فعالیت اقتصادی زن مسلمان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Iranbot: حذف رده‌ها

2025-12-31T09:54:46Z

حذف رده‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۲۴
خط ۷۰:		خط ۷۰:
	*هولم، جین و بوکر، جان، زن در ادیان بزرگ جهان، ترجمه علی غفاری، تهران، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، 1992م.		*هولم، جین و بوکر، جان، زن در ادیان بزرگ جهان، ترجمه علی غفاری، تهران، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، 1992م.
	*هيوود، اندرو، درآمدي بر ايدئولوژي‌هاي سياسي: از لیبرالیسم تا بنیادگرایی دینی، ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی، تهران، موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1386ش.		*هيوود، اندرو، درآمدي بر ايدئولوژي‌هاي سياسي: از لیبرالیسم تا بنیادگرایی دینی، ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی، تهران، موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1386ش.
	~~[[رده: ویکی‌جنسیت]]~~

علیرضا محمددوست: /* تاریخچه بهره‌مندی اقتصادی زنان */

2024-06-11T10:00:34Z

تاریخچه بهره‌مندی اقتصادی زنان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۲ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۳:۳۰
خط ۶:		خط ۶:
	فعالیت اقتصادی، کسب درآمد و تولید ثروت در جامعه، زمینه‌ساز دستیابی به قدرت و منزلت اجتماعی است. بهره‌مندی از اين نفوذ و منزلت در جامعه، مبتنی بر مجموعه‌ای از باورهای اجتماعی است که به فرد يا گروه خاص برای استفاده از آن، مشروعیت می‌بخشد.<ref>ام بلاو، «چند انتقاد از نظريه اقتدار وبر»، 1379ش، ص110.</ref> بهره‌مندی از ثروت و نفوذ اجتماعی در فرهنگ مسلمانان، امانت الهی دانسته می‌شود<ref>نهج‌البلاغه، 1370ش، نامه 41، ص313.</ref> که باید برای سامان‌دهی روابط اجتماعی، رشد فرهنگی و رفاه اقتصادی، به‌کار گرفته شود.<ref>اسکندری و دارابکلائی، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، 1383ش، ص28.</ref> بر خلاف انگاره‌های رایج در بسیاری از جوامع بشری که جنسیت را عاملی مهم و اثرگذار در دسترسی افراد به منابع و امکانات می‌انگارند،<ref>تاسیگ و دیگران، جامعهشناسی بیماری‌های روانی، 1386ش، ص46.</ref> آموزه‌های اسلام، دسترسی زن و مرد به منابع را بر سه دسته عوامل، شامل عوامل تسلط مانند ثروت و زور بازو، عوامل وجاهت مانند علم و شجاعت و عوامل صلاحیت مانند تخصص و کارآمدی، استوار کرده و از این راه به اقتدار اقتصادی زن، مبتنی بر [[اصول تقسیم کار جنسیتی مشاغل در اسلام\|اصولی مشخص]]، رسمیت بخشیده است.<ref>اسکندری و دارابکلائی، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، 1383ش، ص240.</ref>		فعالیت اقتصادی، کسب درآمد و تولید ثروت در جامعه، زمینه‌ساز دستیابی به قدرت و منزلت اجتماعی است. بهره‌مندی از اين نفوذ و منزلت در جامعه، مبتنی بر مجموعه‌ای از باورهای اجتماعی است که به فرد يا گروه خاص برای استفاده از آن، مشروعیت می‌بخشد.<ref>ام بلاو، «چند انتقاد از نظريه اقتدار وبر»، 1379ش، ص110.</ref> بهره‌مندی از ثروت و نفوذ اجتماعی در فرهنگ مسلمانان، امانت الهی دانسته می‌شود<ref>نهج‌البلاغه، 1370ش، نامه 41، ص313.</ref> که باید برای سامان‌دهی روابط اجتماعی، رشد فرهنگی و رفاه اقتصادی، به‌کار گرفته شود.<ref>اسکندری و دارابکلائی، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، 1383ش، ص28.</ref> بر خلاف انگاره‌های رایج در بسیاری از جوامع بشری که جنسیت را عاملی مهم و اثرگذار در دسترسی افراد به منابع و امکانات می‌انگارند،<ref>تاسیگ و دیگران، جامعهشناسی بیماری‌های روانی، 1386ش، ص46.</ref> آموزه‌های اسلام، دسترسی زن و مرد به منابع را بر سه دسته عوامل، شامل عوامل تسلط مانند ثروت و زور بازو، عوامل وجاهت مانند علم و شجاعت و عوامل صلاحیت مانند تخصص و کارآمدی، استوار کرده و از این راه به اقتدار اقتصادی زن، مبتنی بر [[اصول تقسیم کار جنسیتی مشاغل در اسلام\|اصولی مشخص]]، رسمیت بخشیده است.<ref>اسکندری و دارابکلائی، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، 1383ش، ص240.</ref>
	==تاریخچه بهره‌مندی اقتصادی زنان==		==تاریخچه بهره‌مندی اقتصادی زنان==
	[[پرونده:مسجد-گوهرشاد.jpg\|بندانگشتی\|386x386پیکسل\|مسجد ~~گوهرشاد که~~ با همت زنی به نام گوهرشاد بیگم ساخته شد]]		[[پرونده:مسجد-گوهرشاد.jpg\|بندانگشتی\|386x386پیکسل\|مسجد گوهرشاد، با همت زنی به نام گوهرشاد بیگم ساخته شد]]
	به‌صورت تاریخی، دستیابی زنان به منابع اقتصادی و زمینه‌های آن مانند فرصت‌های اشتغال و تحصیل و حق تصرف در اموال، در بسیاری از جوامع، همسان مردان نبوده است. از منظر برخی مکاتب، نابرابری جنسیتی زن و مرد در دسترسی به منابع، کاملا پذیرفتنی و مبتنی بر مصالح جامعه است. آموزه‌های کنونیِ بیشتر ادیان مانند مسیحیت، یهودیت و هندوئیسم، اعتبار جنس مرد را به گونه‌ای تعریف می‌کنند که حق بیشتری در بهره‌مندی از منابع اقتصادی و فرصت‌های زمینه‌ساز آن را برای مردان در مقایسه با زنان، فراهم می‌کند.<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1992م، ص114 و 204.</ref> تقابل با این خوانش‌های مردسالارانه،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/350033/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%B2%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 پارسا، «قرائت زن‌گرایانه از قرآن»، 1394ش، ص57.]</ref> زمینه‌ساز شکل‌گیری رویکردهای زن‌سالار در جامعه شد و جنبش فمینیسم را بنیان نهاد که با سودای عدالت جنسیتی، خواستار برابری مطلق در تمام فعالیت‌ها فارغ از سازگاری با جنسیت زن و مرد شد<ref>هيوود، درآمدي بر ايدئولوژيهاي سياسي: از لیبرالیسم تا بنیادگرایی دینی، 1386ش، ص30.</ref> و البته بار دیگر به بهره‌کشی اقتصادی از زن، انجامید؛<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1384ش، ص32.</ref> اما دین اسلام با توجه کامل به ابعاد اجتماعی زندگی انسان، جامعه را بستر بالندگی انسان، فارغ از جنس زن و مرد، تعریف کرده است<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1384ش، ص111.