فروغ فرخزاد - تاریخچهٔ نسخه‌ها

سیدعلیرضا سیدموسوی: /* زندگی‌نامه فروغ فرخ‌زاد */

2026-05-16T07:03:53Z

زندگی‌نامه فروغ فرخ‌زاد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۰:۳۳
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	فروغ از ابتدای [[کودک\|کودکی]] همراه با خواهران و برادرانش به آموختن زبان انگلیسی روی آورد. او از سیزده سالگی سرودن شعر را آغاز کرد و پس از اتمام کلاس نهم، مدرسه را رها کرد و در هنرستان به یادگیری [[خیاطی]] و [[نقاشی]] پرداخت.		فروغ از ابتدای [[کودک\|کودکی]] همراه با خواهران و برادرانش به آموختن زبان انگلیسی روی آورد. او از سیزده سالگی سرودن شعر را آغاز کرد و پس از اتمام کلاس نهم، مدرسه را رها کرد و در هنرستان به یادگیری [[خیاطی]] و [[نقاشی]] پرداخت.

	او در ۱۶ سالگی با عشقی آتشین ازدواج کرد و با همسرش به اهواز رفت. در ۱۷ سالگی تنها فرزندش کامیار به دنیا آمد. او در محافل ادبی [[اهواز]] شرکت می‌کرد و شعرهای خود را به مجلات مختلف [[تهران]] برای چاپ می‌برد و همسرش نیز حامی وی بود. نوع پوشش و حضور در جمع‌های مردانه موجب بروز شایعاتی مبنی بر معشوقه‌داشتن فروغ شد؛ همین صحبت‌ها نیز سبب جدایی او از همسر و پسرش شد. فروغ همیشه از شاپور به نیکی یاد می‌کرد. همسرش حتی بعد از جدایی نیز تأمین‌کنندهٔ مخارج فروغ بود. او پس از جدایی هرگز فرزند خود را ندید. پس از آن، مجموعه‌های شعری خود را تکمیل و مدتی به اروپا سفر کرد.		او در ۱۶ سالگی با عشقی آتشین ازدواج کرد و با همسرش به [[اهواز]] رفت. در ۱۷ سالگی تنها فرزندش کامیار به دنیا آمد. او در محافل ادبی اهواز شرکت می‌کرد و شعرهای خود را به مجلات مختلف [[تهران]] برای چاپ می‌برد و همسرش نیز حامی وی بود. نوع پوشش و حضور در جمع‌های مردانه موجب بروز شایعاتی مبنی بر معشوقه‌داشتن فروغ شد؛ همین صحبت‌ها نیز سبب جدایی او از همسر و پسرش شد. فروغ همیشه از شاپور به نیکی یاد می‌کرد. همسرش حتی بعد از جدایی نیز تأمین‌کنندهٔ مخارج فروغ بود. او پس از جدایی هرگز فرزند خود را ندید. پس از آن، مجموعه‌های شعری خود را تکمیل و مدتی به اروپا سفر کرد.

