علی‌شیر نوایی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید فاضل: اصلاح عنوان مدخل

2026-05-29T06:38:27Z

اصلاح عنوان مدخل

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۸ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۰۸
خط ۱:		خط ۱:
	<big>'''~~امیر علیشیر~~ نوایی،'''</big> شاعر، ادیب و سیاست‌مدار فرهنگ‌دوست دورۀ تیموریان.		<big>'''علی‌شیر نوایی،'''</big> شاعر، ادیب و سیاست‌مدار فرهنگ‌دوست دورۀ تیموریان.

	امیر علی‌شیر نوایی شاعر، عارف، نویسنده، وزیر و مشاور «سلطان‌حسین بایقرا» و مؤسس مراکز عام‌المنفعه در [[ایران]]، [[افغانستان]] و ماواءالنهر بود. وی در ادبیات، هنر و معماری آثار زیادی خلق کرده و نقش بسیار مهمی در گسترش هنر، دانش، آبادانی و ترویج نیکوکاری در حوزۀ تمدنی و فرهنگی ایران داشته است.		امیر علی‌شیر نوایی شاعر، عارف، نویسنده، وزیر و مشاور «سلطان‌حسین بایقرا» و مؤسس مراکز عام‌المنفعه در [[ایران]]، [[افغانستان]] و ماواءالنهر بود. وی در ادبیات، هنر و معماری آثار زیادی خلق کرده و نقش بسیار مهمی در گسترش هنر، دانش، آبادانی و ترویج نیکوکاری در حوزۀ تمدنی و فرهنگی ایران داشته است.

حمید فاضل: حمید فاضل صفحهٔ امیر علیشیر نوایی را به علی‌شیر نوایی منتقل کرد

2026-05-29T06:37:05Z

حمید فاضل صفحهٔ امیر علیشیر نوایی را به علی‌شیر نوایی منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ۸ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۰۷
(بدون تفاوت)

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* ۳.اماکن فرهنگی و تاریخی */

2026-05-23T18:17:51Z

۳.اماکن فرهنگی و تاریخی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۴۷
خط ۲۵:		خط ۲۵:

	===۳.اماکن فرهنگی و تاریخی===		===۳.اماکن فرهنگی و تاریخی===
	امیر علی‌شیر نوایی، بناهای عام‌المنفعۀ بسیاری را در خراسان قدیم به‌ویژه در اطراف هرات احداث یا بازسازی کرده است که شمار آنها را بیش از ۳۷۰ بنا دانسته‌اند. برای مثال می‌توان از ساخت ایوان جنوبی حرم [[امام رضا]]، مزار [[عطار نیشابوری]]، سد آجری قریۀ طرق در خراسان، <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>		امیر علی‌شیر نوایی، بناهای عام‌المنفعۀ بسیاری را در خراسان قدیم به‌ویژه در اطراف هرات احداث یا بازسازی کرده است که شمار آنها را بیش از ۳۷۰ بنا دانسته‌اند. برای مثال می‌توان از ساخت ایوان جنوبی حرم [[امام رضا]]، مزار [[عطار نیشابوری]]، سد آجری قریۀ طرق در خراسان، <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در [[هرات]] نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>

	===۴.کتاب و کتابخانه===		===۴.کتاب و کتابخانه===

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* ۶.ترویج مدارای فرهنگی و اجتماعی */

