صله رحم - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید گلزار در ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۳۷

2026-06-06T12:37:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۶ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۰۷
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	* نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، چاپ اول، ۱۴۰۸ق.		* نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، چاپ اول، ۱۴۰۸ق.
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}
	ویکی ~~زندگی~~		ویکی ز

	صله‌رحم؛ ارتباط با خویشاوندان و رسیدگی به آنها		صله‌رحم؛ ارتباط با خویشاوندان و رسیدگی به آنها

علی شاهرودی: ابرابزار

2026-05-10T05:54:30Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

حمید گلزار در ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۲:۵۷

2026-05-06T12:57:14Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۲۷
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	* نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، چاپ اول، ۱۴۰۸ق.		* نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، چاپ اول، ۱۴۰۸ق.
	{{پایان منابع}}		{{پایان منابع}}
			ویکی زندگی
			صله‌رحم؛ ارتباط با خویشاوندان و رسیدگی به آنها

			صله‌رحم از موضوعات فقهی و اخلاقی اسلام است. با توجه به آثار ژرف صله‌رحم در حوزه فردی و اجتماعی و زندگی دنیوی و اخروی انسان، آیات و روایات به‌طور گسترده بر آن تأکید ورزیده و اهمیت آن را گوشزد کرده‌اند. تا آن‌جا که قرآن قطع‌کنندگان صله‌رحم را در شمار «زیان‌کاران» <ref> سوره بقره، آیه ۲۷</ref> و «لعنت‌شدگان» <ref> سوره محمد، آیات ۲۲ و ۲۳</ref> معرفی می‌کند. رسول اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) هم در زمینه صله‌رحم فرمودند: هر کس با جان و مال خود در راه صله‌رحم کوشش کند، خداوند عزّوجلّ پاداش یکصد شهید به او می‌دهد. <ref>شيخ صدوق، من لايحضره الفقيه، 1385ش، ج۴، ص ۱۶</ref>
			==مفهوم==
			صله از ریشه «وصل» به معنای پیوستگی <ref>راغب اصفهانی، ترجمه و تحقيق مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن،1369ش، ج‏4، ص461</ref> و نقطه مقابل آن فصل است. <ref>ابن منظور، لسان‌العرب، 1414ق، ج‏11، ص 727</ref>

			این واژه در مورد پدیده‏‌هاى عینى و حقیقى به معناى اتصال و پیوستگى خارجى و محسوس است و در مقولات معنوى به عمل و رفتارى كه [[قرابت]] و پیوند میان افراد را ایجاد مى‌كند یا تحكیم مى‌‏بخشد اطلاق مى‏‌گردد. <ref>شرف‌الدین، تحليلى اجتماعى از صله رحم، 1378ش، ص27</ref>

			واژه رحم به معنای عطوفت و مهربانی است. <ref>ابن فارس، معجم مقاييس اللغه،1404ق، ج‏2، ص498</ref> به جایگاه رشد کودک در شکم [[مادر]] نیز رحم گفته می‌شود. <ref>فراهيدی، كتاب العين، 1409ق، ج‏3، ص224</ref>

			این واژه برای تمام [[خویشاوندان]] نیز اطلاق شده است. <ref>راغب اصفهانی، ترجمه و تحقيق مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن،1369ش، ج‏2، ص57</ref> از دیدگاه علامه طباطبایی رحم عبارت است از مجتمع خانوادگى و كوچك‏. <ref>طباطبایی، ترجمه تفسير الميزان، 1374ش، ج‏4، ص220</ref>

			بنابراین [[صله رحم]] عبارت است از هرگونه احسان و نیکی در حق [[خویشاوندان]]، مانند: دیدار، کمک به کسب و کار، حل مشکلات، عیادت و... . <ref>وطن دوست و دیگران، فرهنگ روابط اجتماعی در آموزه‌های اسلامی، 1388ش، ص377</ref>

			در مقابل، قطع رحم رفتارى است كه پیوند میان انسان‌ها را تضعیف كرده یا منقطع مى‏‌سازد. <ref>شرف الدین، تحليلى اجتماعى از صله رحم،1378ش، ص 27</ref>
			انواع و سطوح شبکه ارتباطی انسان با دیگران عبارت است از: [[خویشاوندان]]، همسایگان و دوستان.