	جنجالی‌ترین شعر فروغ شعر گناه است که در آن به ارتباطی نزدیک با شخصی مجهول اشاره کرده است و انتشار این اثر سبب طرد او از [[خانواده]] و جامعه شد. پس از این فشارها فروغ دست به [[خودکشی]] زد ولی نجات یافت. فروغ برای داشتن شغل در استودیوی فیلم‌سازی ابراهیم گلستان استخدام شده و این همکاری منجر به عشقی دو طرفه شد. بعد از آشکارشدن ارتباطش و بی‌توجهی او به مرزهای اخلاقی از دید مردم و فشار مطبوعات، اقدام به خودکشی کرد و این بار نیز زنده ماند. او دوره‌های فیلم‌سازی را در انگلستان گذراند و با ابراهیم گلستان در تولید فیلم و بازی در آنها همکاری داشت. شخصیت گلستان و دانش او سبب تحول فکری و هنری فروغ شد و از این پس حیات فردی و هنری او به مرحلهٔ دیگری وارد شد.		جنجالی‌ترین شعر فروغ شعر گناه است که در آن به ارتباطی نزدیک با شخصی مجهول اشاره کرده است و انتشار این اثر سبب طرد او از [[خانواده]] و جامعه شد. پس از این فشارها فروغ دست به [[خودکشی]] زد ولی نجات یافت. فروغ برای داشتن شغل در استودیوی فیلم‌سازی ابراهیم گلستان استخدام شده و این همکاری منجر به عشقی دو طرفه شد. بعد از آشکارشدن ارتباطش و بی‌توجهی او به مرزهای اخلاقی از دید مردم و فشار مطبوعات، اقدام به خودکشی کرد و این بار نیز زنده ماند. او دوره‌های فیلم‌سازی را در انگلستان گذراند و با ابراهیم گلستان در تولید فیلم و بازی در آنها همکاری داشت. شخصیت گلستان و دانش او سبب تحول فکری و هنری فروغ شد و از این پس حیات فردی و هنری او به مرحلهٔ دیگری وارد شد.

علی شاهرودی: /* منابع */

2026-05-15T22:36:50Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۲:۰۶
خط ۸۰:		خط ۸۰:

	{{شخصیت‌های ادبیات فارسی}}		{{شخصیت‌های ادبیات فارسی}}
			{{فمینیسم در ایران}}

علی شاهرودی: ابرابزار

2026-05-10T09:54:06Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

سمیرا پورحسن زنگنه: صفحه‌ای تازه حاوی «فروغ فرخزاد {{درشت|'''فروغ فرخ‌زاد'''}}؛ از شاعران معاصر با آوازهٔ جهانی. فروغ فرخ‌زاد، از شعرای معاصری است که به‌سبب اشعار عاشقانه و بیان احساسات نهان زنانه به شهرت رسیده است. برخی او را دا...» ایجاد کرد

2026-04-25T14:23:00Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=فروغ فرخزاد|بندانگشتی|فروغ فرخزاد {{درشت|'''فروغ فرخ‌زاد'''}}؛ از شاعران معاصر با آوازهٔ جهانی. فروغ فرخ‌زاد، از شعرای معاصری است که به‌سبب اشعار عاشقانه و بیان احساسات نهان زنانه به شهرت رسیده است. برخی او را دا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:فروغ فرخزاد.jpg|جایگزین=فروغ فرخزاد|بندانگشتی|فروغ فرخزاد]]
{{درشت|'''فروغ فرخ‌زاد'''}}؛ از شاعران معاصر با آوازهٔ جهانی.

فروغ فرخ‌زاد، از شعرای معاصری است که به‌سبب اشعار عاشقانه و بیان احساسات نهان زنانه به شهرت رسیده است. برخی او را دارای گرایش‌های فمینیستی دانسته‌اند و برخی دیگر، اشعار و گفتار فروغ را تلاشی برای حضور فعال زنان در جامعهٔ [[مردسالاری|مردسالار]] آن روز، توصیف کرده‌اند. محتوای شعری او در اواخر عمرش، از احساسات سطحی به آمیزه‌ای از حس و اندیشه با مضامین اجتماعی بدل شد. صحبت بی‌پردهٔ فروغ از امیال انسانی، موجب شد که اشعار او برای برخی به‌دلیل [[صداقت]] در ابراز آن، خوشایند و برای عده‌ای نیز به‌سبب نادیده گرفتن شرم و حیا ناخوشایند باشد.