</ref> و قرآن آشکارا اعلام می‌کند که خداوند، زن و مرد را از جنس همدیگر آفریده است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_195_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A2%D9%84_%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86 سوره آل‌عمران، آیه 195.]</ref> در این چارچوب، بهره‌مندی کامل زن مسلمان از منابع اقتصادی به گونه‌ای که اقتدار اقتصادی جنس زن را تضمین کند، همواره در جامعه مسلمان، امری پذیرفته و رسمی بوده و از آغاز تاریخ اسلام تا دوران معاصر، نمونه‌های شاخصی برای این رویکرد دیده می‌شود. چنان‌که خدیجه، از تاجران و ثروتمندان نامدار مکه بود و پیامبر خدا، سودمندی ثروت خدیجه در راه پیشرفت اسلام را بسیار ستوده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/71860/19/63 مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج19، ص63.]</ref> همچنین گوهرشاد بیگم، از زنان نامدار عصر تیموری در سدۀ نهم هجری که مورد احترام امیر گورکانی و مشاور در امور حکومت‌داری بود، از چنان اقتدار اقتصادی در روزگار خویش بهره‌مند بود که همواره از هرات به شهرهای اطراف، از جمله مشهد سفر می‌کرد. فعالیت اقتصادی او به‌ویژه در عرصۀ موقوفات مانند مسجد گوهرشاد در جوار حرم امام رضا، پیامدهای اجتماعی ماندگار داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/53223/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%B4%D8%B5%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84 قصّابیان، «مسجد گوهرشاد مشهد پس از ششصد سال»، 1384ش، ص97.]</ref> در دوره معاصر نیز بانو محرزیه بوسعدی لائیب که از زنان ثروتمند مسلمان در فرانسه بود، ده‌ها مسجد در فرانسه بنا کرد و با تلاش و جدیت، مسیحیان بسیاری را به اسلام و تشیع، جذب کرد. وی پس از دیدار امام خمینی در دهکده نوفل‌لوشاتو، به پیروی از حضرت خدیجه، تمام ثروتش را در راه نشر اسلام و ارزش‌های اسلامی مصرف کرد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/10/08/1281483/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%B3%D8%B9%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%85%D9%87%D8 «زندگی بانو محرزیه بوسعدی مصداق بارز مهاجر الی الله است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>		به‌صورت تاریخی، دستیابی زنان به منابع اقتصادی و زمینه‌های آن مانند فرصت‌های اشتغال و تحصیل و حق تصرف در اموال، در بسیاری از جوامع، همسان مردان نبوده است. از منظر برخی مکاتب، نابرابری جنسیتی زن و مرد در دسترسی به منابع، کاملا پذیرفتنی و مبتنی بر مصالح جامعه است. آموزه‌های کنونیِ بیشتر ادیان مانند مسیحیت، یهودیت و هندوئیسم، اعتبار جنس مرد را به گونه‌ای تعریف می‌کنند که حق بیشتری در بهره‌مندی از منابع اقتصادی و فرصت‌های زمینه‌ساز آن را برای مردان در مقایسه با زنان، فراهم می‌کند.<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1992م، ص114 و 204.</ref> تقابل با این خوانش‌های مردسالارانه،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/350033/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%B2%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 پارسا، «قرائت زن‌گرایانه از قرآن»، 1394ش، ص57.]</ref> زمینه‌ساز شکل‌گیری رویکردهای زن‌سالار در جامعه شد و جنبش فمینیسم را بنیان نهاد که با سودای عدالت جنسیتی، خواستار برابری مطلق در تمام فعالیت‌ها فارغ از سازگاری با جنسیت زن و مرد شد<ref>هيوود، درآمدي بر ايدئولوژيهاي سياسي: از لیبرالیسم تا بنیادگرایی دینی، 1386ش، ص30.</ref> و البته بار دیگر به بهره‌کشی اقتصادی از زن، انجامید؛<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1384ش، ص32.</ref> اما دین اسلام با توجه کامل به ابعاد اجتماعی زندگی انسان، جامعه را بستر بالندگی انسان، فارغ از جنس زن و مرد، تعریف کرده است<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1384ش، ص111.</ref> و قرآن آشکارا اعلام می‌کند که خداوند، زن و مرد را از جنس همدیگر آفریده است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_195_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A2%D9%84_%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86 سوره آل‌عمران، آیه 195.]</ref> در این چارچوب، بهره‌مندی کامل زن مسلمان از منابع اقتصادی به گونه‌ای که اقتدار اقتصادی جنس زن را تضمین کند، همواره در جامعه مسلمان، امری پذیرفته و رسمی بوده و از آغاز تاریخ اسلام تا دوران معاصر، نمونه‌های شاخصی برای این رویکرد دیده می‌شود. چنان‌که خدیجه، از تاجران و ثروتمندان نامدار مکه بود و پیامبر خدا، سودمندی ثروت خدیجه در راه پیشرفت اسلام را بسیار ستوده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/71860/19/63 مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج19، ص63.]</ref> همچنین گوهرشاد بیگم، از زنان نامدار عصر تیموری در سدۀ نهم هجری که مورد احترام امیر گورکانی و مشاور در امور حکومت‌داری بود، از چنان اقتدار اقتصادی در روزگار خویش بهره‌مند بود که همواره از هرات به شهرهای اطراف، از جمله مشهد سفر می‌کرد. فعالیت اقتصادی او به‌ویژه در عرصۀ موقوفات مانند مسجد گوهرشاد در جوار حرم امام رضا، پیامدهای اجتماعی ماندگار داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/53223/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%B4%D8%B5%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84 قصّابیان، «مسجد گوهرشاد مشهد پس از ششصد سال»، 1384ش، ص97.]</ref> در دوره معاصر نیز بانو محرزیه بوسعدی لائیب که از زنان ثروتمند مسلمان در فرانسه بود، ده‌ها مسجد در فرانسه بنا کرد و با تلاش و جدیت، مسیحیان بسیاری را به اسلام و تشیع، جذب کرد. وی پس از دیدار امام خمینی در دهکده نوفل‌لوشاتو، به پیروی از حضرت خدیجه، تمام ثروتش را در راه نشر اسلام و ارزش‌های اسلامی مصرف کرد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/10/08/1281483/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%B3%D8%B9%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%85%D9%87%D8 «زندگی بانو محرزیه بوسعدی مصداق بارز مهاجر الی الله است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
	==شایستگی درآمدزایی و تملک اموال==		==شایستگی درآمدزایی و تملک اموال==

