https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B3%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%AF%D8%B1سیزدهبهدر - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T16:02:21Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%AF%D8%B1&diff=43000&oldid=prevمهدی مهدوی: صفحهای تازه حاوی «تابلو رنگ و روغن «سیزده بدر زمان قدیم» اثر فتحالله قولر آقاسی به سبک قهوهخانهای '''<big>سیزدهبهدر</big>'''؛ رسم طبیعتگردی ایرانیان در سیزدهم فروردین. سیزده بهدر از آیینهای نوروزی ایرانیان است که در روز سیز...» ایجاد کرد2026-05-07T11:48:36Z<p>صفحهای تازه حاوی «<a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sizdabedar.jpg&action=edit&redlink=1" class="new" title="پرونده:Sizdabedar.jpg (صفحه وجود ندارد)">بندانگشتی|تابلو رنگ و روغن «سیزده بدر زمان قدیم» اثر فتحالله قولر آقاسی به سبک قهوهخانهای</a> '''<big>سیزدهبهدر</big>'''؛ رسم طبیعتگردی ایرانیان در سیزدهم فروردین. سیزده بهدر از آیینهای نوروزی ایرانیان است که در روز سیز...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:Sizdabedar.jpg|بندانگشتی|تابلو رنگ و روغن «سیزده بدر زمان قدیم» اثر فتحالله قولر آقاسی به سبک قهوهخانهای]]<br />
'''<big>سیزدهبهدر</big>'''؛ رسم طبیعتگردی ایرانیان در سیزدهم فروردین.<br />
<br />
سیزده بهدر از آیینهای نوروزی ایرانیان است که در روز سیزدهم [[فروردین]] برگزار میشود و مردم از شهر خارج شده و به باغ و صحرا میروند تا آن روز را به شادی، سرگرمی و بازی بگذرانند.<ref>[https://www.vajehyab.com/amid/%D8%B3%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D9%87+%D8%A8%D9%87+%D8%AF%D8%B1 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه «سیزده بدر»؛ معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه «سیزده به در».]</ref> سیزدهم فروردین در [[ایران]]، تعطیل رسمی است و پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]]، آن را «روز طبیعت» نام نهادند.<br />
==پیشینه==<br />
کهنترین گزارش درباره سیزدهبدر، توسط احمدمیرزا فرزند فتحعلیشاه در سال 1304ق نگارش شده و به برگزاری مراسم روز سیزده [[عید نوروز]] در دربار اشاره دارد.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D9%87_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86 عضدالدوله، تاریخ عضددی، 1376ش، ص۵۳-۵۴، به نقل از: «سیزده فروردین» در ویکی فقه.]</ref> در مآخذ فارسی و عربی پیش از آن، اشارهای به مراسم سیزده بهدر دیده نمیشود. بیشترین گزارشها مربوط به دوره ناصرالدینشاه است که توسط عینالسلطنه یادداشت میشد.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D9%87_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86 سالور (عینالسلطنه)، روزنامه خاطرات عینالسلطنه، 1374ش، ج۱، ص۱۵۹، به نقل از: «سیزده فروردین» در ویکی فقه.]</ref> عبدالله مستوفی از مستوفیان خاندان [[قاجار]]، در کتاب «شرح زندگانی من» با جزئیات به مراسم سیزدهبدر پرداخته است.<ref>[https://www.ibna.ir/fa/report/219699 «روایت سفرنامه نویسان اروپایی و مستوفی قاجار از سیزدهمین روز فروردین»، تارنمای خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ درج: 13 فروردین 1397ش.]</ref> <br />
==آداب و رسوم==<br />
سیزده [[فروردین]]، آخرین روز از جشنهای نوروزی ایرانیان است. در این روز، مردم از خانهها بیرون آمده و به دشتها و باغها میروند و روز خود را در کنار آب روان چشمهها و جویبارها، درختان و سبزهزارها به شادی میگذرانند.<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/%D8%B3%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D9%87%20%D8%A8%D9%87%20%D8%AF%D8%B1.aspx بلوکباشی، نوروز، جشننوزایی آفرینش، 1380ش، ص 89؛ به نقل از: «سیزده به در» در دانشنامه ایران زمین.]</ref> بازی الک دولک، وسط بازی،<ref>[http://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D9%87_%D8%A8%D8%AF%D8%B1 «سیزده بدر»، در ویکیجو.]</ref> تاببازی،<ref>[http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/%D8%B3%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D9%87%20%D8%A8%D9%87%20%D8%AF%D8%B1.aspx بلوکباشی، نوروز، جشننوزایی آفرینش،1380ش، صص 98-109؛ به نقل از: «سیزده به در» در دانشنامه ایران زمین.]</ref> گرهزدن سبزه، سپردن سبزه به آب روان، خوردن کاهو و سکنجبین و پختن غذاهای مختلف بهویژه [[آش رشته]] در دامان طبیعت، از آداب و رسوم ایرانیان در روز سیزدهم فروردین است.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D9%87_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86 «سیزده فروردین» در ویکی فقه.]</ref> <br />