==تولد و خانواده فروغ فرخ‌زاد==
فروغ فرخ‌زاد در ۸ دی ۱۳۱۳ش در [[تهران]] به‌دنیا آمد. مادرش توران [[خانه‌داری|خانه‌دار]] و پدرش محمدباقر سرهنگ ارتش بود. شیوهٔ تربیتی فروغ در [[خانه]] را سختگیرانه و خشک، قانونمند، توجه بسیار به نظم و تشویق به مطالعه گفته‌اند.<ref>[https://tahavolefardi.com/wp-content/uploads/2021/07/forough-farrokhzad.pdf زاهد، «داستان زندگی فروغ فرخ‌زاد بانوی شعر»، 1400ش، ص2.]</ref> فروغ چهار برادر به نام‌های امیر، مسعود، مهرداد و فریدون و دو خواهر به‌نام‌های پوران و گلاره داشت.<ref>[https://jadoyebavar.ir/فروغ-فرخزاد/ «زندگی‌نامۀ فروغ فرخ‌زاد، لیست آثار و زندگی شخصی»، وب‌سایت جادوی باور.]</ref>

==ازدواج فروغ فرخ‌زاد==
[[پرونده:فروغ فرخزاد۱.jpg|جایگزین=فروغ فرخزاد و همسرش پرویز شاپور|بندانگشتی|فروغ فرخزاد و همسرش پرویز شاپور]]
فروغ در ۱۶ سالگی عاشق فردی طنزپرداز به نام پرویز شاپور (۱۳۰۲–۱۳۷۸ش) شد و علی‌رغم مخالفت خانواده‌ها با او [[ازدواج]] کرد. حاصل این ازدواج پسری به نام کامیار بود. این عشق پس از چهار سال به جدایی ختم شد.<ref>[https://tahavolefardi.com/wp-content/uploads/2021/07/forough-farrokhzad.pdf زاهد، «داستان زندگی فروغ فرخ‌زاد بانوی شعر»، 1400ش، ص5-6.]</ref>

==زندگی‌نامه فروغ فرخ‌زاد==
فروغ از ابتدای [[کودک|کودکی]] همراه با خواهران و برادرانش به آموختن زبان انگلیسی روی آورد. او از سیزده سالگی سرودن شعر را آغاز کرد و پس از اتمام کلاس نهم، مدرسه را رها کرد و در هنرستان به یادگیری [[خیاطی]] و [[نقاشی]] پرداخت.

او در ۱۶ سالگی با عشقی آتشین ازدواج کرد و با همسرش به اهواز رفت. در ۱۷ سالگی تنها فرزندش کامیار به دنیا آمد. او در محافل ادبی [[اهواز]] شرکت می‌کرد و شعرهای خود را به مجلات مختلف [[تهران]] برای چاپ می‌برد و همسرش نیز حامی وی بود. نوع پوشش و حضور در جمع‌های مردانه موجب بروز شایعاتی مبنی بر معشوقه‌داشتن فروغ شد؛ همین صحبت‌ها نیز سبب جدایی او از همسر و پسرش شد. فروغ همیشه از شاپور به نیکی یاد می‌کرد. همسرش حتی بعد از جدایی نیز تأمین‌کنندهٔ مخارج فروغ بود. او پس از جدایی هرگز فرزند خود را ندید. پس از آن، مجموعه‌های شعری خود را تکمیل و مدتی به اروپا سفر کرد.

جنجالی‌ترین شعر فروغ شعر گناه است که در آن به ارتباطی نزدیک با شخصی مجهول اشاره کرده است و انتشار این اثر سبب طرد او از [[خانواده]] و جامعه شد. پس از این فشارها فروغ دست به [[خودکشی]] زد ولی نجات یافت. فروغ برای داشتن شغل در استودیوی فیلم‌سازی ابراهیم گلستان استخدام شده و این همکاری منجر به عشقی دو طرفه شد. بعد از آشکارشدن ارتباطش و بی‌توجهی او به مرزهای اخلاقی از دید مردم و فشار مطبوعات، اقدام به خودکشی کرد و این بار نیز زنده ماند. او دوره‌های فیلم‌سازی را در انگلستان گذراند و با ابراهیم گلستان در تولید فیلم و بازی در آنها همکاری داشت. شخصیت گلستان و دانش او سبب تحول فکری و هنری فروغ شد و از این پس حیات فردی و هنری او به مرحلهٔ دیگری وارد شد.

