https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C 2026-06-07T10:04:00Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.44.2 https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C&diff=48353&oldid=prev 2026-05-25T14:00:32Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۳۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#مراسم صبحدم: یکی از مراسم‌های عزاداری مخصوص بوشهرها، مراسم صبحدم است. عزاداران به یاد شب [[عاشورا]] تا صبح به شب‌زنده‌داری و مناجات پرداخته و در سوگ [[امام حسین]] و یاران ایشان می‌نشینند.&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt; پس از آن در بامداد عاشورا به‌منظور وداع با امام حسین و یاران او نوعی مراسم نمادین مشهور به صبحدم یا صبح روسیاه، انجام می‌شود. عزاداران در شب عاشورا به یاد راز و نیاز شبانهٔ امام و اصحاب ایشان، به ذکر و راز و نیاز با خدا می‌پردازند.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟+ عکس و فیلم»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt; آنها پس از تشکیل دسته‌های دایره‌ای شکل به‌صورت هماهنگ این ذکر را تکرار می‌کنند: «ای صبحدم یک دم مدم، یک امشبی بهر خدا، تا کشته نگردد حسین، اندر زمین کربلا»؛ آنها با این ذکر، سینه‌زنان دورتادور منبر حرکت می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://www.titrekootah.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-30/84786-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7% . «آشنایی با آیین عزاداری در بوشهر / از سنج و دمام زنی تا هیا مظلوم»، وب‌سایت تیتر کوتاه.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#مراسم صبحدم: یکی از مراسم‌های عزاداری مخصوص بوشهرها، مراسم صبحدم است. عزاداران به یاد شب [[عاشورا]] تا صبح به شب‌زنده‌داری و مناجات پرداخته و در سوگ [[امام حسین]] و یاران ایشان می‌نشینند.&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt; پس از آن در بامداد عاشورا به‌منظور وداع با امام حسین و یاران او نوعی مراسم نمادین مشهور به صبحدم یا صبح روسیاه، انجام می‌شود. عزاداران در شب عاشورا به یاد راز و نیاز شبانهٔ امام و اصحاب ایشان، به ذکر و راز و نیاز با خدا می‌پردازند.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟+ عکس و فیلم»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt; آنها پس از تشکیل دسته‌های دایره‌ای شکل به‌صورت هماهنگ این ذکر را تکرار می‌کنند: «ای صبحدم یک دم مدم، یک امشبی بهر خدا، تا کشته نگردد حسین، اندر زمین کربلا»؛ آنها با این ذکر، سینه‌زنان دورتادور منبر حرکت می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://www.titrekootah.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-30/84786-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7% . «آشنایی با آیین عزاداری در بوشهر / از سنج و دمام زنی تا هیا مظلوم»، وب‌سایت تیتر کوتاه.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#تویت‌گردانی: در هفتم محرم، عزاداران سازهٔ چوبی به‌اندازهٔ تخت [[کودک]] را با پارچه‌های خاصی آراسته و آن را میان دسته‌های سینه‌زنی و زنجیرزنی می‌گردانند. این تویت در عصر [[عاشورا]] در گوشهٔ میدان بزرگ محله قرار گرفته&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt; و بسیاری، نوزادان خود را در آن قرار داده و نوحهٔ «لایی‌لایی طفل معصوم صغیرم لایی‌لایی/ لایی‌لایی طفلک ناخورده شیرم لایی‌لایی» را در وصف علی‌اصغر می‌خوانند.&lt;ref&gt;. احمدی ری‌شهری، سنگستان (بوشهر قدیم و ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی آن)، 1380ش، ص 418.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#تویت‌گردانی: در هفتم محرم، عزاداران سازهٔ چوبی به‌اندازهٔ تخت [[کودک]] را با پارچه‌های خاصی آراسته و آن را میان دسته‌های سینه‌زنی و زنجیرزنی می‌گردانند. این تویت در عصر [[عاشورا]] در گوشهٔ میدان بزرگ محله قرار گرفته&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt; و بسیاری، نوزادان خود را در آن قرار داده و نوحهٔ «لایی‌لایی طفل معصوم صغیرم لایی‌لایی/ لایی‌لایی طفلک ناخورده شیرم لایی‌لایی» را در وصف علی‌اصغر می‌خوانند.&lt;ref&gt;. احمدی ری‌شهری، سنگستان (بوشهر قدیم و ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی آن)، 1380ش، ص 418.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#علم‌گردانی: مراسم علم‌گردانی در روزهای [[تاسوعا]] و [[عاشورا]] برگزار می‌شود. این مراسم از گذشته در میان بومیان این منطقه رواج داشته و با شور و شکوه خاصی با حضور جمعیت عظیمی از عزاداران، همراه با دمامه‌زنی برگزار می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.iribnews.ir/fa/news/3534653/کهن-آیین-های-عاشورایی-بوشهر . «کهن آیین‌های عاشورایی بوشهر»، خبرگزاری صدا و سیما.