https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B4%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%87_%D8%AA%D8%A8%D8%B3%D9%85شکریه تبسم - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-08T01:21:01Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B4%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%87_%D8%AA%D8%A8%D8%B3%D9%85&diff=44342&oldid=prevحبیب الله نجفی: صفحهای تازه حاوی «شکریه تبسم، دختر 9 سالۀ افغانستانی که در اسارت [[داعش، سر بریده شد]] <big>'''شُکریه تَبسم،'''</big> دختر خردسالی که قتل او در ولایت زابل، خاستگاه جنبش تبسم شد. شکریه تبسم، دختربچهای از قوم هزاره، در مسیر راه غزنی به قندهار...» ایجاد کرد2026-05-10T11:19:22Z<p>صفحهای تازه حاوی «<a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B4%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%871.jpg&action=edit&redlink=1" class="new" title="پرونده:شکریه1.jpg (صفحه وجود ندارد)">300px|thumb|left|شکریه تبسم، دختر 9 سالۀ افغانستانی که در اسارت [[داعش</a>، سر بریده شد]] <big>'''شُکریه تَبسم،'''</big> دختر خردسالی که قتل او در ولایت زابل، خاستگاه جنبش تبسم شد. شکریه تبسم، دختربچهای از قوم هزاره، در مسیر راه غزنی به قندهار...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:شکریه1.jpg|300px|thumb|left|شکریه تبسم، دختر 9 سالۀ افغانستانی که در اسارت [[داعش]]، سر بریده شد]]<br />
<big>'''شُکریه تَبسم،'''</big> دختر خردسالی که قتل او در ولایت زابل، خاستگاه جنبش تبسم شد.<br />
<br />
شکریه تبسم، دختربچهای از قوم هزاره، در مسیر راه غزنی به قندهار همراه 6 نفر دیگر، توسط افراد مسلح ربوده و بعد از حدود یک ماه اسارت، بهشکل فجیعی سربریده شدند. این حادثۀ وحشتناک، باعث حضور خودجوش و میلیونی مردم در سراسر افغانستان و خلق یک ادبیات جدید در عرصۀ سیاسی و اجتماعی بهنام «جنبش تبسم» شد که یک حرکت عدالتخواهانۀ بیسابقه در تاریخ افغانستان بود.<br />
==زادگاه==<br />
شکریه تبسم در سال 1385ش،<ref>[https://web.archive.org/web/20180918012217/http:/af.farsnews.com/social/news/13940820001061 «دلنوشتههای فعالان شبکههای اجتماعی برای «شکریه»، خبرگزاری فارس.]</ref> در روستای «دَهمَردَۀ گُلزَار»، از توابع وُلُسوالی جاغوری در ولایت غزنی به دنیا آمد.<ref> [http://jat20.com/2015/11/10/%d8%a8%d9%8a%d8%a7%d9%86%d9%8a%d9%87-%d9%85%d8%ac%d9%85%d8%b9-%d8%b9%d9%84%d9%85%d8%a7-%d9%88-%d8%b7%d9%84%d8%a7%d8%a8-%d8%ac%d8%a7%d8%ba%d9%88%d8%b1%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a8%d8%a7%d8%b1/ «بیانیۀ مجمع علما و طلاب جاغوری در بارۀ شهدای بیگناه مردم هزاره در زابل»، وبسایت جت بیست.]</ref><br />
<br />
==شرح حادثه==<br />