در سال ۱۳۴۱ش فروغ برای ساخت فیلمی در مورد جذامی‌ها به [[تبریز]] سفر کرد. او در کنار جزامی‌ها مدت کوتاهی زندگی کرد و حاصل آن فیلمی با کسب جوایز جهانی فراوان شد. دستاورد دیگری که سفر به تبریز برای او داشت، این بود که فروغ پسربچه‌ای به نام حسین را به فرزندخواندگی قبول کرد و با خود به [[تهران]] برد.<ref>[https://tahavolefardi.com/wp-content/uploads/2021/07/forough-farrokhzad.pdf زاهد، «داستان زندگی فروغ فرخ‌زاد بانوی شعر»، 1400ش، ص3-21.]</ref>

==ویژگی‌های شخصیتی فروغ فرخ‌زاد==
سرکش بودن، عدم سازش با هم‌نوعان، کنجکاوی، ادیب، انتقادناپذیری، خودرأی بودن،<ref>[https://tahavolefardi.com/wp-content/uploads/2021/07/forough-farrokhzad.pdf زاهد، «داستان زندگی فروغ فرخ‌زاد بانوی شعر»، 1400ش، ص3-4.]</ref> بااحساس و پرتلاطم بودن<ref>بختیاری، «سیمای زن در شعر و اندیشهٔ فروغ فرخ‌زاد»، 1395ش، ص140.</ref> و علاقه‌مندی به کتاب‌خوانی به‌ویژه فلسفه<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-چهره-ها-17/675919-ناگفته-هایی-از-فروغ-فرخزاد-از-زبان-خودش «ناگفته‌هایی از فروغ فرخ‌زاد از زبان خودش»، وب‌سایت برترین‌ها.]</ref> از ویژگی‌های فروغ دانسته شده است.

==آثار فروغ فرخ‌زاد==
[[پرونده:فروغ فرخزاد۲.jpg|جایگزین=تصویر جلد دیوان اشعار فروغ فرخزاد|بندانگشتی|تصویر جلد دیوان اشعار فروغ فرخزاد]]
فروغ دارای پنج اثر شعری، کتابی حاوی نامه‌های عاشقانهٔ او به شاپور (بعدها پسرش در کتابی آنها را چاپ کرد)، دو کتاب ترجمه شده و همچنین کارگردانی یک اثر مستند است.
*اسیر، ۱۳۳۱ش؛
*دیوار، ۱۳۳۵ش؛
*عصیان، ۱۳۳۶ش؛
*تولدی دیگر، ۱۳۴۱ش؛
*ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد، ۱۳۴۲ش؛<ref>[https://mohamadrezateimouri.com/biography-of-forough-farrokhzad/ «فروغ‌الزمان فرخ‌زاد، شاعر نام آشنای ایرانی و یکی از زنان تأثیرگذار تاریخ ادبیات معاصر ایران، به تاریخ ۸ دی ۱۳۱۳ در تهران دیده به جهان گشود»، وب‌سایت محمدرضا تیموری.]</ref>
*اولین تپش‌های عاشقانهٔ قلبم (نامه‌های فروغ به شاپور)، ۱۳۸۱ش؛<ref>[https://tahavolefardi.com/wp-content/uploads/2021/07/forough-farrokhzad.pdf زاهد، «داستان زندگی فروغ فرخ‌زاد بانوی شعر»، 1400ش، ص8.]</ref>
*ترجمهٔ نمایش‌نامهٔ «ژان مقدس»، ۱۳۴۳ش؛
*ترجمهٔ سیاحت‌نامهٔ «هنری میلر»، ۱۳۴۳ش؛<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-چهره-ها-17/675919-ناگفته-هایی-از-فروغ-فرخزاد-از-زبان-خودش «ناگفته‌هایی از فروغ فرخ‌زاد از زبان خودش»، وب‌سایت برترین‌ها.]</ref>
*مستند «خانه سیاه است»، ۱۳۴۱ش.<ref>[https://tahavolefardi.com/wp-content/uploads/2021/07/forough-farrokhzad.pdf زاهد، «داستان زندگی فروغ فرخ‌زاد بانوی شعر»، 1400ش، ص18.]</ref>