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#علم‌گردانی: مراسم علم‌گردانی در روزهای [[تاسوعا]] و [[عاشورا]] برگزار می‌شود. این مراسم از گذشته در میان بومیان این منطقه رواج داشته و با شور و شکوه خاصی با حضور جمعیت عظیمی از عزاداران، همراه با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[دمام|</ins>دمامه‌زنی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برگزار می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.iribnews.ir/fa/news/3534653/کهن-آیین-های-عاشورایی-بوشهر . «کهن آیین‌های عاشورایی بوشهر»، خبرگزاری صدا و سیما.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#زنجیرزنی: در بوشهر، سبک خاص و متفاوت زنجیرزنی وجود دارد و اغلب در [[تاسوعا]] و عاشورای حسینی با شور و نظم خاص و توسط دسته‌های بزرگ عزاداران برگزار می‌شود. امروزه دسته‌های زنجیرزنی از سه‌راه امامزاده تا امامزاده عبدالمهیمن به حرکت درآمده و با در دست‌داشتن دو زنجیر کوچک هماهنگ با مداحی، زنجیرزنی و عزاداری می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/5847806/%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B . «حرکت بزرگ دسته‌های عزاداری در بوشهر/اجرای سینه‌زنی و زنجیرنی سنتی»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt;[[پرونده:عزاداری بوشهر۲.jpg|جایگزین=آیین مذهبی نمایشی «نعش و کتل» در گناوه بوشهر|بندانگشتی|آیین مذهبی نمایشی «نعش و کتل» در گناوه بوشهر]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#زنجیرزنی: در بوشهر، سبک خاص و متفاوت زنجیرزنی وجود دارد و اغلب در [[تاسوعا]] و عاشورای حسینی با شور و نظم خاص و توسط دسته‌های بزرگ عزاداران برگزار می‌شود. امروزه دسته‌های زنجیرزنی از سه‌راه امامزاده تا امامزاده عبدالمهیمن به حرکت درآمده و با در دست‌داشتن دو زنجیر کوچک هماهنگ با مداحی، زنجیرزنی و عزاداری می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/5847806/%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B . «حرکت بزرگ دسته‌های عزاداری در بوشهر/اجرای سینه‌زنی و زنجیرنی سنتی»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt;[[پرونده:عزاداری بوشهر۲.jpg|جایگزین=آیین مذهبی نمایشی «نعش و کتل» در گناوه بوشهر|بندانگشتی|آیین مذهبی نمایشی «نعش و کتل» در گناوه بوشهر]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نعش و کتل: نوعی مراسم تعزیه‌گونه است که روز [[عاشورا]] در میدان‌های اصلی شهر برگزار می‌شود. در این مراسم با استفاده از کُتَل، شمایل، ذوالجنان، [[تابوت]] شهدای کربلا و کاروان اسرا، واقعهٔ عاشورا و وقایع پس از آن بازنمایی می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نعش و کتل: نوعی مراسم تعزیه‌گونه است که روز [[عاشورا]] در میدان‌های اصلی شهر برگزار می‌شود. در این مراسم با استفاده از کُتَل، شمایل، ذوالجنان، [[تابوت]] شهدای کربلا و کاروان اسرا، واقعهٔ عاشورا و وقایع پس از آن بازنمایی می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> </table>

سیدعلیرضا سیدموسوی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C&diff=48352&oldid=prev 2026-05-25T13:59:10Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">خط ۱۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله شیوه‌های متنوع عزاداری در بوشهر عبارت‌اند از:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله شیوه‌های متنوع عزاداری در بوشهر عبارت‌اند از:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#سینه‌زنی: در این آیین [[عزاداری]]، عزاداران صفوف متعددی به شکل دایره‌ای تشکیل داده و با قراردادن یک دست بر کمر شخصی که در کنار آنها ایستاده،&lt;ref&gt;[https://www.hawzahnews.com/news/461435/آیین-و-سنت-های-مردم-بوشهر-در-ماه-محرم . «آیین و سنت‌های مردم بوشهر در ماه محرم»، وب‌سایت خبرگزاری حوزه.]&lt;/ref&gt; در نهایت انسجام، صفوف سینه‌زنی را تشکیل می‌دهند. در این شیوهٔ عزاداری، نوحه‌خوانن در مرکز حلقه‌های دایره‌ای‌شکل سینه‌زنان قرار می‌گیرد و عزاداران با شور خاصی به‌صورت هماهنگ و با حرکات خاص دست و پا، به سینه‌زنی می‌پردازند.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;[[پرونده:عزاداری بوشهر۱.jpg|جایگزین=دمام‌زنی بوشهری|بندانگشتی|دمام‌زنی بوشهری]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#سینه‌زنی: در این آیین [[عزاداری]]، عزاداران صفوف متعددی به شکل دایره‌ای تشکیل داده و با قراردادن یک دست بر کمر شخصی که در کنار آنها ایستاده،&lt;ref&gt;[https://www.hawzahnews.com/news/461435/آیین-و-سنت-های-مردم-بوشهر-در-ماه-محرم . «آیین و سنت‌های مردم بوشهر در ماه محرم»، وب‌سایت خبرگزاری حوزه.]