https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%BA%D8%B3%D9%84_%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%87غسل جمعه - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T13:19:42Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D8%BA%D8%B3%D9%84_%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%87&diff=32977&oldid=prevحمید گلزار: صفحهای تازه حاوی «'''<big>غسل جمعه</big>'''، شستن بدن با کیفیتی خاص در روز جمعه<br> «غُسل» از مصدر «غَسل» و بهمعنای شستن<ref>[https://lib.eshia.ir/71428/5/100 قرشی، قاموس قرآن، 1371ش، ج5، ص100.]</ref> است. غسل در اصطلاح فقهی بهمعنای شستشوي بدن با کيفيتی خاص است.<ref>[https://makarem.ir/main.aspx?catid=25445&typeinfo=...» ایجاد کرد2026-05-04T12:16:21Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''<big>غسل جمعه</big>'''، شستن بدن با کیفیتی خاص در روز جمعه<br> «غُسل» از مصدر «غَسل» و بهمعنای شستن<ref>[https://lib.eshia.ir/71428/5/100 قرشی، قاموس قرآن، 1371ش، ج5، ص100.]</ref> است. غسل در اصطلاح فقهی بهمعنای شستشوي بدن با کيفيتی خاص است.<ref>[https://makarem.ir/main.aspx?catid=25445&typeinfo=...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''<big>غسل جمعه</big>'''، شستن بدن با کیفیتی خاص در روز جمعه<br><br />
«غُسل» از مصدر «غَسل» و بهمعنای شستن<ref>[https://lib.eshia.ir/71428/5/100 قرشی، قاموس قرآن، 1371ش، ج5، ص100.]</ref> است. غسل در اصطلاح فقهی بهمعنای شستشوي بدن با کيفيتی خاص است.<ref>[https://makarem.ir/main.aspx?catid=25445&typeinfo=1&lid=0&mid=252860 علیاننژاد، «معنی واژهها و اصطلاحات فقهی»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله العظمی مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: 13 شهریور 1400ش.] </ref> غسل جمعه از جمله غسلهایی است که در آموزههای اسلامی سفارشهای زیادی برای انجام آن وجود دارد.<br />
==هدف و فلسفه==<br />
نخستین بار [[پیامبر اسلام]] برای رهایی از بوی عرق برخی از انصار که در روز جمعه تجمع میکردند دستور داد تا غسل کنند و بدن خود را بشویند؛ از همان زمان این سنت در میان [[مسلمانان]] باقی مانده است.<ref> [https://lib.eshia.ir/10107/1/285/%D8%BA%D8%B3%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%87 صدوق، علل الشرائع، 1385ش، ج1، ص285.]</ref> <br />
<br />
در روایتی از [[امام رضا]]، خداوند غسل جمعه را تکمیل کننده نقصهایی که بهواسطه فراموشی در وضوی نمازهای واجب ایجاد میشود قرار داده، همانگونه که نماز نافله را کاملکننده نماز واجب قرار داده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10107/1/285 صدوق، علل الشرائع، 1385ش، ج1، ص285.]</ref> <br />
<br />
در روایات از مواردی مانند بزرگداشت پروردگار عالم، رو آوردن بهسوی خداوند و طلب آمرزش از او، تعظيم و بزرگداشت روز جمعه و تفضیل آن بر سایر روزها، طهارت و پاکی تا جمعه آینده و زیاد شدن واجبات و مستحبات در این روز بهعنوان علتهای سفارش مؤکد به انجام غسل جمعه یاد شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10107/1/285 صدوق، علل الشرائع، 1385ش، ج1، ص285.]</ref><br />
<br />
==اهمیت غسل جمعه==<br />
غسل جمعه در منابع دینی مورد تأکید بسیار قرار گرفته است. بر اساس محتوای برخی از روایات، اگر کسی روز جمعه را درک کرد چه در سفر باشد و چه در حَضَر، باید غسل جمعه کند الا اینکه مریض باشد یا برای او ضرر داشته باشد.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/3/314 حر عاملی، وسائل الشیعه، 1409ق، ج3، ص314.]</ref> در برخی دیگر از روایات اشاره شده است که اگر مجبور باشی برای تهیه آبِ غسل روز جمعه، غذای خود را بفروشی این کار را بکن.<ref>[https://lib.eshia.ir/71860/78/129#_ftnref1 مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج78، ص129.]</ref> این سفارشها نشان از اهمیت بالای این عمل در آموزههای اسلامی دارد.<br />
<br />
==وقت غسل جمعه==<br />
بهترین زمان انجام غسل جمعه از اذان صبح تا ظهر جمعه است. اگر کسی در این مدت موفق به انجام غسل نشد میتواند تا غروب روز جمعه بدون نیت ادا و قضا آن را انجام دهد. اگر کسی در روز جمعه غسل نکرد میتواند روز شنبه از صبح تا غروب به نیت قضا، غسل را انجام دهد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/1/359 توضیح المسائل، بخش غسلهای مستحب، مسأله 644.]</ref><br />
<br />
==کیفیت انجام==<br />
غسل جمعه مانند غسلهای دیگر به دو صورت ترتیبی و ارتماسی انجام می گیرد و تنها در نیت با سایر غسلها تفاوت دارد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/1/215 توضیح المسائل، بخش کیفیت غسل، مسأله 360.]</ref><br />
<br />
==جایگزینی غسل جمعه بجای وضو==<br />
نظر مشهور در میان فقیهان [[شیعه]] آن است که غسل جمعه نمیتواند جایگزین وضو برای اقامه نماز باشد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10369/1/364 توضیح المسائل، بخش کیفیت غسلهای مستحب، مسأله 646.]</ref> اما در برابر این دیدگاه مشهور، برخی از فقها مانند خویی، سیستانی، مکارم شیرازی و تبریزی بر این باور هستند که با غسلهایی که استحباب آنها ثابت شده، مانند غسل جمعه، میتوان نماز خواند.<ref> [https://lib.eshia.ir/10369/1/364 توضیح المسائل، بخش کیفیت غسلهای مستحب، مسأله 646.]</ref><br />
<br />
==دعای غسل جمعه==<br />
در روایات دعایی برای انجام غسل جمعه وارد شده که مستحب است در موقع غسل خوانده شود: «أشْهَدُ أنْ لا إِلهَ إلّا اللهُ وَحْدَهُ لا شَریک لَهُ وَأنَّ مُحَمَّداً عَبْدُه وَ رَسوُلُه. اَلّلهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّد وَآلِ مُحَمَّد وَاجْعَلْنی مِنَ التَّوَّابینَ وَاجْعلْنی مِنَ الْمُتَطَهِّرین.»<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/3/323 حر عاملی، وسائل الشیعه، 1409ق، ج3، ص323.] </ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}} <br />
==منابع==<br />
* ابنبابویه، محمد بن علی، علل الشرائع، قم، کتابفروشی داورى، چاپ اول، 1385ش.<br />
* بنیهاشمی خمینی، محمدحسن، رساله توضیح المسائل مراجع، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ بیستم، 1392ش.<br />
* شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، تفصيل وسائل الشيعة إلى تحصيل مسائل الشريعة، قم، مؤسسة آل البيت عليهم السلام، چاپ اول، 1409ق.<br />
* علیاننژاد، «معنی واژهها و اصطلاحات فقهی»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله العظمی مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: 13 شهریور 1400ش.<br />
* قرشی، علیاکبر، قاموس قرآن، تهران، دار الكتب الاسلامية، چاپ ششم، 1412ق.<br />
* مجلسی، محمدباقر بن محمدتقى، بحار الانوار، بیروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403ق.</div>حمید گلزار