==سبک و درون‌مایهٔ شعری فروغ فرخ‌زاد==
فروغ فرخ‌زاد اشعار خود را در قالب‌های [[مثنوی]]، غزل، چهارپاره، نیمایی و نیمایی نو سروده است.<ref>بختیاری، «سیمای زن در شعر و اندیشهٔ فروغ فرخ‌زاد»، 1395ش، ص133-134.</ref> درون‌مایهٔ سه اثر ابتدایی فروغ را عواطف سطحی انسانی دانسته‌اند، احساساتی که بیشتر به جنبهٔ جسمانی عشق زمینی پرداخته و بیانگر حالات نفسانی شاعر است و به زبانی صریح و جسورانه بیان شده است. این ویژگی محتوایی شعر تا آن زمان در میان شاعران زن بی‌بدیل بوده است. برخی این سبک شعری را نشانگر بی‌ریایی و [[صداقت]] حسی فروغ و سایرین نیز این نوع بیان بی‌پروا را سبب برانگیختن امیال نفسانی و گناه‌آلود دانسته‌اند و دلیل ترجمه‌های بی‌شمار آثار او در کشورهای غربی را همین درون‌مایهٔ عریان شعری او گفته‌اند.<ref>[https://bankmaghale.ir/مقاله-زندگي-نامه-فروغ-فرخزاد/ «مقالۀ زندگی‌نامۀ فروغ فرخ‌زاد»، وب‌سایت بانک مقاله.]</ref>

پس از چند سال و تغییر دیدگاه، فروغ محتوای اشعار خود را به قضاوت نشسته و سه اثر اولیهٔ خود را پرت و ضعیف توصیف کرد و عدم علاقهٔ خود را به آن ابراز داشته است<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-چهره-ها-17/675919-ناگفته-هایی-از-فروغ-فرخزاد-از-زبان-خودش «ناگفته‌هایی از فروغ فرخ‌زاد از زبان خودش»، وب‌سایت برترین‌ها.|«ناگفته‌هایی از فروغ فرخ‌زاد از زبان خودش»، وب‌سایت برترین‌ها.]</ref> در دو اثر پایانی، چشم‌انداز شاعر فراتر از امیال نفسانی و احساسات گذرا رفته و افق دید او بر مدار آمیزه‌ای از عشق و دردهای انسانی و اجتماعی می‌گردد<ref>پورشهرام، «پژوهشی نو در شعر فروغ فرخ‌زاد»، 1387ش، ص103-104.</ref> و به مرحلهٔ شناخت والای انسانی رسیده است.<ref>بختیاری، «سیمای زن در شعر و اندیشهٔ فروغ فرخ‌زاد»، 1395ش، ص127.</ref>

==فروغ و دیدگاه فمینیستی==
فروغ در اشعار خود به‌صورت ویژه به عنصر زنانگی و بیان مسائلی که جامعهٔ زنان با آن مواجه بوده و در جامعهٔ مردسالار آن روز، جایی برای بیان احساس و عواطف و فریادخواهی آنان نبوده، پرداخته است. او معتقد است، زن نیز همانند مرد آزاد آفریده شده است و از حقوقی مساوی در اجتماع باید بهره‌مند باشد. فروغ از نادیده‌انگاری زنان در جامعه گلایه می‌کند. او از عواطف زنانگی به مهر مادری بسیار توجه کرده و آن را ابراز می‌کند.<ref>بختیاری، «سیمای زن در شعر و اندیشهٔ فروغ فرخ‌زاد»، 1395ش، ص138-141.</ref>

