https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C 2026-06-07T16:27:26Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.44.2 https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&diff=50201&oldid=prev 2026-06-04T09:07:29Z

<p></p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&amp;diff=50201&amp;oldid=30605">نمایش تغییرات</a>

حبیب الله نجفی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&diff=30605&oldid=prev 2026-04-21T19:34:54Z

<p></p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&amp;diff=30605&amp;oldid=20145">نمایش تغییرات</a>

علیرضا محمددوست https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&diff=20145&oldid=prev 2026-02-17T10:09:41Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۸ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۳۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{جعبه اطلاعات مفهوم</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| تصویر            =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| زیرنویس تصویر    =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|image_alt=</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| فایل پادکست      =غزنی.ogg</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| حجم فایلپادکست    =3/52</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| تاریخ پادکست      =28-11-1404</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| زیرنویس عنوان    =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان اصلی        =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان انگلیسی    =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان عربی        =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| عنوان علمی        =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| شاخه علمی        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| نوع مفهوم        = </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| معنای اصطلاحی      =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| حوزه کاربرد      =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| گستره جغرافیایی  =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| منشأ تاریخی      =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| نخستین کاربرد    =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| ریشه واژه        =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مرتبط با          =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| اهمیت            =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مبدع              =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مروج              =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مقدس برای        =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| مورد احترام      =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| آثار مرتبط        =</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;&lt;big&gt;غزنی&lt;/big&gt;&#039;&#039;&#039;؛ ولایتی در جنوب‌شرق افغانستان با سابقهٔ تمدنی کهن.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;&lt;big&gt;غزنی&lt;/big&gt;&#039;&#039;&#039;؛ ولایتی در جنوب‌شرق افغانستان با سابقهٔ تمدنی کهن.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

حسین صبوری https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&diff=10507&oldid=prev 2026-02-05T13:21:17Z

<p><span class="autocomment">سبک پوشش</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۵۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l202">خط ۲۰۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== سبک پوشش ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== سبک پوشش ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ولایت غزنی اقوام مختلف دارای نوع پوشش و لباس‌های خاص خود هستند. شال [[خامک‌دوزی]]، موره (مهره) دوزی، گند افغانی، پیراهن‌تنبان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برگ </del>و عمامه از جمله سبک‌های پوشش مردمان غزنی به‌شمار می‌رود. زنان نیز دارای پوشش خاص خود بوده و بیشتر با حجاب هستند.&lt;ref&gt;[http://www.aseman-jaghori.blogfa.com/post/3 «لباس مردم افغانستان»، وب‌سایت آسمان جاغوری.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ولایت غزنی اقوام مختلف دارای نوع پوشش و لباس‌های خاص خود هستند. شال [[خامک‌دوزی]]، موره (مهره) دوزی، گند افغانی، پیراهن‌تنبان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بَرَک </ins>و عمامه از جمله سبک‌های پوشش مردمان غزنی به‌شمار می‌رود. زنان نیز دارای پوشش خاص خود بوده و بیشتر با حجاب هستند.&lt;ref&gt;[http://www.aseman-jaghori.blogfa.com/post/3 «لباس مردم افغانستان»، وب‌سایت آسمان جاغوری.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== آیین‌های سوگواری ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== آیین‌های سوگواری ===</div></td></tr> </table>

حبیب الله نجفی https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&diff=10409&oldid=prev 2026-02-05T07:34:45Z

<p>حمید گلزار صفحهٔ <a href="/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8C%D8%B4%E2%80%8C%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3:%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="پیش‌نویس:غزنی (صفحه وجود ندارد)">پیش‌نویس:غزنی</a> را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به <a href="/wiki/%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C" title="غزنی">غزنی</a> منتقل کرد</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="fa"><div class="mw-diff-empty">(بدون تفاوت)</div> </td></tr></table>

حمید گلزار https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&diff=7613&oldid=prev 2026-01-18T06:06:31Z