علیرضا محمددوست: /* تاریخچه بهره‌مندی اقتصادی زنان */

2024-06-11T09:58:51Z

تاریخچه بهره‌مندی اقتصادی زنان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۲ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۳:۲۸
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:محرزیه-بوسعدی-لائیب.jpg\|بندانگشتی\|~~371x371پیکسل~~\|محرزیه بوسعدی لائیب از زنان ثروتمند مسلمان در فرانسه]]		[[پرونده:محرزیه-بوسعدی-لائیب.jpg\|بندانگشتی\|380x380px\|محرزیه بوسعدی لائیب از زنان ثروتمند مسلمان در فرانسه]]
	'''<big>فعالیت اقتصادی زن مسلمان</big>'''؛ پذیرش و رسمیت کنشگری اقتصادیِ زن در جامعه بر اساس آموزه‌های اسلام.<br>		'''<big>فعالیت اقتصادی زن مسلمان</big>'''؛ پذیرش و رسمیت کنشگری اقتصادیِ زن در جامعه بر اساس آموزه‌های اسلام.<br>

خط ۶:		خط ۶:
	فعالیت اقتصادی، کسب درآمد و تولید ثروت در جامعه، زمینه‌ساز دستیابی به قدرت و منزلت اجتماعی است. بهره‌مندی از اين نفوذ و منزلت در جامعه، مبتنی بر مجموعه‌ای از باورهای اجتماعی است که به فرد يا گروه خاص برای استفاده از آن، مشروعیت می‌بخشد.<ref>ام بلاو، «چند انتقاد از نظريه اقتدار وبر»، 1379ش، ص110.</ref> بهره‌مندی از ثروت و نفوذ اجتماعی در فرهنگ مسلمانان، امانت الهی دانسته می‌شود<ref>نهج‌البلاغه، 1370ش، نامه 41، ص313.</ref> که باید برای سامان‌دهی روابط اجتماعی، رشد فرهنگی و رفاه اقتصادی، به‌کار گرفته شود.<ref>اسکندری و دارابکلائی، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، 1383ش، ص28.</ref> بر خلاف انگاره‌های رایج در بسیاری از جوامع بشری که جنسیت را عاملی مهم و اثرگذار در دسترسی افراد به منابع و امکانات می‌انگارند،<ref>تاسیگ و دیگران، جامعهشناسی بیماری‌های روانی، 1386ش، ص46.</ref> آموزه‌های اسلام، دسترسی زن و مرد به منابع را بر سه دسته عوامل، شامل عوامل تسلط مانند ثروت و زور بازو، عوامل وجاهت مانند علم و شجاعت و عوامل صلاحیت مانند تخصص و کارآمدی، استوار کرده و از این راه به اقتدار اقتصادی زن، مبتنی بر [[اصول تقسیم کار جنسیتی مشاغل در اسلام\|اصولی مشخص]]، رسمیت بخشیده است.<ref>اسکندری و دارابکلائی، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، 1383ش، ص240.</ref>		فعالیت اقتصادی، کسب درآمد و تولید ثروت در جامعه، زمینه‌ساز دستیابی به قدرت و منزلت اجتماعی است. بهره‌مندی از اين نفوذ و منزلت در جامعه، مبتنی بر مجموعه‌ای از باورهای اجتماعی است که به فرد يا گروه خاص برای استفاده از آن، مشروعیت می‌بخشد.<ref>ام بلاو، «چند انتقاد از نظريه اقتدار وبر»، 1379ش، ص110.</ref> بهره‌مندی از ثروت و نفوذ اجتماعی در فرهنگ مسلمانان، امانت الهی دانسته می‌شود<ref>نهج‌البلاغه، 1370ش، نامه 41، ص313.</ref> که باید برای سامان‌دهی روابط اجتماعی، رشد فرهنگی و رفاه اقتصادی، به‌کار گرفته شود.<ref>اسکندری و دارابکلائی، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، 1383ش، ص28.</ref> بر خلاف انگاره‌های رایج در بسیاری از جوامع بشری که جنسیت را عاملی مهم و اثرگذار در دسترسی افراد به منابع و امکانات می‌انگارند،<ref>تاسیگ و دیگران، جامعهشناسی بیماری‌های روانی، 1386ش، ص46.</ref> آموزه‌های اسلام، دسترسی زن و مرد به منابع را بر سه دسته عوامل، شامل عوامل تسلط مانند ثروت و زور بازو، عوامل وجاهت مانند علم و شجاعت و عوامل صلاحیت مانند تخصص و کارآمدی، استوار کرده و از این راه به اقتدار اقتصادی زن، مبتنی بر [[اصول تقسیم کار جنسیتی مشاغل در اسلام\|اصولی مشخص]]، رسمیت بخشیده است.<ref>اسکندری و دارابکلائی، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، 1383ش، ص240.</ref>
	==تاریخچه بهره‌مندی اقتصادی زنان==		==تاریخچه بهره‌مندی اقتصادی زنان==
			[[پرونده:مسجد-گوهرشاد.jpg\|بندانگشتی\|386x386پیکسل\|مسجد گوهرشاد که با همت زنی به نام گوهرشاد بیگم ساخته شد]]
	به‌صورت تاریخی، دستیابی زنان به منابع اقتصادی و زمینه‌های آن مانند فرصت‌های اشتغال و تحصیل و حق تصرف در اموال، در بسیاری از جوامع، همسان مردان نبوده است. از منظر برخی مکاتب، نابرابری جنسیتی زن و مرد در دسترسی به منابع، کاملا پذیرفتنی و مبتنی بر مصالح جامعه است. آموزه‌های کنونیِ بیشتر ادیان مانند مسیحیت، یهودیت و هندوئیسم، اعتبار جنس مرد را به گونه‌ای تعریف می‌کنند که حق بیشتری در بهره‌مندی از منابع اقتصادی و فرصت‌های زمینه‌ساز آن را برای مردان در مقایسه با زنان، فراهم می‌کند.<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1992م، ص114 و 204.</ref> تقابل با این خوانش‌های مردسالارانه،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/350033/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%B2%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 پارسا، «قرائت زن‌گرایانه از قرآن»، 1394ش، ص57.]</ref> زمینه‌ساز شکل‌گیری رویکردهای زن‌سالار در جامعه شد و جنبش فمینیسم را بنیان نهاد که با سودای عدالت جنسیتی، خواستار برابری مطلق در تمام فعالیت‌ها فارغ از سازگاری با جنسیت زن و مرد شد<ref>هيوود، درآمدي بر ايدئولوژيهاي سياسي: از لیبرالیسم تا بنیادگرایی دینی، 1386ش، ص30.</ref> و البته بار دیگر به بهره‌کشی اقتصادی از زن، انجامید؛<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1384ش، ص32.</ref> اما دین اسلام با توجه کامل به ابعاد اجتماعی زندگی انسان، جامعه را بستر بالندگی انسان، فارغ از جنس زن و مرد، تعریف کرده است<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1384ش، ص111.</ref> و قرآن آشکارا اعلام می‌کند که خداوند، زن و مرد را از جنس همدیگر آفریده است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_195_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A2%D9%84_%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86 سوره آل‌عمران، آیه 195.]