			==مصادیق صله رحم==
			به‌طور كلی، هر گونه عملی كه از روی لطف و احسان و با هدف تأمین نیازهای اولی و ثانوی افراد خویشاوند یا ابراز علاقه به آن‌ها، به انگیزه وفاداری به حقوق و تكالیف متقابل و تحكیم روابط عاطفی و صمیمی میان ایشان صورت پذیرد، مصداق صله و متقابلا هر نوع بی‌اعتنایی، سرپیچی از ادای وظایف، بی‌توجهی به انتظارات و توقعات مشروع خویشاوندان یا ارتكاب اعمال منافی یا اقتضائات خویشاوندی، آگاهانه یا ناآگاهانه، كه موجب ناخشنودی، كدورت و ایجاد فاصله روانی و اجتماعی میان ایشان می‌گردد، از مصادیق قطع رحم شمرده می‌شود. انفاق زبانی، انفاق فعلی، انفاق قلبی و انفاق مالی از مراتب انفاق در فقه هستند. <ref>فيض كاشانى، محجة البيضاء، ج 2، فصل آداب الصحبة و المعاشرة</ref>
			*انفاق زبانی
			مصادیق انفاق زبانی عبارتند از؛ سلام و رد سلام، ارسال سلام (از طریق وسایط) دعا كردن در حق احسان شونده (و مقدم داشتن او در دعای خود)، دعا به هنگام عطسه مؤمن (تسمیة العاطس )، برخورد دوستانه داشتن، اظهار همدردی و غم‌خواری، ذكر نام او به نیكی، دوری گزیدن از غیبت، تهمت، فحش، سعایت و... حفظ‌الغیب او، برحذر داشتن عیب كنندگان او، دروغ گفتن برای تأمین مصالح او، شیرین زبانی با او، آشكار ساختن نیكی‌های او، عدم اشاعه سیئات او، تشكر و سپاس از خدمات او، پذیرفتن عذر او، استغفار برای مردگان، دلجویی مستمر؛ نصیحت و موعظه و تذكار به نعمت های حق، رذایل اخلاقی، امور مهم و... دادن علم و آگاهی (از طریق زبان و قلم ) در امور دینی و دنیوی، تلاش در جهت اصلاح اعمال دینی و دنیوی آن‌ها، تلاش در جهت اصلاح انحرافات اعتقادی و اخلاقی هم‌چون شرك، نفاق، سوء‌ظن، ریا و... هدایت به هنگام طلب مشورت، یافتن پاسخ‌های مناسب برای حل مشكلات و شبهات آن‌ها، بهره‌گیری از سرمایه‌های علمی و اخلاقی آن‌ها، اعطای كلمات حكمت‌آمیز، خوشباش گفتن (نثار كردن بارك الله و كلمات تشویق كننده به هنگام لزوم)، اعطای كلمات حكمت آمیز، تلاش در جهت رفع همه آن‌چه به پستی و حقارت او منتهی می‌شود، دفاع از ایشان مادام كه حقند و ... . <ref>شرف الدين، تحليلي اجتماعي از صله رحم، 1378ش، ص 45.</ref>
			*انفاق فعلی
			انفاق فعلی شامل موارد ذیل است؛ به جا آوردن نماز، روزه، حج، زیارت به نیابت یا به عنوان هدیه برای مردگان؛ امر به معروف و نهی از منكر، وفا كردن به وعده‌ها، دید و بازدید و گفتگو در حضر، رفتن به منازل آن‌ها و دعوت از آن‌ها در منزل، نامه‌نگاری در سفر، مسافرت برای دیدار او، سلام و رد سلام، تبسم و گشاده‌رویی در برخورد، مصافحه و معانقه و تقبیل، ابراز محبت از طرق مختلف‌، پرهیز از به خشم در آوردن او، فرو بردن خشم ناشی از عملكرد او، تلاش دایم در جلب خشنودی او، صبر بر ظلم و بی اعتنایی او، عدم قطع ارتباط، قهر نكردن بیش از سه روز، پیشی گرفتن در برقراری دوستی با او به هنگام وقوع فاصله، اصلاح اختلافات میان آن‌ها، دقت نداشتن و ضرورت تسامح در امور عادی و بی‌اهمیت، حفظ احترام و رعایت شأن و موقعیت آن‌ها، عیادت از بیمار، تشییع جنازه، شركت در مجالس بزرگداشت او، اجابت دعوت او، پوشانیدن برهنگان، دوستی با دوستان بی آلایش او، دشمنی با دشمنان وی، تلاش برای رفع كدورت‌های او، دوری گزیدن از خیانت به او، كتمان اسرار او، مسرور كردن مؤمن، خود را برای آن‌ها به زحمت انداختن (تلاش در حل مشكلات آن‌ها) اعانت و ایثار، اصلاح مفاسد، دست مالیدن بر سر و روی یتیم، دفع ظلم از مؤمن (و از اذیت و آزار دیگران به او مانع شدن)، در اختیار نهادن مركب، سوار كردن او بر مركب، دفع ظالم از مظلوم آن‌ها، جا باز كردن به هنگام ورود او به مجالس، دوری گزیدن از ایذای آن‌ها، مشایعت مسافر، استقبال مسافر، اطعام نمودن، خوردن نیم خورده مؤمن، فرمانبرداری از او، وفاداری به سوگندهای مربوط به مصالح او، پذیرش درخواست‌های او، حاجت‌شان را قبل از ابراز برآورده كردن، شریك بودن در شادی و غم او، اطعام و پوشاندن او به هنگام گرسنگی و برهنگی، در هر حال راهنمای او بودن، نكو داشت و بزرگداشت مستمر نیكان آن‌ها، پنهان داشتن باورهایی كه اظهار آن موجب ایذای خاطر ایشان می‌گردد، عفو و چشم‌پوشی از خطاها و لغزش‌های او، تغافل از بدی‌های او، سرپرستی و مراقبت از فقرا و كار افتادگان و بی‌سرپرستان ایشان، دستگیری و راهنمایی نابینایان و ایجاد زمینه جهت گذراندن عادی زندگی آن‌ها، انكار مؤمن را در مورد اتهام بر شهادت دیگران مقدم داشتن (حتی اگر چهل مؤمن كاری را به او نسبت دهند كه او خود منكر آن است، حرف او را باید بر دیگران مقدم نمود)، شفاعت از او در روز قیامت و.. <ref>شرف الدين، تحليلي اجتماعی از صله رحم، 1378ش، ص 46.</ref>
			*انفاق قلبی
			انفاق قلبی یعنی؛آرزوی وصول خیرات دنیوی و اخروی، آرزوی دفع بلاهای دنیوی و اخروی، آرزوی ابقای نعمت‌های موجود، مهر دوستان به دل داشتن و بیزاری جستن از دشمنان ایشان، دایم به یاد یكدیگر بودن، آئینه او بودن (نشان دادن بی‌شائبه خوبی‌ها و بدی‌ها به یكدیگر است. <ref>شرف الدين، تحليلی اجتماعی از صله رحم،1378ش، ص 47.</ref>