&lt;/ref&gt; در نهایت انسجام، صفوف سینه‌زنی را تشکیل می‌دهند. در این شیوهٔ عزاداری، نوحه‌خوانن در مرکز حلقه‌های دایره‌ای‌شکل سینه‌زنان قرار می‌گیرد و عزاداران با شور خاصی به‌صورت هماهنگ و با حرکات خاص دست و پا، به سینه‌زنی می‌پردازند.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;[[پرونده:عزاداری بوشهر۱.jpg|جایگزین=دمام‌زنی بوشهری|بندانگشتی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|[[دمام</ins>|دمام‌زنی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بوشهری]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#سنج و دمامه: سازهای کوبه‌ای سنج و دمامه، به مراسم‌های عزاداری بوشهری شور و جذابیت می‌دهد و سبب متمایز شدن موسیقی به‌کاررفته در این مراسم‌ها می‌شود. دمام نوعی ابزار موسیقی به شکل استوانه‌ای است که دو طرف آن را با پوست دام می‌پوشانند. گروه موسیقی متشکل از دمام‌زن، قنبرزن و اشکون‌زن است. اشکون‌زن، رهبری سبک [[موسیقی]] در مجلس عزاداری را بر عهده دارد. این عزاداری ابتدا با نواختن دمام آغاز می‌شود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#سنج و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[دمام|</ins>دمامه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>: سازهای کوبه‌ای سنج و دمامه، به مراسم‌های عزاداری بوشهری شور و جذابیت می‌دهد و سبب متمایز شدن موسیقی به‌کاررفته در این مراسم‌ها می‌شود. دمام نوعی ابزار موسیقی به شکل استوانه‌ای است که دو طرف آن را با پوست دام می‌پوشانند. گروه موسیقی متشکل از دمام‌زن، قنبرزن و اشکون‌زن است. اشکون‌زن، رهبری سبک [[موسیقی]] در مجلس عزاداری را بر عهده دارد. این عزاداری ابتدا با نواختن دمام آغاز می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#پیشخوانی: پیشخوانی، سبک خاص مداحی با اشعار کوتاه و جواب‌های کوتاه است که مجلس را برای سینه‌زنی آماده می‌کند. کارکرد پیشخوانی، جاانداختن سینه‌زنی و نظم‌دادن به دستهٔ عزاداران است.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#پیشخوانی: پیشخوانی، سبک خاص مداحی با اشعار کوتاه و جواب‌های کوتاه است که مجلس را برای سینه‌زنی آماده می‌کند. کارکرد پیشخوانی، جاانداختن سینه‌زنی و نظم‌دادن به دستهٔ عزاداران است.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#پامنبری: در این مراسم تعدادی از پیرغلامان در کنار منبر عزاداری نشسته و به‌صورت دسته‌جمعی هم‌نوا با عزاداران به نوحه‌سرایی محزون می‌پردازند.&lt;ref&gt;[https://mirasbushehr.ir/مراسم-پامنبری-در-بوشهر-برگزارشد/ . «مراسم پامنبری در بوشهر برگزارشد»، وب‌سایت اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان بوشهر.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#پامنبری: در این مراسم تعدادی از پیرغلامان در کنار منبر عزاداری نشسته و به‌صورت دسته‌جمعی هم‌نوا با عزاداران به نوحه‌سرایی محزون می‌پردازند.&lt;ref&gt;[https://mirasbushehr.ir/مراسم-پامنبری-در-بوشهر-برگزارشد/ . «مراسم پامنبری در بوشهر برگزارشد»، وب‌سایت اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان بوشهر.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> </table>

سیدعلیرضا سیدموسوی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C&diff=48350&oldid=prev 2026-05-25T13:57:04Z

<p><span class="autocomment">مفهوم‌شناسی عزاداری بوشهری</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۲۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عزاداری بوشهری، نوعی آیین سنتی برای سوگواری مذهبی است که برخی مردمان محلی، سبک خاصی از این آیین را «بخشو» می‌گویند. در عزاداری بوشهری، شیوه‌ها و نمادهای سوگواری مختلفی وجود دارد. در سبک سینه‌زنی بوشهری، عزاداران با تشکیل دسته‌های عزاداری حلقه‌ای شکل به‌نام «بُر» به سینه‌زنی می‌پردازند.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عزاداری بوشهری، نوعی آیین سنتی برای سوگواری مذهبی است که برخی مردمان محلی، سبک خاصی از این آیین را «بخشو» می‌گویند. در عزاداری بوشهری، شیوه‌ها و نمادهای سوگواری مختلفی وجود دارد. در سبک سینه‌زنی بوشهری، عزاداران با تشکیل دسته‌های عزاداری حلقه‌ای شکل به‌نام «بُر» به سینه‌زنی می‌پردازند.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین پیش‌خوانی، پامنبری، سنج و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دمامه‌زنی، </del>هیا مظلوم، واحد، یزله، مقتل‌خوانی، مراسم صبحدم،&lt;ref&gt;[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/07/20/1210245/%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%87%D . «آیین‌های عزاداری سنتی استان بوشهر در فهرست آثار ملی»، خبرگزاری تسنیم.]&lt;/ref&gt; بُرحیدری، تویت‌گردانی، علم‌گردانی، زنجیرزنی، نعش و کتل،&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt; مَختَک،&lt;ref&gt;. احمدی ری‌شهری، سنگستان (بوشهر قدیم و ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی آن)، 1380ش، ص 418.