<p><span class="autocomment">گنبد بیگم</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۸ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۹:۳۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l243">خط ۲۴۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گنبد بیگم در روستای «خُوش اَبدَال» ولسوالی (شهرستان) «جِیغتُو» در فاصلهٔ ۱۵ کیلومتری شهر غزنی قرار دارد.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/af/news/13951207001290/گنبد-بیگم-بنایی-با-معماری-اسلامی-در-غزنی «گنبد بیگم؛ بنایی با معماری اسلامی در غزنی»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt; بالاتر از گنبد، چمنزاری وجود دارد که به‌نام «چمن بیگم» مشهور است.&lt;ref&gt;[https://tkg.af/2017/02/26/گنبد-بیگم-ترمیم-می‌شود/ ذکریا، «گنبد بیگم ترمیم می‌شود»، وب‌سایت کلید.]&lt;/ref&gt; ساختار و مواد استفاده شده در ساختمان گنبد نشان‌دهندهٔ معماری اسلامی در عصر غزنویان است. اندازهٔ قطر گنبد ۲۲ متر و ارتفاع آن ۱۰ متر است.&lt;ref&gt;[https://af.shafaqna.com/FA/187383 «گنبد تاریخی بیگم در ولایت غزنی ترمیم می‌شود»، خبرگزاری شفقنا.]&lt;/ref&gt; این بنا از خشت پخته ساخته شده و به مرور زمان یک ردیف از خشت‌های آن آسیب دیده است. گنبد بیگم، یک دروازهٔ کوچک شبیه پنجره دارد که در تمامی گنبدهای آن دوره دیده می‌شود. به گفتهٔ ساکنان محلی، کتیبه‌هایی نیز در بنای گنبد وجود داشته که در زمان سلطنت ظاهرشاه، به سرقت رفته است. داخل بنای گنبد، یک قبر قدیمی دیده می‌شود&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/af/news/13951207001290/گنبد-بیگم-بنایی-با-معماری-اسلامی-در-غزنی «گنبد بیگم؛ بنایی با معماری اسلامی در غزنی»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt; و پایین‌تر از گنبد، انبار خشت‌های پخته و یک سرداب وجود دارد که برای مرمت آسیب‌های گنبد در نظر گرفته شده است.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/af/news/13951207001290/گنبد-بیگم-بنایی-با-معماری-اسلامی-در-غزنی «گنبد بیگم؛ بنایی با معماری اسلامی در غزنی»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گنبد بیگم در روستای «خُوش اَبدَال» ولسوالی (شهرستان) «جِیغتُو» در فاصلهٔ ۱۵ کیلومتری شهر غزنی قرار دارد.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/af/news/13951207001290/گنبد-بیگم-بنایی-با-معماری-اسلامی-در-غزنی «گنبد بیگم؛ بنایی با معماری اسلامی در غزنی»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt; بالاتر از گنبد، چمنزاری وجود دارد که به‌نام «چمن بیگم» مشهور است.&lt;ref&gt;[https://tkg.af/2017/02/26/گنبد-بیگم-ترمیم-می‌شود/ ذکریا، «گنبد بیگم ترمیم می‌شود»، وب‌سایت کلید.]&lt;/ref&gt; ساختار و مواد استفاده شده در ساختمان گنبد نشان‌دهندهٔ معماری اسلامی در عصر غزنویان است. اندازهٔ قطر گنبد ۲۲ متر و ارتفاع آن ۱۰ متر است.&lt;ref&gt;[https://af.shafaqna.com/FA/187383 «گنبد تاریخی بیگم در ولایت غزنی ترمیم می‌شود»، خبرگزاری شفقنا.]&lt;/ref&gt; این بنا از خشت پخته ساخته شده و به مرور زمان یک ردیف از خشت‌های آن آسیب دیده است. گنبد بیگم، یک دروازهٔ کوچک شبیه پنجره دارد که در تمامی گنبدهای آن دوره دیده می‌شود. به گفتهٔ ساکنان محلی، کتیبه‌هایی نیز در بنای گنبد وجود داشته که در زمان سلطنت ظاهرشاه، به سرقت رفته است. داخل بنای گنبد، یک قبر قدیمی دیده می‌شود&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/af/news/13951207001290/گنبد-بیگم-بنایی-با-معماری-اسلامی-در-غزنی «گنبد بیگم؛ بنایی با معماری اسلامی در غزنی»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt; و پایین‌تر از گنبد، انبار خشت‌های پخته و یک سرداب وجود دارد که برای مرمت آسیب‌های گنبد در نظر گرفته شده است.&lt;ref&gt;[https://www.farsnews.ir/af/news/13951207001290/گنبد-بیگم-بنایی-با-معماری-اسلامی-در-غزنی «گنبد بیگم؛ بنایی با معماری اسلامی در غزنی»، خبرگزاری فارس.