</ref> در این چارچوب، بهره‌مندی کامل زن مسلمان از منابع اقتصادی به گونه‌ای که اقتدار اقتصادی جنس زن را تضمین کند، همواره در جامعه مسلمان، امری پذیرفته و رسمی بوده و از آغاز تاریخ اسلام تا دوران معاصر، نمونه‌های شاخصی برای این رویکرد دیده می‌شود. چنان‌که خدیجه، از تاجران و ثروتمندان نامدار مکه بود و پیامبر خدا، سودمندی ثروت خدیجه در راه پیشرفت اسلام را بسیار ستوده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/71860/19/63 مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج19، ص63.]</ref> همچنین گوهرشاد بیگم، از زنان نامدار عصر تیموری در سدۀ نهم هجری که مورد احترام امیر گورکانی و مشاور در امور حکومت‌داری بود، از چنان اقتدار اقتصادی در روزگار خویش بهره‌مند بود که همواره از هرات به شهرهای اطراف، از جمله مشهد سفر می‌کرد. فعالیت اقتصادی او به‌ویژه در عرصۀ موقوفات مانند مسجد گوهرشاد در جوار حرم امام رضا، پیامدهای اجتماعی ماندگار داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/53223/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%B4%D8%B5%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84 قصّابیان، «مسجد گوهرشاد مشهد پس از ششصد سال»، 1384ش، ص97.]</ref> در دوره معاصر نیز بانو محرزیه بوسعدی لائیب که از زنان ثروتمند مسلمان در فرانسه بود، ده‌ها مسجد در فرانسه بنا کرد و با تلاش و جدیت، مسیحیان بسیاری را به اسلام و تشیع، جذب کرد. وی پس از دیدار امام خمینی در دهکده نوفل‌لوشاتو، به پیروی از حضرت خدیجه، تمام ثروتش را در راه نشر اسلام و ارزش‌های اسلامی مصرف کرد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/10/08/1281483/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%B3%D8%B9%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%85%D9%87%D8 «زندگی بانو محرزیه بوسعدی مصداق بارز مهاجر الی الله است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>		به‌صورت تاریخی، دستیابی زنان به منابع اقتصادی و زمینه‌های آن مانند فرصت‌های اشتغال و تحصیل و حق تصرف در اموال، در بسیاری از جوامع، همسان مردان نبوده است. از منظر برخی مکاتب، نابرابری جنسیتی زن و مرد در دسترسی به منابع، کاملا پذیرفتنی و مبتنی بر مصالح جامعه است. آموزه‌های کنونیِ بیشتر ادیان مانند مسیحیت، یهودیت و هندوئیسم، اعتبار جنس مرد را به گونه‌ای تعریف می‌کنند که حق بیشتری در بهره‌مندی از منابع اقتصادی و فرصت‌های زمینه‌ساز آن را برای مردان در مقایسه با زنان، فراهم می‌کند.<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1992م، ص114 و 204.</ref> تقابل با این خوانش‌های مردسالارانه،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/350033/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%B2%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 پارسا، «قرائت زن‌گرایانه از قرآن»، 1394ش، ص57.]</ref> زمینه‌ساز شکل‌گیری رویکردهای زن‌سالار در جامعه شد و جنبش فمینیسم را بنیان نهاد که با سودای عدالت جنسیتی، خواستار برابری مطلق در تمام فعالیت‌ها فارغ از سازگاری با جنسیت زن و مرد شد<ref>هيوود، درآمدي بر ايدئولوژيهاي سياسي: از لیبرالیسم تا بنیادگرایی دینی، 1386ش، ص30.</ref> و البته بار دیگر به بهره‌کشی اقتصادی از زن، انجامید؛<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1384ش، ص32.</ref> اما دین اسلام با توجه کامل به ابعاد اجتماعی زندگی انسان، جامعه را بستر بالندگی انسان، فارغ از جنس زن و مرد، تعریف کرده است<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1384ش، ص111.</ref> و قرآن آشکارا اعلام می‌کند که خداوند، زن و مرد را از جنس همدیگر آفریده است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_195_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A2%D9%84_%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86 سوره آل‌عمران، آیه 195.]</ref> در این چارچوب، بهره‌مندی کامل زن مسلمان از منابع اقتصادی به گونه‌ای که اقتدار اقتصادی جنس زن را تضمین کند، همواره در جامعه مسلمان، امری پذیرفته و رسمی بوده و از آغاز تاریخ اسلام تا دوران معاصر، نمونه‌های شاخصی برای این رویکرد دیده می‌شود. چنان‌که خدیجه، از تاجران و ثروتمندان نامدار مکه بود و پیامبر خدا، سودمندی ثروت خدیجه در راه پیشرفت اسلام را بسیار ستوده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/71860/19/63 مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج19، ص63.]</ref> همچنین گوهرشاد بیگم، از زنان نامدار عصر تیموری در سدۀ نهم هجری که مورد احترام امیر گورکانی و مشاور در امور حکومت‌داری بود، از چنان اقتدار اقتصادی در روزگار خویش بهره‌مند بود که همواره از هرات به شهرهای اطراف، از جمله مشهد سفر می‌کرد. فعالیت اقتصادی او به‌ویژه در عرصۀ موقوفات مانند مسجد گوهرشاد در جوار حرم امام رضا، پیامدهای اجتماعی ماندگار داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/53223/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%B4%D8%B5%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84 قصّابیان، «مسجد گوهرشاد مشهد پس از ششصد سال»، 1384ش، ص97.]</ref> در دوره معاصر نیز بانو محرزیه بوسعدی لائیب که از زنان ثروتمند مسلمان در فرانسه بود، ده‌ها مسجد در فرانسه بنا کرد و با تلاش و جدیت، مسیحیان بسیاری را به اسلام و تشیع، جذب کرد. وی پس از دیدار امام خمینی در دهکده نوفل‌لوشاتو، به پیروی از حضرت خدیجه، تمام ثروتش را در راه نشر اسلام و ارزش‌های اسلامی مصرف کرد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/10/08/1281483/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%B3%D8%B9%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%85%D9%87%D8 «زندگی بانو محرزیه بوسعدی مصداق بارز مهاجر الی الله است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>
	==شایستگی درآمدزایی و تملک اموال==		==شایستگی درآمدزایی و تملک اموال==