2026-05-23T18:17:08Z

۶.ترویج مدارای فرهنگی و اجتماعی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۴۷
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	امیر نوایی، زبان ترکی جغتایی و ازبکی را دوباره زنده و وارد ادبیات رسمی کرد. پیش از نوایی برخی از ترک‌تباران سروردن شعر به زبان ترکی را آغاز کرده بودند اما نوایی توانست قدرت‌مندانه در این مسیر اقدام کند و با سرودن و نگارش به این زبان، جایگاه ادبی ترکی جغتایی را بالا ببرد. بعد از آن این زبان در خراسان، ماورالنهر، کاخ‌های ترک در [[هندوستان]]، خوارزم، قازان، کریمه و [[ایران]]، به‌عنوان زبان مستقل و زبان فرهنگی‌ غنی تلقی‌ <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> و سرودن شعر به دو زبان ترکی و فارسی به یک سنّت ادبی تبدیل شد. <ref>[https://www.irna.ir/news/84222673/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D8%AF «علی‌شیر نوایی، ادیب دولتمردی که سفیر دوستی ملت‌ها شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>		امیر نوایی، زبان ترکی جغتایی و ازبکی را دوباره زنده و وارد ادبیات رسمی کرد. پیش از نوایی برخی از ترک‌تباران سروردن شعر به زبان ترکی را آغاز کرده بودند اما نوایی توانست قدرت‌مندانه در این مسیر اقدام کند و با سرودن و نگارش به این زبان، جایگاه ادبی ترکی جغتایی را بالا ببرد. بعد از آن این زبان در خراسان، ماورالنهر، کاخ‌های ترک در [[هندوستان]]، خوارزم، قازان، کریمه و [[ایران]]، به‌عنوان زبان مستقل و زبان فرهنگی‌ غنی تلقی‌ <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> و سرودن شعر به دو زبان ترکی و فارسی به یک سنّت ادبی تبدیل شد. <ref>[https://www.irna.ir/news/84222673/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D8%AF «علی‌شیر نوایی، ادیب دولتمردی که سفیر دوستی ملت‌ها شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

	===6. ترویج مدارای فرهنگی و اجتماعی===		===۶.ترویج مدارای فرهنگی و اجتماعی===
	نوایی با بسترسازی برای نشر کتب، فعالیت‌های ادبی و هنری در میان دو زبان مختلف فارسی و ترکی، به ترویج مدارای فرهنگی، همدلی و پیوستگی اجتماعی کمک کرد. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>		نوایی با بسترسازی برای نشر کتب، فعالیت‌های ادبی و هنری در میان دو زبان مختلف فارسی و ترکی، به ترویج مدارای فرهنگی، همدلی و پیوستگی اجتماعی کمک کرد. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>

	==آثار==		==آثار==
	علی‌شیر نوایی دارای حدود سی اثر بوده است که مهمترین آنها عبارت‌اند از:		علی‌شیر نوایی دارای حدود سی اثر بوده است که مهمترین آنها عبارت‌اند از:

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* ۵. احیای زبان ترکی جغتایی */

2026-05-23T18:16:47Z

۵. احیای زبان ترکی جغتایی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۴۶
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	در دوران نوایی، کتابخانه‌های متعددی تأسیس شد و خوش‌نویسان زیادی موظف شده بودند تا روز و شب به‌نگارش و استنساخ برای کتاب‌خانه‌ها مشغول باشند. گفته می‌شود که گاهی تا چهل‌هزار نفر هنرمند در رشته‌های مختلف در کارگاه‌های کتاب‌سازی سلطان مشغول به‌کار بوده‌اند. <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>		در دوران نوایی، کتابخانه‌های متعددی تأسیس شد و خوش‌نویسان زیادی موظف شده بودند تا روز و شب به‌نگارش و استنساخ برای کتاب‌خانه‌ها مشغول باشند. گفته می‌شود که گاهی تا چهل‌هزار نفر هنرمند در رشته‌های مختلف در کارگاه‌های کتاب‌سازی سلطان مشغول به‌کار بوده‌اند. <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>

