شلمچه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* منابع آبی */

2026-05-24T20:57:27Z

منابع آبی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۴ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۰:۲۷
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	نهر دوعیجی و نهر جاسم؛ انشعاب‌هایی از اروند صغیر است که در خاک عراق جاری می‌شوند.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص45ـ41.</ref>		نهر دوعیجی و نهر جاسم؛ انشعاب‌هایی از اروند صغیر است که در خاک عراق جاری می‌شوند.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص45ـ41.</ref>

	نهر خیّن؛ این نهر در نزدیکی روستای خین در غرب خرمشهر و جنوب نهر عرایض است که جزیره بوارین عراق را از شلمچه جدا می‌کند.<ref> [https://www.mizan.news/144435/%D9%86%D9%87%D8%B1-%D8%AE%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3/ «نهر خیّن و نقش آن در هشت سال دفاع مقدس»، خبرگزاری میزان.]</ref>		نهر خیّن؛ این نهر در نزدیکی روستای خین در غرب [[خرمشهر]] و جنوب نهر عرایض است که جزیره بوارین عراق را از شلمچه جدا می‌کند.<ref> [https://www.mizan.news/144435/%D9%86%D9%87%D8%B1-%D8%AE%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3/ «نهر خیّن و نقش آن در هشت سال دفاع مقدس»، خبرگزاری میزان.]</ref>

	==جاذبه‌ گردشگری==		==جاذبه‌ گردشگری==
	شلمچه، از مناطق جنگی بوده است که در راستای زنده نگه‌داشتن یاد و خاطرۀ شهدا به‌دستور آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، به یادمان شهدا تبدیل شده است. شلمچه، سالیانه میزبان افراد زیادی است که در قالب اردوهای [[راهیان نور]] رهسپار این منطقه می‌شوند. همچنین میزبان زائرانی است که ایران را به قصد زیارت عتبات در عراق، ترک می‌کنند.<ref> [http://www.shamsa.com/places-people/all/article/11-halamcheh «یادمان شهدای شلمچه»، پایگاه اطلاع‌رسانی شرکت مرکزی دفاتر خدمات زیارتی سراسر ایران شمسا.]</ref>		شلمچه، از مناطق جنگی بوده است که در راستای زنده نگه‌داشتن یاد و خاطرۀ شهدا به‌دستور آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، به یادمان شهدا تبدیل شده است. شلمچه، سالیانه میزبان افراد زیادی است که در قالب اردوهای [[راهیان نور]] رهسپار این منطقه می‌شوند. همچنین میزبان زائرانی است که ایران را به قصد زیارت عتبات در عراق، ترک می‌کنند.<ref> [http://www.shamsa.com/places-people/all/article/11-halamcheh «یادمان شهدای شلمچه»، پایگاه اطلاع‌رسانی شرکت مرکزی دفاتر خدمات زیارتی سراسر ایران شمسا.]</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* موقعیت جغرافیایی */