علیرضا محمددوست در ۲۲ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۹:۵۱

2024-06-11T09:51:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۲ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۳:۲۱
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:محرزیه-بوسعدی-لائیب.jpg\|بندانگشتی\|371x371پیکسل\|محرزیه بوسعدی لائیب از زنان ثروتمند مسلمان در فرانسه]]
	'''<big>فعالیت اقتصادی زن مسلمان</big>'''؛ پذیرش و رسمیت کنشگری اقتصادیِ زن در جامعه بر اساس آموزه‌های اسلام.<br>		'''<big>فعالیت اقتصادی زن مسلمان</big>'''؛ پذیرش و رسمیت کنشگری اقتصادیِ زن در جامعه بر اساس آموزه‌های اسلام.<br>

قاسم ابراهیمی پور: /* مفهوم‌شناسی */

2024-06-10T15:13:05Z

مفهوم‌شناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۱ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۸:۴۳
خط ۳:		خط ۳:
	فعالیت اقتصادی زن مسلمان، در کشاکش رویکردهای جنسیتیِ مردسالار و فمینیستی، افراط و تفریط‌هایی را به دنبال داشته است. آموزه‌های اسلام و به‌ویژه آیات قرآن، خوانشی میانه و واقع‌گرا از کنشگری زن در حوزۀ اقتصاد، ارائه کرده است. از منظر قرآن، زنان همانند مردان، حق بهره‌مندی از منابع اقتصادی و شایستگی درآمدزایی و تملک اموال را دارند و از این طریق می‌توانند اقتدار اجتماعی کسب کنند.		فعالیت اقتصادی زن مسلمان، در کشاکش رویکردهای جنسیتیِ مردسالار و فمینیستی، افراط و تفریط‌هایی را به دنبال داشته است. آموزه‌های اسلام و به‌ویژه آیات قرآن، خوانشی میانه و واقع‌گرا از کنشگری زن در حوزۀ اقتصاد، ارائه کرده است. از منظر قرآن، زنان همانند مردان، حق بهره‌مندی از منابع اقتصادی و شایستگی درآمدزایی و تملک اموال را دارند و از این طریق می‌توانند اقتدار اجتماعی کسب کنند.
	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی==
	فعالیت اقتصادی، کسب درآمد و تولید ثروت در جامعه، زمینه‌ساز دستیابی به قدرت و منزلت اجتماعی است. بهره‌مندی از اين نفوذ و منزلت در جامعه، مبتنی بر مجموعه‌ای از باورهای اجتماعی است که به فرد يا گروه خاص برای استفاده از آن، مشروعیت می‌بخشد.<ref>ام بلاو، «چند انتقاد از نظريه اقتدار وبر»، 1379ش، ص110.</ref> بهره‌مندی از ثروت و نفوذ اجتماعی در فرهنگ مسلمانان، امانت الهی دانسته می‌شود<ref>نهج‌البلاغه، 1370ش، نامه 41، ص313.</ref> که باید برای سامان‌دهی روابط اجتماعی، رشد فرهنگی و رفاه اقتصادی، به‌کار گرفته شود.<ref>اسکندری و دارابکلائی، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، 1383ش، ص28.</ref> بر خلاف انگاره‌های رایج در بسیاری از جوامع بشری که جنسیت را عاملی مهم و اثرگذار در دسترسی افراد به منابع و امکانات می‌انگارند،<ref>تاسیگ و دیگران، جامعهشناسی بیماری‌های روانی، 1386ش، ص46.</ref> آموزه‌های اسلام، دسترسی زن و مرد به منابع را بر سه دسته عوامل، شامل عوامل تسلط مانند ثروت و زور بازو، عوامل وجاهت مانند علم و شجاعت و عوامل صلاحیت مانند تخصص و کارآمدی، استوار کرده و از این راه به اقتدار اقتصادی زن، رسمیت بخشیده است.<ref>اسکندری و دارابکلائی، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، 1383ش، ص240.</ref>		فعالیت اقتصادی، کسب درآمد و تولید ثروت در جامعه، زمینه‌ساز دستیابی به قدرت و منزلت اجتماعی است. بهره‌مندی از اين نفوذ و منزلت در جامعه، مبتنی بر مجموعه‌ای از باورهای اجتماعی است که به فرد يا گروه خاص برای استفاده از آن، مشروعیت می‌بخشد.<ref>ام بلاو، «چند انتقاد از نظريه اقتدار وبر»، 1379ش، ص110.</ref> بهره‌مندی از ثروت و نفوذ اجتماعی در فرهنگ مسلمانان، امانت الهی دانسته می‌شود<ref>نهج‌البلاغه، 1370ش، نامه 41، ص313.</ref> که باید برای سامان‌دهی روابط اجتماعی، رشد فرهنگی و رفاه اقتصادی، به‌کار گرفته شود.<ref>اسکندری و دارابکلائی، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، 1383ش، ص28.</ref> بر خلاف انگاره‌های رایج در بسیاری از جوامع بشری که جنسیت را عاملی مهم و اثرگذار در دسترسی افراد به منابع و امکانات می‌انگارند،<ref>تاسیگ و دیگران، جامعهشناسی بیماری‌های روانی، 1386ش، ص46.</ref> آموزه‌های اسلام، دسترسی زن و مرد به منابع را بر سه دسته عوامل، شامل عوامل تسلط مانند ثروت و زور بازو، عوامل وجاهت مانند علم و شجاعت و عوامل صلاحیت مانند تخصص و کارآمدی، استوار کرده و از این راه به اقتدار اقتصادی زن، مبتنی بر [[اصول تقسیم کار جنسیتی مشاغل در اسلام\|اصولی مشخص]]، رسمیت بخشیده است.<ref>اسکندری و دارابکلائی، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، 1383ش، ص240.</ref>
	==تاریخچه بهره‌مندی اقتصادی زنان==		==تاریخچه بهره‌مندی اقتصادی زنان==
	به‌صورت تاریخی، دستیابی زنان به منابع اقتصادی و زمینه‌های آن مانند فرصت‌های اشتغال و تحصیل و حق تصرف در اموال، در بسیاری از جوامع، همسان مردان نبوده است. از منظر برخی مکاتب، نابرابری جنسیتی زن و مرد در دسترسی به منابع، کاملا پذیرفتنی و مبتنی بر مصالح جامعه است. آموزه‌های کنونیِ بیشتر ادیان مانند مسیحیت، یهودیت و هندوئیسم، اعتبار جنس مرد را به گونه‌ای تعریف می‌کنند که حق بیشتری در بهره‌مندی از منابع اقتصادی و فرصت‌های زمینه‌ساز آن را برای مردان در مقایسه با زنان، فراهم می‌کند.<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1992م، ص114 و 204.</ref> تقابل با این خوانش‌های مردسالارانه،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/350033/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%B2%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 پارسا، «قرائت زن‌گرایانه از قرآن»، 1394ش، ص57.]</ref> زمینه‌ساز شکل‌گیری رویکردهای زن‌سالار در جامعه شد و جنبش فمینیسم را بنیان نهاد که با سودای عدالت جنسیتی، خواستار برابری مطلق در تمام فعالیت‌ها فارغ از سازگاری با جنسیت زن و مرد شد<ref>هيوود، درآمدي بر ايدئولوژيهاي سياسي: از لیبرالیسم تا بنیادگرایی دینی، 1386ش، ص30.</ref> و البته بار دیگر به بهره‌کشی اقتصادی از زن، انجامید؛<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1384ش، ص32.</ref> اما دین اسلام با توجه کامل به ابعاد اجتماعی زندگی انسان، جامعه را بستر بالندگی انسان، فارغ از جنس زن و مرد، تعریف کرده است<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1384ش، ص111.