			انفاق مالی، اعطای كمك مالی بلاعوض (برای رفع مشكلات مؤ منان )، دادن قرض‌الحسنه، دادن مهلت در پرداخت قروض (انظار معسر)، ابرای ذمه و اسقاط حق خود، قضای دیون، رفع حاجات دنیوی، اعطای هدایا در مناسبت‌های خاص، هزینه كردن مال برای رفع تخاصمات ایشان، مواسات با او در مال، حفظ اموال او و حذر كردن از وارد ساختن زیان‌های مالی، پرداخت صدقات مالی به نیابت از آن‌ها و ... است. <ref>شرف‌الدين، تحليلی اجتماعی از صله رحم، 1378ش، ص 47.</ref>

			==گستره صله‌رحم==
			مراد از صله مطلق احسان و نیکی است، هرچند با سلام کردن و دیدار با یکدیگر که بر حسب عادات و رسوم، مختلف است . <ref>علامه مجلسي، مرآة العقول، 1404ق، ج۱، ص۳۶۳.</ref> مراد از «رحم» خویشاوندان نسبی است که از راه ولادت منتسب به انسان‌اند ـ نه دامادی و شیر خوردن ـ مانند برادر و خواهر نسبی، عمو، عمّه، خاله، دایی و فرزندان آنان. برخی، رحم را به محارمی‌که ازدواج با آنان حرام است، اختصاص داده‌اند. <ref>تبريزي، صراط النجاة، 1385ش، ج۵، ص۲۶۱؛ فيض کاشانی، مفاتيح الشرائع، ج۱، ص۸.</ref>

