حمید گلزار در ۵ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۱۸

2026-05-26T11:18:35Z

فاطمه کمالی: صفحه‌ای تازه حاوی «'''سیده نصرت‌بیگم امین'''، بانویی فقیه، مجتهد، مفسر، عالم و عارف شیعه.
بانو سیده نصرت‌بیگم امین معروف به «بانو امین» و «بانوی ایرانی» در سال 1265ش در اصفهان متولد شد. پدرش از تجار معروف اصفهان و فردی مؤمن و متعهد بود.عقیقی بخشایشی...» ایجاد کرد

2026-05-07T13:37:57Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''<big>سیده نصرت‌بیگم امین</big>'''، بانویی فقیه، مجتهد، مفسر، عالم و عارف شیعه. بانو سیده نصرت‌بیگم امین معروف به «بانو امین» و «بانوی ایرانی» در سال 1265ش در اصفهان متولد شد. پدرش از تجار معروف اصفهان و فردی مؤمن و متعهد بود.<ref>عقیقی بخشایشی...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''<big>سیده نصرت‌بیگم امین</big>'''، بانویی فقیه، مجتهد، مفسر، عالم و عارف [[شیعه]]. 
بانو سیده نصرت‌بیگم امین معروف به «بانو امین» و «بانوی ایرانی» در سال 1265ش در [[اصفهان]] متولد شد. پدرش از تجار معروف اصفهان و فردی مؤمن و متعهد بود.<ref>عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص989.</ref> نسب او با سی واسطه به [[امام علی]] می‌رسد.<ref>چراغی، «بانو نصرت‌بیگم امین»، 1383ش، ص87.</ref>
==تحصیلات در کودکی==
در زمان کودکی سیده نصرت‌بیگم، کم‌تر خانواده‌ای حاضر می‌شد تا فرزندش را برای تحصیل به مکتب‌خانه بفرستد، اما مادر سیده نصرت‌بیگم، او را در چهارسالگی به مکتب‌خانه فرستاد.<ref>ریاحی، محمدحسین، «گذری بر حیات پر بار بانوی مجتهده حجة الاسلام و المسلمین سیده نصرت امین»، 1376ش، ص83.</ref> با وجود سختگیری‌های معلم، او تا حدود یازده سالگی به تحصیل زبان عربی پرداخت.<ref>«خاطرات حجت الاسلام بانو امین در مراحل تحصیل و مراتب علمی، یادنامه بانو مجتهده امین»، 1371ش، ص13. </ref>
==ازدواج و زندگی مشترک==
سیده نصرت‌بیگم در 15 سالگی با پسرعموی خود، حاج میرزا معین‌التجار، [[ازدواج]] کرد. در 20 سالگی به دلیل علاقۀ زیادی که به تحصیل علم داشت شروع به یادگیری فقه، اصول، تفسیر و علم حدیث کرد. در این راه، همسرش حامی و همراه او بود.<ref>عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص990. </ref> بانو امین صاحب هشت فرزند شد که هفت تن آن‌ها در زمان حیات او به مرگی زودرس از دنیا رفتند و فقط یک فرزند باقی ماند. او همواره این مصائب را ابتلا و آزمایش خداوند می‌دانست‌.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/5892/%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D9%86-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%87%D8%AC%D8%B1%DB%8C «بانوان عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجری»، معاونت پژوهش مرکز حوزه‌های علمیه خواهران، تاریخ درج مطلب: 3 مرداد 1385ش.]</ref> تحمل سختی‌های زندگی و به‌ویژه صبر بانو امین در مرگ فرزندان، برای اطرافیان او آموزنده بود و استاد بانو امین، از آمادگی وی برای ادامۀ تحصیل و پژوهش، تنها چند روز پس از مرگ هر فرزند، شگفت‌زده می‌شد.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/3313790/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%81%D8%B3%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87 اخوان مقدم، «اولین مفسر بانوی شیعه»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن: ایکنا].</ref>

