شاباش - تاریخچهٔ نسخه‌ها

علی شاهرودی: ابرابزار

2026-05-10T09:37:05Z

ابرابزار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۰۷
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:شاباش.jpg\|جایگزین=نمونه‌ای از شاباش تزئین شده \|بندانگشتی\|نمونه‌ای از شاباش تزئین شده ]]		[[پرونده:شاباش.jpg\|جایگزین=نمونه‌ای از شاباش تزئین شده \|بندانگشتی\|نمونه‌ای از شاباش تزئین شده]]
	{{درشت\|'''شاباش'''}}؛ پول یا اشیائی که در جشن‌ها و به‌ویژه در مراسم عروسی، هدیه می‌دهند.		{{درشت\|'''شاباش'''}}؛ پول یا اشیائی که در جشن‌ها و به‌ویژه در مراسم عروسی، هدیه می‌دهند.

	شاباش به‌معنای «شاد باش» و از نشانه‌های تحسین و شادی در ~~مراسم‌~~ به‌ویژه عروسی‌هاست. در گذشته پول، گل یا نقل را بر سر عروس و داماد می‌ریختند یا به نوازندگان می‌دادند. پیشینهٔ این رسم به دورهٔ صفوی و قاجار بازمی‌گردد و انواعی چون شاباش مخصوص صاحب‌مجلس یا مطرب‌ها داشته است. در ختنه‌سوران نیز شاباش برای تسکین کودک انجام می‌شد. از دیدگاه فقهی، شاباش هدیه‌ای برای تسهیل ازدواج است و استفاده از آن جایز دانسته می‌شود، مگر آنکه در برابر رقص و لهو باشد که در این صورت حرام است.		شاباش به‌معنای «شاد باش» و از نشانه‌های تحسین و شادی در مراسم به‌ویژه عروسی‌هاست. در گذشته پول، گل یا نقل را بر سر عروس و داماد می‌ریختند یا به نوازندگان می‌دادند. پیشینهٔ این رسم به دورهٔ صفوی و قاجار بازمی‌گردد و انواعی چون شاباش مخصوص صاحب‌مجلس یا مطرب‌ها داشته است. در ختنه‌سوران نیز شاباش برای تسکین کودک انجام می‌شد. از دیدگاه فقهی، شاباش هدیه‌ای برای تسهیل ازدواج است و استفاده از آن جایز دانسته می‌شود، مگر آنکه در برابر رقص و لهو باشد که در این صورت حرام است.

	==مفهوم‌شناسی شاباش==		== مفهوم‌شناسی شاباش ==
	شاباش مخفف شاد باش و از ادات تحسین است. به پولی که در [[مراسم عروسی\|عروسی]] به رقاص و نوازنده می‌دهند یا بر سر عروس و داماد می‌ریزند نیز شاباش گویند.<ref>معین، فرهنگ معین، ذیل واژهٔ شاباش.</ref> علاوه بر [[پول]]، گُل یا نُقلی را که در عروسی بر سر عروس و داماد می‌ریزند یا به نوازندگان و رقصندگان می‌دهند، نیز شاباش گفته می‌شود.<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، 1381ش، ج5، ص4392.</ref>		شاباش مخفف شاد باش و از ادات تحسین است. به پولی که در [[مراسم عروسی\|عروسی]] به رقاص و نوازنده می‌دهند یا بر سر عروس و داماد می‌ریزند نیز شاباش گویند.<ref>معین، فرهنگ معین، ذیل واژهٔ شاباش.</ref> علاوه بر [[پول]]، گُل یا نُقلی را که در عروسی بر سر عروس و داماد می‌ریزند یا به نوازندگان و رقصندگان می‌دهند، نیز شاباش گفته می‌شود.<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، 1381ش، ج5، ص4392.</ref>