			چهار اصل کلی؛ قسط و عدل، احسان، تقدم مصالح معنوی بر مادی و سلسله مراتبی بودن حقوق و تكالیف که قواعد فقهی حاکم بر روابط اجتماعی مسلمین است، در مورد صله‌رحم نیز جریان دارد. لازمه انصاف در رفتار، صله‌رحم و مهربانی با خویشاوند است. هم‌چنین داشتن روابط صمیمی و عاطفی با اقوام و انجام صله‌رحم در هر مرتبه و سطحی از مصادیق آشکار احسان است. آیات قرآن بر احسان به خویشاوندان دلالت صریح دارد. <ref>آياتي مانند: بالوالدين احسانا و بذى القربى (سوره نساء، آيه 36) ان ترك خيرا الوصية للوالدين والاءقربين (سوره بقره، آيه 180) و غيره</ref> و اما مطابق اصل سوم، ارتباط با والدین و اقوام تا حدی است كه با مصالح مهم‌تر تعارض نداشته باشد؛ از این‌رو دعوت به شرك، ترك واجبات، و یا هر چیز دیگری که انسان را به گناه اندازد از ایشان قابل اطاعت نیست و البته این خواسته‌های غیراسلامی والدین و اقوام مجوز قطع رحم نمی‌باشد، اما ارتباط با آن‌ها فقط در حد رفتارهای خوب ظاهری است و شامل مودت قلبی نمی‌شود. با استناد به اصل چهارم، سلسله مراتبی بودن حقوق و تكالیف خویشاوندان بستگی به مرتبه و جایگاه و موقعیتهای مختلف آن‌ها در شبكه خویشاوندی دارد.
			==حرمت عاق شدن توسط والدین==
			عاق والدین در مورد فرزندی است که پدر و مادر هر دو از او ناراضی بوده و او رانفرین کرده باشند. <ref>صدر حاج سید جوادی، دایره المعارف تشیع، ۱۳۸۲ش، ج ۱۱، ص ۳۳۳.</ref>
			ملا احمد نراقی (ره ) در توضیح مصادیق قطع رحم و عقوق والدین می‌گوید: قطع رحم كه حرام است به معنی اذیت کردن والدین با گفتار ، كردار و با رفتار ناشایست است. یا سخن ناخوش نسبت به آنها به‌صورتی كه دل شكسته شوند. همچنین در صورت نیاز والدین به مسکن، لباسی یا خوراكی که فرزند قدرت بر رفع احتیاج او داشته باشد و زیادتر از قدر ضرورت متمكن باشد اما مضایقه كند یا ظالمی نسبت به آنها ظلمی كند و فرزند توان رفع آن را داشته باشد اما كوتاهی کند یا از راه كینه و حسد از والدین كناره‌گیری و دوری کند. بدون عذر مسموع در وقت مرض، از آنها عیادت نكند و چون از سفر آید به دیدن آنها نرود و چون او را مصیبتی روی دهد به تعزیه او حاضر نشود و امثال این‌ها و جمع این‌ها قطع رحم است. <ref>ملااحمد نراقى، معراج السعادة، ص 406 - 408.</ref>
			مصادیق صله و رحم از نظر ملا احمد نراقی (ره) عبارت است از؛ سخن درشت و كردار زشت نداشتن نسبت به والدین ، یاری کردن با مال و دست و زبان و آبرو، رفت و آمد با آنها، احوال‌پرسی از آنها <ref>ملااحمد نراقى، معراج السعادة، ص 406 - 408.</ref>

			عقوق پدر و مادر عبارت است از؛ خشم آوردن و شكستن دل و آزردن خاطر ایشان خواه به زدن یا دشنام دادن یا صدا به ایشان بلند كردن یا تیز برایشان نگریستن یا از ایشان روی گردانیدن و با بی‌اعتنایی و نافرمانی از ایشان. <ref>ملااحمد نراقى، معراج السعادة، ص 406 - 408.</ref>