&lt;/ref&gt; سینه‌زنی سراپایی زنان، ذاکری و حجله قاسم از دیگر آیین‌های مذهبی مخصوص بوشهری‌ها است که در ایام [[ماه محرم|محرم]] برگزار می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.hamshahrionline.ir/news/696043/تصاویر-عزاداری-ایستاده-زنان-بوشهری-Ù¾Ø±Ø´ÙˆØ . « عزاداری ایستاده زنان بوشهری؛ پرشور و خاص»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین پیش‌خوانی، پامنبری، سنج و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[دمام|دمامه‌زنی]]، </ins>هیا مظلوم، واحد، یزله، مقتل‌خوانی، مراسم صبحدم،&lt;ref&gt;[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/07/20/1210245/%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%87%D . «آیین‌های عزاداری سنتی استان بوشهر در فهرست آثار ملی»، خبرگزاری تسنیم.]&lt;/ref&gt; بُرحیدری، تویت‌گردانی، علم‌گردانی، زنجیرزنی، نعش و کتل،&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt; مَختَک،&lt;ref&gt;. احمدی ری‌شهری، سنگستان (بوشهر قدیم و ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی آن)، 1380ش، ص 418.&lt;/ref&gt; سینه‌زنی سراپایی زنان، ذاکری و حجله قاسم از دیگر آیین‌های مذهبی مخصوص بوشهری‌ها است که در ایام [[ماه محرم|محرم]] برگزار می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.hamshahrionline.ir/news/696043/تصاویر-عزاداری-ایستاده-زنان-بوشهری-Ù¾Ø±Ø´ÙˆØ . « عزاداری ایستاده زنان بوشهری؛ پرشور و خاص»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تاریخچه عزاداری بوشهری==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تاریخچه عزاداری بوشهری==</div></td></tr> </table>

سیدعلیرضا سیدموسوی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C&diff=29575&oldid=prev 2026-04-18T13:25:25Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «<a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%B4.jpg&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="پرونده:عزاداری بوشهر۴.jpg (صفحه وجود ندارد)">جایگزین=آیین سینه‌زنی در بوشهر|بندانگشتی|آیین سینه‌زنی در بوشهر</a> {{درشت|&#039;&#039;&#039;عزاداری بوشهری؛&#039;&#039;&#039;}} آیین و سبک‌های خاص عزاداری سنتی در بوشهر. آیین عزاداری بوشهری نوع خاصی از عزاداری در ماه <a href="/wiki/%D9%85%D8%A7%D9%87_%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85" title="ماه محرم">محرم</a> و به مناسبت شهاد...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:عزاداری بوشهر۴.jpg|جایگزین=آیین سینه‌زنی در بوشهر|بندانگشتی|آیین سینه‌زنی در بوشهر]]<br /> {{درشت|&#039;&#039;&#039;عزاداری بوشهری؛&#039;&#039;&#039;}} آیین و سبک‌های خاص عزاداری سنتی در بوشهر.<br /> <br /> آیین عزاداری بوشهری نوع خاصی از عزاداری در ماه [[ماه محرم|محرم]] و به مناسبت شهادت [[امام حسین]] است که توسط بومیان این منطقه ابداع شده و رواج یافته است. آیین عزاداری بوشهری با ویژگی‌های انحصاری و سازگار با فرهنگ این منطقه و با مشارکت گسترده مردم برگزار می‌شود. در آیین عزاداری بوشهری، بانوان نیز نقش پررنگی دارند و به برگزاری مراسم عزاداری زنانه می‌پردازند.<br /> <br /> ==مفهوم‌شناسی عزاداری بوشهری==<br /> عزاداری بوشهری، نوعی آیین سنتی برای سوگواری مذهبی است که برخی مردمان محلی، سبک خاصی از این آیین را «بخشو» می‌گویند. در عزاداری بوشهری، شیوه‌ها و نمادهای سوگواری مختلفی وجود دارد. در سبک سینه‌زنی بوشهری، عزاداران با تشکیل دسته‌های عزاداری حلقه‌ای شکل به‌نام «بُر» به سینه‌زنی می‌پردازند.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> همچنین پیش‌خوانی، پامنبری، سنج و دمامه‌زنی، هیا مظلوم، واحد، یزله، مقتل‌خوانی، مراسم صبحدم،&lt;ref&gt;[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/07/20/1210245/%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%87%D . «آیین‌های عزاداری سنتی استان بوشهر در فهرست آثار ملی»، خبرگزاری تسنیم.]&lt;/ref&gt; بُرحیدری، تویت‌گردانی، علم‌گردانی، زنجیرزنی، نعش و کتل،&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt; مَختَک،&lt;ref&gt;. احمدی ری‌شهری، سنگستان (بوشهر قدیم و ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی آن)، 1380ش، ص 418.&lt;/ref&gt; سینه‌زنی سراپایی زنان، ذاکری و حجله قاسم از دیگر آیین‌های مذهبی مخصوص بوشهری‌ها است که در ایام [[ماه محرم|محرم]] برگزار می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.hamshahrionline.ir/news/696043/تصاویر-عزاداری-ایستاده-زنان-بوشهری-Ù¾Ø±Ø´ÙˆØ . « عزاداری ایستاده زنان بوشهری؛ پرشور و خاص»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==تاریخچه عزاداری بوشهری==<br /> [[پرونده:عزاداری بوشهر.png|جایگزین=عزاداری محله بهبهانی بوشهر-عکس قدیمی|بندانگشتی|عزاداری محله بهبهانی بوشهر سال ۱۲۸۸ شمسی]]<br /> برخی، پیشینه سبک عزاداری بوشهری را به دوران [[قاجاریه|قاجار]] بازمی‌گردانند. برخی معتقدند فردی به نام ناخدا عباس که دریانورد و شاعر بوده است، این شیوهٔ خاص سینه‌زنی و عزاداری را سازگار با فرهنگ این منطقه ابداع کرده و رواج داده است.