اسدالله عظیمی: صفحه‌ای تازه حاوی «نماز عید سعید فطر توسط برادران اهل سنت، اردیبهشت ۱۴۰۱ {{درشت|'''عیدی در قوم بلوچ؛'''}} آداب و رسوم ویژه روز عید نزد مردم بلوچ. عیدی در قوم بلوچ، از پیشینهٔ فرهن...» ایجاد کرد

2026-05-14T06:42:14Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=نماز عید سعید فطر توسط برادران اهل سنت|بندانگشتی|نماز عید سعید فطر توسط برادران اهل سنت، اردیبهشت ۱۴۰۱ {{درشت|'''عیدی در قوم بلوچ؛'''}} آداب و رسوم ویژه روز عید نزد مردم بلوچ. عیدی در قوم بلوچ، از پیشینهٔ فرهن...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:عیدی در قوم بلوچ (3).jpg|جایگزین=نماز عید سعید فطر توسط برادران اهل سنت|بندانگشتی|نماز عید سعید فطر توسط برادران اهل سنت، اردیبهشت ۱۴۰۱]]
{{درشت|'''عیدی در قوم بلوچ؛'''}} آداب و رسوم ویژه روز عید نزد مردم بلوچ.

عیدی در قوم بلوچ، از پیشینهٔ فرهنگی و تاریخی برخوردار است و اعیاد مذهبی میان [[قوم بلوچ|مردم بلوچ]]، اهمیت فراوان دارد. بلوچ‌های ایران به [[عید نوروز]] نیز توجه ویژه‌ای دارند. مراسم عیدی مردم بلوچ به‌طور معمول، گروهی است و از مدت‌ها قبل برای آن آماده می‌شوند.
==مفهوم‌شناسی عیدی در قوم بلوچ==
منظور از عیدی در قوم بلوچ، آیین‌ها و مراسم‌های مختلف مذهبی و فرهنگی است که این مردم به‌منظور تجلیل از اعیاد برگزار می‌کنند.<ref>[https://www.asrehamoon.ir/news/159412/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%81%D8%B7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86 «تشریح سنت‌های عید فطر در سیستان بلوچستان از زبان یک مردم‌شناس»، پایگاه خبری عصر هامون.]</ref>
==جایگاه عیدی در فرهنگ مردم بلوچ==
مردم بلوچ که بیشتر در مرزهای سه کشور همسایه شامل ایران، پاکستان و افغانستان زندگی می‌کنند، مشترکات فرهنگی خود را از دوران‌های بسیار دور حفظ کرده‌اند.<ref>[https://socialhistory.ihcs.ac.ir/article_2135_85a2de570e37abbd09bfd214134ac7e3.pdf پرگاری و یوسفی‌فر، «تأثیر عوامل اجتماعی و فرهنگی- مذهبی در مهاجرت بلوچ‌ها از زاهدان به آن سوی مرز در دورۀ پهلوی»، 1395ش، ص51-54.]</ref> آیین تجلیل از اعیاد به‌ویژه اعیاد مذهبی از مشترکات فرهنگی و مذهبی این مردم است که رعایت آن را سبب حفظ هویت فرهنگی و تاریخ خود می‌دانند. مردم بلوچ، اعیاد به‌ویژه اعیاد مذهبی را فرصتی مناسب برای سپاسگزاری از خداوند، زدودن کینه از دل‌ها، گسترش همدلی در میان مؤمنان و آراستن ظاهر و باطن می‌دانند. این مردم روزها قبل از آمدن عید، برای استقبال از آن آماده می‌شوند.<ref>[https://vista.ir/w/a/21/j1qfm بلوچزهی، «آیین‌های عید قربان در میان مردم بلوچستان»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.]</ref> مردم بلوچ به‌ویژه زنان، در ایام عید بهترین لباس‌ها و زیورآلات خود را می‌پوشند.<ref>[https://farhikhtegandaily.com/page/36626/ «آداب و رسوم عید فطر در سیستان و بلوچستان»، وب‌سایت روزنامۀ فرهیختگان.]</ref>
==استقبال از عید در قوم بلوچ==

===خرید===
زنان بلوچ مدتی قبل از عید برای تهیهٔ لباس‌های محلی اقدام می‌کنند. با نزدیک شدن عید، بازارهای لباس‌فروشی و شیرینی‌فروشی، رونق می‌گیرد. خرید عید بیشتر توسط زنان انجام می‌شود.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/2861041/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%81%D8%B7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%B4%D8%B1%D9%82-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B9%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB% «عید فطر در بین مردم جنوب‌شرق ایران / عید برای نزدیکتر شدن دلها»، خبرگزاری مهر.]</ref>

