حمید فاضل: ایجاد لینک داخلی

2026-05-25T12:25:57Z

ایجاد لینک داخلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۴ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۵۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''شولا'''؛ روپوش نمدی بلند و بدون آستین چوپانان و درویشان		'''شولا'''؛ روپوش نمدی بلند و بدون آستین چوپانان و درویشان

	شولا به لباس نمدین و خشنی گفته می‌شود که معمولا چوپان‌های مازندران و همچنین اقوام کرد و لر در زمستان روی لباس‌های دیگر می‌پوشند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/شولا لغت‌نامه، دهخدا، ذیل واژه شولا.]</ref> این لغت از دو واژه‌ی «شب» و «لا» تشکیل شده و به‌معنی پوششی است که شب‌هنگام جهت گرم شدن استفاده می‌شود. شب در گویش‌های کردی، لری و مازنی «شو» یا «شه» گفته می‌شود.<ref>کردوانی، «نگاهی به اهمیت دام و دام‌داری در گذشته و حال در ایران»، ۱۳۶۵ش، ص۳۵.</ref> برخی، شولا را «کولرنمد» می‌گویند.<ref>آذری، «گالشها»، ۱۳۴۹ش، ص۲۹.</ref> شولا در مازندران توسط چوپانان استفاده می‌شود و «گالشان» نام دارد. عشایر بختیاری و قشقایی نیز از شولا استفاده می‌کنند.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/شولا/ دانشنامه عمومی، ذیل واژه شولا.]</ref>		شولا به لباس نمدین و خشنی گفته می‌شود که معمولا چوپان‌های مازندران و همچنین اقوام [[قوم کرد\|کرد]] و [[قوم لر\|لر]] در زمستان روی لباس‌های دیگر می‌پوشند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/شولا لغت‌نامه، دهخدا، ذیل واژه شولا.]</ref> این لغت از دو واژه‌ی «شب» و «لا» تشکیل شده و به‌معنی پوششی است که شب‌هنگام جهت گرم شدن استفاده می‌شود. شب در گویش‌های کردی، لری و مازنی «شو» یا «شه» گفته می‌شود.<ref>کردوانی، «نگاهی به اهمیت دام و دام‌داری در گذشته و حال در ایران»، ۱۳۶۵ش، ص۳۵.</ref> برخی، شولا را «کولرنمد» می‌گویند.<ref>آذری، «گالشها»، ۱۳۴۹ش، ص۲۹.</ref> شولا در مازندران توسط چوپانان استفاده می‌شود و «گالشان» نام دارد. عشایر بختیاری و قشقایی نیز از شولا استفاده می‌کنند.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/شولا/ دانشنامه عمومی، ذیل واژه شولا.]</ref>

	==ویژگی‌های ظاهری==		==ویژگی‌های ظاهری==

حانیه کلهر: صفحه‌ای تازه حاوی «'''شولا'''؛ روپوش نمدی بلند و بدون آستین چوپانان و درویشان شولا به لباس نمدین و خشنی گفته می‌شود که معمولا چوپان‌های مازندران و همچنین اقوام کرد و لر در زمستان روی لباس‌های دیگر می‌پوشند.[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/شولا لغت‌نامه، دهخدا، ذیل واژه ش...» ایجاد کرد

2026-05-25T11:58:13Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''شولا'''؛ روپوش نمدی بلند و بدون آستین چوپانان و درویشان شولا به لباس نمدین و خشنی گفته می‌شود که معمولا چوپان‌های مازندران و همچنین اقوام کرد و لر در زمستان روی لباس‌های دیگر می‌پوشند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/شولا لغت‌نامه، دهخدا، ذیل واژه ش...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''شولا'''؛ روپوش نمدی بلند و بدون آستین چوپانان و درویشان