2026-05-24T20:56:07Z

موقعیت جغرافیایی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۴ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۰:۲۶
خط ۴:		خط ۴:
	شلمچه، سرزمینی مسطح بین [[خرمشهر]] و بصره است که قدمگاه ورودی امام رضا به ایران بوده است.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص15-17-33.</ref> در گذشته، دو شهر خرمشهر و بصره جزئی از امپراتوری ایران بودند اما بعدها بصره، تحت حاکمیت عثمانی درآمد و خرمشهر در حاکمیت ایران ماند. با افول امپراتوری عثمانی و تشکیل دولت عراق، شلمچه که از نزدیک‌ترین راه‌های بین دو کشور ایران و عراق بود به مرز این دو کشور تبدیل شد. خرمشهر و بصره به دو بندر تجاری و مناطق مهم اقتصادی دو کشور همسایه ایران و عراق تبدیل شدند. جاده‌ ترانزیتی که این دو بندر را به هم وصل می‌کرد از شلمچه می‌گذشت، به‌همین دلیل شلمچه منطقه‌ای مهم و راهبردی ازنظر منابع، تأسیسات نفتی، بندر و دسترسی به آب‌های آزاد است. این منطقه، بعد از جنگ تحمیلی، از مناطق مهم تفحص اجساد شهدا شد.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص15ـ17ـ53.</ref>		شلمچه، سرزمینی مسطح بین [[خرمشهر]] و بصره است که قدمگاه ورودی امام رضا به ایران بوده است.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص15-17-33.</ref> در گذشته، دو شهر خرمشهر و بصره جزئی از امپراتوری ایران بودند اما بعدها بصره، تحت حاکمیت عثمانی درآمد و خرمشهر در حاکمیت ایران ماند. با افول امپراتوری عثمانی و تشکیل دولت عراق، شلمچه که از نزدیک‌ترین راه‌های بین دو کشور ایران و عراق بود به مرز این دو کشور تبدیل شد. خرمشهر و بصره به دو بندر تجاری و مناطق مهم اقتصادی دو کشور همسایه ایران و عراق تبدیل شدند. جاده‌ ترانزیتی که این دو بندر را به هم وصل می‌کرد از شلمچه می‌گذشت، به‌همین دلیل شلمچه منطقه‌ای مهم و راهبردی ازنظر منابع، تأسیسات نفتی، بندر و دسترسی به آب‌های آزاد است. این منطقه، بعد از جنگ تحمیلی، از مناطق مهم تفحص اجساد شهدا شد.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص15ـ17ـ53.</ref>
	==موقعیت جغرافیایی==		==موقعیت جغرافیایی==
	شلمچه از شمال به حسینیه (از توابع شهرستان اندیمشک)، از جنوب به اروندرود، از شرق به خرمشهر و از غرب به عراق محدود می‌شود. شلمچه در جنوب‌غربی ایران و شرق بصرۀ عراق قرار دارد.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص17ـ 15.</ref>		شلمچه از شمال به حسینیه (از توابع شهرستان اندیمشک)، از جنوب به اروندرود، از شرق به [[خرمشهر]] و از غرب به عراق محدود می‌شود. شلمچه در جنوب‌غربی ایران و شرق بصرۀ عراق قرار دارد.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص17ـ 15.</ref>

	==آب‌وهوا==		==آب‌وهوا==
	آب‌وهوای شلمچه در [[بهار]]، تابستان و تا حدی اوایل [[پاییز]]، گرم و بسیار مرطوب است. رطوبت و دمای بالای هوای این منطقه در بسیاری از ماه‌های سال آزاردهنده است. در [[زمستان]] هوای خوب اما بارندگی زیادی دارد. در [[خرداد]] گرمای هوا از 50 درجه سانتی‌گراد می‌گذرد.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص15ـ27.</ref> حداقل دما در زمستان صفر درجه است و حداکثر دما در تابستان از 55 درجه سانتی‌گراد هم می‌گذرد.<ref> [https://asemooni.com/19253 «منطقه شلمچه»، وب‌سایت آسمونی.] </ref>		آب‌وهوای شلمچه در [[بهار]]، تابستان و تا حدی اوایل [[پاییز]]، گرم و بسیار مرطوب است. رطوبت و دمای بالای هوای این منطقه در بسیاری از ماه‌های سال آزاردهنده است. در [[زمستان]] هوای خوب اما بارندگی زیادی دارد. در [[خرداد]] گرمای هوا از 50 درجه سانتی‌گراد می‌گذرد.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص15ـ27.</ref> حداقل دما در زمستان صفر درجه است و حداکثر دما در تابستان از 55 درجه سانتی‌گراد هم می‌گذرد.<ref> [https://asemooni.com/19253 «منطقه شلمچه»، وب‌سایت آسمونی.] </ref>

فاطمه کرمانشاهی: صفحه‌ای تازه حاوی «'''شلمچه'''؛ منطقه‌ای جنگی و بخشی از مرز بین ایران و عراق. ==تاریخچه== شلمچه، سرزمینی مسطح بین خرمشهر و بصره است که قدمگاه ورودی امام رضا به ایران بوده است. شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص15-17-33. در گذشته، د...» ایجاد کرد

2026-05-14T15:24:44Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''<big>شلمچه</big>'''؛ منطقه‌ای جنگی و بخشی از مرز بین ایران و عراق. ==تاریخچه== شلمچه، سرزمینی مسطح بین خرمشهر و بصره است که قدمگاه ورودی امام رضا به ایران بوده است.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص15-17-33.</ref> در گذشته، د...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''<big>شلمچه</big>'''؛ منطقه‌ای جنگی و بخشی از مرز بین ایران و عراق.