===آراستن منازل===
زنان بلوچ در برگزاری جشن‌ها نقش کلیدی دارند، منازل خود را آراسته و با دود کردن گیاهان خوش‌بو مانند سوچکی به کوچه و روستای محل سکونت خود، شادابی می‌بخشند. این زنان [[مساجد]] و [[مسجد عیدگاه|عیدگاه]] را برای ادای [[نماز]] عید، تمیز و خوش‌بو می‌کنند.<ref>[https://vista.ir/w/a/21/j1qfm بلوچزهی، «آئین‌های عید قربان در میان مردم بلوچستان»، وب‌سایت مجلۀ ویس]تا.</ref>[[پرونده:عیدی در قوم بلوچ (2).jpg|بندانگشتی|گوسفندان مزین به حنا برای فروش در عید قربان‎]]

===پختن شیرینی محلی===
زنان بلوچ سه روز قبل از عید، با پختن شیرینی‌ها محلی، آمادهٔ پذیرایی از اقوام و خویشاوندان می‌شوند.<ref>[https://vista.ir/w/a/21/j1qfm بلوچزهی، «آئین‌های عید قربان در میان مردم بلوچستان»، وب‌سایت مجلۀ ویس]تا.</ref>

===[[حنابندان]]===
شب قبل از عید، زنان و دختران بلوچ، روی دست‌ها و پاهای خود با استفاده از حنای محلی نقش‌هایی ترسیم می‌کنند. بیشتر این نقش‌ها برگرفته از نقوش [[سوزن‌دوزی]] بلوچی است و توسط زنان ماهر انجام می‌شود.<ref> [https://vista.ir/w/a/21/j1qfm بلوچزهی، «آئین‌های عید قربان در میان مردم بلوچستان»، وب‌سایت مجلۀ ویس]تا.</ref>

===آراستن گوسفند قربانی===
مردم بلوچ به‌طور معمول در روز [[عید قربان]]، گوسفند قربانی می‌کنند، قبل از عید، دست روی پشت گوسفند گذاشته نیت می‌کنند، سپس پشم گوسفند را می‌شورند و شاخ و [[پشم]] آن را با [[حنا]] رنگ می‌کنند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/07/12/518218/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%BE%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D9%BE-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84- «زنان و مردان بلوچ با رپت و روپ به استقبال عید قربان می‌رود»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

==مراسم روز عید در قوم بلوچ==
نزد مردم بلوچ آیین تجلیل از عید قربان<ref>[https://www.irna.ir/news/85154112/%D9%87%DA%A9-%D9%BE%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86 «هکپهلی سنت دیرینه مردم بلوچ در عید قربان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> و [[عید فطر]] تفاوت چندانی ندارد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/6564135/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D «عید سعید فطر در سیستان و بلوچستان که قدمتی کهن دارد، از دیرباز همراه با آداب و رسوم خاص خود برگزار می‌شود»، باشگاه خبری خبرنگاران جوان.]</ref> بلوچ‌های اهل‌سنت سه روز عید دارند و به‌طور معمول مراسم‌های زیر را در روزهای عید اجرا می‌کنند:

===نماز عید===
مردان بلوچ در صبح عید، با لباس‌های نو و معمولاً سفیدرنگ، با پای پیاده و «[[الله‌اکبر]]» گویان به‌طرف عیدگاه می‌روند و نماز عید را با شکوه برگزار می‌کنند.<ref> [https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/07/12/518218/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%BE%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D9%BE-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84- «زنان و مردان بلوچ با رپت و روپ به استقبال عید قربان می‌رود»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

===هَک‌پَهلی===
یک سنت دیرینه برای روز عید نزد مردم بلوچ است. بلوچ‌ها معتقدند که اگر در طول سال، کسی خطایی کرده باشد و کسی را رنجانده باشد، در روز عید بر اساس این سنت در پیشگاه خداوند بخشیده خواهد شد. مردم بلوچ بعد از ادای نماز عید، هم‌دیگر را در بغل گرفته و با سه‌بار روبوسی از هم‌دیگر طلب حلالیت می‌کنند. این سنت با رفتن به خانه‌های دوستان و آشنایان ادامه پیدا می‌کند. با اجرای این سنت تمام کینه‌ها و کدورت‌های گذشته از بین می‌رود.<ref>[https://www.irna.ir/news/85154112/%D9%87%DA%A9-%D9%BE%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86 «هکپهلی سنت دیرینه مردم بلوچ در عید قربان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>