برخی این سبک نگرش شاعر را هم‌ارز انگارهٔ فمینیستی می‌دانند؛ اما عده‌ای نیز معتقدند دیدگاه فروغ با نظریهٔ فمینیستی متفاوت است چرا که او با همهٔ مردان سر ستیز ندارد و جامعهٔ آرمانی را حضور توأمان زن و مرد در کمال دوستی می‌داند و به عشق مادری، که مخالف اصول فمینیستی است، توجه ویژه داشته است.<ref>پورشهرام، «پژوهشی نو در شعر فروغ فرخ‌زاد»، 1387ش، ص107-109.</ref>

==درگذشت فروغ فرخ‌زاد==
[[پرونده:فروغ فرخزاد۳.jpg|جایگزین=آرامگاه فروغ فرخزاد در گوستان ظهیرالدوله|بندانگشتی|آرامگاه فروغ فرخزاد در گوستان ظهیرالدوله]]
فرغ فرخ‌زاد در ۲۵ بهمن ۱۳۴۵ش بر اثر تصادف و واژگونی اتومبیل درگذشت و با همراهی جمعی از هنرمندان و [[خانواده]]<ref>[https://tahavolefardi.com/wp-content/uploads/2021/07/forough-farrokhzad.pdf زاهد، «داستان زندگی فروغ فرخ‌زاد بانوی شعر»، 1400ش، ص22-23.]</ref> در قبرستان ظهیرالدوله به خاک سپرده شد.<ref>[https://mohamadrezateimouri.com/biography-of-forough-farrokhzad/ «فروغ‌الزمان فرخ‌زاد، شاعر نام آشنای ایرانی و یکی از زنان تأثیرگذار تاریخ ادبیات معاصر ایران، به تاریخ ۸ دی ۱۳۱۳ در تهران دیده به جهان گشود»، وب‌سایت محمدرضا تیموری.]</ref>

==بزرگداشت فروغ فرخ‌زاد==
در سال ۱۳۴۴ش، سازمان فرهنگی [[یونسکو]] فیلمی نیم‌ساعته از زندگی فروغ ساخت.<ref>[https://www.beytoote.com/art/artist/biography2-forough2-farrokhzad.html «بیوگرافی فروغ فرخ‌زاد»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> سه مستند به نام‌های «جام جان»، «اوج موج» و «سرد سبز» به تهیه‌کنندگی ناصر صفاریان دربارهٔ فروغ فرخ‌زاد ساخته شده است. آثار او نیز به [[زبان عربی|زبان‌های عربی]]، انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، ایتالیایی، کردی، ترکی، اردو و ازبک ترجمه شده است. چند گروه [[موسیقی]] نیز قطعه‌هایی از اشعار او را در قالب ترانه اجرا کرده‌اند.<ref>[https://www.imna.ir/news/410208/فروغ-فرخزاد-از-عصیان-تا-تولدی-دیگر-بیوگرافی «فروغ فرخ‌زاد از عصیان تا تولدی دیگر+ بیوگرافی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>

==فروغ فرخ‌زاد در نگاه دیگران==

*'''آیت‌الله خامنه‌ای''': او محتوای باز و عریان شعرهای فروغ را به جامعهٔ فرهنگی بی‌بندوبار آن روز نسبت داده و فرجام زندگی او را نیک دانسته است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/143757/نظر-رهبری-درباره-عاقبت-فروغ-فرخزاد «نظر رهبری دربارۀ عاقبت فروغ فرخ‌زاد»، مشرق‌نیوز.]</ref>