تبسم و همراهان او در هفتم مهر 1394ش در راه غزنی به قندهار، در منطقۀ رَسنَه از توابع ولسوالی گیلان ولایت غزنی توسط گروهی از تروریستها ربوده شدند.<ref>[https://8am.media/sikhs-and-hindus-a-minority-with-a-lot-of-suffering/ محمدی، «سیکها و هندوها؛ اقلیتی با کولهباری از رنج»، وبسایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref> ربایندگان این هفت نفر را در ۱۶ آبان 1394ش، سربریدند<ref> [https://mandegardaily.com/?p=40492 «پیکرهای هفت مسافر در جاغوری به خاک سپرده شد»، وبسایت رزنامۀ ماندگار.]</ref> و روز بعد، تصاویری از اجساد سربریدۀ آنها در شبکههای اجتماعی، بهخصوص در فیسبوک، منتشر شد. پس از مدتی، هویت گروگانهای مقتول، سه زن و چهار مرد اعلام شد که در میان آنها خانمی 75 ساله بهنام لاجورد و دختربچهای خردسال، بهنام شکریه تبسم، حضور داشتند. این جنایت، در ولسوالی ارغنداب از ولایت زابل، در جنوب افغانستان روی داد<ref>احمدی، «ظرفیت و کارکردهای شبکههای اجتماعی فیسبوک در همسویی جنبشهای اجتماعی: مطالعۀ موردی جنبش تبسم»، 1397، ص31.</ref> و گروه داعش مسئولیت آن را بهعهده گرفت.<ref> [https://8am.media/sikhs-and-hindus-a-minority-with-a-lot-of-suffering/ محمدی، «سیکها و هندوها؛ اقلیتی با کولهباری از رنج»، وبسایت روزنامۀ 8 صبج.]</ref> <br />
==ویژگی== <br />
این حادثۀ فجیع، در نوع خود در تاریخ افغانستان بیسابقه بود. بههمین دلیل از میان هزاران حادثۀ تلخ و مرگبار، باعث خلق ماندگارترین کنش جمعی در عرصۀ سیاسی و اجتماعی افغانستان شد. سربریدن یک دختر خردسال و بیگناه، تمام مردم افغانستان و انسانهای آزادۀ جهان را از لحاظ عاطفی تحت تأثیر قرار داد و باعث بسیج عمومی همه اقوام کشور برای دادخواهی شد.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/96641 «گلوی بریده تبسم، جرقه ای برای مشتعل شدن آتش دلهای مردم افغانستان بود»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> <br />
==خاکسپاری==<br />
===1. انتقال به کابل===<br />
دولت افغانستان اجساد قربانیان را به غزنی انتقال داد تا به خانوادههای آنها تحویل داده شود؛ اما با اصرار مردم برای دادخواهی، اجساد به کابل منتقل شدند. مردم با بر افروختن شمع، تمام شب را در هوای سرد در کنار تابوتها، بهصبح رساندند و برای دادخواهی در جادهها آماده شدند.<ref>[http://oralmagazine.org/post?subcat=social&id=00377 ابراهیمی، «تبسم بریده شدهی شکریه 9 ساله در پیش ارگ»، وبسایت مجلۀ اورال.]</ref><br />
<br />
===2. دادخواهی=== <br />
بعد از انتقال پیکر تبسم به کابل، خیابانهای این شهر به میدان اعتراض خودجوش مردمی بدل شد و در روز چهارشنبه، 20 آبان 1394ش، شمار زیادی از مردم از همۀ اقوام و اقشار اجتماعی، پیکرهای این هفت تن را بر دوش خود، حمل کرده و با تجمع در برابر کاخ ریاست جمهوری افغانستان به بیدادگری گروههای تروریستی و سکوت حکومت مرکزی افغانستان اعتراض کردند.<ref>[http://chendavol.blogfa.com/post/434 دهقان، «شب شعر تبسم»، وبلاگ چنداول]</ref> در این حرکت مدنی، مردم از هر قوم، نژاد و مذهب حضور داشته و همگی خواهان عدالت بودند. جمعی از شهروندان هندو (سیک) نیز در این تجمع مدنی شرکت کرده و بهصورت سمبلیک تابوتهای شهدای زابل را به دوش کشیدند.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/96641 «گلوی بریده تبسم، جرقه ای برای مشتعل شدن آتش دلهای مردم افغانستان بود»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> <br />