===کیسهٔ برکت===
بزرگان روستا چه مرد یا زن، در روز عید فطر با کیسه‌ای که از پیش آماده کرده‌اند، بعد از نماز عید به جمع‌آوری نذورات، فطریه و کفاره می‌پردازند که در گویش محلی به آن کیسهٔ برکت می‌گویند. پس از جمع‌آوری، آن را در اختیار فقرا و نیازمندان قرار می‌دهند.<ref>[https://www.irna.ir/news/7239181/%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%81%D8 «سنت‌های محلی سیستان و بلوچستان در عید سعید فطر»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>

===[[آجیل مشکل‌گشا|آجیل مشکل‌گشا]]===
برخی از زنان بلوچ بعد از نماز مغرب روز عید، به مسجد رفته، آجیلی را که از قبل بسته‌بندی کرده‌اند، به نیت طلب حاجت، میان زنان نمازگزار تقسیم می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/7239181/%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%81%D8 «سنت‌های محلی سیستان و بلوچستان در عید سعید فطر»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>

===زیارت قبور===
بلوچ‌ها بعد از ادای نماز به‌صورت دسته‌جمعی به قبرستان رفته برای اهل قبور فاتحه خوانده و طلب آمرزش می‌کنند و شیرینی که زنان آماده کرده‌اند، میان حاضرین تقسیم می‌شود.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/07/12/518218/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%BE%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D9%BE-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84- اعتصامی‌فرد، «زنان و مردان بلوچ با رپت و روپ به استقبال عید قربان می‌رود»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

===[[صله رحم|صلهٔ رحم]]===
مردم بلوچ، [[دید و بازدید|دیدوبازدید]] عید را از خانهٔ کسانی شروع می‌کنند که یکی از نزدیکان آنها قبل از عید فوت کرده باشد یا بیمار باشد. بعد از آن، به‌ترتیب به خانهٔ بزرگ طایفه، پدربزرگ و مادربزرگ و [[پدر]] و مادر می‌روند و [[حلالیت‌طلبی|طلب حلالیت]] می‌کنند. در سه روز عید مردم بلوچ به‌ویژه اهل‌سنت کار و فعالیت خود را تعطیل کرده و به [[جشن]] و [[تفریح]] و دیدوبازدید می‌پردازند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/07/12/518218/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%BE%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D9%BE-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84- اعتصامی‌فرد، «زنان و مردان بلوچ با رپت و روپ به استقبال عید قربان می‌رود»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

===اهدای عیدی===
بزرگ‌سالان بلوچ در مراسم عیدی، به کودکان عیدی می‌دهند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/07/12/518218/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%BE%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D9%BE-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84- اعتصامی‌فرد، «زنان و مردان بلوچ با رپت و روپ به استقبال عید قربان می‌رود»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> همچنین در دوران [[نامزدی]] که در گویش محلی به آن دشتاری می‌گویند، در عید قربان، فطر و [[نوروز]] اگر داماد در قبیلهٔ خود حضور داشته باشد، پدر عروس او را دعوت می‌کند. داماد همراه با گوسفند به خانهٔ عروس می‌رود و بعد از ختم مهمانی، مبلغی را به‌عنوان عیدی تقدیم می‌کند.<ref>[https://article.tebyan.net/332878/%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%88%D9%85-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86 «آداب ازدواج در قوم بلوچ»، وب‌سایت تبیان.]</ref>

===صلح و دوستی===
همه‌ساله در عید قربان و فطر، مناطق بلوچ‌نشین، شاهد برقراری صلح و آشتی میان افراد، اقوام و طوایف درگیر و دارای اختلاف طایفه‌ای است.<ref>[https://www.irna.ir/news/85154112/%D9%87%DA%A9-%D9%BE%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86 «هکپهلی سنت دیرینه مردم بلوچ در عید قربان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>

===مراسم عروسی===
یکی از سنت‌های دیرینهٔ مردم بلوچ برگزاری جشن [[مراسم عروسی|عروسی]] جوانان در روز عید قربان یا فطر است. این مردم عقیده دارند که جشن عروسی در چنین ایامی، باعث خوش‌بختی، عشق و علاقهٔ بیشتر میان زن و شوهر می‌شود. جوانانی که عروسی خود را در روزهای عید برگزار کنند، از سوی اقوام و بزرگان هدایای ویژه دریافت می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85154112/%D9%87%DA%A9-%D9%BE%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86 «هکپهلی سنت دیرینه مردم بلوچ در عید قربان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>