<br />
برای برگزاری بهینه این مراسم، از روز قبل یا صبح روز سیزده [[فروردین]]، هر کس بهمیزان توان خود لوازم و خوراکیهایی را آماده میکند و در روز سیزدهم، به محل تفریح میبرند. در گذشته، این کار با برداشتن سماورهای کوچک و بقچههایی که در آن خوراکی میگذاشتند همراه بود. آجیل، شیرینی، کاهو سکنجبین، اسفناج، [[دوغ]]، [[کشک]] و [[آش رشته]]، از خوراکیهای مرسوم این آیین است.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، 1371ش، صص364-366.</ref> <br />
<br />
دخترهای دم بخت در این روز برای پیداکردن شوهر، شعر «سیزدهبدر، سال دگر، خانه شوهر، بچه به بر» را میخواندند و سبزهها را به هم گره میزدند و آرزو میکردند تا سیزده [[فروردین]] سال آینده، حاجتروا شوند.<ref>مستوفی، شرح زندگانی من، 1371ش، صص364-366.</ref> <br />
در بسیاری از مناطق [[ایران]]، زنان و مردان در آیین سیزده بهدر، لباسهای محلی خود را پوشیده و به شادی و تفریح میپردازند.<br />
<br />
==نحوست سیزده==<br />
نحسی عدد سیزده، یکی از باورهای عامیانه است که دامان روز سیزده [[فروردین]] را گرفته و برخی، خاستگاه برپایی آیین سیزدهبدر را نحسیِ روز سیزدهم میدانند و چنین گفته شده که مردم در آیین سیزدهبدر به دشت و صحرا میروند تا نحسی سیزده را به در کنند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B3%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D9%87+%D8%A8%D8%AF%D8%B1 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه «سیزده بدر»؛] [https://www.vajehyab.com/amid/%D8%B3%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D9%87+%D8%A8%D9%87+%D8%AF%D8%B1 معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه «سیزده به در»].</ref> درباره این انگاره، مستند محکم و قابل اعتمادی وجود ندارد.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/سیزده_فروردین ذوالفقاری، باورهای عامیانه مردم ایران، 1394ش، ص۶۲۰-۶۲۱، به نقل از: «سیزده فروردین» در ویکی فقه.]</ref> فقیهان [[شیعه]] نیز در حالی که شادی و سرگرمی در این روز را جایز میدانند، نحسی این روز و عدد سیزده را خرافه دانستهاند.<ref>[https://makarem.ir/main.aspx?typeinfo=21&lid=0&mid=259860&catid=46499 «خرافات بودن نحسی عدد سیزده»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: 10 فروردین 1401ش.]</ref> [[علامه طباطبایی]] نحس یا سعد بودن ایام را که در آموزههای [[اسلام]] آمده، مربوط به اتفاقاتی دانسته که بهصورت مرتب در این ایام افتاده است؛ بنابراین دلیلی برای نحوست روز سیزدهم فروردین از آن جهت که زمان است، وجود ندارد.<ref>[https://lib.eshia.ir/50081/19/116 طباطبایی، المیزان، 1378ش، ج 19، صص116-118.]</ref> <br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
* دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، در سایت واژهیاب، تاريخ بازدید: 11 فروردین 1401ش.<br />
* «روایت سفرنامهنویسان اروپایی و مستوفی قاجار از سیزدهمین روز فروردین»، تارنمای خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ درج: 13 فروردین 1397ش.<br />
* «سیزده بدر»، ویکیجو، تاریخ بازدید: 10 فروردین 1401ش.<br />
* «سیزده به در»، تارنمای دانشنامه ایران زمین، تاریخ بازدید: 10 فروردین 1401ش.<br />
* «سیزده فروردین»، سایت ویکی فقه، تاریخ بازدید: 10 فروردین 1401ش.<br />
* «خرافات بودن نحسی عدد سیزده»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیتالله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: 10 فروردین 1401ش.<br />
* طباطبایی، سیدمحمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1378ش. <br />
* عمید، حسن، فرهنگ فارسی، در سایت واژهیاب، تاریخ بازدید: 11 فروردین 1401ش.<br />
* مستوفی، عبدالله، شرح زندگانی من، تهران، زوار، 1371ش.</div>مهدی مهدوی