</ref> و قرآن آشکارا اعلام می‌کند که خداوند، زن و مرد را از جنس همدیگر آفریده است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_195_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A2%D9%84_%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86 سوره آل‌عمران، آیه 195.]</ref> در این چارچوب، بهره‌مندی کامل زن مسلمان از منابع اقتصادی به گونه‌ای که اقتدار اقتصادی جنس زن را تضمین کند، همواره در جامعه مسلمان، امری پذیرفته و رسمی بوده و از آغاز تاریخ اسلام تا دوران معاصر، نمونه‌های شاخصی برای این رویکرد دیده می‌شود. چنان‌که خدیجه، از تاجران و ثروتمندان نامدار مکه بود و پیامبر خدا، سودمندی ثروت خدیجه در راه پیشرفت اسلام را بسیار ستوده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/71860/19/63 مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج19، ص63.]</ref> همچنین گوهرشاد بیگم، از زنان نامدار عصر تیموری در سدۀ نهم هجری که مورد احترام امیر گورکانی و مشاور در امور حکومت‌داری بود، از چنان اقتدار اقتصادی در روزگار خویش بهره‌مند بود که همواره از هرات به شهرهای اطراف، از جمله مشهد سفر می‌کرد. فعالیت اقتصادی او به‌ویژه در عرصۀ موقوفات مانند مسجد گوهرشاد در جوار حرم امام رضا، پیامدهای اجتماعی ماندگار داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/53223/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%B4%D8%B5%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84 قصّابیان، «مسجد گوهرشاد مشهد پس از ششصد سال»، 1384ش، ص97.]</ref> در دوره معاصر نیز بانو محرزیه بوسعدی لائیب که از زنان ثروتمند مسلمان در فرانسه بود، ده‌ها مسجد در فرانسه بنا کرد و با تلاش و جدیت، مسیحیان بسیاری را به اسلام و تشیع، جذب کرد. وی پس از دیدار امام خمینی در دهکده نوفل‌لوشاتو، به پیروی از حضرت خدیجه، تمام ثروتش را در راه نشر اسلام و ارزش‌های اسلامی مصرف کرد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/10/08/1281483/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%B3%D8%B9%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%85%D9%87%D8 «زندگی بانو محرزیه بوسعدی مصداق بارز مهاجر الی الله است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>		به‌صورت تاریخی، دستیابی زنان به منابع اقتصادی و زمینه‌های آن مانند فرصت‌های اشتغال و تحصیل و حق تصرف در اموال، در بسیاری از جوامع، همسان مردان نبوده است. از منظر برخی مکاتب، نابرابری جنسیتی زن و مرد در دسترسی به منابع، کاملا پذیرفتنی و مبتنی بر مصالح جامعه است. آموزه‌های کنونیِ بیشتر ادیان مانند مسیحیت، یهودیت و هندوئیسم، اعتبار جنس مرد را به گونه‌ای تعریف می‌کنند که حق بیشتری در بهره‌مندی از منابع اقتصادی و فرصت‌های زمینه‌ساز آن را برای مردان در مقایسه با زنان، فراهم می‌کند.<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1992م، ص114 و 204.</ref> تقابل با این خوانش‌های مردسالارانه،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/350033/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%B2%D9%86-%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 پارسا، «قرائت زن‌گرایانه از قرآن»، 1394ش، ص57.]</ref> زمینه‌ساز شکل‌گیری رویکردهای زن‌سالار در جامعه شد و جنبش فمینیسم را بنیان نهاد که با سودای عدالت جنسیتی، خواستار برابری مطلق در تمام فعالیت‌ها فارغ از سازگاری با جنسیت زن و مرد شد<ref>هيوود، درآمدي بر ايدئولوژيهاي سياسي: از لیبرالیسم تا بنیادگرایی دینی، 1386ش، ص30.</ref> و البته بار دیگر به بهره‌کشی اقتصادی از زن، انجامید؛<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1384ش، ص32.</ref> اما دین اسلام با توجه کامل به ابعاد اجتماعی زندگی انسان، جامعه را بستر بالندگی انسان، فارغ از جنس زن و مرد، تعریف کرده است<ref>مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1384ش، ص111.</ref> و قرآن آشکارا اعلام می‌کند که خداوند، زن و مرد را از جنس همدیگر آفریده است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_195_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A2%D9%84_%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86 سوره آل‌عمران، آیه 195.]</ref> در این چارچوب، بهره‌مندی کامل زن مسلمان از منابع اقتصادی به گونه‌ای که اقتدار اقتصادی جنس زن را تضمین کند، همواره در جامعه مسلمان، امری پذیرفته و رسمی بوده و از آغاز تاریخ اسلام تا دوران معاصر، نمونه‌های شاخصی برای این رویکرد دیده می‌شود. چنان‌که خدیجه، از تاجران و ثروتمندان نامدار مکه بود و پیامبر خدا، سودمندی ثروت خدیجه در راه پیشرفت اسلام را بسیار ستوده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/71860/19/63 مجلسی، بحار الانوار، 1403ق، ج19، ص63.]</ref> همچنین گوهرشاد بیگم، از زنان نامدار عصر تیموری در سدۀ نهم هجری که مورد احترام امیر گورکانی و مشاور در امور حکومت‌داری بود، از چنان اقتدار اقتصادی در روزگار خویش بهره‌مند بود که همواره از هرات به شهرهای اطراف، از جمله مشهد سفر می‌کرد. فعالیت اقتصادی او به‌ویژه در عرصۀ موقوفات مانند مسجد گوهرشاد در جوار حرم امام رضا، پیامدهای اجتماعی ماندگار داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/53223/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D9%BE%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%B4%D8%B5%D8%AF-%D8%B3%D8%A7%D9%84 قصّابیان، «مسجد گوهرشاد مشهد پس از ششصد سال»، 1384ش، ص97.]</ref> در دوره معاصر نیز بانو محرزیه بوسعدی لائیب که از زنان ثروتمند مسلمان در فرانسه بود، ده‌ها مسجد در فرانسه بنا کرد و با تلاش و جدیت، مسیحیان بسیاری را به اسلام و تشیع، جذب کرد. وی پس از دیدار امام خمینی در دهکده نوفل‌لوشاتو، به پیروی از حضرت خدیجه، تمام ثروتش را در راه نشر اسلام و ارزش‌های اسلامی مصرف کرد.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/10/08/1281483/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%B3%D8%B9%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%85%D9%87%D8 «زندگی بانو محرزیه بوسعدی مصداق بارز مهاجر الی الله است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

