محمد میرزایی: صفحه‌ای تازه حاوی «'''سید محمد علیشاه موسوی گردیزی'''؛ پزشک مجاهدی که به چمران افغانستان مشهور شد.
سید محمد علیشاه موسوی گردیزی از مجاهدان شاخص افغانستانی است. روحیه استکبارستیزی، به او شخصیتی بین‌المللی بخشیده بود. علیشاه هم در سنگر دفاع...» ایجاد کرد

2026-05-28T13:09:29Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''<big>سید محمد علیشاه موسوی گردیزی</big>'''؛ پزشک مجاهدی که به چمران افغانستان مشهور شد.<br> سید محمد علیشاه موسوی گردیزی از مجاهدان شاخص افغانستانی است. روحیه استکبارستیزی، به او شخصیتی بین‌المللی بخشیده بود. علیشاه هم در سنگر دفاع...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''<big>سید محمد علیشاه موسوی گردیزی</big>'''؛ پزشک مجاهدی که به [[مصطفی چمران|چمران]] افغانستان مشهور شد.<br>

سید محمد علیشاه موسوی گردیزی از مجاهدان شاخص افغانستانی است. روحیه استکبارستیزی، به او شخصیتی بین‌المللی بخشیده بود. علیشاه هم در سنگر دفاع از [[افغانستان]] با روسیه می‌جنگید و هم در سنگر [[ایران]] با متجاوزان بعثی. این پزشک مجاهد به‌وسیله سربازان آمریکایی ربوده شده و به‌مدت 4 سال در گوانتانامو زندانی شد. سید محمد علیشاه هنگام سخنرانی در نماز جمعه گردیز، با عملیات انتحاری تروریست‌های داعشی به شهادت رسید.<br>

==تولد==
سید محمد علیشاه در سال 1338ش در شهر گردیز، مرکز استان پکتیای [[افغانستان]] به دنیا آمد.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/885489/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%86%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «حقایق ناگفته زندان گوانتانامو به روایت چمران افغانسان»، مشرق نیوز.]</ref>
==تحصیلات==
سید محمد علیشاه، تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در شهر گردیز به اتمام رساند. او در کنکور سال 1356ش [[افغانستان]] شرکت کرده و با نمره برتر وارد دانشکده پزشکی دانشگاه [[کابل]] شد. در سال 1357ش انجمن دانشجویان [[مسلمان]] را با حضور جمعی از دانشجویان [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنی]] در همین دانشگاه راه‌اندازی کرد. این اقدام بعد از کودتای کمونیستی در این کشور صورت گرفت و واکنشی به حاکمیت کمونیست‌ها بر افغانستان بود. در سال 1358ش اوضاع امنیتی دانشگاه وخیم‌تر شد و سید محمد علیشاه مجبور به ترک دانشگاه و بازگشت به زادگاهش شد.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/885489/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%86%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «حقایق ناگفته زندان گوانتانامو به روایت چمران افغانسان»، مشرق نیوز.]</ref>
==جهاد==
در شهر گردیز، مجاهدان [[شیعه]] و [[اهل سنت|سنی]] با زبان‌های متفاوت فارسی و پشتو، دوشادوش هم می‌جنگیدند. این مجاهد تا سال 1370ش فرماندهی جبهه مرکزی گردیز را برعهده داشته و علیه روس‌ها مبارزه می‌کرد. وی در این مدت، دوبار مجروح شد.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/885489/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%86%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «حقایق ناگفته زندان گوانتانامو به روایت چمران افغانسان»، مشرق نیوز.]</ref>
==حضور در جهاد سازندگی==
سید محمد علیشاه هم‌زمان با جهاد علیه روس‌ها در کشورش به [[ایران]] هم رفت‌وآمد داشت. او در ایران به «جهاد سازندگی» پیوست و برای خدمت عازم شهرستان ایرانشهر شد. از سال 1359ش به عنوان مسئول اورژانس در جبهه‌های جنگ ایران علیه دشمن بعثی شرکت کرد. او بهار و [[تابستان]] در جبهه‌های‌ افغانستان حضور داشت و در [[پاییز]] و [[زمستان]] در جبهه‌های ایران.<ref>[https://www.ibna.ir/fa/tolidi/263959/%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88 «سرگذشت یک پزشک افغان در زندان گوانتانامو»، خبرگزاری کتاب ایران.]</ref> وی حضور در عملیات والفجر مقدماتی را نقطه عطف زندگی خود دانسته است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1491424/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B2%DB%8C «آشنایی با شهید سید محمد علی شاه موسوی گردیزی»، سایت راسخون.]</ref>
==ادامه تحصیل==
محمد علیشاه در سال 1369ش در حالی‌که دو سال از پایان دفاع مقدس می‌گذشت وارد دانشگاه علوم پزشکی [[تهران]] شد و در سال 1378ش دانشنامه دکترای خود را دریافت کرد و مدتی در دانشگاه فارابی به‌‌عنوان استاد تدریس می‌کرد.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1491424/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B2%DB%8C «آشنایی با شهید سید محمد علی شاه موسوی گردیزی»، سایت راسخون.]</ref>
==تأسیس مرکز درمانی خیریه==
او در زمان اقامت در [[ایران]] با کمک دیگر پزشکان مهاجر، مرکز درمانی خیریه‌ای را در شهر ری تاسیس کرد. این مرکز به بیماران محروم به‌ویژه افغانستانی، خدمت‌رسانی کرده و آنها را درمان می‌کرد.
==بازگشت به وطن==
سید محمد علیشاه با وجود اینکه در مقطع تخصصی دانشکده پزشکی [[تهران]] قبول شده بود، در سال 1381ش به کشورش بازگشت<ref>[https://www.farsnews.ir/af/news/14000511000645/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%A7%D8%B1-20-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%D8%B4%D8%B1-%D9%88-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C «نگاهی به شخصیت شهید موسوی گردیزی، خبرگزاری فارس]؛ [https://www.mashreghnews.ir/news/885489/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%86%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «حقایق ناگفته زندان گوانتانامو به روایت چمران افغانسان»، مشرق نیوز.]</ref> و با رأی مردم گردیز، نماینده آنها در لویه جرگه (مجلس بزرگان) [[افغانستان]] شد.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/885489/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%86%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «حقایق ناگفته زندان گوانتانامو به روایت چمران افغانسان»، مشرق نیوز.]</ref>
==گوانتانامو==
سید محمد علیشاه در مرداد 1382ش توسط آمریکایی‌ها از منزلش در گردیز ربوده شده و به زندان بگرام و سپس زندان گوانتانامو در کوبا انتقال یافت. او، 40 ماه در این زندان مخوف، تحت انواع شکنجه‌ها قرار داشت.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/885489/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%86%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «حقایق ناگفته زندان گوانتانامو به روایت چمران افغانسان»، مشرق نیوز.]</ref> اتهاماتی که آمریکایی‌ها به وی وارد کرده و به همین دلیل زندانی کرده بودند هیچ وقت اثبات نشد.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/1491424/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B2%DB%8C «آشنایی با شهید سید محمد علی شاه موسوی گردیزی»، سایت راسخون.]</ref> علیشاه پس از آزادی، خاطرات خود را در کتابی با عنوان «حقایق ناگفته از زندان گوانتانامو»، در کابل چاپ و منتشر کرد.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/885489/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%86%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «حقایق ناگفته زندان گوانتانامو به روایت چمران افغانسان»، مشرق نیوز.]</ref>
==فعالیت بعد از آزادی==
سید محمد علیشاه بعد از آزادی از زندان مخوف امریکایی، خود را وقف خدمت به مردم [[افغانستان]] کرده و خدمات فرهنگی، اجتماعی و آموزشی به عموم مردم را وجهه عمل خود قرار داد. او دو مدرسه پسرانه و دخترانه و کلینیک خیریه‌ای در گردیز تاسیس کرد. این مجاهد خستگی‌ناپذیر، همچنین ریاست سازمان ضد حوادث ایالت پکتیا را برعهده گرفت.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/885489/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%86%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «حقایق ناگفته زندان گوانتانامو به روایت چمران افغانسان»، مشرق نیوز.]</ref>
==ویژگی‌ها==
اعتقاد به مبارزه با جهل، مجاهدت در جبهه‌های نظامی، علمی و سازندگی، خدمات عام‌المنفعه، استکبارستیزی و شخصیت بین‌المللی از ویژگی‌های این پزشک مجاهد است.<ref>[https://khabarban.com/tag/%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C «مهترین دغدغه شهید موسوی آگاهی بخشی و مبارزه با جهل بود»، سایت خبربان]؛ [https://www.farsnews.ir/af/news/14000511000645/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D8%A8%DB%8C%D9%86%D8%A7%D8%B1-20-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A8%D8%B4%D8%B1-%D9%88-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C «نگاهی به شخصیت شهید موسوی گردیزی، خبرگزاری فارس]</ref> وی به چمران افغانستان نیز مشهور بود.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/880960/%DA%86%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «چمران افغانستان را می‌شناسید»، مشرق نیوز]</ref>