	===5. احیای زبان ترکی جغتایی===		===۵. احیای زبان ترکی جغتایی===
	امیر نوایی، زبان ترکی جغتایی و ازبکی را دوباره زنده و وارد ادبیات رسمی کرد. پیش از نوایی برخی از ترک‌تباران سروردن شعر به زبان ترکی را آغاز کرده بودند اما نوایی توانست قدرت‌مندانه در این مسیر اقدام کند و با سرودن و نگارش به این زبان، جایگاه ادبی ترکی جغتایی را بالا ببرد. بعد از آن این زبان در خراسان، ماورالنهر، کاخ‌های ترک در [[هندوستان]]، خوارزم، قازان، کریمه و [[ایران]]، به‌عنوان زبان مستقل و زبان فرهنگی‌ غنی تلقی‌ <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> و سرودن شعر به دو زبان ترکی و فارسی به یک سنّت ادبی تبدیل شد. <ref>[https://www.irna.ir/news/84222673/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D8%AF «علی‌شیر نوایی، ادیب دولتمردی که سفیر دوستی ملت‌ها شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>		امیر نوایی، زبان ترکی جغتایی و ازبکی را دوباره زنده و وارد ادبیات رسمی کرد. پیش از نوایی برخی از ترک‌تباران سروردن شعر به زبان ترکی را آغاز کرده بودند اما نوایی توانست قدرت‌مندانه در این مسیر اقدام کند و با سرودن و نگارش به این زبان، جایگاه ادبی ترکی جغتایی را بالا ببرد. بعد از آن این زبان در خراسان، ماورالنهر، کاخ‌های ترک در [[هندوستان]]، خوارزم، قازان، کریمه و [[ایران]]، به‌عنوان زبان مستقل و زبان فرهنگی‌ غنی تلقی‌ <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> و سرودن شعر به دو زبان ترکی و فارسی به یک سنّت ادبی تبدیل شد. <ref>[https://www.irna.ir/news/84222673/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D8%AF «علی‌شیر نوایی، ادیب دولتمردی که سفیر دوستی ملت‌ها شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

	===6. ترویج مدارای فرهنگی و اجتماعی===		===6. ترویج مدارای فرهنگی و اجتماعی===
	نوایی با بسترسازی برای نشر کتب، فعالیت‌های ادبی و هنری در میان دو زبان مختلف فارسی و ترکی، به ترویج مدارای فرهنگی، همدلی و پیوستگی اجتماعی کمک کرد. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>		نوایی با بسترسازی برای نشر کتب، فعالیت‌های ادبی و هنری در میان دو زبان مختلف فارسی و ترکی، به ترویج مدارای فرهنگی، همدلی و پیوستگی اجتماعی کمک کرد. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* ۴.کتاب و کتابخانه */

2026-05-23T18:16:25Z

۴.کتاب و کتابخانه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۴۶
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	امیر علی‌شیر نوایی، بناهای عام‌المنفعۀ بسیاری را در خراسان قدیم به‌ویژه در اطراف هرات احداث یا بازسازی کرده است که شمار آنها را بیش از ۳۷۰ بنا دانسته‌اند. برای مثال می‌توان از ساخت ایوان جنوبی حرم [[امام رضا]]، مزار [[عطار نیشابوری]]، سد آجری قریۀ طرق در خراسان، <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>		امیر علی‌شیر نوایی، بناهای عام‌المنفعۀ بسیاری را در خراسان قدیم به‌ویژه در اطراف هرات احداث یا بازسازی کرده است که شمار آنها را بیش از ۳۷۰ بنا دانسته‌اند. برای مثال می‌توان از ساخت ایوان جنوبی حرم [[امام رضا]]، مزار [[عطار نیشابوری]]، سد آجری قریۀ طرق در خراسان، <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>

	===4. کتاب و کتابخانه===		===۴.کتاب و کتابخانه===
	در دوران نوایی، کتابخانه‌های متعددی تأسیس شد و خوش‌نویسان زیادی موظف شده بودند تا روز و شب به‌نگارش و استنساخ برای کتاب‌خانه‌ها مشغول باشند. گفته می‌شود که گاهی تا چهل‌هزار نفر هنرمند در رشته‌های مختلف در کارگاه‌های کتاب‌سازی سلطان مشغول به‌کار بوده‌اند. <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>		در دوران نوایی، کتابخانه‌های متعددی تأسیس شد و خوش‌نویسان زیادی موظف شده بودند تا روز و شب به‌نگارش و استنساخ برای کتاب‌خانه‌ها مشغول باشند. گفته می‌شود که گاهی تا چهل‌هزار نفر هنرمند در رشته‌های مختلف در کارگاه‌های کتاب‌سازی سلطان مشغول به‌کار بوده‌اند. <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>