===3. تشییع=== <br />
جنازههای شهدا، روز جمعه، 23 آبان 1394ش، با سه فروند بالگرد وزارت دفاع به زادگاه آنها در جاغوری منتقل و در روستای دهمردۀ گلزار با حضور گستردۀ مردم محل، به خاک سپرده شد.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/96641 «گلوی بریده تبسم، جرقه ای برای مشتعل شدن آتش دلهای مردم افغانستان بود»، خبرگزاری شفقنا.]</ref><br />
<br />
==جنبش تبسم==<br />
حضور پرشور مردم در خیابانهای کابل و سایر شهرهای افغانستان، یک حرکت عدالتخواهانۀ بیسابقه را بنیان نهاد که در ادبیات سیاسی و اجتماعی افغانستان، «جنبش تبسم» نامیده شد. در این حرکت دادخواهانه، ماندگارترین کنش جمعی در برابر جنایت و فاجعه رقم خورد.<ref>لعلی، «بیست عقرب، کنش جمعی در برابر بیدادگری»، هفتهنامۀ جاده ابریشم، 1397، ص2. </ref> <br />
==موضعگیریهای مسئولان==<br />
<br />
1. رئیسجمهور: بعد از حضور میلیونی مردم در اطراف ارگ ریاست جمهوری، رئیسجمهور افغانستان، مردم را به آرامش و اتحاد فراخواند. او در سخنانی به تلاشهای ارتش افغانستان برای آزادی گروگانهای هزاره اشاره کرد<ref>مشل نوف، «گزارش تظاهرات بیست عقرب درنیویورک تایمز»، هفتهنامۀ راه ابریشم، 1395، ص2.</ref> و با محکوم کردن سربریدن این هفت تن، آن را نشانۀ ضعف «دشمنان افغانستان» خواند. همچنین در ارگ ریاست جمهوری جلسۀ فوقالعادۀ امنیتی، بهخاطر پیگیری و مجازات عاملین این جنایت و دلجویی از خانوادههای قربانیان برگزار شد.<ref>[https://mandegardaily.com/?p=40426 «واکنشها به سربریدن هفت گروگان شکار توطیه نشوید»، وبسایت رزنامۀ ماندگار.]</ref> <br />
<br />
2. مجلس نمایندگان: نمایندگان مجلس افغانستان، تروریستها را دشمنان تمام اقوام افغانستان خوانده و از مردم افغانستان خواستند تا وحدت خود را حفظ کنند.<ref>[https://mandegardaily.com/?p=40426 «واکنشها به سربریدن هفت گروگان شکار توطیه نشوید»، وبسایت رزنامۀ ماندگار.]</ref><br />
<br />
==واکنشها== <br />
1. مردم:<br />
این حادثه واکنش شدید مردم افغانستان و جهان را بهدنبال داشت.<ref> [https://web.archive.org/web/20180918012217/http:/af.farsnews.com/social/news/13940820001061 «دلنوشتههای فعالان شبکههای اجتماعی برای شکریه»، خبرگزاری فارس.]</ref> در 20 آبان 1394ش، راهپیماییهای عظیمی در سراسر افغانستان و سایر نقاط جهان، برگزار شد.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/91945 «شب شعر شکریه تبسم در کابل برگزار می شود»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> در راهپیمایی کابل، مردم بیش از ده ساعت در خیابانها حضور داشتند و از غرب کابل تا دروازۀ ارگ ریاست جمهوری، بیش از 10 کیلومتر راه رفتند.<ref>مشل نوف، «گزارش تظاهرات بیست عقرب درنیویورک تایمز»، هفته نامۀ راه ابریشم، 1395، ص2.</ref> پس از آن، یادبودهای متعددی در سراسر کشور و جهان برای حفظ نام و یاد قربانیان زابل برپا شد که هنوز ادامه دارد.<ref>[https://www.yjc.news/fa/news/5443256/%D8%B4%D8%A8-%D8%B4%D8%B9%D8%B1-%D8%AA%D8%A8%D8%B3%D9%85-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «شب شعر تبسم ویژه افغانستان برگزار میشود»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> <br />