			==پانویس==
			{{پانویس}}
			==منابع==
			* ابن فارس، احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغة، محقق، مصحح عبدالسلام هارون، قم،‏ مكتب الاعلام الاسلامی، چاپ اول، 1404 ق‏.
			*ابن منظور، محمد بن مكرم، ‏لسان العرب، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، 1414 ق‏.
			* ابن بابویه محمد بن علی (شیخ صدوق)، من لایحضره الفقیه، تهران‬، دارالكتب الاسلامیه،‬ ۱۳۸۵ش.‬
			* تبریزی، جواد، صراط النجاه، قم : دارالصدیقه الشهید، ۱۳۸۵ش.
			*شرف‌‏الدین، حسین، تحلیلى اجتماعى از صله رحم؛ کلیاتی از ابعاد فقهی صله و قطع رحم، قم، دفتر تبلیغات اسلامى، مركز انتشارات، چاپ اول، 1378ش.
			*طباطبایى، محمدحسین‏، ترجمه تفسیر المیزان، مصحح محمد باقر موسوى، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه، 1374ش.
			*راغب اصفهانى، حسین بن محمد، مفردات، ترجمه: غلامرضا خسروى حسینى، تهران، مرتضوى، چاپ اول، 1369ش.
			*فراهیدى، خلیل بن احمد، كتاب العین، قم، نشر هجرت، چاپ دوم،‏ 1409 ق‏.
			*وطن دوست و دیگران، فرهنگ روابط اجتماعی در آموزه‌های اسلامی، مشهد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی ، 1388ش.
			*فیض كاشانی، محسن، محجة البیضاء، چاپ دوم، مؤ سسه النشر الاسلامی، بی‌تا.
			*فیض کاشانی، محسن، مفاتیح الشرائع فی فقه الامامیه، جلد 1، کتابخانه مدرسه فقاهت، بی‌تا.
			*مجلسی، محمد تقی، مرآة العقول، جلد 1، دار الكتب الإسلامیّة، 1404 ه.ق.
			*صدر حاج سید جوادی، احمد و دیگران، دایره المعارف تشیع، تهران، شهید سعید محبی، چاپ اول، ۱۳۸۲ش.
			*نراقی، ملااحمد، معراج السعادة، تهران، انتشارات رشیدی، بی‌تا.
			ویکی جنسیت

حمید گلزار: صفحه‌ای تازه حاوی «صله رحم و دورهمی فامیلی در شب یلدا '''{{درشت|صله رحم}}'''، پیوند و ارتباط با خویشاوندان. صله رحم به معنای دیدار و ارتباط با خویشاوندان و انجام احسان نسبت به آن‌ها است. در اسلام، این پیوند خانوادگی اهم...» ایجاد کرد

2026-05-04T12:06:36Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=صله رحم |بندانگشتی|صله رحم و دورهمی فامیلی در شب یلدا '''{{درشت|صله رحم}}'''، پیوند و ارتباط با خویشاوندان. صله رحم به معنای دیدار و ارتباط با خویشاوندان و انجام احسان نسبت به آن‌ها است. در اسلام، این پیوند خانوادگی اهم...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:2977488 326.jpg|جایگزین=صله رحم |بندانگشتی|صله رحم و دورهمی فامیلی در شب یلدا]]
'''{{درشت|صله رحم}}'''، پیوند و ارتباط با خویشاوندان.

صله رحم به معنای دیدار و ارتباط با خویشاوندان و انجام احسان نسبت به آن‌ها است. در [[اسلام]]، این پیوند خانوادگی اهمیت بالایی دارد و [[حضرت محمد|پیامبر اسلام]] آن را جزئی از [[دین]] معرفی کرده است، حتی اگر فاصله افراد طولانی باشد یا راه دشواری در پیش باشد. حداقل صله‌رحم شامل «سلام کردن» و «آزار نرساندن» است و همراه شدن آن با پذیرایی سنگین لازم نیست. آثار صله‌رحم گسترده و شامل آباد شدن شهرها، طول عمر، افزایش دارایی، بهبود [[اخلاق]]، دفع بلا و آسانی در قیامت می‌شود. آداب آن شامل سلام، دست دادن و معانقه با محرم‌هاست و قطع رابطه با خویشاوندان، حتی اگر آن‌ها قطع ارتباط کرده باشند، نکوهش شده و از مبغوض‌ترین اعمال نزد خداست. تنها ارتباط با خویشاوندان کافر و دشمن اسلام مستثنی است.