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گفته می‌شود که «سلطان محمود غزنوی» هنگامی که قصد عبور از این محل را داشته، دختری را در لب جوی می‌بیند و از او آب می‌خواهد. دختر، آب گل‌آلود به سلطان می‌دهد و در جواب سلطان که از علت این کار می‌پرسد، می‌گوید آب صاف موجب بیماری شما می‌شد و شفا در آب گل‌آلود است. محمود غزنوی تحت‌تأثیر هوش و خرد دختر قرار می‌گیرد و لقب «بیگم» و مقداری زمین به او پاداش می‌دهد و برای او گنبدی می‌سازد که به گنبد بیگم مشهور می‌شود.&lt;ref&gt;[https://fa2.ifilmtv.ir/Iran/Content/59501/منار%20بیگم%20آبده%20تاریخی%20کمتر%20دیده%20شده%20از%20دوران%20غزنویان%20در%20افغانستان «گنبد بیگم آبدۀ تاریخی کمتر دیدهشده از دوران غزنویان در افغانستان»، وب‌سایت آی‌فیلم 2.]&lt;/ref&gt; بر اساس روایت شفاهی دیگر، حدود ۷۰۰ سال قبل، در آن منطقه پهلوانی به‌نام «ماکو» زندگی می‌کرده که عاشق بیگم دختر حاکم آنجا می‌شود. برادران بیگم که از ماجرا باخبر می‌شوند، ماکو را در همین محل می‌کشند. بعد از این حادثه، مردم محل بر ضد حاکم قیام می‌کنند و حاکم و پسرانش را از بین می‌برند و قدرت را به بیگم می‌دهند. بیگم گنبدی بر سر قبر ماکو می‌سازد که به [[گنبد بیگم]] شهرت پیدا می‌کند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;[https://tkg.af/2017/02/26/گنبد-بیگم-ترمیم-می‌شود/ «گنبد بیگم ترمیم می‌شود»، وب‌سایت کلید.]&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>گفته می‌شود که «سلطان محمود غزنوی» هنگامی که قصد عبور از این محل را داشته، دختری را در لب جوی می‌بیند و از او آب می‌خواهد. دختر، آب گل‌آلود به سلطان می‌دهد و در جواب سلطان که از علت این کار می‌پرسد، می‌گوید آب صاف موجب بیماری شما می‌شد و شفا در آب گل‌آلود است. محمود غزنوی تحت‌تأثیر هوش و خرد دختر قرار می‌گیرد و لقب «بیگم» و مقداری زمین به او پاداش می‌دهد و برای او گنبدی می‌سازد که به گنبد بیگم مشهور می‌شود.&lt;ref&gt;[https://fa2.ifilmtv.ir/Iran/Content/59501/منار%20بیگم%20آبده%20تاریخی%20کمتر%20دیده%20شده%20از%20دوران%20غزنویان%20در%20افغانستان «گنبد بیگم آبدۀ تاریخی کمتر دیدهشده از دوران غزنویان در افغانستان»، وب‌سایت آی‌فیلم 2.]&lt;/ref&gt; بر اساس روایت شفاهی دیگر، حدود ۷۰۰ سال قبل، در آن منطقه پهلوانی به‌نام «ماکو» زندگی می‌کرده که عاشق بیگم دختر حاکم آنجا می‌شود. برادران بیگم که از ماجرا باخبر می‌شوند، ماکو را در همین محل می‌کشند. بعد از این حادثه، مردم محل بر ضد حاکم قیام می‌کنند و حاکم و پسرانش را از بین می‌برند و قدرت را به بیگم می‌دهند. بیگم گنبدی بر سر قبر ماکو می‌سازد که به [[گنبد بیگم]] شهرت پیدا می‌کند. پژوهشگران نما و ساختار اسلامی گنبد و تزئینات معنوی و الهام‌بخش آن و نام‌گذاری گنبد با عنوان احترام‌آمیز «بیگم»، بازسازی نقش نمادین زن مسلمان و تأثیر او در حوادث سیاسی و تاریخی و شکوه فرهنگ و تمدن دورهٔ غزنویان می‌دانند.&lt;ref&gt;[https://tkg.af/2017/02/26/گنبد-بیگم-ترمیم-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود</ins>/ «گنبد بیگم ترمیم می‌شود»، وب‌سایت کلید.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پژوهشگران نما و ساختار اسلامی گنبد و تزئینات معنوی و الهام‌بخش آن و نام‌گذاری گنبد با عنوان احترام‌آمیز «بیگم»، بازسازی نقش نمادین زن مسلمان و تأثیر او در حوادث سیاسی و تاریخی و شکوه فرهنگ و تمدن دورهٔ غزنویان می‌دانند.&lt;ref&gt;[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[«گنبد بیگم ترمیم می‌شود»، وب‌سایت کلید.</del>https://tkg.af/2017/02/26/گنبد-بیگم-ترمیم-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشود</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del>«گنبد بیگم ترمیم می‌شود»، وب‌سایت کلید.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</del>]&lt;/ref&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== قلعه غزنی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== قلعه غزنی ===</div></td></tr> </table>