شولا به لباس نمدین و خشنی گفته می‌شود که معمولا چوپان‌های مازندران و همچنین اقوام کرد و لر در زمستان روی لباس‌های دیگر می‌پوشند.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/شولا لغت‌نامه، دهخدا، ذیل واژه شولا.]</ref> این لغت از دو واژه‌ی «شب» و «لا» تشکیل شده و به‌معنی پوششی است که شب‌هنگام جهت گرم شدن استفاده می‌شود. شب در گویش‌های کردی، لری و مازنی «شو» یا «شه» گفته می‌شود.<ref>کردوانی، «نگاهی به اهمیت دام و دام‌داری در گذشته و حال در ایران»، ۱۳۶۵ش، ص۳۵.</ref> برخی، شولا را «کولرنمد» می‌گویند.<ref>آذری، «گالشها»، ۱۳۴۹ش، ص۲۹.</ref> شولا در مازندران توسط چوپانان استفاده می‌شود و «گالشان» نام دارد. عشایر بختیاری و قشقایی نیز از شولا استفاده می‌کنند.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/شولا/ دانشنامه عمومی، ذیل واژه شولا.]</ref>

==ویژگی‌های ظاهری==

شولا، روپوش بی‌آستین و بلندی از جنس پشم یا نمد است که در سرما استفاده می‌شود.<ref>[https://web.archive.org/web/20200109102010/http:/jazab98.ir/شولا-چه-معناست/ «شولا به چه معناست؟»، سایت جذاب۹۸.]</ref> شولا بیش‌تر به رنگ سیاه است.<ref>محب حسینی، «بررسی انسان‌شناختی تحولات مربوط به مرزهای قومی در یکی از مناطق روستایی شمال ایران»، ۱۳۸۳ش، ص۱۲۷.</ref> لایه‌های پشم در اثر رطوبت، به هم چسبیده و باعث گرم شدن شولا می‌شود.<ref>نصرتی، «شیوه ساخت نمد، ابزار و تولیدات آن در غرب مازندران»، ۱۳۷۸ش، ص۳۲-۳۳.</ref> این ويژگی، کاربری مناسبی را هنگام بارندگی ایجاد می‌کند.<ref>آذری، «گالشها»، ۱۳۴۹ش، ص۲۹.</ref> آستر درونی شولا «چوخا» نام دارد.<ref>[https://web.archive.org/web/20200109102010/http:/jazab98.ir/شولا-چه-معناست/ «شولا به چه معناست؟»، سایت جذاب۹۸.]</ref>

نوعی شولای نیم‌تنه نیز وجود دارد که «کولاگیر» نامیده می‌شود.<ref>[https://abadis.ir/fatofa/شولا/ دانشنامه عمومی، ذیل واژه شولا.]</ref>
==کاربرد شولا==

سادگی و ارزانی شولا موجب شده که چوپانان و دراویش جهت گرم شدن<ref>آذری، «گالشها»، ۱۳۴۹ش، ص۲۹.</ref> و یا حتی به‌عنوان زیرانداز از شولا بهره ببرند.<ref>محب حسینی، «بررسی انسان‌شناختی تحولات مربوط به مرزهای قومی در یکی از مناطق روستایی شمال ایران»، ۱۳۸۳ش، ص۱۲۷.</ref> بارش طولانی برف و باران، اثری بر این شنل نمدی چوپان‌ها ندارد. این تن‌پوش حتی در برابر دندان حیوانات وحشی نیز مقاوم است.<ref>جوادی‌پور، نمدهای ایران (پژوهشی در زمینه نمدهای منطقه گرگان و رشت)، ۱۳۸۶ش، ص۳۳-۳۴.</ref>

علاوه بر استفاده چوپانان کوهستان از شولا،<ref>آذری، «گالشها»، ۱۳۴۹ش، ص۲۹.</ref> قاطرچی‌ها، مکاری‌ها و ساربان‌ها نیز برای حفاظت خود در برابر سرما، شولا می‌پوشيدند. سنگینی شولا موجب شده که کشاورزان به دلیل تحرک فراوان در هنگام کار، کم‌تر از آن استفاده کنند.<ref>کردوانی، «نگاهی به اهمیت دام و دام‌داری در گذشته و حال در ایران»، ۱۳۶۵ش، ص۳۵.</ref> برخی، شولا را مختص چوپانان لر دانسته‌اند. کردها نیز از شولا استفاده می‌کنند.<ref>ضیاءپور، پوشاک ایل‌ها، چادرنشینان و روستاییان ایران، ۱۳۴۶ش، ص۱۱۱.</ref>