==اساتید==
وی از محضر اساتید زیر بهره‌مند شد: 

*آیت‌الله سید ابوالقاسم دهکردی، استاد فقه و اصول در [[اصفهان]]؛ 
*
*میرزا ابوالمعالی کلباسی، حاج شیخ محمدباقر مسجدشاهی و میرزا محمّدمحسن نجفی، اساتید علوم اسلامی؛ 
*
*شیخ زین‌العابدین مازندرانی و حاج میرزا حسین نوری در [[نجف]]؛ 
*
*میرزا محمدحسن شیرازی، در سامرا؛<ref>باقری، بانوی نمونه؛ جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، 1377ش، ص30.</ref> 
*
*میرزا علی‌اصغر شریف، استاد ادبیات و سطوح در [[اصفهان]]؛<ref>طیبی، زندگانی بانوی ایرانی، 1380ش، ص35.</ref> 
*
*حاج شیخ ابوالقاسم زفره‌ای معروف به «حاج آخوند» در اصفهان؛ 
*
*حاج آقا حسین نظام‌الدین کچویی؛ 
*
*آیت‌الله میرسیدعلی نجف‌آبادی.<ref>باقری، بانوی نمونه؛ جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، 1377ش، ص30.</ref>

==شاگردان==
افراد زیر از جمله شاگردان بانو امین دانسته‌اند:
*[[زینت‌السادات همایونی|زینت السادات علویه همایونی مشهور به بانو همایونی]]؛<ref>[https://rasekhoon.net/mashahir/show/603022/%20%D8%B9%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87%20%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%8C%20%D8%B2%DB%8C%D9%86%D8%AA/ «زینب علویه همایونی»، راسخون، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین1390ش.]</ref> 
*
*عفت‌الزمان امین (محدث، عالم، حکیم، فیلسوف)؛ 
*
*ربابه الهی؛ 
*
*بتول عسکری.

==فعالیت‌های علمی و اجرایی==
بانو امین از چهل‌سالگی تا پایان عمر به تألیف کتاب و تدریس دروس دینی اشتغال داشت. وی در کانون تبلیغات دینی بانوان [[اصفهان]] ضمن تدریس معارف و تفسیر [[قرآن]]، به پرسش‌های دینی پاسخ می‌گفت و در جهت رشد علم و معنویت دختران و زنان اهتمام داشت. وی همچنین در سال 1344ش با سرمایۀ خود مکتبی به نام فاطمه (علیها السلام) و نیز دبیرستان دخترانه‌ای تأسیس کرد تا دخترانی که به واسطۀ جو حاکم از نعمت تحصیل محروم شده بودند، علم‌آموزی کنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/5892/%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D9%86-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%87%D8%AC%D8%B1%DB%8C «بانوان عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجری»، معاونت پژوهش مرکز حوزه های علمیه خواهران، تاریخ درج مطلب: 3 مرداد 1385ش.]</ref>
==جایگاه علمی==
بانو امین در چهل‌سالگی موفق شد تا از شیخ عبدالکریم حائری، شیخ محمدکاظم شیرازی و آیت‌الله سید ابراهیم حسینی شیرازی اصطهباناتی اجازۀ اجتهاد بگیرد. همچنین از آیت‌الله محمدرضا نجفی اصفهانی و حجة‌‌الاسلام‌ و المسلمین مظاهری نجفی اصفهانی اجازۀ روایت دریافت کرد.<ref>عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص990.</ref> از طرفی [[علامه امینی]]، حاج‌آقا رحیم ارباب، [[علامه طباطبایی]]، علامه جعفری، آیت‌الله مرعشی نجفی، [[شهید مطهری]] از [[ایران]] و بسیاری از علمای [[نجف]] و مناطق دیگر، عظمت علمی و معنوی او را ستوده‌اند. شهید مطهری هنگام دیدار او، چند پرسش‌ فلسفی مطرح کرد و از پاسخ‌های سنجیده‌ی بانو امین چنان در شگفت شد که بعدها گفت «وقتی او شروع به پاسخ‌گویی کرد، دیدم که من باید دست و پای خود را جمع کنم.»<ref>«برشی از زندگی بانوی ایرانی»، روزنامه خراسان، 1393ش، ص6.</ref>
==آثار علمی بانو امین==
*اربعین الهاشمیه؛ 
*
*جامع الشتات؛ 
*
*معاد یا آخرین سیر بشر؛ 
*
*النفحات الرحمانیه فی الواردات القلبیه؛ 
*
*اخلاق (ترجمه کتاب ابن‌مسکویه)؛ 
*
*مخزن العرفان در تفسیر قرآن (تفسیر قرآن در 15 جلد)؛ 
*
*روش خوشبختی و توصیه به خواهران ایمانی؛ 
*
*مخزن اللئالی در مناقب مولی الموالی [[امیرالمؤمنین]] علی (ع)؛ 
*
*سیر و سلوک در روش اولیاء و طریق سیر سعداء.<ref>داوودی فرد، «نگاهی به زندگی و آثار مرحوم بانو امین»، 1376ش.</ref>
===تفسیر مخزن العرفان===
مهم‌ترین اثر بانو امین «مخزن العرفان در تفسیر قرآن» است. وی این اثر را به آیت‌الله شهید دستغیب تقدیم کرده است. این تفسیر در 15 جلد و حاوی مطالب عرفانی، آموزه‌‌های اخلاقی و حقایق قرآنی است. تفسیر به‌صورت ترتیبی از سورۀ فاتحه آغاز و با سورۀ ناس به پایان می‌رسد. این کتاب، اولین تفسیر کامل قرآن است که توسط یک بانو نوشته شده است.<ref>عقیقی بخشایشی، طبقات مفسران شیعه، 1387ش، ص991.</ref>