	===5. احیای زبان ترکی جغتایی===		===5. احیای زبان ترکی جغتایی===
	امیر نوایی، زبان ترکی جغتایی و ازبکی را دوباره زنده و وارد ادبیات رسمی کرد. پیش از نوایی برخی از ترک‌تباران سروردن شعر به زبان ترکی را آغاز کرده بودند اما نوایی توانست قدرت‌مندانه در این مسیر اقدام کند و با سرودن و نگارش به این زبان، جایگاه ادبی ترکی جغتایی را بالا ببرد. بعد از آن این زبان در خراسان، ماورالنهر، کاخ‌های ترک در [[هندوستان]]، خوارزم، قازان، کریمه و [[ایران]]، به‌عنوان زبان مستقل و زبان فرهنگی‌ غنی تلقی‌ <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> و سرودن شعر به دو زبان ترکی و فارسی به یک سنّت ادبی تبدیل شد. <ref>[https://www.irna.ir/news/84222673/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D8%AF «علی‌شیر نوایی، ادیب دولتمردی که سفیر دوستی ملت‌ها شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>		امیر نوایی، زبان ترکی جغتایی و ازبکی را دوباره زنده و وارد ادبیات رسمی کرد. پیش از نوایی برخی از ترک‌تباران سروردن شعر به زبان ترکی را آغاز کرده بودند اما نوایی توانست قدرت‌مندانه در این مسیر اقدام کند و با سرودن و نگارش به این زبان، جایگاه ادبی ترکی جغتایی را بالا ببرد. بعد از آن این زبان در خراسان، ماورالنهر، کاخ‌های ترک در [[هندوستان]]، خوارزم، قازان، کریمه و [[ایران]]، به‌عنوان زبان مستقل و زبان فرهنگی‌ غنی تلقی‌ <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> و سرودن شعر به دو زبان ترکی و فارسی به یک سنّت ادبی تبدیل شد. <ref>[https://www.irna.ir/news/84222673/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D8%AF «علی‌شیر نوایی، ادیب دولتمردی که سفیر دوستی ملت‌ها شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* ۳.اماکن فرهنگی و تاریخی */

2026-05-23T18:16:00Z

۳.اماکن فرهنگی و تاریخی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۴۶
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	نوایی در طول فعالیت خود در [[هرات]]، بزرگترین جریان علمی، فرهنگی و ادبی را پایه‌ریزی و با تمام توان از فرهنگیان، عارفان، نویسندگان و ادبیان حمایت مادی و معنوی کرد. در دوران او تشکل‌های صنفی ادیبان، تاریخ‌نگاران، مفسران، انشاپردازان، شاعران، خطاطان، تصویرگران، نویسندگان، تعمیرکاران فنی، ریاضی‌دانان، شطرنج‌‌بازان، موسیقی‌دانان، پهلوانان، زرگران و خیاطان متناسب با حوزۀ تخصص خود، کتاب‌های علمی تألیف ‌کردند. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> از شخصیت‌های مشهور آنها می‌توان «میرخواند» و «خواندمیر» از مورخان نامدار، «[[کمال الدین بهزاد]]» نقاش سرشناس، «سلطان‌علی مشهدی» خوشنویس پرآوازه، «واعظ کاشفی» و «الهی اردبیلی» از عالمان مشهور و «جامی» شاعر و عارف بزرگ، یاد کرد. <ref>[https://www.farsnews.ir/news/13991118000046/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «امیر علی‌شیر نوایی به روایت سفیر ایران در ازبکستان»، خبرگزاری فارس.]</ref>		نوایی در طول فعالیت خود در [[هرات]]، بزرگترین جریان علمی، فرهنگی و ادبی را پایه‌ریزی و با تمام توان از فرهنگیان، عارفان، نویسندگان و ادبیان حمایت مادی و معنوی کرد. در دوران او تشکل‌های صنفی ادیبان، تاریخ‌نگاران، مفسران، انشاپردازان، شاعران، خطاطان، تصویرگران، نویسندگان، تعمیرکاران فنی، ریاضی‌دانان، شطرنج‌‌بازان، موسیقی‌دانان، پهلوانان، زرگران و خیاطان متناسب با حوزۀ تخصص خود، کتاب‌های علمی تألیف ‌کردند. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> از شخصیت‌های مشهور آنها می‌توان «میرخواند» و «خواندمیر» از مورخان نامدار، «[[کمال الدین بهزاد]]» نقاش سرشناس، «سلطان‌علی مشهدی» خوشنویس پرآوازه، «واعظ کاشفی» و «الهی اردبیلی» از عالمان مشهور و «جامی» شاعر و عارف بزرگ، یاد کرد. <ref>[https://www.farsnews.ir/news/13991118000046/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «امیر علی‌شیر نوایی به روایت سفیر ایران در ازبکستان»، خبرگزاری فارس.]</ref>