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt; عزاداری‌های زنانه نیز در بوشهر دارای قدمتی طولانی است و آنها به‌ویژه پس از تحولات مربوط به جنبش مشروطه، مشارکت گسترده‌تری در این مجالس داشته‌اند.&lt;ref&gt;[https://jcrl.birjand.ac.ir/article_2296.html . ملک‌زاده، «تلاقی فرهنگ و مذهب در سوگواری عاشورایی زنان بوشهری (مطالعۀ موردی: دورة رضاشاه)»، 1401ش، ص221.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==شیوه‌های عزاداری بوشهری==<br /> آیین عزاداری در بوشهر با سبک‌هایی کاملاً متمایز از سایر نقاط [[ایران]] برگزار می‌شود&lt;ref&gt;[https://jcrl.birjand.ac.ir/article_2296.html . ملک‌زاده، «تلاقی فرهنگ و مذهب در سوگواری عاشورایی زنان بوشهری (مطالعۀ موردی: دورة رضاشاه)»، 1401ش، ص221.]&lt;/ref&gt; و به‌دلیل گوناگونی و جذابیت خاص، در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.&lt;ref&gt;[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/07/20/1210245/%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%87%D . «آیین‌های عزاداری سنتی استان بوشهر در فهرست آثار ملی»، خبرگزاری تسنیم.]&lt;/ref&gt; سبک‌های عزاداری بوشهر با اقلیم خاص جنوب، [[ساده‌زیستی]] و اعتقادات قوی مردمان این منطقه، سازگاری دارد.&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> از جمله شیوه‌های متنوع عزاداری در بوشهر عبارت‌اند از:<br /> #سینه‌زنی: در این آیین [[عزاداری]]، عزاداران صفوف متعددی به شکل دایره‌ای تشکیل داده و با قراردادن یک دست بر کمر شخصی که در کنار آنها ایستاده،&lt;ref&gt;[https://www.hawzahnews.com/news/461435/آیین-و-سنت-های-مردم-بوشهر-در-ماه-محرم . «آیین و سنت‌های مردم بوشهر در ماه محرم»، وب‌سایت خبرگزاری حوزه.]&lt;/ref&gt; در نهایت انسجام، صفوف سینه‌زنی را تشکیل می‌دهند. در این شیوهٔ عزاداری، نوحه‌خوانن در مرکز حلقه‌های دایره‌ای‌شکل سینه‌زنان قرار می‌گیرد و عزاداران با شور خاصی به‌صورت هماهنگ و با حرکات خاص دست و پا، به سینه‌زنی می‌پردازند.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;[[پرونده:عزاداری بوشهر۱.jpg|جایگزین=دمام‌زنی بوشهری|بندانگشتی|دمام‌زنی بوشهری]]<br /> #سنج و دمامه: سازهای کوبه‌ای سنج و دمامه، به مراسم‌های عزاداری بوشهری شور و جذابیت می‌دهد و سبب متمایز شدن موسیقی به‌کاررفته در این مراسم‌ها می‌شود. دمام نوعی ابزار موسیقی به شکل استوانه‌ای است که دو طرف آن را با پوست دام می‌پوشانند. گروه موسیقی متشکل از دمام‌زن، قنبرزن و اشکون‌زن است. اشکون‌زن، رهبری سبک [[موسیقی]] در مجلس عزاداری را بر عهده دارد. این عزاداری ابتدا با نواختن دمام آغاز می‌شود.<br /> #پیشخوانی: پیشخوانی، سبک خاص مداحی با اشعار کوتاه و جواب‌های کوتاه است که مجلس را برای سینه‌زنی آماده می‌کند. کارکرد پیشخوانی، جاانداختن سینه‌زنی و نظم‌دادن به دستهٔ عزاداران است.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;<br /> #پامنبری: در این مراسم تعدادی از پیرغلامان در کنار منبر عزاداری نشسته و به‌صورت دسته‌جمعی هم‌نوا با عزاداران به نوحه‌سرایی محزون می‌پردازند.&lt;ref&gt;[https://mirasbushehr.ir/مراسم-پامنبری-در-بوشهر-برگزارشد/ . «مراسم پامنبری در بوشهر برگزارشد»، وب‌سایت اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان بوشهر.]&lt;/ref&gt;<br /> #واحد: نوع خاصی از نوحه‌خوانی و سینه‌زنی است که در آن مداح پس از یک مکث کوتاه با صدای رسا «واحد» را اعلام‌کرده و سینه‌زنان با شنیدن صدای او، سبک خاصی از سینه‌زنی را اجرا می‌کنند. عزاداران سینه‌زن یک قدم به عقب رفته و در حالی که خم می‌شوند دست راست خود را تا نزدیک زمین‌آورده و دست دیگر خود را بر روی کمر شخصی که در کنار او ایستاده قرار می‌دهند، سپس هماهنگ با هم بلندشده و یک صدا سینه می‌زنند.&lt;ref&gt;[https://www.hawzahnews.com/news/461435/آیین-و-سنت-های-مردم-بوشهر-در-ماه-محرم . «آیین و سنت‌های مردم بوشهر در ماه محرم»، وب‌سایت خبرگزاری حوزه.]