==تعریف صله رحم==
صله رحم از دو واژه «صله» و «رحم» تشکیل شده است؛ برای «صله» معانی مختلفی بیان شده از جمله احسان<ref>[https://www.ashja.com/fa/amidonliedictionary/?srchamid,صله|d,25809|o,1/%d9%81%d8%b1%d9%87%d9%86%da%af-%d9%88-%d9%84%d8%ba%d8%aa%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d8%a2%d9%86%d9%84%d8%a7%db%8c%d9%86-%d9%81%d8%a7%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%b9%d9%85%db%8c%d8%af.html عمید، فرهنگ عمید، ذیل واژه صله.]</ref> و پیوستن<ref>[https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/204248/صلة دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، ذیل واژه صله.]</ref> که هر دو قابل‌جمع است یعنی جمع بین ارتباط با خویشاوندان و احسان و بخشش به آن‌ها. واژه «رَحِم» نیز به معنای جای جنین در شکم مادر است که آن را «زِهدان» می‌گویند،<ref>[https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary/162367/رحم دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، ذیل واژه رَحِم.]</ref> اما ازآنجاکه همه خویشاوندان از یک رحم متولد شده‌اند معنای قرابت و خویشاوندی نیز از آن استعاره گرفته شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11016/4/112 نمازی، مستدرک سفینه البحار، 1408ق، ج4، ص112.]</ref> بنابراین می‌توان گفت معنای اصطلاحی صله رحم، دیدار با مجموعه پیوسته‌ای از خویشاوندان و ایجاد ارتباط با آن‌ها است.<ref>دهخدا، لغت‌نامه دهخدا، ذیل واژه رَحِم.</ref>

==اهمیت صله رحم==
[[پرونده:چهل-حدیث-صله-رحم-12.jpg|جایگزین=حدیث پیامبر دربارهٔ صله رحم|بندانگشتی|حدیث پیامبر اکرم برای انجام دهنده صله رحم]]
پیوند و ارتباط با خویشاوندان نسبی و سببی در اسلام از ارزش بالایی برخوردار است. در [[قرآن]] و روایات نسبت به انجام آن تأکید و نسبت به ترک آن هشدار داده شده است. پیامبر اسلام صله رحم را بخشی از [[دین]] دانسته و به آن سفارش کرده هرچند فاصله اشخاص از یکدیگر به اندازه یک سال راه رفتن باشد و در این راه سختی‌های زیادی ببینند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/151 کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص151.]</ref> همچنین در روایتی از [[حضرت محمد|پیامبر اسلام]] علاوه بر بخشش گناهان، برای کسی که صله رحم انجام می‌دهد اجر صد شهید بیان شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11015/15/249 نوری، مستدرک الوسئل و مستنبط المسائل، 1408ق، ج15، ص249.]</ref>

==حد صله رحم==
اسلام دایره صله رحم را بسیار وسیع و ساده قرار داده است. [[امام علی]] در روایتی کمترین حد صله رحم را «سلام کردن» معین کرده<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/155 کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص155.]</ref> و [[امام جعفر صادق|امام صادق]] کمترین حد پذیرایی در صله رحم را شربت آبی معرفی می‌کند،<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/151 کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص151.]</ref> همراه شدن صله رحم با غذا و پذیرایی سنگین، کار اشتباهی است که در زمان ما در برخی مناطق رواج پیدا کرده است. امام صادق بهترین راه برای خدمت به خویشاوندان و نزدیکان را خوب سلام کردن، خوب جواب سلام دادن<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/157 کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص157.]</ref> و آزار نرساندن به آن‌ها<ref>[https://lib.eshia.ir/11015/15/255 نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، 1408ق، ج15، ص255.]</ref> می‌داند.