	===3. اماکن فرهنگی و تاریخی===		===۳.اماکن فرهنگی و تاریخی===
	امیر علی‌شیر نوایی، بناهای عام‌المنفعۀ بسیاری را در خراسان قدیم به‌ویژه در اطراف هرات احداث یا بازسازی کرده است که شمار آنها را بیش از ۳۷۰ بنا دانسته‌اند. برای مثال می‌توان از ساخت ایوان جنوبی حرم [[امام رضا]]، مزار [[عطار نیشابوری]]، سد آجری قریۀ طرق در خراسان، <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>		امیر علی‌شیر نوایی، بناهای عام‌المنفعۀ بسیاری را در خراسان قدیم به‌ویژه در اطراف هرات احداث یا بازسازی کرده است که شمار آنها را بیش از ۳۷۰ بنا دانسته‌اند. برای مثال می‌توان از ساخت ایوان جنوبی حرم [[امام رضا]]، مزار [[عطار نیشابوری]]، سد آجری قریۀ طرق در خراسان، <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>

	===4. کتاب و کتابخانه===		===4. کتاب و کتابخانه===
	در دوران نوایی، کتابخانه‌های متعددی تأسیس شد و خوش‌نویسان زیادی موظف شده بودند تا روز و شب به‌نگارش و استنساخ برای کتاب‌خانه‌ها مشغول باشند. گفته می‌شود که گاهی تا چهل‌هزار نفر هنرمند در رشته‌های مختلف در کارگاه‌های کتاب‌سازی سلطان مشغول به‌کار بوده‌اند. <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>		در دوران نوایی، کتابخانه‌های متعددی تأسیس شد و خوش‌نویسان زیادی موظف شده بودند تا روز و شب به‌نگارش و استنساخ برای کتاب‌خانه‌ها مشغول باشند. گفته می‌شود که گاهی تا چهل‌هزار نفر هنرمند در رشته‌های مختلف در کارگاه‌های کتاب‌سازی سلطان مشغول به‌کار بوده‌اند. <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* ۲.حمایت از فرهنگیان و ادیبان */

2026-05-23T18:15:33Z

۲.حمایت از فرهنگیان و ادیبان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۴۵
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	نوایی، مراکز آموزشی زیادی در [[هرات]] و اطراف آن تأسیس و بخشی بزرگی از ثروت خود را صرف بناهای مقدس و ایجاد مدرسه‌های دینی کرد که ‌مشهورترین آنها عبارت‌اند از: «مدرسۀ اخلاصیه»، «خانقاه اخلاصیه»، «مدرسه شفائیه» و «مدرسۀ نظامیه» در هرات و «مدرسۀ خسرویه» در مرو.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>		نوایی، مراکز آموزشی زیادی در [[هرات]] و اطراف آن تأسیس و بخشی بزرگی از ثروت خود را صرف بناهای مقدس و ایجاد مدرسه‌های دینی کرد که ‌مشهورترین آنها عبارت‌اند از: «مدرسۀ اخلاصیه»، «خانقاه اخلاصیه»، «مدرسه شفائیه» و «مدرسۀ نظامیه» در هرات و «مدرسۀ خسرویه» در مرو.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>