===جشن و بازی محلی===
مراسم عیدی مردم بلوچ با آهنگ‌ها و رقص‌های محلی همراه است. آنها در روزهای عید، مسابقهٔ سنتی شترسواری نیز برگزار می‌کنند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85154112/%D9%87%DA%A9-%D9%BE%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86 «هکپهلی سنت دیرینه مردم بلوچ در عید قربان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> در عید قربان، به‌طور معمول بزرگ فامیل از گوشت قربانی، غذایی تهیه کرده روز اول عید را در [[خانه|خانهٔ]] او جشن می‌گیرند.<ref> [https://farhikhtegandaily.com/page/36626/ «آداب و رسوم عید فطر در سیستان و بلوچستان»، وب‌سایت روزنامۀ فرهیختگان.]</ref>

==خوراکی‌های عیدی در قوم بلوچ==
[[پرونده:عیدی در قوم بلوچ (1).jpg|جایگزین=شیرینی سیوِه ای یا سیوایی|بندانگشتی|شیرینی سیوِه ای یا سیوایی]]
تحقیقات نشان می‌دهد که با توجه به اهمیت عید میان مردم بلوچ، این مردم در سفرهٔ عیدی در کنار میوه، شیرینی و خوراکی‌های محلی، خوراکی‌های مخصوص عید نیز دارند:

===سیوایی===
این شیرینی را از سبوس برنج به‌صورت رشتهٔ باریک درست می‌کنند. بعد از سرخ کردن با روغن حیوانی، [[آب]] و شکر به آن افزوده و مانند ماکارونی دم می‌کنند. این شیرنی در صبحانهٔ عید قربان و افطاری عید فطر سرو می‌شود.

===پوسک‌خوری===
بیشتر مردم بلوچ به‌ویژه کسانی که [[حج]] کرده باشند، در روز عید قربان گوسفند قربانی می‌کنند. پس از ذبح قربانی، پشم آن را با دست کنده، شکم آن را خالی می‌کنند. پس از شستن و پاک کردن داخل شکم، شکم آن را دوباره با رودهٔ آن بخیه زده، پوست گوسفند را روی آتش می‌سوزانند تا رنگ قهوه‌ای بگیرد. سپس با آب و نمک می‌شورند. قبل از تقسیم گوشت، پوست کباب شدهٔ آن به‌ویژه پوست دنبه را جدا کرده، به‌عنوان عیدی به اعضای [[خانواده]]، همسایگان و به‌ویژه تازه‌عروس‌ها و تازه‌دامادها هدیه می‌دهند که در گویش محلی به آن پوسک‌خوری می‌گویند.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/07/12/518218/%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%BE%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D9%BE-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84- اعتصامی‌فرد، «زنان و مردان بلوچ با رپت و روپ به استقبال عید قربان می‌رود»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

==عید نوروز در قوم بلوچ==
نوروز عید باستانی ایران است و میان بلوچ‌های ایران از اهمیت خاصی برخوردار است. مردم بلوچ در کنار آداب و رسوم عمومی مانند [[خانه‌تکانی]]، پوشیدن لباس نو، جشن و پای‌کوبی، آیین‌های ویژه مانند آراستن گوسفندان، سرمه‌سایی،<ref>[https://journal.richt.ir/article-4-316-fa.html ملک‌زاده، «فرهنگ نوروز در میان قوم ایرانی بلوچ: میراث ناملموس به‌مثابه پل اتصال اقوام ایرانی»، 1399ش، ص49 و 52.]</ref> آذین‌بندی درب‌های منازل، بهارچرانی، نهال‌کاری،<ref>[https://www.irna.ir/news/84271317/%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%88-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D «نوروز و جشن‌های شادی‌بخش در سیستان و بلوچستان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> سفرهٔ هفت‌میم، نوکردن ظروف و غذای چهارراه برای تجلیل از نوروز دارند.<ref>[https://lastsecond.ir/blog/9750-southern-newyear-celebrations «سفره هفت میم و مراسم ویژه مردم جنوب ایران در نوروز»، وب‌سایت لست سکند.]</ref> مردم بلوچ برای تجلیل از نوروز، خوراکی‌های مخصوص چون [[آجیل]] نوروزی، [[کشک]] نوروزی و [[حلوا|حلوای]] مَدَر دارند.<ref>[https://www.asrehamoon.ir/interview/146958/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%A7%DA%A9%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%85%D8%B2%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D «عید نوروز و خوراکی‌های خوشمزه آن در سیستان و بلوچستان / اینجا مردم نان سال را نماد برکت و روزی می‌دانند»، پایگاه خبری عصر هامون.]</ref> [[سیزده‌به‌در|سیزده‌بدر]] که در گویش محلی به آن «سفره‌بدر» می‌گویند، یکی از برنامه‌های ویژهٔ نوروزی مردم بلوچ است.<ref>[https://journal.richt.ir/article-4-316-fa.html ملک‌زاده، «فرهنگ نوروز در میان قوم ایرانی بلوچ: میراث ناملموس به‌مثابه پل اتصال اقوام ایرانی»، 1399ش، ص53-54.]</ref>
==پیامدهای عیدی در قوم بلوچ==