قاسم ابراهیمی پور در ۲۱ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۵:۱۱

2024-06-10T15:11:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۱ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۸:۴۱
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	همچنین تمسک مفسران قرآن و فقها به عمومیت ادله مشروعیت تملک و تَکَسُب در قرآن،<ref>سوره الحجر، آیه 21؛ سوره الاعراف، آیه 9؛ سوره البقره، آیه 168؛ سوره طه، آیه 81؛ سوره ق، آیه 11؛ سوره الملک، آیه 15.</ref> تمسک به عمومیت قاعده «الناسُ مُسَلَطون عَلی اَموالِهم» که مطابق آن همه انسان‌ها اعم از مرد و زن بر آنچه در تملک دارند تسلط و قدرت تصرف عقلایی دارند<ref>ابن أبي‌جمهور، عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، 1405ق، ص222.</ref> و همچنین پول‌گرفتن زن برای شیر دادن به نوزاد،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_233_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%82%D8%B1%D9%87 سوره بقره، آیه 233؛] [https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_6_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82 سوره طلاق، آیه 6].</ref> از دلایل عمومی است که بر شایستگی زنان برای درآمدزایی و تملک اموال، دلالت می‌کند.		همچنین تمسک مفسران قرآن و فقها به عمومیت ادله مشروعیت تملک و تَکَسُب در قرآن،<ref>سوره الحجر، آیه 21؛ سوره الاعراف، آیه 9؛ سوره البقره، آیه 168؛ سوره طه، آیه 81؛ سوره ق، آیه 11؛ سوره الملک، آیه 15.</ref> تمسک به عمومیت قاعده «الناسُ مُسَلَطون عَلی اَموالِهم» که مطابق آن همه انسان‌ها اعم از مرد و زن بر آنچه در تملک دارند تسلط و قدرت تصرف عقلایی دارند<ref>ابن أبي‌جمهور، عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، 1405ق، ص222.</ref> و همچنین پول‌گرفتن زن برای شیر دادن به نوزاد،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_233_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%82%D8%B1%D9%87 سوره بقره، آیه 233؛] [https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_6_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82 سوره طلاق، آیه 6].</ref> از دلایل عمومی است که بر شایستگی زنان برای درآمدزایی و تملک اموال، دلالت می‌کند.
	~~==دیدگاه اسلام==~~		==حق بهره‌مندی از امکانات طبیعی==
	===حق بهره‌مندی از امکانات طبیعی===
	دسترسی به هر کدام از منابع کمیاب اجتماعی شامل ثروت، قدرت و منزلت، در هم تنیده بوده و از این منظر، سطح دسترسی به منزلت و جایگاه‌های اجتماعی می‌تواند تعیین‌کننده اقتدار اقتصادی باشد. در بسیاری از جوامع و فرهنگ‌ها، میزان دسترسی مردان به جایگاه‌های اجتماعی به‌عنوان فرصت‌های زمینه‌ساز اقتدار اقتصادی، بیش از زنان بوده است؛<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1992م، ص114 و 204.</ref> اما در فرهنگ مسلمانان، اشارات قرآن به اعتدال نوع انسان بدون تفکیک میان جنس زن و جنس مرد<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_4_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AA%DB%8C%D9%86 سوره تین، آیه 4.]</ref> و حق بهره‌مندی نوع انسان و نه یک جنس خاص، از امکانات طبیعی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_13_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%A9 سوره الجاثیة، آیه 13.]</ref> نشانۀ حق دینی زن در بهره‌مندی از همه امکانات زندگی اجتماعی، از جمله اقتدار اقتصادی از طریق دستیابی به جایگاه‌های اجتماعی بالا است.<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص23.</ref> از این منظر، زنان در بسیاری از امور اجتماعی مانند مسئولیت‌پذیری و توان ارتقاء و تکامل فردی و اجتماعی، دفاع از حق مشروع خود، جواز تعلیم و تربیت و بسیاری موضوعات دیگر، همسان مردان هستند و اسلام این استقلال و آزادی را به کامل‌ترین وجه به زن داده<ref>طباطبایی، زن در قرآن، 1378ش، ص54</ref> و او را آزاد و صاحب اراده دانسته است.<ref>هاشم‌زاده هریسی، آیات زن در قرآن، 1392ش، ص221.</ref>		دسترسی به هر کدام از منابع کمیاب اجتماعی شامل ثروت، قدرت و منزلت، در هم تنیده بوده و از این منظر، سطح دسترسی به منزلت و جایگاه‌های اجتماعی می‌تواند تعیین‌کننده اقتدار اقتصادی باشد. در بسیاری از جوامع و فرهنگ‌ها، میزان دسترسی مردان به جایگاه‌های اجتماعی به‌عنوان فرصت‌های زمینه‌ساز اقتدار اقتصادی، بیش از زنان بوده است؛<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1992م، ص114 و 204.</ref> اما در فرهنگ مسلمانان، اشارات قرآن به اعتدال نوع انسان بدون تفکیک میان جنس زن و جنس مرد<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_4_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AA%DB%8C%D9%86 سوره تین، آیه 4.]</ref> و حق بهره‌مندی نوع انسان و نه یک جنس خاص، از امکانات طبیعی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_13_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%A9 سوره الجاثیة، آیه 13.]</ref> نشانۀ حق دینی زن در بهره‌مندی از همه امکانات زندگی اجتماعی، از جمله اقتدار اقتصادی از طریق دستیابی به جایگاه‌های اجتماعی بالا است.<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص23.</ref> از این منظر، زنان در بسیاری از امور اجتماعی مانند مسئولیت‌پذیری و توان ارتقاء و تکامل فردی و اجتماعی، دفاع از حق مشروع خود، جواز تعلیم و تربیت و بسیاری موضوعات دیگر، همسان مردان هستند و اسلام این استقلال و آزادی را به کامل‌ترین وجه به زن داده<ref>طباطبایی، زن در قرآن، 1378ش، ص54</ref> و او را آزاد و صاحب اراده دانسته است.<ref>هاشم‌زاده هریسی، آیات زن در قرآن، 1392ش، ص221.</ref>