==تاریخچه==
شلمچه، سرزمینی مسطح بین [[خرمشهر]] و بصره است که قدمگاه ورودی امام رضا به ایران بوده است.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص15-17-33.</ref> در گذشته، دو شهر خرمشهر و بصره جزئی از امپراتوری ایران بودند اما بعدها بصره، تحت حاکمیت عثمانی درآمد و خرمشهر در حاکمیت ایران ماند. با افول امپراتوری عثمانی و تشکیل دولت عراق، شلمچه که از نزدیک‌ترین راه‌های بین دو کشور ایران و عراق بود به مرز این دو کشور تبدیل شد. خرمشهر و بصره به دو بندر تجاری و مناطق مهم اقتصادی دو کشور همسایه ایران و عراق تبدیل شدند. جاده‌ ترانزیتی که این دو بندر را به هم وصل می‌کرد از شلمچه می‌گذشت، به‌همین دلیل شلمچه منطقه‌ای مهم و راهبردی ازنظر منابع، تأسیسات نفتی، بندر و دسترسی به آب‌های آزاد است. این منطقه، بعد از جنگ تحمیلی، از مناطق مهم تفحص اجساد شهدا شد.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص15ـ17ـ53.</ref>
==موقعیت جغرافیایی==
شلمچه از شمال به حسینیه (از توابع شهرستان اندیمشک)، از جنوب به اروندرود، از شرق به خرمشهر و از غرب به عراق محدود می‌شود. شلمچه در جنوب‌غربی ایران و شرق بصرۀ عراق قرار دارد.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص17ـ 15.</ref>
==آب‌وهوا==
آب‌وهوای شلمچه در [[بهار]]، تابستان و تا حدی اوایل [[پاییز]]، گرم و بسیار مرطوب است. رطوبت و دمای بالای هوای این منطقه در بسیاری از ماه‌های سال آزاردهنده است. در [[زمستان]] هوای خوب اما بارندگی زیادی دارد. در [[خرداد]] گرمای هوا از 50 درجه سانتی‌گراد می‌گذرد.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص15ـ27.</ref> حداقل دما در زمستان صفر درجه است و حداکثر دما در تابستان از 55 درجه سانتی‌گراد هم می‌گذرد.<ref> [https://asemooni.com/19253 «منطقه شلمچه»، وب‌سایت آسمونی.] </ref>
==منابع آبی==
رود اروند؛ دجله و فرات در القرنۀ عراق به ‌هم ‌پیوسته و رود اروند را تشکیل می‌دهند. این رود از نهر خین در جنوب شلمچه به مرز ایران وارد شده و خط مرزی آبی مشترک دو کشور ایران و عراق می‌شود.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص44.</ref>

اروند صغیر؛ یک انشعاب از رود اروند است که از بستر اصلی اروند جدا می‌شود و از شهر آبادان عبور می‌کند.

نهر دوعیجی و نهر جاسم؛ انشعاب‌هایی از اروند صغیر است که در خاک عراق جاری می‌شوند.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص45ـ41.</ref>

نهر خیّن؛ این نهر در نزدیکی روستای خین در غرب خرمشهر و جنوب نهر عرایض است که جزیره بوارین عراق را از شلمچه جدا می‌کند.<ref> [https://www.mizan.news/144435/%D9%86%D9%87%D8%B1-%D8%AE%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3/ «نهر خیّن و نقش آن در هشت سال دفاع مقدس»، خبرگزاری میزان.]</ref>
==جاذبه‌ گردشگری==
شلمچه، از مناطق جنگی بوده است که در راستای زنده نگه‌داشتن یاد و خاطرۀ شهدا به‌دستور آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، به یادمان شهدا تبدیل شده است. شلمچه، سالیانه میزبان افراد زیادی است که در قالب اردوهای [[راهیان نور]] رهسپار این منطقه می‌شوند. همچنین میزبان زائرانی است که ایران را به قصد زیارت عتبات در عراق، ترک می‌کنند.<ref> [http://www.shamsa.com/places-people/all/article/11-halamcheh «یادمان شهدای شلمچه»، پایگاه اطلاع‌رسانی شرکت مرکزی دفاتر خدمات زیارتی سراسر ایران شمسا.]</ref>

پیکر 8 شهید گمنام در بخش مرکزی این یادمان به خاک سپرده شده است. موزه طبیعی دفاع مقدس شلمچه نیز در این یادمان قرار دارد و جزو آثار ملی دفاع مقدس به ثبت رسیده است.<ref> [https://www.isna.ir/news/8512-13551/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%8A-%D9%8A%D8%A7%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B7%D9%82-%D8%B9%D9%85%D9%84%D9%8A%D8%A7%D8%AA%D9%8A-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%B4%D9%84%D9%85%DA%86%D9%87-%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%87-%D8%A7%D9%8A «معرفی یادمان‌های دفاع مقدس و مناطق عملیاتی جنوب؛ شلمچه، قطعه‌ای از بهشت»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
==دفاع مقدس==
در تهاجم نیروهای نظامی عراق قبل از 31 شهریور سال 1359ش، اولین مقاومت‌های ایرانیان از شلمچه آغاز شد. 9 شهید و 34 مجروح نتیجۀ اولین درگیری‌های بین ایران و عراق در مرز شلمچه بود.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص21.</ref>

