوماً به‌معنای دسترسی به شناخت کامل‌تر یا عینی‌تر نیست. همچنین، چنین ادعایی را نمی‌توان به همۀ زنان تعمیم داد، زیرا تجربه‌ها و موقعیت‌های زنان یکسان نیست. در نهایت، این نقدها تنها محدود به معرفت‌شناسی نیست، بلکه به نسبی‌گرایی در حوزه‌های هستی‌شناسی و ارزش‌شناسی نیز تعمیم می‌یابد.&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://rasekhoon</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">net/article/show/158977 «نگاهي انتقادي به مباني معرفت شناسي فمينيسم (1)»، وب‌سایت راسخون.]</ins>&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساندرا هاردینگ آثار متعددی در حوزه‌های فلسفه علم، شناخت‌شناسی فمینیستی و مطالعات علم و فناوری تألیف کرده که برخی از مهم‌ترین آن‌ها به فارسی ترجمه شده‌اند. از جملۀ این آثار می‌توان به مقاله «از تجربه‌گرایی فمینیستی تا شناخت‌شناسی‌های دارای دیدگاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فمینیستی» (ترجمه </del>نیکو سرخوش و افشین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهادید، </del>۱۳۸۰ش<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </del>اشاره کرد که در مجموعه‌ای ویرایش‌شده توسط عبدالکریم رشیدیان منتشر شد. همچنین مقاله «جنسیت و علم» در مجموعه‌ای از دفتر مطالعات و تحقیقات زنان به چاپ رسید. اثر دیگر، «فصل زنان» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(</del>۱۳۸۴ش<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </del>است که در قالب یک مجموعه دو جلدی دیدگاه‌های فمینیستی توسط نوشین احمدی خراسانی و همکاران گردآوری شده و بخشی از آن به نوشته هاردینگ اختصاص دارد.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 76.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساندرا هاردینگ آثار متعددی در حوزه‌های فلسفه علم، شناخت‌شناسی فمینیستی و مطالعات علم و فناوری تألیف کرده که برخی از مهم‌ترین آن‌ها به فارسی ترجمه شده‌اند. از جملۀ این آثار می‌توان به مقاله «از تجربه‌گرایی فمینیستی تا شناخت‌شناسی‌های دارای دیدگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فمینیستی»، ترجمۀ </ins>نیکو سرخوش و افشین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهادید در </ins>۱۳۸۰ش اشاره کرد که در مجموعه‌ای ویرایش‌شده توسط عبدالکریم رشیدیان منتشر شد. همچنین مقاله «جنسیت و علم» در مجموعه‌ای از دفتر مطالعات و تحقیقات زنان به چاپ رسید. اثر دیگر، «فصل زنان» ۱۳۸۴ش است که در قالب یک مجموعه دو جلدی دیدگاه‌های فمینیستی توسط نوشین احمدی خراسانی و همکاران گردآوری شده و بخشی از آن به نوشته هاردینگ اختصاص دارد.&lt;ref&gt;[https://ensani.ir/file/download/article/20120327143730-3023-264.pdf نصر اصفهانی،  «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، 1388ش، 76.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پانویس}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l36">خط ۳۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مصباح یزدی، محمدتقی؛ آموزش فلسفه؛ تهران: امیرکبیر، 1383ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*مصباح یزدی، محمدتقی؛ آموزش فلسفه؛ تهران: امیرکبیر، 1383ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نصر اصفهانی، مریم، «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، کتاب ماه فلسفه، شمارۀ 24، 1388ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نصر اصفهانی، مریم، «کتاب شناسی ساندرا هاردینگ»، کتاب ماه فلسفه، شمارۀ 24، 1388ش.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">*«نگاهي انتقادي به مباني معرفت شناسي فمينيسم (1)»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 26 خرداد 1389ش.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نورمن، بلیکی، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، ترجمه سید حمیدرضا حسنی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ دوم، 1393ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*نورمن، بلیکی، پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی، ترجمه سید حمیدرضا حسنی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ دوم، 1393ش.</div></td></tr> </table>

حبیب الله نجفی