	==پیشنیه شاباش==		== پیشنیه شاباش ==
	در برخی منابع تاریخی به شاباش اشاره شده است؛ برای نمونه در گزارش‌هایی از شاباش گرفتن شاه طهماسب [[صفویه\|صفوی]] در جشن عروسی برادرش القاص میرزا<ref>افشار، عالم‌آرای شاه طهماسب، ۱۳۷۰ش، ص52-53.</ref> و شاباش گرفتن ناصرالدین شاه [[قاجار]] در مراسم گوناگون،<ref>سعدوندیان، خاطرات مونس‌الدوله، ۱۳۸۰ش، ص172.</ref> سخن به میان آمده است. شاباش تنها در جشن عروسی نبود و در مراسم‌های دیگری چون آش‌پزان که همه ساله در دربار قاجار برپا بود نیز داده می‌شد.<ref>هدایت، خاطرات و خطرات، ۱۳۸۵ش، ص90.</ref>		در برخی منابع تاریخی به شاباش اشاره شده است؛ برای نمونه در گزارش‌هایی از شاباش گرفتن شاه طهماسب [[صفویه\|صفوی]] در جشن عروسی برادرش القاص میرزا<ref>افشار، عالم‌آرای شاه طهماسب، ۱۳۷۰ش، ص52-53.</ref> و شاباش گرفتن ناصرالدین شاه [[قاجار]] در مراسم گوناگون،<ref>سعدوندیان، خاطرات مونس‌الدوله، ۱۳۸۰ش، ص172.</ref> سخن به میان آمده است. شاباش تنها در جشن عروسی نبود و در مراسم‌های دیگری چون آش‌پزان که همه ساله در دربار قاجار برپا بود نیز داده می‌شد.<ref>هدایت، خاطرات و خطرات، ۱۳۸۵ش، ص90.</ref>

	در اواخر دورهٔ قاجار و اوایل دوران پهلوی از سه نوع شاباش یاد شده است؛ شاباشی که برای صاحب مجلس جمع می‌شد و مطرب‌ها در آن سهمی نداشتند، شاباشی که خود مطرب‌ها از حاضران می‌گرفتند و در عوض مزدی از صاحب مجلس دریافت نمی‌کردند و در آخر شاباشی که در آن مطرب‌ها هم از صاحب مجلس و هم از حضار می‌گرفتند.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج2، ص86.</ref>		در اواخر دورهٔ قاجار و اوایل دوران پهلوی از سه نوع شاباش یاد شده است؛ شاباشی که برای صاحب مجلس جمع می‌شد و مطرب‌ها در آن سهمی نداشتند، شاباشی که خود مطرب‌ها از حاضران می‌گرفتند و در عوض مزدی از صاحب مجلس دریافت نمی‌کردند و در آخر شاباشی که در آن مطرب‌ها هم از صاحب مجلس و هم از حضار می‌گرفتند.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج2، ص86.</ref>

	==شاباش در ختنه‌سوران==		== شاباش در ختنه‌سوران ==
	در برخی شهرستان‌ها میزبان به مناسبت [[ختنه‌سوران]] ناهار می‌دهد و مهمان‌ها هدیهٔ نقدی خود را زیر بالش کودک می‌گذارند تا از این رهگذر، [[کودک]] درد خود را فراموش کند.<ref>کرزبر یاراحمدی، فرهنگ مردم بروجرد، 1388ش، ص302.</ref> در یکی از مناطق شرقیِ کشور نیز، در روز ختنه‌کنان، صدای ساز و آواز و [[شادی]] در محل می‌پیچد و پس از صرف ناهار کودک را به سر قنات می‌برند و حاضران [[صلوات]] می‌فرستند و با نقل و نبات بر سر کودک شاباش می‌ریزند و ختنه صورت می‌گیرد.<ref>آسایش، «ولیمه و سور برای پسران در کوچ‌نهارجان بیرجند»، 1388ش، ص۱۱۹–۱۲۱.</ref>		در برخی شهرستان‌ها میزبان به مناسبت [[ختنه‌سوران]] ناهار می‌دهد و مهمان‌ها هدیهٔ نقدی خود را زیر بالش کودک می‌گذارند تا از این رهگذر، [[کودک]] درد خود را فراموش کند.<ref>کرزبر یاراحمدی، فرهنگ مردم بروجرد، 1388ش، ص302.</ref> در یکی از مناطق شرقیِ کشور نیز، در روز ختنه‌کنان، صدای ساز و آواز و [[شادی]] در محل می‌پیچد و پس از صرف ناهار کودک را به سر قنات می‌برند و حاضران [[صلوات]] می‌فرستند و با نقل و نبات بر سر کودک شاباش می‌ریزند و ختنه صورت می‌گیرد.<ref>آسایش، «ولیمه و سور برای پسران در کوچ‌نهارجان بیرجند»، 1388ش، ص۱۱۹–۱۲۱.</ref>