*رشد صنعت [[گردشگری]] در مناطق بلوچ‌نشین؛<ref> [https://www.irna.ir/news/85067890/%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8% «میزبانی سیستان و بلوچستان از دو میلیون گردش‌گر نوروزی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
*گسترش فرهنگ اسلامی در جامعه و و انتقال آن به نسل‌های آینده؛
*ایجاد و تقویت صلح و آشتی میان افراد و طوایف، امنیت منطقه‌ای و ملی را تقویت می‌کند؛
*آیین «هَک‌پَهلی» مردم بلوچ در ایام عید به‌ویژ اعیاد مذهبی کدورت‌ها و کینه‌های گذشته را از جامعه دور کرده، صلح و دوستی را تقویت می‌کند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85154112/%D9%87%DA%A9-%D9%BE%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86 «هکپهلی سنت دیرینه مردم بلوچ در عید قربان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}
{{پانویس پیش‌نویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
*«آداب و رسوم عید فطر در سیستان و بلوچستان»، وب‌سایت روزنامهٔ فرهیختگان، تاریخ بازدید: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
*«آداب ازدواج در بلوچ»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ شهریور ۱۳۹۵ش.
*اعتصامی‌فرد، صفیه، «زنان و مردان بلوچ با رپت و روپ به استقبال عید قربان می‌رود»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۲ مهر ۱۳۹۳ش.
*بلوچ‌زهی، محمود، «آیین‌های عید قربان در میان مردم بلوچستان»، وب‌سایت مجلهٔ ویستا، تاریخ بازدید: ۱۰ اردبیهشت ۱۴۰۳ش.
*پرگاری، صالح، و یوسفی‌فر، شهرام، «تأثیر عوامل اجتماعی و فرهنگی- مذهبی در مهاجرت بلوچ‌ها از زاهدان به آن سوی مرز در دورهٔ پهلوی»، دوفصل‌نامهٔ تحقیقات تاریخ اجتماعی، سال ششم، شمارهٔ دوم، پاییز و زمستان ۱۳۹۵ش.
*«تشریح سنت‌های عید فطر در سیستان و بلوچستان از زبان یک مردم‌شناس»، پایگاه خبری عصر هامون، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
*«سفرهٔ هفت‌میم و مراسم ویژه مردم جنوب ایران در نوروز»، وب‌سایت لست‌سکند، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۱ش.
*«سنت‌های محلی سیستان و بلوچستان در عید سعید فطر»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۹ شهریور ۱۳۸۸ش.
*«عید قربان از آراستگی ظاهر تا پیرایش باطن / روز صلح و دوستی در سیستان و بلوچستان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مهر ۱۳۹۲ش.
*«عید فطر در بین مردم جنوب‌شرق ایران/ عید برای نزدیکتر شدن دل‌ها»، خبرگزاری مهر، تاریخ بازدید: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ش.
*«عید نوروز و خوراکی‌های خوشمزه آن در سیستان و بلوچستان / اینجا مردم نان سال را نماد برکت و روزی می‌دانند»، پایگاه خبری عصر هامون، تاریخ درج مطلب: ۵ فروردین ۱۴۰۱ش.
*ملک‌زاده، الهام، «فرهنگ نوروز در میان قوم ایرانی بلوچ: میراث ناملموس به‌مثابهٔ پل اتصال اقوام ایرانی»، فصل‌نامهٔ مطالعات مردم‌شناختی، سال دوم، شمارهٔ اول، بهار ۱۳۹۹ش.
*«میزبانی سیستان و بلوچستان از دو میلیون گردش‌گر نوروزی»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱۸ فروردین ۱۴۰۲ش.
*«نوروز و جشن‌های شادی‌بخش در سیستان و بلوچستان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۱ش.
*«نوروز در سیستان و بلوچستان»، خبرگزاری دانشجویان ایران، تاریخ درج مطلب: ۱ فروردین ۱۴۰۲ش.
*«هک‌پهلی سنت دیرینه مردم بلوچ در عید قربان»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۸ تیر ۱۴۰۲ش.
{{پایان منابع}}

عیدی در قوم بلوچ - تاریخچهٔ نسخه‌ها