درمجموع 8 عملیات در شلمچه انجام شده است که مهم‌ترین آن‌ها عملیات کربلای 4 و 5 است. در عملیات کربلای 4، که با رمز «یا محمد» شروع شد، نیروهای ایرانی توانستند به جزایر عراق نفوذ کنند اما امکان تثبیت مناطق آزاد شده میسر نشد.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص26؛ حبیبی، اطلس راهنما، 1379ش، ص52.</ref>

عملیات کربلای 5، 19 دی 1365ش با رمز «یا زهرا» شروع شد و تا بهمن ادامه یافت. هدف عملیات، تصرف شلمچه و پیشروی تا بصره بود. این عملیات را از سخت‌ترین و راهبردی‌‌ترین عملیات‌های ایران در طول دفاع مقدس دانسته‌اند. با این عملیات، برتری نظامی ایران، که با فتح فاو به‌دست آمده بود، تثبیت شد. با نزدیکی رزمندگان ایرانی به بصره و قرار گرفتن بصره در بُرد توپخانۀ ایران، موقعیت سیاسی و نظامی عراق خراب شد. ایران با این عملیات موضع برتری به‌دست آورد و تلاش عراق برای پایان دادن به جنگ را افزایش داد.<ref> شیرعلی‌نیا و زاهدی، دژ اسطوره‎‌ای؛ روایت شلمچه، 1391ش، ص26 و ص62 و ص72ـ71.</ref> در این عملیات سرداران بزرگی از ایران به [[شهادت]] رسیدند.<ref> [http://www.shamsa.com/places-people/all/article/11-halamcheh «یادمان شهدای شلمچه»، پایگاه اطلاع‌رسانی شرکت مرکزی دفاتر خدمات زیارتی سراسر ایران شمسا.] </ref>
==کربلای چهار==
این عملیات در 3 دی 1365ش به فاصلۀ 15 روز جلوتر از عملیات کربلای 5 انجام گرفت. وسعت منطقۀ عملیات بین پنج‌ضلعی در شمال شلمچه تا چهار کیلومتری انتهای جزیره جنوبی «مینو» بود. هدف این عملیات پیشروی تا بصره از طریق دو محور شلمچه و ابوالخصیب با عبور از جزایر ام‌الرصاص و بوارین بود.

خط اول که عبور از تنگۀ ام‌الرصاص و بوارین بود باید توسط غواصان شکسته می‌شد و بعد، دو گردان با قایق از آب عبور می‌کردند و باقی گردان‌ها باید بعد از پاک‌سازی میدان مین از راه خشکی خودشان را در یک نقطه به دیگر گردان‌ها می‌رساندند. اما نیروهای عراقی با اطلاعاتی که از دستگاه جاسوسی آمریکا و سازمان مجاهدین خلق در اختیارش قرار گرفت، شبِ عملیات با استفاده از مانورهای پیاپی و حجم زیاد شلیک آتش تیربار بر روی رودخانه اروند، سازمان‌دهی نیروهای غواص و موج دوم و سوم را بر هم زد و مانع از عبور نیروها از تنگۀ ام‌الرصاص و بوارین شد. عراقی‌ها پس از عملیات فاو، توانسته بودند برای عبور نیروهای غواص ایرانی از رودخانه با در نظر گرفتن شرایط جزر و مد، تاکتیک جدیدی اتخاذ کنند.<ref> جزایری، بربلندای شلمچه (مروری بر علمیات کربلای 5)، 1384ش، ص61ـ53.</ref>

پس از عملیات کربلای چهار، ایرانیان که دستاوردهای فتح فاو را در خطر می‌دیدند با راهبرد «تعیین سرنوشت جنگ» کوشیدند که با سرعت عمل، این شکست را جبران کنند و برتری نظامی خود را به رخ بکشند.<ref> جزایری، بربلندای شلمچه (مروری بر علمیات کربلای 5)، 1384ش، ص65ـ64. </ref>
==کربلای پنج==
این عملیات 15 روز بعد از عملیات کربلای 4 به‌منظور جبران شکست در کربلای چهار و درهم شکستن مواضع مستحکم دشمن در شرق بصره صورت گرفت. این عملیات با مشارکت دویست گردان از نیروهای سپاه پاسداران، در چهار محور با قطع شبکه‌های بی‌سیم و رعایت اصل غافلگیری در سکوت مطلق رادیویی انجام شد. تیپ 18 الغدیر و لشکر 33 المهدی جناح راست منطقه را در دست داشتند. لشکر 25 کربلا و 41 ثارالله کانال ماهیگیری را در دست داشت. کنترل منطقه پنج‌ضلعی با لشکر 31 عاشورا و 19 فجر و جاده شلمچه به‌عهدۀ لشکر 10 سیدالشهدا بود.<ref> جزایری، بربلندای شلمچه (مروری بر علمیات کربلای 5)، 1384ش، ص86ـ 79.</ref>