حمید فاضل https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&diff=7611&oldid=prev 2026-01-18T06:03:40Z

<p>بازسازی متن</p> <a href="https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&amp;diff=7611&amp;oldid=7610">نمایش تغییرات</a>

حمید فاضل https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&diff=7610&oldid=prev 2026-01-18T05:35:15Z

<p><span class="autocomment">حوزه‌های علمیه شیعیان</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۸ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۹:۰۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l209">خط ۲۰۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== حوزه‌های علمیه شیعیان ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== حوزه‌های علمیه شیعیان ====</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مناطق مختلف شیعی‌نشین ولایت غزنی حدود ۴۵ مدرسه علمیه فعال وجود دارد که مدرسهٔ علمیهٔ جعفریه در اوتقول جاغوری به‌عنوان نخستین نهاد آموزشی شیعی، در ۱۳۱۸ش تأسیس شده و بسیاری از عالمان دینی برجسته از آن فارغ‌التحصیل شده‌اند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;جمعی از نویسندگان، غزنی بستر تمدن شرق اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۴، ص۴۰۶.&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در مناطق مختلف شیعی‌نشین ولایت غزنی حدود ۴۵ مدرسه علمیه فعال وجود دارد که مدرسهٔ علمیهٔ جعفریه در اوتقول جاغوری به‌عنوان نخستین نهاد آموزشی شیعی، در ۱۳۱۸ش تأسیس شده و بسیاری از عالمان دینی برجسته از آن فارغ‌التحصیل شده‌اند. این مراکز با ارائه آموزش‌های نظام‌مند دینی به تقویت بنیان‌های اعتقادی و اخلاقی جامعه کمک شایانی کرده‌اند. از طریق برگزاری مراسم مذهبی، مناسک جمعی و برنامه‌های آموزشی، این نهادها در تحکیم پیوندهای اجتماعی و تقویت هویت مذهبی ساکنان محلی نقش ایفا می‌کنند. آموزش‌های ارائه شده در این مدارس بر سبک زندگی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی تأثیر مستقیم داشته و الگوهای مصرف، پوشش و تعاملات اجتماعی را شکل می‌دهند. همچنین، این مراکز با ترویج فرهنگ مواسات اسلامی و امور خیریه، در توسعهٔ فعالیت‌های عام‌المنفعه و تقویت همبستگی اجتماعی در منطقه مشارکت فعالانه‌ای دارند.&lt;ref&gt;جمعی از نویسندگان، غزنی بستر تمدن شرق اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۴، ص۴۰۶.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این مراکز با ارائه آموزش‌های نظام‌مند دینی به تقویت بنیان‌های اعتقادی و اخلاقی جامعه کمک شایانی کرده‌اند. از طریق برگزاری مراسم مذهبی، مناسک جمعی و برنامه‌های آموزشی، این نهادها در تحکیم پیوندهای اجتماعی و تقویت هویت مذهبی ساکنان محلی نقش ایفا می‌کنند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;جمعی از نویسندگان، غزنی بستر تمدن شرق اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۴، ص۴۰۶.&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آموزش‌های ارائه شده در این مدارس بر سبک زندگی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی تأثیر مستقیم داشته و الگوهای مصرف، پوشش و تعاملات اجتماعی را شکل می‌دهند. همچنین، این مراکز با ترویج فرهنگ مواسات اسلامی و امور خیریه، در توسعهٔ فعالیت‌های عام‌المنفعه و تقویت همبستگی اجتماعی در منطقه مشارکت فعالانه‌ای دارند.&lt;ref&gt;جمعی از نویسندگان، غزنی بستر تمدن شرق اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۴، ص۴۰۶.&lt;/ref&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== کتابخانهٔ عمومی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== کتابخانهٔ عمومی ===</div></td></tr> </table>