<br />
2. رسانهها:<br />
قتل فجیع هفت گروگان، در بسیاری از رسانههای داخلی و بینالمللی بازتاب پیدا کرد<ref>[https://web.archive.org/web/20180918012217/http:/af.farsnews.com/social/news/13940820001061 «دلنوشتههای فعالان شبکههای اجتماعی برای شکریه»، خبرگزاری فارس.]</ref> و بسیاری از کاربران در شبکههای اجتماعی مثل فیسبوک، نمایۀ خود را به عکس شکریه تبسم، مزین کردند.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/91945 «شب شعر شکریه تبسم در کابل برگزار می شود»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> <br />
<br />
3. ادبیات: <br />
بعد از وقوع حادثه، یادداشتها، مقالهها، اشعار و دلنوشتههای زیادی تولید و ثبت شده که این جنبش را در تاریخ افغانستان ماندگار کرده است.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/96641 «گلوی بریده تبسم، جرقه ای برای مشتعل شدن آتش دلهای مردم افغانستان بود»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> برای مثال میتوان به شعری از بشیر رحیمی اشاره کرد که با ابیات زیر آغاز میشود<ref>[https://web.archive.org/web/20180918012217/http:/af.farsnews.com/social/news/13940820001061 «دلنوشتههای فعالان شبکههای اجتماعی برای شکریه»، خبرگزاری فارس.]</ref>: <br />
{{آغاز نستعلیق}}<br />
{{شعر|نستعلیق}}<br />
{{ب|چگونه شمع برای تو میتوان افروخت|مگر به داغ تو آتش گرفت و جان افروخت}}<br />
{{ب|کم است اگر که به داغ تو خاک، خون گرید|مگر شفق شد و آتش در آسمان افروخت}}<br />
{{ب|شبانه، هُرم غمت آه آه بالا رفت|چه شعلهها که به دامان کهکشان افروخت}}<br />
{{ب|غمت عزیز شد و چنگ زد به دلهامان|غمی که جان و تن مرد و زن از آن افروخت}}<br />
{{ب|به سوگت ای سر از تن جدا چه باید کرد؟|چگونه سینه زد و نوحه کرد و جان افروخت؟}}<br />
{{پایان شعر}}<br />
{{پایان نستعلیق}}<br />
<br />
4. سازمان ملل: <br />
در پی این حادثه، دفتر معاونت سازمان ملل متحد در کابل (یوناما) قتل شکریه تبسم و همراهان او را محکوم کرد و این حادثه را از جرایم جنگی خواند.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/118899/%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%82%D8%AA%D9%84-%D9%87%D9%81%D8%AA-%D8%BA%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D9%85%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85 «یوناما قتل هفت غیر نظامی را در ولایت زابل محکوم کرد»، خبرگزاری صدای افغان.]</ref><br />
<br />
==پیامدها==<br />
بعد از حضور خودجوش و میلیونی مردم در 20 آبان 1394ش در سراسر افغانستان، شکریه تبسم به نماد مظلومیت، عدالتخواهی، بیداری، پایداری، مقاومت خیابانی، خیزشهای مدنی و جنبشهای شالودهشکن اجتماعی بدل شد<ref>واغظی، «تبسم، جیغ بلند یک بیداری»، هفته نامۀ راه ابریشم، 1395، ص4.</ref> و مردم دریافتند که میتوانند از طریق فعالیتهای اجتماعی، نتیجه بگیرند.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/96641 «گلوی بریده تبسم، جرقه ای برای مشتعل شدن آتش دلهای مردم افغانستان بود»، خبرگزاری شفقنا.]</ref><br />