==انواع شولا در شمال ایران==

در شمال ایران دو نوع شولا وجود دارد. نوع اول آن شنلی از جنس نمد است که روی دوش فرد قرار گرفته و سر و گردن چوپان از آن بیرون می‌ماند و در منطقه‌ی گرگان رایج است. دو شکاف در قسمت جلویی این جامه تعبیه شده است تا فرد بتواند دست خود را از آن بیرون آورد. نوع دوم با پشم طبیعی و بدون رنگ، تهیه شده و دارای آستین‌های بلند و گشاد است تا روی دست‌های چوپان پوشیده شود. در صورت لزوم، فرد می‌تواند دست‌های خود را از آن بیرون آورد.<ref>جوادی‌پور، نمدهای ایران (پژوهشی در زمینه نمدهای منطقه گرگان و رشت)، ۱۳۸۶ش، ص۳۳-۳۴؛ پورکریم، «دهکده سما»، ۱۳۴۹ش، ص۴۸و۵۰و۵۴.</ref>

==پوشش‌های مشابه==

در خرده‌فرهنگ‌های ایرانی، پوشش‌های مشابه شولا با نام‌های متفاوتی وجود دارد. «عبانمد»، پوششی شبیه شولا است که از جنس نمد بسیار ضخیم و استوانه‌ای شکل تهیه می‌شود و روی دوش قرار می‌گیرد. «کردین» گونه‌ای از عبانمد با آستین‌های سربسته و رنگ‌های سیاه و قهوه‌ای است. این جامه برای چوپانان و افرادی که در شب نگهبانی می‌دهند، مناسب است.<ref>دیگار، فنون کوچ‌نشینان بختیاری، ۱۳۶۶ش، ص۲۴۹.</ref>

تن‌پوش «بوشلوق» با آستین‌های بلند و از جنس نمد است که چوپانان از آن استفاده می‌کنند. «پستک»، نوعی تن‌پوش نمدی کوتاه‌تر از شولا و بوشلوق و شبیه جلیقه‌ی گشاد است.<ref>[https://web.archive.org/web/20200109102010/http:/jazab98.ir/شولا-چه-معناست/ «شولا به چه معناست؟»، سایت جذاب۹۸.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==

* آذری، علاءالدین، «گالشها»، هنر و مردم، تهران، س۹، شماره ۱۰۰، ۱۳۴۹ش.
* پورکریم، هوشنگ، «دهکده سما»، هنر و مردم، تهران، س۸، شماره ۹۸، ۱۳۴۹ش.
* جوادی‌پور، محمود، نمدهای ایران (پژوهشی در زمینه نمدهای منطقه گرگان و رشت)، تهران، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، معاونت فرهنگی و ارتباطات، اداره کل امور فرهنگی، ۱۳۸۶ش.
* دانشنامه عمومی، سایت آبادیس، تاریخ بازدید: ۲۸ فروردین ۱۴۰۱ش.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۲۸ فروردین ۱۴۰۱ش.
* دیگار، ژان‌پیر، فنون کوچ‌نشینان بختیاری، به‌ترجمه اصغر کریمی، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۶۶ش.
* «شولا به چه معناست؟»، سایت جذاب۹۸، تاریخ درج مطلب: ۶ مهر ۱۳۹۵ش.
* ضیاءپور، جلیل، پوشاک ایل‌ها، چادرنشینان و روستاییان ایران، تهران، وزارت فرهنگ و هنر، ۱۳۴۶ش.
* کردوانی، پرویز، « نگاهی به اهمیت دام و دام‌داری در گذشته و حال در ایران»، مجله رشد آموزش جغرافیا، تهران، س۲، شماره ۵، ۱۳۶۵ش.
* محب حسینی، محدثه، «بررسی انسان‌شناختی تحولات مربوط به مرزهای قومی در یکی از مناطق روستایی شمال ایران»، نامه‌ی انسان‌شناسی، تهران، س۳، شماره ۶، 1۳۸۳ش.
* نصرتی، مسعود، «شیوه ساخت نمد، ابزار و تولیدات آن در غرب مازندران»، کیهان فرهنگی، تهران، شماره ۱۵۵، ۱۳۷۸ش.

شولا - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید فاضل: ایجاد لینک داخلی