	===2. حمایت از فرهنگیان و ادیبان===		===۲.حمایت از فرهنگیان و ادیبان===
	نوایی در طول فعالیت خود در ~~هرات،~~ بزرگترین جریان علمی، فرهنگی و ادبی را پایه‌ریزی و با تمام توان از فرهنگیان، عارفان، نویسندگان و ادبیان حمایت مادی و معنوی کرد. در دوران او تشکل‌های صنفی ادیبان، تاریخ‌نگاران، مفسران، انشاپردازان، شاعران، خطاطان، تصویرگران، نویسندگان، تعمیرکاران فنی، ریاضی‌دانان، شطرنج‌‌بازان، موسیقی‌دانان، پهلوانان، زرگران و خیاطان متناسب با حوزۀ تخصص خود، کتاب‌های علمی تألیف ‌کردند. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> از شخصیت‌های مشهور آنها می‌توان «میرخواند» و «خواندمیر» از مورخان نامدار، «[[کمال الدین بهزاد]]» نقاش سرشناس، «سلطان‌علی مشهدی» خوشنویس پرآوازه، «واعظ کاشفی» و «الهی اردبیلی» از عالمان مشهور و «جامی» شاعر و عارف بزرگ، یاد کرد. <ref>[https://www.farsnews.ir/news/13991118000046/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «امیر علی‌شیر نوایی به روایت سفیر ایران در ازبکستان»، خبرگزاری فارس.]</ref>		نوایی در طول فعالیت خود در [[هرات]]، بزرگترین جریان علمی، فرهنگی و ادبی را پایه‌ریزی و با تمام توان از فرهنگیان، عارفان، نویسندگان و ادبیان حمایت مادی و معنوی کرد. در دوران او تشکل‌های صنفی ادیبان، تاریخ‌نگاران، مفسران، انشاپردازان، شاعران، خطاطان، تصویرگران، نویسندگان، تعمیرکاران فنی، ریاضی‌دانان، شطرنج‌‌بازان، موسیقی‌دانان، پهلوانان، زرگران و خیاطان متناسب با حوزۀ تخصص خود، کتاب‌های علمی تألیف ‌کردند. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> از شخصیت‌های مشهور آنها می‌توان «میرخواند» و «خواندمیر» از مورخان نامدار، «[[کمال الدین بهزاد]]» نقاش سرشناس، «سلطان‌علی مشهدی» خوشنویس پرآوازه، «واعظ کاشفی» و «الهی اردبیلی» از عالمان مشهور و «جامی» شاعر و عارف بزرگ، یاد کرد. <ref>[https://www.farsnews.ir/news/13991118000046/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «امیر علی‌شیر نوایی به روایت سفیر ایران در ازبکستان»، خبرگزاری فارس.]</ref>

	===3. اماکن فرهنگی و تاریخی===		===3. اماکن فرهنگی و تاریخی===

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* ۱.مراکز آموزشی */

2026-05-23T18:15:11Z

۱.مراکز آموزشی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۴۵
خط ۱۸:		خط ۱۸:
	امیر علی‌شیر نوایی، پیرو طریقت «نقشبندیه» و از مریدان عبدالرّحمان جامی بود و از «جارالله زمخشری»، مفسّر [[قرآن]] به عنوان استاد خود یاد کرده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84222673/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D8%AF «علی‌شیر نوایی، ادیب دولتمردی که سفیر دوستی ملت‌ها شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>		امیر علی‌شیر نوایی، پیرو طریقت «نقشبندیه» و از مریدان عبدالرّحمان جامی بود و از «جارالله زمخشری»، مفسّر [[قرآن]] به عنوان استاد خود یاد کرده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84222673/%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%B4%D8%AF «علی‌شیر نوایی، ادیب دولتمردی که سفیر دوستی ملت‌ها شد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
	==خدمات ماندگار علی‌شیر نوایی==		==خدمات ماندگار علی‌شیر نوایی==
	===1. مراکز آموزشی===		===۱.مراکز آموزشی===
	نوایی، مراکز آموزشی زیادی در هرات و اطراف آن تأسیس و بخشی بزرگی از ثروت خود را صرف بناهای مقدس و ایجاد مدرسه‌های دینی کرد که ‌مشهورترین آنها عبارت‌اند از: «مدرسۀ اخلاصیه»، «خانقاه اخلاصیه»، «مدرسه شفائیه» و «مدرسۀ نظامیه» در هرات و «مدرسۀ خسرویه» در مرو.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>		نوایی، مراکز آموزشی زیادی در [[هرات]] و اطراف آن تأسیس و بخشی بزرگی از ثروت خود را صرف بناهای مقدس و ایجاد مدرسه‌های دینی کرد که ‌مشهورترین آنها عبارت‌اند از: «مدرسۀ اخلاصیه»، «خانقاه اخلاصیه»، «مدرسه شفائیه» و «مدرسۀ نظامیه» در هرات و «مدرسۀ خسرویه» در مرو.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>