<br />
==منار یادبود==<br />
بر مزار شکریه تبسم و همراهان او، منار یادبودی ساختهاند که بر روی آن عکس این هفت شهید دیده میشود.<ref>[http://jaghori1.com/author/borhani/page/5/ برهانی، «نقطه سرخط ۶۶» وبسایت اطلاعرسانی جاغوری.]</ref> <br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع==<br />
* ابراهیمی، نسیم، «تبسم بریده شدۀ شکریه 9 ساله در پیش ارگ»، و بسایت مجلۀ اورال، تاریخ درج مطلب: 20 آبان 1394ش.<br />
* احمدی، یوسف، «ظرفیت و کارکردهای شبکههای اجتماعی فیسبوک در همسویی جنبشهای اجتماعی: مطالعۀ موردی جنبش تبسم»، فصلنامۀ علمی- پژوهشی غرجستان، شماره سوم، بهار 1396ش.<br />
* امینی، حسینعلی «گروههای افراطی، نوستالژی حکومت اسلامی یا خشونت و انتقامگیری؟» وبسایت طرح نو، تاریخ درج مطلب: 1 بهمن 1399ش.<br />
* برهانی، محمدجواد، «نقطه سرخط ۶۶» وبسایت اطلاعرسانی جاغوری، تاریخ درج مطلب: 11 مهر 1400ش.<br />
* «بیانیۀ مجمع علما و طلاب جاغوری در بارۀ شهدای بیگناه مردم هزاره در زابل»، وبسایت جت بیست، تاریخ درج مطلب: 24 آبان 1394ش.<br />
* «پیکر قربانیان رویداد زابل، در جاغوری به خاک سپرده شد»، خبرگزاری جمهور، تاریخ درج مطلب: 23 آبان 1394ش.<br />
* «دلنوشتههای فعالان شبکههای اجتماعی برای شکریه»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 21 آبان 1394ش.<br />
* دهقان، صادق، «شب شعر تبسم»، وبلاگ چنداول، تاریخ درج مطلب: 6 دی 1394ش.<br />
* «شب شعر تبسم ویژۀ افغانستان برگزار میشود»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 9 دی 1394ش.<br />
* «شب شعر شکریه تبسم در کابل برگزار میشود»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: 26 آبان 1394ش.<br />
* شریفی، غفاری و علی اکبر، عبدالله، «جنبش ملی دادخواهی تبسم از آغاز تا پایان»، وبسایت جت بیست، تاریخ درج مطلب: 13 خرداد 1395ش.<br />
* «گلوی بریده تبسم، جرقهای برای مشتعل شدن آتش دلهای مردم افغانستان بود»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: 15 آذر 1394ش.<br />
* لعلی، رضا، «بیست عقرب، کنش جمعی در برابر بیدادگری»، هفتهنامۀ راه ابریشم، شماره 19، 21 آبان 1395ش.<br />
* محمدی، عارف، «سیکها و هندوها؛ اقلیتی با کولهباری از رنج»، وبسایت روزنامۀ 8 صبج، تاریخ درج مطلب: 11 فروردین 1399ش.<br />
* مشل نوف، مجیب، «گزارش تظاهرات بیست عقرب درنیویورک تایمز»، ترجمۀ عالمی کرمانی، هفتهنامۀ راه ابریشم، شماره 19، 21 آبان 1395.<br />
* واعظی، حمزه، «تبسم، جیغ بلند یک بیداری»، هفتهنامۀ راه ابریشم، شماره 19، 21 آبان 1395.<br />
* «واکنشها به سربریدن هفت گروگان «شکار توطیه نشوید»، وبسایت رزنامۀ ماندگار، تاریخ درج مطلب: 18 آبان 1394ش.<br />
* «یوناما قتل هفت غیر نظامی را در ولایت زابل محکوم کرد»، خبرگزاری صدای افغان، تاریخ درج مطلب: 20 آبان 1394ش.</div>حبیب الله نجفی