==شهادت==
سید محمد علیشاه، در مرداد 1397ش و زمانی که در مسجد صاحب الزمان در حال سخنرانی بعد از نماز جمعه بود، با حمله انتحاری عوامل گروه تروریستی داعش شهید شد.<ref>[https://iswnews.com/tag/%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B2%DB%8C/ «شهادت چمران افغانستان؛ محمد علیشاه موسوی گردیزی»، تحولات جهان اسلام]؛ [https://www.mashreghnews.ir/news/885489/%D8%AD%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%82-%D9%86%D8%A7%DA%AF%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%86%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «حقایق ناگفته زندان گوانتانامو به روایت چمران افغانسان»، مشرق نیوز.]</ref>
==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* «آشنایی با شهید سید محمد علی‌شاه موسوی گردیزی»، سایت راسخون، تاریخ انتشار: 1 بهمن 1398ش.
* «چمران افغانستان را می‌شناسید»، مشرق نیوز، تاریخ انتشار: 14 مرداد 1397ش.
* «حقایق ناگفته زندان گوانتانامو به روایت چمران افغانسان»، مشرق نیوز، تاریخ انتشار: 28 مرداد 1397ش.
* «سرگذشت یک پزشک افغان در زندان گوانتانامو»، خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ انتشار: 13 مرداد 1397ش.
* «شهادت چمران افغانستان؛ محمد علیشاه موسوی گردیزی»، تحولات جهان اسلام، تاریخ انتشار: 14 مرداد 1397ش.
* «مهترین دغدغه شهید موسوی آگاهی بخشی و مبارزه با جهل بود»، سایت خبربان، تاریخ انتشار: 13 مرداد 1400ش.
* «نگاهی به شخصیت شهید موسوی گردیزی»، خبرگزاری فارس، تاریخ انتشار: 11 مرداد 1400ش.

سید محمد علیشاه موسوی گردیزی - تاریخچهٔ نسخه‌ها