	===2. حمایت از فرهنگیان و ادیبان===		===2. حمایت از فرهنگیان و ادیبان===
	نوایی در طول فعالیت خود در هرات، بزرگترین جریان علمی، فرهنگی و ادبی را پایه‌ریزی و با تمام توان از فرهنگیان، عارفان، نویسندگان و ادبیان حمایت مادی و معنوی کرد. در دوران او تشکل‌های صنفی ادیبان، تاریخ‌نگاران، مفسران، انشاپردازان، شاعران، خطاطان، تصویرگران، نویسندگان، تعمیرکاران فنی، ریاضی‌دانان، شطرنج‌‌بازان، موسیقی‌دانان، پهلوانان، زرگران و خیاطان متناسب با حوزۀ تخصص خود، کتاب‌های علمی تألیف ‌کردند. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> از شخصیت‌های مشهور آنها می‌توان «میرخواند» و «خواندمیر» از مورخان نامدار، «[[کمال الدین بهزاد]]» نقاش سرشناس، «سلطان‌علی مشهدی» خوشنویس پرآوازه، «واعظ کاشفی» و «الهی اردبیلی» از عالمان مشهور و «جامی» شاعر و عارف بزرگ، یاد کرد. <ref>[https://www.farsnews.ir/news/13991118000046/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «امیر علی‌شیر نوایی به روایت سفیر ایران در ازبکستان»، خبرگزاری فارس.]</ref>		نوایی در طول فعالیت خود در هرات، بزرگترین جریان علمی، فرهنگی و ادبی را پایه‌ریزی و با تمام توان از فرهنگیان، عارفان، نویسندگان و ادبیان حمایت مادی و معنوی کرد. در دوران او تشکل‌های صنفی ادیبان، تاریخ‌نگاران، مفسران، انشاپردازان، شاعران، خطاطان، تصویرگران، نویسندگان، تعمیرکاران فنی، ریاضی‌دانان، شطرنج‌‌بازان، موسیقی‌دانان، پهلوانان، زرگران و خیاطان متناسب با حوزۀ تخصص خود، کتاب‌های علمی تألیف ‌کردند. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> از شخصیت‌های مشهور آنها می‌توان «میرخواند» و «خواندمیر» از مورخان نامدار، «[[کمال الدین بهزاد]]» نقاش سرشناس، «سلطان‌علی مشهدی» خوشنویس پرآوازه، «واعظ کاشفی» و «الهی اردبیلی» از عالمان مشهور و «جامی» شاعر و عارف بزرگ، یاد کرد. <ref>[https://www.farsnews.ir/news/13991118000046/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «امیر علی‌شیر نوایی به روایت سفیر ایران در ازبکستان»، خبرگزاری فارس.]</ref>

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* 2. حمایت از فرهنگیان و ادیبان */