دشمن در هیچ‌کدام از محورها هوشیار نبود و بعد از گشایش‌های اولیه، لشکرهای 8 نجف و 14 امام حسین قرارگاه قدس و تیپ 20 رمضان و لشکرهای 5 نصر و 17 علی بن ابیطالب از قرارگاه نجف<ref> جزایری، بربلندای شلمچه (مروری بر علمیات کربلای 5)، 1384ش، ص79ـ 89.</ref> مرحله دوم عملیات را آغاز کردند. مرحله دوم عملیات در شب 21 دی‌ماه با وارد شدن قرارگاه قدس و نجف برای تشدید فشار بر دشمن جهت باز شدن جاده شلمچه در شمال‌غرب شلمچه به مدت 7 روز انجام گرفت. در این مرحله، دشمن احتمال حمله از محور کانال ماهیگیری را به‌دلیل آب‌گرفتگی و کم‌عمق بودن آن و موانع دیگری که در این مسیر وجود داشت، نمی‌داد و همین امر منجر به غافلگیری دشمن شد. تدابیر ایران در این مرحله از عملیات برای پیشروی و تثبیت مناطق متصرفه دو راهبرد «اقدامات مهندسی» به‌منظور رفع تهدید دشمن و مصون ماندن مناطق متصرف شده از دسترسی دشمن و «آتش» به‌منظور در هم شکستن مقاومت دشمن در محورهای مدنظر بود. سرانجام نظامیان بعثی به‌دلیل ناتوانی در برابر حملات در منطقۀ شرق نهر جاسم مجبور به عقب‌نشینی شدند.<ref> جزایری، بربلندای شلمچه (مروری بر علمیات کربلای 5)، 1384ش، ص110ـ88.</ref>

مرحلۀ سوم در منطقه‌ای که برای عراق از حساسیت زیادی برخوردار بود با حمله به مواضع آنان از کنار اروندرود در محور نهر جاسم در روز 28 دی‌ماه شروع شد و بیش از دو ماه و نیم ادامه یافت. این مرحله از عملیات در منطقۀ شرق بصره رخ داد. سپاه ایران توانست با این عملیات و پیشروی به‌سوی شهر بصره علاوه بر آزادسازی 150 کیلومترمربع از خاک ایران و عراق، به تصرفِ جزایر مهم و استراتژیک بوارین، فیاض، ام‌الطویل و شهرک‌های مهم دوعیجی، رودخانه دوعیجی، نهرجاسم و قسمت مهمی از جادۀ بین‌المللی شلمچه ـ بصره نائل شود.<ref> جزایری، بربلندای شلمچه (مروری بر علمیات کربلای 5)، 1384ش، ص110ـ115.</ref> این عملیات، موازنۀ جنگ را به نفع ایران در سطح جهانی تغییر داد.
==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
* جزایری، سیدمسعود، بربلندای شلمچه (مروری بر علمیات کربلای 5)، قم، نسیم حیات، 1384ش.
* حبیبی، ابوالقاسم؛ اطلس راهنماـ1 خوزستان در جنگ، تهران، چاپ نظر، 1379ش.
* شیرعلی‌نیا، جعفر و زاهدی، سعید، دژ اسطوره‎‌ای روایت شلمچه، تهران، سازمان حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس سپاه، چ6، 1391ش.
* «معرفی یادمان‌های دفاع مقدس و مناطق عملیاتی جنوب؛ شلمچه، قطعه‌ای از بهشت»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 25 اسفند 1385ش.
* «منطقه شلمچه»، وب‌سایت آسمونی، تاریخ بازدید: 21 آذر 1401ش.
* «نهر خیّن و نقش آن در هشت سال دفاع مقدس»، خبرگزاری میزان ، تاریخ درج مطلب: 2 فروردین 1395ش.
* «یادمان شهدای شلمچه»، پایگاه اطلاع‌رسانی شرکت مرکزی دفاتر خدمات زیارتی سراسر ایران شمسا، تاریخ بازدید: 21 آذر 1401ش.