حمید فاضل https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&diff=7609&oldid=prev 2026-01-18T05:32:39Z

<p><span class="autocomment">کوه‌های عزنی</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۸ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۹:۰۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l45">خط ۴۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ولایت غزنی با برخورداری از رشته‌کوه‌های مهمی مانند قادهٔ باریک در شمال‌غرب، شنکی در جنوب، جرکنه در جنوب‌شرق، هندوکش در شمال شرق و کوه بابا در شمال، از توپوگرافی پیچیده و متنوعی برخوردار است. این ارتفاعات علاوه‌بر نقش تعیین‌کننده‌ای که در شکل‌گیری الگوهای آب‌وهوایی منطقه دارد، منبع مهم تأمین منابع [[آب]] این ولایت محسوب می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.mail.gov.af/sites/default/files/2020-01/معرفی%20یک%20ولایت،%20غزنی.doc «زراعت و زمینه‌ها در غزنی باستان»، وب‌سایت وزارت رزاعت، آبیاری و مالداری.]&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ولایت غزنی با برخورداری از رشته‌کوه‌های مهمی مانند قادهٔ باریک در شمال‌غرب، شنکی در جنوب، جرکنه در جنوب‌شرق، هندوکش در شمال شرق و کوه بابا در شمال، از توپوگرافی پیچیده و متنوعی برخوردار است. این ارتفاعات علاوه‌بر نقش تعیین‌کننده‌ای که در شکل‌گیری الگوهای آب‌وهوایی منطقه دارد، منبع مهم تأمین منابع [[آب]] این ولایت محسوب می‌شود.&lt;ref&gt;[https://www.mail.gov.af/sites/default/files/2020-01/معرفی%20یک%20ولایت،%20غزنی.doc «زراعت و زمینه‌ها در غزنی باستان»، وب‌سایت وزارت رزاعت، آبیاری و مالداری.]&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از منظر اجتماعی-اقتصادی، این کوهستان‌ها شاهد چالش‌های تاریخی بوده است؛ زیرا [[کوچی|کوچ‌نشینان پشتون]] از دیرباز از امتیازات ویژه‌ای برای استفاده از مراتع کوهستانی برخوردار بوده‌اند که به تصمیمات دورهٔ امیر عبدالرحمان بازمی‌گردد. این امتیازات همواره مورد اعتراض جوامع [[قوم هزاره|هزارهٔ]] ساکن در این مناطق بوده است، چرا که به عقیدهٔ آنان این حقوق سنتی آنها را نادیده گرفته و منجر به تضییع حقوق مالکیت و بهره‌برداری آنها از زمین‌های مرتعی شده است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;جمعی از نویسندگان، غزنی بستر تمدن شرق اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۴، ص۴۳۷.&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از منظر اجتماعی-اقتصادی، این کوهستان‌ها شاهد چالش‌های تاریخی بوده است؛ زیرا [[کوچی|کوچ‌نشینان پشتون]] از دیرباز از امتیازات ویژه‌ای برای استفاده از مراتع کوهستانی برخوردار بوده‌اند که به تصمیمات دورهٔ امیر عبدالرحمان بازمی‌گردد. این امتیازات همواره مورد اعتراض جوامع [[قوم هزاره|هزارهٔ]] ساکن در این مناطق بوده است، چرا که به عقیدهٔ آنان این حقوق سنتی آنها را نادیده گرفته و منجر به تضییع حقوق مالکیت و بهره‌برداری آنها از زمین‌های مرتعی شده است. درگیری‌های ناشی از این اختلافات بر سر منابع طبیعی، به‌ویژه در فصل [[تابستان]] که کوچ‌نشینان به این مناطق کوچ می‌کنند، تأثیرات عمیقی بر سبک زندگی و امنیت معیشتی مردم بومی داشته است. این تنش‌ها نه تنها بر اقتصاد محلی تأثیر گذاشته، بلکه بر روابط اجتماعی و فرهنگی بین طوایف مختلف ساکن در منطقه نیز سایه افکنده است.&lt;ref&gt;جمعی از نویسندگان، غزنی بستر تمدن شرق اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۴، ص۴۳۷.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درگیری‌های ناشی از این اختلافات بر سر منابع طبیعی، به‌ویژه در فصل [[تابستان]] که کوچ‌نشینان به این مناطق کوچ می‌کنند، تأثیرات عمیقی بر سبک زندگی و امنیت معیشتی مردم بومی داشته است. این تنش‌ها نه تنها بر اقتصاد محلی تأثیر گذاشته، بلکه بر روابط اجتماعی و فرهنگی بین طوایف مختلف ساکن در منطقه نیز سایه افکنده است.&lt;ref&gt;جمعی از نویسندگان، غزنی بستر تمدن شرق اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۴، ص۴۳۷.&lt;/ref&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع آبی ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== منابع آبی ===</div></td></tr> </table>