2026-05-23T18:14:27Z

2. حمایت از فرهنگیان و ادیبان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۴۴
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	نوایی، مراکز آموزشی زیادی در هرات و اطراف آن تأسیس و بخشی بزرگی از ثروت خود را صرف بناهای مقدس و ایجاد مدرسه‌های دینی کرد که ‌مشهورترین آنها عبارت‌اند از: «مدرسۀ اخلاصیه»، «خانقاه اخلاصیه»، «مدرسه شفائیه» و «مدرسۀ نظامیه» در هرات و «مدرسۀ خسرویه» در مرو.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>		نوایی، مراکز آموزشی زیادی در هرات و اطراف آن تأسیس و بخشی بزرگی از ثروت خود را صرف بناهای مقدس و ایجاد مدرسه‌های دینی کرد که ‌مشهورترین آنها عبارت‌اند از: «مدرسۀ اخلاصیه»، «خانقاه اخلاصیه»، «مدرسه شفائیه» و «مدرسۀ نظامیه» در هرات و «مدرسۀ خسرویه» در مرو.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>
	===2. حمایت از فرهنگیان و ادیبان===		===2. حمایت از فرهنگیان و ادیبان===
	نوایی در طول فعالیت خود در هرات، بزرگترین جریان علمی، فرهنگی و ادبی را پایه‌ریزی و با تمام توان از فرهنگیان، عارفان، نویسندگان و ادبیان حمایت مادی و معنوی کرد. در دوران او تشکل‌های صنفی ادیبان، تاریخ‌نگاران، مفسران، انشاپردازان، شاعران، خطاطان، تصویرگران، نویسندگان، تعمیرکاران فنی، ریاضی‌دانان، شطرنج‌‌بازان، موسیقی‌دانان، پهلوانان، زرگران و خیاطان متناسب با حوزۀ تخصص خود، کتاب‌های علمی تألیف ‌کردند. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> از شخصیت‌های مشهور آنها می‌توان «میرخواند» و «خواندمیر» از مورخان نامدار، ~~«کمال‌الدین بهزاد»~~ نقاش سرشناس، «سلطان‌علی مشهدی» خوشنویس پرآوازه، «واعظ کاشفی» و «الهی اردبیلی» از عالمان مشهور و «جامی» شاعر و عارف بزرگ، یاد کرد. <ref>[https://www.farsnews.ir/news/13991118000046/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «امیر علی‌شیر نوایی به روایت سفیر ایران در ازبکستان»، خبرگزاری فارس.]</ref>		نوایی در طول فعالیت خود در هرات، بزرگترین جریان علمی، فرهنگی و ادبی را پایه‌ریزی و با تمام توان از فرهنگیان، عارفان، نویسندگان و ادبیان حمایت مادی و معنوی کرد. در دوران او تشکل‌های صنفی ادیبان، تاریخ‌نگاران، مفسران، انشاپردازان، شاعران، خطاطان، تصویرگران، نویسندگان، تعمیرکاران فنی، ریاضی‌دانان، شطرنج‌‌بازان، موسیقی‌دانان، پهلوانان، زرگران و خیاطان متناسب با حوزۀ تخصص خود، کتاب‌های علمی تألیف ‌کردند. <ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref> از شخصیت‌های مشهور آنها می‌توان «میرخواند» و «خواندمیر» از مورخان نامدار، «[[کمال الدین بهزاد]]» نقاش سرشناس، «سلطان‌علی مشهدی» خوشنویس پرآوازه، «واعظ کاشفی» و «الهی اردبیلی» از عالمان مشهور و «جامی» شاعر و عارف بزرگ، یاد کرد. <ref>[https://www.farsnews.ir/news/13991118000046/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2%D8%A8%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «امیر علی‌شیر نوایی به روایت سفیر ایران در ازبکستان»، خبرگزاری فارس.]</ref>

	===3. اماکن فرهنگی و تاریخی===		===3. اماکن فرهنگی و تاریخی===
	امیر علی‌شیر نوایی، بناهای عام‌المنفعۀ بسیاری را در خراسان قدیم به‌ویژه در اطراف هرات احداث یا بازسازی کرده است که شمار آنها را بیش از ۳۷۰ بنا دانسته‌اند. برای مثال می‌توان از ساخت ایوان جنوبی حرم [[امام رضا]]، مزار [[عطار نیشابوری]]، سد آجری قریۀ طرق در خراسان، <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>		امیر علی‌شیر نوایی، بناهای عام‌المنفعۀ بسیاری را در خراسان قدیم به‌ویژه در اطراف هرات احداث یا بازسازی کرده است که شمار آنها را بیش از ۳۷۰ بنا دانسته‌اند. برای مثال می‌توان از ساخت ایوان جنوبی حرم [[امام رضا]]، مزار [[عطار نیشابوری]]، سد آجری قریۀ طرق در خراسان، <ref>[https://ana.press/fa/news/448036/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%AA%DB%8C%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C «امیر علی‌شیر نوایی؛ وزیر هنردوست عهد تیموری»، خبرگزاری آنا.]</ref> «باغ جهان‌آرا» و بازسازی «مسجد جامع» در هرات نام برد.<ref>[https://radionowruz.com/amir-ali-shir-nawayi-role-in-culture-and-arts/ امید، «نقش امیر علی‌شیر نوایی در توسعۀ فرهنگ و هنر تیموریان»، وب‌سایت رادیو نوروز.]</ref>