	==شاباش از دیدگاه فقهی==		== شاباش از دیدگاه فقهی ==
	مسائل فقهی شاباش، فراتر از ادبیات عرفی آن است. فقیهان شاباش را شامل هدایایی که اطرافیان برای تسهیل مراسم [[ازدواج]] به زوجین می‌دهند، معنا کرده‌اند. همچنین یکی از مسائل مهم فقهی و حقوقی در خصوص سنت شاباش، تعیین نسبت و تفاوت آن با نثار العرس و مشروعیت آن است.		مسائل فقهی شاباش، فراتر از ادبیات عرفی آن است. فقیهان شاباش را شامل هدایایی که اطرافیان برای تسهیل مراسم [[ازدواج]] به زوجین می‌دهند، معنا کرده‌اند. همچنین یکی از مسائل مهم فقهی و حقوقی در خصوص سنت شاباش، تعیین نسبت و تفاوت آن با نثار العرس و مشروعیت آن است.

خط ۲۲:		خط ۲۲:
	اگر شاباش در قبال رقص و پایکوبی باشد، بیشتر فقیهان حکم بر حرمت آن داده‌اند و بازگرداندن مال به صاحب اصلی آن را لازم دانسته‌اند.<ref>[https://hadana.ir/حکم-شاباش-عروسی/ «حکم شاباش عروسی»، هدانا: وبگاه پاسخگویی به سئوالات دینی.]</ref>		اگر شاباش در قبال رقص و پایکوبی باشد، بیشتر فقیهان حکم بر حرمت آن داده‌اند و بازگرداندن مال به صاحب اصلی آن را لازم دانسته‌اند.<ref>[https://hadana.ir/حکم-شاباش-عروسی/ «حکم شاباش عروسی»، هدانا: وبگاه پاسخگویی به سئوالات دینی.]</ref>

	==پانویس==		== پانویس ==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}
	==منابع==
			== منابع ==
	{{آغاز منابع}}		{{آغاز منابع}}
	* آسایش، محمدحسن، «ولیمه و سور برای پسران در کوچ‌نهارجان بیرجند»، فصلنامهٔ نجوای فرهنگ، تهران، ۱۳۸۸ش، شماره ۱۴.		* آسایش، محمدحسن، «ولیمه و سور برای پسران در کوچ‌نهارجان بیرجند»، فصلنامهٔ نجوای فرهنگ، تهران، ۱۳۸۸ش، شماره ۱۴.
خط ۳۷:		خط ۳۸:
	* هدایت، مهدی‌قلی، خاطرات و خطرات، تهران، زوار، ۱۳۸۵ش.		* هدایت، مهدی‌قلی، خاطرات و خطرات، تهران، زوار، ۱۳۸۵ش.
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}

			{{ازدواج}}

فاطمه کمالی: صفحه‌ای تازه حاوی «نمونه‌ای از شاباش تزئین شده {{درشت|'''شاباش'''}}؛ پول یا اشیائی که در جشن‌ها و به‌ویژه در مراسم عروسی، هدیه می‌دهند. شاباش به‌معنای «شاد باش» و از نشانه‌های تحسین و شادی در مراس...» ایجاد کرد