حمید فاضل https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%DB%8C&diff=7608&oldid=prev 2026-01-18T05:31:01Z

<p><span class="autocomment">غزنی مرکز زابلستان</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۸ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۹:۰۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== غزنی مرکز زابلستان ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== غزنی مرکز زابلستان ====</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بر اساس منابع دورهٔ اسلامی، غزنی به‌عنوان مرکز زابلستان شناخته می‌شد. زابلستان ناحیه‌ای پهناور و مستقل در جنوب بلخ و تخارستان بود که به زوال (زال) جد [[رستم]] منسوب شده است. عبدالحی حبیبی با استناد به سفرنامهٔ هیوان تسنگ (قرن هفتم میلادی) تأیید می‌کند که غزنی پایتخت زابلستان (تسوکوجا) بوده است. هیوان تسنگ از غزنی با نام «هوسی‌نا» یاد کرده و آن را شهر اصلی منطقه توصیف کرده که دارای زمین‌های حاصلخیز برای کشاورزی و تولید گندم [[زمستان|زمستانه]] بوده است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;جمعی از نویسندگان، غزنی بستر تمدن شرق اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۱۱۶.&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بر اساس منابع دورهٔ اسلامی، غزنی به‌عنوان مرکز زابلستان شناخته می‌شد. زابلستان ناحیه‌ای پهناور و مستقل در جنوب بلخ و تخارستان بود که به زوال (زال) جد [[رستم]] منسوب شده است. عبدالحی حبیبی با استناد به سفرنامهٔ هیوان تسنگ (قرن هفتم میلادی) تأیید می‌کند که غزنی پایتخت زابلستان (تسوکوجا) بوده است. هیوان تسنگ از غزنی با نام «هوسی‌نا» یاد کرده و آن را شهر اصلی منطقه توصیف کرده که دارای زمین‌های حاصلخیز برای کشاورزی و تولید گندم [[زمستان|زمستانه]] بوده است. همچنین شهر دیگری به نام «هوس‌الو» (احتمالاً هرازم) در این ناحیه وجود داشت که به‌دلیل چشمه‌سارهای فراوان، برای کشاورزی مناسب بود. زابلستان در آن دوره دارای حکومتی مستقل و پادشاهی مقتدر بود که به علم و [[دین]] علاقه داشت و به‌عنوان میراث‌دار سنت‌های کهن حکمرانی در منطقه محسوب می‌شد. این جایگاه تاریخی، غزنی را به بستر تمدن شرق اسلامی و حلقه وصل فرهنگ‌های خراسان و هند تبدیل کرده بود.&lt;ref&gt;جمعی از نویسندگان، غزنی بستر تمدن شرق اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۱۱۶.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همچنین شهر دیگری به نام «هوس‌الو» (احتمالاً هرازم) در این ناحیه وجود داشت که به‌دلیل چشمه‌سارهای فراوان، برای کشاورزی مناسب بود. زابلستان در آن دوره دارای حکومتی مستقل و پادشاهی مقتدر بود که به علم و [[دین]] علاقه داشت و به‌عنوان میراث‌دار سنت‌های کهن حکمرانی در منطقه محسوب می‌شد. این جایگاه تاریخی، غزنی را به بستر تمدن شرق اسلامی و حلقه وصل فرهنگ‌های خراسان و هند تبدیل کرده بود.&lt;ref&gt;جمعی از نویسندگان، غزنی بستر تمدن شرق اسلامی، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۱۱۶.&lt;/ref&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== جغرافیای امروزی غزنی ====</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==== جغرافیای امروزی غزنی ====</div></td></tr> </table>

حمید فاضل