&lt;/ref&gt;<br /> #یزله: یکی دیگر از شیوه‌های عزاداری [[ماه محرم|محرم]] در بوشهر، یزله است که به شیوه‌ای خاص و با شور خاصی توسط سینه‌زنان برگزار می‌شود. این مراسم پس از سینه‌زنی اصیل بوشهری برگزار می‌شود. افراد به شکل قطاری کمر فرد جلویی خود را گرفته و با ضرب‌آهنگ مخصوص به شعر یزله، به آرامی قدم برداشته و به جلو حرکت می‌کنند. آنها پس از طی‌کردن یک مسافت مشخصی می‌ایستند و با تشکیل دسته‌های حلقه‌ای شکل و خمیده با ریتم یزله شروع به سینه‌زنی می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/4406563/یزله-آئین-سنتی-عزاداری-در-استان-بوشهر . «یزله آیین سنتی عزاداری در استان بوشهر»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt;<br /> #بُرحیدری: یکی از سبک‌های عزاداری به شکل سینه‌زنی سنتی است که شور و حرکت متعدد توسط عزاداران از مهم‌ترین ویژگی‌های این سبک عزاداری است.&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt;<br /> #مقتل‌خوانی: این آیین در میان بومیان این منطقه به «مقتلک علی‌اصغر» معروف است. این شیوهٔ عزاداری نوعی [[روضه‌خوانی]] است که اغلب توسط پیرغلامان، افراد شاخص یا روحانیون صورت می‌گیرد.<br /> #هیا مظلوم: در روزهای نهم و دهم ماه محرم این مراسم برگزار می‌شود. در این مراسم صف اول متشکل از ۷ تا ۹ نفر است که به آنها اصطلاحاً «سر» می‌گویند. سپس سایر سینه‌زنان به‌صورت مساوی پشت سر آنها قرارگرفته و به‌شکل قطاری کمر فرد جلویی خود را می‌گیرند. آنها پس از تشکیل صفوف قطاری منظم خود به آرامی و با سبکی محزون و ماتم‌گرفته به‌سمت جلو حرکت‌کرده و مراسم هیا مظلوم را اجرا می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://www.titrekootah.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-30/84786-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7% . «آشنایی با آیین عزاداری در بوشهر / از سنج و دمام زنی تا هیا مظلوم»، وب‌سایت تیتر کوتاه.]&lt;/ref&gt;<br /> #مراسم صبحدم: یکی از مراسم‌های عزاداری مخصوص بوشهرها، مراسم صبحدم است. عزاداران به یاد شب [[عاشورا]] تا صبح به شب‌زنده‌داری و مناجات پرداخته و در سوگ [[امام حسین]] و یاران ایشان می‌نشینند.&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt; پس از آن در بامداد عاشورا به‌منظور وداع با امام حسین و یاران او نوعی مراسم نمادین مشهور به صبحدم یا صبح روسیاه، انجام می‌شود. عزاداران در شب عاشورا به یاد راز و نیاز شبانهٔ امام و اصحاب ایشان، به ذکر و راز و نیاز با خدا می‌پردازند.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟+ عکس و فیلم»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt; آنها پس از تشکیل دسته‌های دایره‌ای شکل به‌صورت هماهنگ این ذکر را تکرار می‌کنند: «ای صبحدم یک دم مدم، یک امشبی بهر خدا، تا کشته نگردد حسین، اندر زمین کربلا»؛ آنها با این ذکر، سینه‌زنان دورتادور منبر حرکت می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://www.titrekootah.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-30/84786-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D8%A6%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7% . «آشنایی با آیین عزاداری در بوشهر / از سنج و دمام زنی تا هیا مظلوم»، وب‌سایت تیتر کوتاه.]&lt;/ref&gt;<br /> #تویت‌گردانی: در هفتم محرم، عزاداران سازهٔ چوبی به‌اندازهٔ تخت [[کودک]] را با پارچه‌های خاصی آراسته و آن را میان دسته‌های سینه‌زنی و زنجیرزنی می‌گردانند. این تویت در عصر [[عاشورا]] در گوشهٔ میدان بزرگ محله قرار گرفته&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt; و بسیاری، نوزادان خود را در آن قرار داده و نوحهٔ «لایی‌لایی طفل معصوم صغیرم لایی‌لایی/ لایی‌لایی طفلک ناخورده شیرم لایی‌لایی» را در وصف علی‌اصغر می‌خوانند.&lt;ref&gt;. احمدی ری‌شهری، سنگستان (بوشهر قدیم و ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی آن)، 1380ش، ص 418.&lt;/ref&gt;<br /> #علم‌گردانی: مراسم علم‌گردانی در روزهای [[تاسوعا]] و [[عاشورا]] برگزار می‌شود. این مراسم از گذشته در میان بومیان این منطقه رواج داشته و با شور و شکوه خاصی با حضور جمعیت عظیمی از عزاداران، همراه با دمامه‌زنی برگزار می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.iribnews.ir/fa/news/3534653/کهن-آیین-های-عاشورایی-بوشهر . «کهن آیین‌های عاشورایی بوشهر»، خبرگزاری صدا و سیما.]&lt;/ref&gt;<br /> #زنجیرزنی: در بوشهر، سبک خاص و متفاوت زنجیرزنی وجود دارد و اغلب در [[تاسوعا]] و عاشورای حسینی با شور و نظم خاص و توسط دسته‌های بزرگ عزاداران برگزار می‌شود. امروزه دسته‌های زنجیرزنی از سه‌راه امامزاده تا امامزاده عبدالمهیمن به حرکت درآمده و با در دست‌داشتن دو زنجیر کوچک هماهنگ با مداحی، زنجیرزنی و عزاداری می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/5847806/%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%88%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B . «حرکت بزرگ دسته‌های عزاداری در بوشهر/اجرای سینه‌زنی و زنجیرنی سنتی»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt;[[پرونده:عزاداری بوشهر۲.jpg|جایگزین=آیین مذهبی نمایشی «نعش و کتل» در گناوه بوشهر|بندانگشتی|آیین مذهبی نمایشی «نعش و کتل» در گناوه بوشهر]]<br /> #نعش و کتل: نوعی مراسم تعزیه‌گونه است که روز [[عاشورا]] در میدان‌های اصلی شهر برگزار می‌شود. در این مراسم با استفاده از کُتَل، شمایل، ذوالجنان، [[تابوت]] شهدای کربلا و کاروان اسرا، واقعهٔ عاشورا و وقایع پس از آن بازنمایی می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==عزاداری‌های زنانه در بوشهر==<br /> [[پرونده:عزاداری بوشهر۳.jpg|جایگزین=عزادرای زنان بوشهری|بندانگشتی|عزادرای زنان بوشهری]]<br /> زنان بوشهری با تمسک به مضامین اعتقادی [[شیعه]] با برگزاری مراسم‌های عزاداری در قالب هیئت‌های مذهبی&lt;ref&gt;[https://jcrl.birjand.ac.ir/article_2296.html . ملک‌زاده، «تلاقی فرهنگ و مذهب در سوگواری عاشورایی زنان بوشهری (مطالعۀ موردی: دورة رضاشاه)»، 1401ش، ص230 و 231.]&lt;/ref&gt; و روضه‌های خانگی به [[روضه‌خوانی]] و مرثیه‌سرایی در [[شهادت]] امام حسین می‌پردازند.&lt;ref&gt;. افسری کرمانی، نگرشی بر مرثیه سرایی در ایران، 1371ش، ص111.&lt;/ref&gt; امروزه مراسم‌های زنانه در بوشهر، در محله‌های دارای تکیه‌ها و حسینیه‌های مخصوص بانوان مانند بهبهانی، شنبدی، دهدشتی و کوتی، برگزار می‌شود.<br /> <br /> آیین‌های عزاداری زنان بوشهری، که برگرفته از باورهای آنها دربارهٔ وقایع ماه محرم و سرزمین کربلا است، سبب انسجام و تعاون بانوان برگزارکنندهٔ این مجالس می‌شود.&lt;ref&gt;[https://jcrl.birjand.ac.ir/article_2296.html . ملک‌زاده، «تلاقی فرهنگ و مذهب در سوگواری عاشورایی زنان بوشهری (مطالعۀ موردی: دورة رضاشاه)»، 1401ش، ص 221.]&lt;/ref&gt; در مراسم‌های تعزیه، زنان در نقش زنان و دختران [[اهل‌بیت]]، حضور می‌یابند&lt;ref&gt;. تقیان، دربارهٔ تعزیه و تئاتر در ایران، 1374ش، ص111.&lt;/ref&gt; و نمایشی از سوگ زنانهٔ عاشورایی و نقش بانوان در نهضت عاشورا را به مخاطبین منتقل کنند.&lt;ref&gt;[https://jcrl.birjand.ac.ir/article_2296.html ملک‌زاده، «تلاقی فرهنگ و مذهب در سوگواری عاشورایی زنان بوشهری (مطالعۀ موردی: دورة رضاشاه)»، 1401ش، ص223 و 226.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==آیین‌های عزاداری زنانه در بوشهر==<br /> #مَختَک (تویت): زنان در روزهای تاسوعا و [[عاشورا]]، گهواره‌ای خالی را با پارچه‌های خاصی تزئین می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://www.mehrnews.com/news/5558198/آیین-مختک-بندی-در-بوشهر . «آیین مختک‌بندی در بوشهر»، خبرگزاری مهر.]&lt;/ref&gt; زنان محله در منزلی که این مختک سبز قرار دارد، جمع شده و علاوه بر عزاداری برای طفل امام حسین، سرود حزن‌انگیزی در شیوهٔ شهادت علی‌اصغر می‌خوانند.&lt;ref&gt;. احمدی ری‌شهری، سنگستان (بوشهر قدیم و ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی آن)، 1380ش، ص 418.&lt;/ref&gt; بانوانی که بچه‌دار نمی‌شوند با مشارکت در این مجلس و [[توسل]] به اهل‌بیت، برای برآورده‌شدن حاجت خود دعا می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;<br /> #ذاکری: در این مراسم سرودها و نوحه‌هایی در قالب سبک ذاکری خوانده می‌شود. بانوان به‌صورت گروه‌های هفت نفره با مداح همخوانی‌کرده و به‌صورت دسته‌جمعی به مداحی می‌پردازند. در این مراسم علاوه بر روضه‌خوانی و مداحی، برخی روایات و داستان‌های تاریخی در رابطه با [[اهل‌بیت]] و وقایع مربوط به [[عاشورا]] نیز به‌منظور آگاهی بیشتر مخاطبان تبیین می‌شود.&lt;ref&gt;[https://jcrl.birjand.ac.ir/article_2296.html . ملک‌زاده، «تلاقی فرهنگ و مذهب در سوگواری عاشورایی زنان بوشهری (مطالعۀ موردی: دورة رضاشاه)»، 1401ش، ص225.]&lt;/ref&gt;<br /> #حجله قاسم: این مراسم توسط زنان در شب هفتم ماه محرم برگزار می‌شود. بانوان در این مراسم به یاد جوان‌هایی که [[ازدواج]] نکرده‌اند و از محرم سال قبل تا سال جاری، فوت کرده‌اند، روضه‌خوانی کرده و به عزاداری و شیون می‌پردازند.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;<br /> #عزای سراپایی: نوعی سوگ زنانه است که پرشور و جان‌سوز انجام می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.iribnews.ir/fa/news/3534653/کهن-آیین-های-عاشورایی-بوشهر . «کهن آیین‌های عاشورایی بوشهر»، خبرگزاری صدا و سیما.]&lt;/ref&gt; در این مراسم بانوان به یاد زنان داغ‌دیدهٔ کربلا به‌صورت ایستاده مویه‌خوانی کرده و سینه می‌زنند. امروزه این مراسم در مجالس خانگی زنانه و در حسینیه‌های مخصوص بانوان مانند حسینیه حاجیه مریم برگزار می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.hamshahrionline.ir/news/696043/تصاویر-عزاداری-ایستاده-زنان-بوشهری-Ù¾Ø±Ø´ÙˆØ . «عزاداری ایستاده زنان بوشهری؛ پرشور و خاص»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==کارکردها==<br /> مشارکت پرشور مردمی، نقش مهمی در حفظ و تداوم آیین‌های عزاداری بوشهری داشته است.