*'''شاملو''': شاملو فروغ را از شاعران سرآمد معرفی کرده و در پاره‌ای از اشعار او شگفتی و اعجاز را مشاهده کرده است.<ref>[https://cafecatharsis.ir/2811/نظر-احمد-شاملو-درباره‌ی-فروغ-فرخزاد/ «نظر احمد شاملو دربارۀ فروغ فرخ‌زاد»، مجلۀ هنری تحلیلی کافه کاتارسیس.]</ref>

*'''[[اخوان ثالث]]''':او شعر و زندگی فروغ را درهم آمیخته دانسته و برای فروغ، مرزی بین زندگی و شعر قائل نشده است.<ref>[https://www.farhangemrooz.com/news/26712/نظر-مهدی-اخوان-ثالث-درباره-شعر-فروغ «نظر مهدی اخوان ثالث دربارۀ شعر فروغ»، وب‌سایت فرهنگ امروز.]</ref>

*'''شفیعی کدکنی''':او شعر فروغ را دارای تشخص و استقلال و گسترش وزنی دانسته است.<ref>[https://www.isna.ir/news/92112316106/درباره-شعر-فروغ-چه-می-گویند «دربارۀ شعر فروغ چه می‌گویند؟»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
{{آغاز منابع}}
*بختیاری، محمدرضا، «سیمای زن در شعر و اندیشهٔ فروغ فرخ‌زاد»، مطالعات ادبیات، عرفان و فلسفه، دورهٔ دوم، شمارهٔ ۲/۳، تابستان ۱۳۹۵ش.
*«بیوگرافی فروغ فرخ‌زاد»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲۳ بهمن ۱۴۰۱ش.
*پورشهرام، سوسن، «پژوهشی نو در شعر فروغ فرخ‌زاد»، فصلنامهٔ بهار ادب، شمارهٔ دوم، زمستان ۱۳۸۷ش.
*«دربارهٔ شعر فروغ چه می‌گویند؟»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۳ بهمن ۱۳۹۲ش.
*زاهد، فاطمه، «داستان زندگی فروغ فرخ‌زاد بانوی شعر»، وب‌سایت تحول فردی، تاریخ انتشار: ۲۷ تیر ۱۴۰۰ش.
*«زندگی‌نامهٔ فروغ فرخ‌زاد، لیست آثار و زندگی شخصی»، وب‌سایت جادوی باور، تاریخ بازدید: ۲۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
*«فروغ فرخ‌زاد از عصیان تا تولدی دیگر+ بیوگرافی»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ بهمن ۱۳۹۸ش.
*«فروغ‌الزمان فرخ‌زاد، شاعر نام آشنای ایرانی و یکی از زنان تأثیرگذار تاریخ ادبیات معاصر ایران، به تاریخ ۸ دی ۱۳۱۳ در تهران دیده به جهان گشود»، وب‌سایت محمدرضا تیموری، تاریخ بازدید: ۲۳ بهمن ۱۴۰۱ش.
*«مقالهٔ زندگی‌نامهٔ فروغ فرخ‌زاد»، وب‌سایت بانک مقاله، تاریخ بازدید: ۲۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
*«ناگفته‌هایی از فروغ فرخ‌زاد از زبان خودش»، وب‌سایت برترین‌ها، تاریخ درج مطلب: ۲ مرداد ۱۴۰۱ش.
*«نظر احمد شاملو دربارهٔ فروغ فرخ‌زاد»، مجلهٔ هنری تحلیلی کافه کاتارسیس، تاریخ بازدید: ۲۳ بهمن ۱۴۰۱ش.
*«نظر رهبری دربارهٔ عاقبت فروغ فرخ‌زاد»، مشرق‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۶ مرداد ۱۳۹۱ش.
*«نظر مهدی اخوان ثالث دربارهٔ شعر فروغ»، وب‌سایت فرهنگ امروز، تاریخ درج مطلب: ۹ دی ۱۳۹۳ش.
{{پایان منابع}}