2026-05-07T13:05:35Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=نمونه‌ای از شاباش تزئین شده |بندانگشتی|نمونه‌ای از شاباش تزئین شده {{درشت|'''شاباش'''}}؛ پول یا اشیائی که در جشن‌ها و به‌ویژه در مراسم عروسی، هدیه می‌دهند. شاباش به‌معنای «شاد باش» و از نشانه‌های تحسین و شادی در مراس...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:شاباش.jpg|جایگزین=نمونه‌ای از شاباش تزئین شده |بندانگشتی|نمونه‌ای از شاباش تزئین شده ]]
{{درشت|'''شاباش'''}}؛ پول یا اشیائی که در جشن‌ها و به‌ویژه در مراسم عروسی، هدیه می‌دهند.

شاباش به‌معنای «شاد باش» و از نشانه‌های تحسین و شادی در مراسم‌ به‌ویژه عروسی‌هاست. در گذشته پول، گل یا نقل را بر سر عروس و داماد می‌ریختند یا به نوازندگان می‌دادند. پیشینهٔ این رسم به دورهٔ صفوی و قاجار بازمی‌گردد و انواعی چون شاباش مخصوص صاحب‌مجلس یا مطرب‌ها داشته است. در ختنه‌سوران نیز شاباش برای تسکین کودک انجام می‌شد. از دیدگاه فقهی، شاباش هدیه‌ای برای تسهیل ازدواج است و استفاده از آن جایز دانسته می‌شود، مگر آنکه در برابر رقص و لهو باشد که در این صورت حرام است.

==مفهوم‌شناسی شاباش==
شاباش مخفف شاد باش و از ادات تحسین است. به پولی که در [[مراسم عروسی|عروسی]] به رقاص و نوازنده می‌دهند یا بر سر عروس و داماد می‌ریزند نیز شاباش گویند.<ref>معین، فرهنگ معین، ذیل واژهٔ شاباش.</ref> علاوه بر [[پول]]، گُل یا نُقلی را که در عروسی بر سر عروس و داماد می‌ریزند یا به نوازندگان و رقصندگان می‌دهند، نیز شاباش گفته می‌شود.<ref>انوری، فرهنگ بزرگ سخن، 1381ش، ج5، ص4392.</ref>

==پیشنیه شاباش==
در برخی منابع تاریخی به شاباش اشاره شده است؛ برای نمونه در گزارش‌هایی از شاباش گرفتن شاه طهماسب [[صفویه|صفوی]] در جشن عروسی برادرش القاص میرزا<ref>افشار، عالم‌آرای شاه طهماسب، ۱۳۷۰ش، ص52-53.</ref> و شاباش گرفتن ناصرالدین شاه [[قاجار]] در مراسم گوناگون،<ref>سعدوندیان، خاطرات مونس‌الدوله، ۱۳۸۰ش، ص172.</ref> سخن به میان آمده است. شاباش تنها در جشن عروسی نبود و در مراسم‌های دیگری چون آش‌پزان که همه ساله در دربار قاجار برپا بود نیز داده می‌شد.<ref>هدایت، خاطرات و خطرات، ۱۳۸۵ش، ص90.</ref>

در اواخر دورهٔ قاجار و اوایل دوران پهلوی از سه نوع شاباش یاد شده است؛ شاباشی که برای صاحب مجلس جمع می‌شد و مطرب‌ها در آن سهمی نداشتند، شاباشی که خود مطرب‌ها از حاضران می‌گرفتند و در عوض مزدی از صاحب مجلس دریافت نمی‌کردند و در آخر شاباشی که در آن مطرب‌ها هم از صاحب مجلس و هم از حضار می‌گرفتند.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۳ش، ج2، ص86.</ref>