==درگذشت==
بانو مجتهده امین در سال 1362ش در سن 97 سالگی درگذشت و در شهر [[اصفهان]] به خاک سپرده شد.<ref>سیدنژاد، «سالروز درگذشت بانو نصرت امین رحمة الله»، 1381ش.</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* اخوان مقدم، زهره، «اولین مفسر بانوی شیعه»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن: ایکنا، تاریخ انتشار: 23 خرداد 1394ش.
*«بانوان عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجری»، معاونت پژوهش مرکز حوزه‌های علمیه خواهران، تاریخ درج مطلب: 3 مرداد 1385ش.
*«برشی از زندگی بانوی ایرانی»، روزنامه خراسان، شنبه 24 خرداد 1393ش.
*«زینب علویه همایونی»، راسخون، تاریخ درج مطلب: 21 فروردین 1390ش.
*باقری بیدهندی، ناصر، بانوی نمونه؛ جلوه‌هایی از حیات بانوی مجتهده امین اصفهانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1377ش.
*چراغی، طیبه، «بانو نصرت بیگم امین»، بانوان شیعه، شماره 1، 1383ش.
*خاطرات حجة‌الاسلام بانو امین در مراحل تحصیل و مراتب علمی، یادنامه بانو مجتهده امین، ناشر امور فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان، 1371ش.
*داوودی فرد، پروین، «نگاهی به زندگی و آثار مرحوم بانو امین»، پیام زن، شمارۀ 63، خرداد 1376ش.
*ریاحی، محمدحسین، «گذری بر حیات پر بار بانوی مجتهده حجةالاسلام و المسلمین سیده نصرت امین»، فرهنگ اصفهان، شمارۀ 5 و6، بهار و تابستان 1376ش.
*سیدنژاد، میرصادق، «سالروز درگذشت بانو نصرت امین رحمة الله»، مجله گلبرگ، شمارۀ 30، خرداد 1381ش.
*طیبی، ناهید، زندگانی بانوی ایرانی، قم، نشر سابقون، 1380ش.
*عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم، طبقات مفسران شیعه، قم، نوید اسلام، 1387ش.

سیده نصرت‌بیگم امین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید گلزار در ۵ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۱۸