==آثار صله رحم==
گستره آثار صله رحم دنیا، آخرت و امور اجتماعی را در برمی‌گیرد؛ برخی از آثاری که در روایات آمده عبارت‌اند از آباد شدن شهرها،<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/152 کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص152.]</ref> طولانی شدن عمر،<ref>[https://lib.eshia.ir/71860/71/93#_ftnref3 مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج71، ص93.]</ref> دفع بلا،<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/151 کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص151.]</ref> زیاد شدن دارایی،<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/151 کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص151.]</ref> خوب شدن اخلاق،<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/151 کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص151.]</ref> آسانی مرگ<ref>[https://lib.eshia.ir/27725/1/481 طوسی، آمالی طوسی، 1414ق، ص481.]</ref> و آسانی حسابرسی در قیامت.<ref>[https://lib.eshia.ir/27725/1/481 طوسی، آمالی طوسی، 1414ق، ص481.]</ref>

==آداب صله رحم==
[[پرونده:64f0a40c60495b4a4c3102f9c1a2f911.jpg|جایگزین=روایت پیامبر دربارهٔ صله رحم|بندانگشتی|روایت پیامبر اسلام راجع به صله رحم]]
در روایتی از پیامبر اسلام، «سلام کردن» و «دست دادن» از جمله آداب صله رحم معرفی شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/27725/1/215 طوسی، آمالی طوسی، 1414ق، ص215.]</ref> از دیدگاه فقهای مسلمان تنها با کسانی می‌توان دست داد که مَحرم محسوب باشند، از این‌رو دست دادن با خویشاوندان نامحرم، کاری اشتباه و حرام است. از دیگر آداب صله رحم «معانقه» و در آغوش گرفتن یکدیگر است. دربارهٔ ثواب معانقه در روایات آمده وقتی دو نفر دست می‌دهند و معانقه می‌کنند خداوند به هر دو طرف نظر می‌کند و رحمت خود را شامل حال آن‌ها کرده و نزد فرشتگان به دوستی و ملاقات بین بندگان خود مباهات می‌کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/184 کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص184.]</ref>

==نکوهش قطع رابطه==
اگر خویشاوندان با ما قطع رابطه کرده باشند اسلام اجازه نمی‌دهد که ما با آن‌ها قطع رابطه کنیم.<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/347 کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص247.]</ref> در روایتی از پیامبر اسلام این کار یکی از مبغوض‌ترین اعمال نزد خدا و موجب خشم و غضب او دانسته شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11016/4/108 نمازی، مستدرک سفینه البحار، 1408ق، ج4، ص108.]</ref> در روایتی دیگر از امام صادق قطع‌کننده رحم ملعون نامیده شده است؛<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/16/280 شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، 1409ق، ج16، ص280.]</ref> چنین کسی وارد [[بهشت]] نمی‌شود<ref>[https://lib.eshia.ir/71860/71/91 مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج71، ص91.]</ref> و بوی بهشت که از فاصله دو هزار سال به مشام می‌رسد را احساس نمی‌کند.<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/349 کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص349.]</ref> در آیات قرآن تنها رابطه با خویشاوندان کافر و مشرکی که دشمن اسلام و ستیزه‌جو هستند استثنا شده است. «بر پیامبر و کسانی که ایمان آورده‌اند سزاوار نیست که برای مشرکان- پس از آنکه برای‌شان آشکار گردید که آنان اهل دوزخ‌اند- طلب آمرزش کنند، هر چند خویشاوند [آنان] باشند.»<ref>[https://tanzil.ir/#9:113 سوره توبه، آیه113.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
* قرآن کریم.
* دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه دهخدا، سایت مؤسسه لغت نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی، تاریخ بازدید: ۱۶ مرداد ۱۴۰۰ش.
* شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.
* طوسی، محمد بن حسن، آمالی طوسی، قم، دار الثقافة، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
* عمید، حسن، فرهنگ عمید، سایت کتابسرای اشجع، تاریخ بازدید: ۱۶ مرداد۱۴۰۰ش.
* کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
* مجلسی، محمد باقر بن محمدتقی‏، بحار الانوار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‏، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
* نمازی شاهرودی، علی، مستدرک سفینه البحار، قم، مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین، چاپ سوم، ۱۳۹۵ش.
* نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، چاپ اول، ۱۴۰۸ق.
{{پایان منابع}}