==شاباش در ختنه‌سوران==
در برخی شهرستان‌ها میزبان به مناسبت [[ختنه‌سوران]] ناهار می‌دهد و مهمان‌ها هدیهٔ نقدی خود را زیر بالش کودک می‌گذارند تا از این رهگذر، [[کودک]] درد خود را فراموش کند.<ref>کرزبر یاراحمدی، فرهنگ مردم بروجرد، 1388ش، ص302.</ref> در یکی از مناطق شرقیِ کشور نیز، در روز ختنه‌کنان، صدای ساز و آواز و [[شادی]] در محل می‌پیچد و پس از صرف ناهار کودک را به سر قنات می‌برند و حاضران [[صلوات]] می‌فرستند و با نقل و نبات بر سر کودک شاباش می‌ریزند و ختنه صورت می‌گیرد.<ref>آسایش، «ولیمه و سور برای پسران در کوچ‌نهارجان بیرجند»، 1388ش، ص۱۱۹–۱۲۱.</ref>

==شاباش از دیدگاه فقهی==
مسائل فقهی شاباش، فراتر از ادبیات عرفی آن است. فقیهان شاباش را شامل هدایایی که اطرافیان برای تسهیل مراسم [[ازدواج]] به زوجین می‌دهند، معنا کرده‌اند. همچنین یکی از مسائل مهم فقهی و حقوقی در خصوص سنت شاباش، تعیین نسبت و تفاوت آن با نثار العرس و مشروعیت آن است.

مراد از نثار العرس آن است که در [[مراسم عروسی|عروسی‌ها]] علاوه بر پذیرایی و [[ولیمه]]، اصطلاحاً نقل (شیرینی) یا پولی اهداء کرده یا کالاهای دیگر روی سر عروس و داماد پخش می‌کنند. از این اقدام در ادبیات فقها تحت عنوان «أکل ما ینثر فی العرس» تعبیر می‌شود و فقیهان ناظر به جواز خوردن و استفاده از آنچه پخش شده، معتقدند خوردن آن جایز است. از حیث مالکیت یا اباحه تصرف در آن نیز مباحث فقهی وجود دارد.<ref>[http://hoquq.iict.ac.ir/article_44718.html صادقی و احمدزاده، «جنبه‌های حقوقی و فقهی سنّت شاباش به‌عنوان تأمین مالی ازدواج»، 1399ش، ص186.]</ref>

اگر شاباش در قبال رقص و پایکوبی باشد، بیشتر فقیهان حکم بر حرمت آن داده‌اند و بازگرداندن مال به صاحب اصلی آن را لازم دانسته‌اند.<ref>[https://hadana.ir/حکم-شاباش-عروسی/ «حکم شاباش عروسی»، هدانا: وبگاه پاسخگویی به سئوالات دینی.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
{{آغاز منابع}}
* آسایش، محمدحسن، «ولیمه و سور برای پسران در کوچ‌نهارجان بیرجند»، فصلنامهٔ نجوای فرهنگ، تهران، ۱۳۸۸ش، شماره ۱۴.
* افشار، ایرج، عالم‌آرای شاه طهماسب، تهران، دنیای کتاب، ۱۳۷۰ش.
* نوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن، ۱۳۸۱ش.
* «حکم شاباش عروسی»، هدانا: وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی، تاریخ بازدید: ۱۹ آبان ۱۴۰۰.
* سعدوندیان، سیروس، خاطرات مونس‌الدوله، تهران، زرین، ۱۳۸۰ش.
* صادقی، محمد و ابوالفضل احمدزاده، «جنبه‌های حقوقی و فقهی سنّت شاباش به‌عنوان تأمین مالی ازدواج»، حقوق اسلامی، ش۶۵، ۱۳۹۹ش.
* شهری، جعفر، طهران قدیم، تهران، امیر کبیر، ۱۳۸۳ش.
* کرزبر یاراحمدی، غلامحسین، فرهنگ مردم بروجرد، به کوشش علی آنی‌زاده، تهران، طرح آینده، ۱۳۸۸ش.
* معین، محمد، فرهنگ معین، تهران، زرین، ۱۳۸۲ش.
* هدایت، مهدی‌قلی، خاطرات و خطرات، تهران، زوار، ۱۳۸۵ش.
{{پایان منابع}}