&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt; همچنین این سبک عزاداری، سبب انحلال فاصلهٔ اجتماعی و طبقاتی افراد با یکدیگر شده و یک‌دلی و همراهی آنها در مراسم‌های سوگواری را به‌دنبال دارد.&lt;ref&gt;[https://jcrl.birjand.ac.ir/article_2296.html . ملک‌زاده، «تلاقی فرهنگ و مذهب در سوگواری عاشورایی زنان بوشهری (مطالعۀ موردی: دورة رضاشاه)»، 1401ش، ص230 و 231.]&lt;/ref&gt; این آیین مذهبی ریشه در تاریخ، فرهنگ و باورهای محکم مردمی دارد و با اصالت و با قدرت در بوشهر پابرجا مانده است. همچنین جنبهٔ نمایش قوی این آیین‌ها سبب شده که با وجود گسترش مدرنیته، این سنت و آیین مذهبی زنده بماند.&lt;ref&gt;[https://www.ibna.ir/fa/longint/343128/آیین-های-عزاداری-بوشهری-متأثر-ریشه-های-اعت . مظفری، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم»، خبرگزاری کتاب ایران.]&lt;/ref&gt; <br /> <br /> مردم بوشهر، ممانعتی در مشارکت بانوان در مراسم‌های عزاداری محرم ندارند و حضور آنها را تکریم جایگاه زن و بازتاب‌دهندهٔ نقش زنان و دختران اهل‌بیت در تداوم نهضت [[عاشورا]] می‌دانند. حضور بانوان بوشهری در این مراسم‌های عزاداری، سبب ارتقای میزان [[خودباوری زن|خودباوری]] آنها در عرصه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و مذهبی می‌شود. مشارکت بانوان در این مجالس در [[تربیت]] فرزندان و ترویج مضامین دینی در بستر [[خانواده]] نیز نقش بسزایی دارد.&lt;ref&gt;[https://jcrl.birjand.ac.ir/article_2296.html . ملک‌زاده، «تلاقی فرهنگ و مذهب در سوگواری عاشورایی زنان بوشهری (مطالعۀ موردی: دورة رضاشاه)»، 1401ش، ص230 و 231.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> همچنین با توجه به سبک خاص آیین عزاداری محرم در بوشهر، مردم این مناطق، محله‌های خاصی را برای انجام این مراسم در نظر گرفته‌اند&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/news/14010507000412/بوشهری‌ها-در-سینه‌زنی-به-جای-کوچه-چرا-حل . «بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند »، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt; تا هم نظم عزاداری حفظ شود و هم شرایط مناسبی برای مشارکت بیشتر عزاداران محله‌های مختلف فراهم شود. اختصاص مکان‌های خاص برای [[عزاداری]] بانوان در بوشهر، سبب افزایش مشارکت آنها در مراسم‌های عزاداری شده و فرصت مناسبی را برای گردهمایی‌های زنانه و برگزاری روضه‌های زنانه فراهم می‌آورد.&lt;ref&gt;[https://jcrl.birjand.ac.ir/article_2296.html . ملک‌زاده، «تلاقی فرهنگ و مذهب در سوگواری عاشورایی زنان بوشهری (مطالعۀ موردی: دورة رضاشاه)»، 1401ش، ص230 و 231.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> *«آشنایی با آیین عزاداری در بوشهر / از سنج و دمام‌زنی تا هیا مظلوم»، وب‌سایت تیتر کوتاه، تاریخ درج مطلب: ۱ مرداد ۱۴۰۲ش.<br /> *«آیین مختک‌بندی در بوشهر»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۷ مرداد ۱۴۰۱ش.<br /> *«آیین و سنت‌های مردم بوشهر در ماه محرم»، خبرگزاری حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۰ شهریور ۱۳۹۷ش.<br /> *«آیین‌های عزاداری سنتی استان بوشهر در فهرست آثار ملی»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مهر ۱۳۹۵ش.<br /> *احمدی ری‌شهری، عبدالحسین، سنگستان (بوشهر قدیم و ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی آن)، شیراز، نوید، ۱۳۸۰ش.<br /> *افسری کرمانی، عبدالرضا، نگرشی بر مرثیه‌سرایی در ایران، تهران، اطلاعات، ۱۳۷۱ش.<br /> *«بوشهری‌ها در سینه‌زنی به جای کوچه، چرا حلقه می‌زنند؟»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۹ مرداد ۱۴۰۱ش.<br /> *تقیان، لاله، دربارهٔ تعزیه و تئاتر در ایران، تهران، مرکز، ۱۳۷۴ش.<br /> *«حرکت بزرگ دسته‌های عزاداری در بوشهر/ اجرای سینه‌زنی و زنجیرنی سنتی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۵ مرداد ۱۴۰۲ش.<br /> *«عزاداری ایستاده زنان بوشهری؛ پرشور و خاص»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۵ مرداد ۱۴۰۱ش.<br /> *«کهن آیین‌های عاشورایی بوشهر»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۱۶ مرداد ۱۴۰۱ش.<br /> *«مراسم پامنبری در بوشهر برگزار»، وب‌سایت اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان بوشهر، تاریخ درج مطلب: ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.<br /> *مظفری، محمد، «آیین‌های عزاداری بوشهری متأثر از ریشه‌های اعتقادی و فرهنگی مردم/ مردم حافظان اصلی آیین‌های عاشورایی»، خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ درج مطلب: ۹ مرداد ۱۴۰۲ش.<br /> *ملک‌زاده، الهام، «تلاقی فرهنگ و مذهب در سوگواری عاشورایی زنان بوشهری (مطالعهٔ موردی: دورة رضاشاه)»، پژوهشنامهٔ فرهنگ و ادبیات آیینی، شماره ۲، ۱۴۰۱ش.<br /> *«یزله آیین سنتی عزاداری در استان بوشهر»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۷ شهریور ۱۳۹۷ش.</div>

افشان بستاکچی