	===نمونه‌های تاریخی===		==نمونه‌های تاریخی==

	رویکرد قرآن دربارۀ جایگاه اجتماعی مستقل زنان، در فرهنگ مسلمانان آن‌چنان پذیرفته شده است که زنان تحسین‌شدۀ قرآن مانند مریم و آسیه، نه‌تنها الگویی شایسته برای زنان که نمونه‌هایی بایسته برای نوع انسان تا روز قیامت دانسته می‌شوند.<ref>زیبایی‌نژاد و سبحانی، درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام، 1388ش، ص55</ref> مفسران قرآن، مشارکت زنان در بیعت‌های تاریخ‌ساز صدر اسلام مانند حديبيه، فتح مكه و غدیر خم را نشانۀ اهتمام دین اسلام به حق مشارکت سیاسی زنان دانسته‌اند، به‌ویژه آن‌که در برخی از این بیعت‌ها، زنان شرایط بيشترى را نسبت به مردان پذيرا شدند تا هويت انسانى زن مسلمان را از فروغلتیدن در فساد، حفظ کنند.<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، 1374ش، ج24، ص48</ref> امام خميني نیز بر حق کنشگری کامل زنان از منظر آموزه‌های اسلام، تأکید کرده است.<ref>خمینی، جایگاه زن در اندیشه امام خمینی، 1374ش، ص197</ref>		رویکرد قرآن دربارۀ جایگاه اجتماعی مستقل زنان، در فرهنگ مسلمانان آن‌چنان پذیرفته شده است که زنان تحسین‌شدۀ قرآن مانند مریم و آسیه، نه‌تنها الگویی شایسته برای زنان که نمونه‌هایی بایسته برای نوع انسان تا روز قیامت دانسته می‌شوند.<ref>زیبایی‌نژاد و سبحانی، درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام، 1388ش، ص55</ref> مفسران قرآن، مشارکت زنان در بیعت‌های تاریخ‌ساز صدر اسلام مانند حديبيه، فتح مكه و غدیر خم را نشانۀ اهتمام دین اسلام به حق مشارکت سیاسی زنان دانسته‌اند، به‌ویژه آن‌که در برخی از این بیعت‌ها، زنان شرایط بيشترى را نسبت به مردان پذيرا شدند تا هويت انسانى زن مسلمان را از فروغلتیدن در فساد، حفظ کنند.<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، 1374ش، ج24، ص48</ref> امام خميني نیز بر حق کنشگری کامل زنان از منظر آموزه‌های اسلام، تأکید کرده است.<ref>خمینی، جایگاه زن در اندیشه امام خمینی، 1374ش، ص197</ref>
خط ۲۲:		خط ۲۱:
	یکی از عوامل کسب جایگاه اجتماعی زن، داشتن شغل سازگار با شأن و جنس زن است. اسلام از منظر مفسران قرآن، زن و مرد را همیار یکدیگر در زندگی و تقسیم کار اجتماعی می‌داند،<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، 1374ش، ج2، ص113-114</ref> اما بر انجام آن دسته از فعالیت‌های اجتماعی تأکید می‌کند که زنان را در مسیر رشد و تعالی قرار دهد و با شأن و جنس او سازگار باشد.<ref>صدوق، التوحید، 1398ق، ص356</ref> روایات متعددی بر شاغل بودن زنان مسلمان در زمان پیامبر خدا دلالت دارد؛ صنایع دستی،<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، 1373ق، ج24، ص264</ref> ریسندگی و بافندگی<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج12، ص174</ref> و تولید مواد خوشبوکننده<ref>کلینی، فروع کافی، 1388ش، ج5، ص496</ref> از جملۀ این مشاغل است. همچنین آوازخوانی در محفل فساد، نکوهش شده است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج12، ص62-85</ref>		یکی از عوامل کسب جایگاه اجتماعی زن، داشتن شغل سازگار با شأن و جنس زن است. اسلام از منظر مفسران قرآن، زن و مرد را همیار یکدیگر در زندگی و تقسیم کار اجتماعی می‌داند،<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، 1374ش، ج2، ص113-114</ref> اما بر انجام آن دسته از فعالیت‌های اجتماعی تأکید می‌کند که زنان را در مسیر رشد و تعالی قرار دهد و با شأن و جنس او سازگار باشد.<ref>صدوق، التوحید، 1398ق، ص356</ref> روایات متعددی بر شاغل بودن زنان مسلمان در زمان پیامبر خدا دلالت دارد؛ صنایع دستی،<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، 1373ق، ج24، ص264</ref> ریسندگی و بافندگی<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج12، ص174</ref> و تولید مواد خوشبوکننده<ref>کلینی، فروع کافی، 1388ش، ج5، ص496</ref> از جملۀ این مشاغل است. همچنین آوازخوانی در محفل فساد، نکوهش شده است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج12، ص62-85</ref>

	===نمونه‌های قرآنی===		==نمونه‌های قرآنی==

	اندیشمندان مسلمان از آیات 23 تا 27 سوره قصص در قرآن، تأیید دینی فعالیت اقتصادی دختران شعیب که آمیخته با حیا و بینش اجتماعی در مواجهه با مردان بوده را استنباط کرده‌اند.<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص75</ref> همچنین قرآن با آوردن داستان ملکه سبا، او را پادشاهی معرفی کرده که کشوری آباد و مردمی فرمان‌بردار داشته است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_23_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%85%D9%84 سوره نمل، آیات 23-44]</ref> با تکیه بر این آیات قرآن، مقالاتی دربارۀ دیدگاه اسلام پیرامون مدیریت زنان و در راستای اثبات نقش و حضور فعال زنان در جامعه نوشته شده و تصدی زن را در بالاترین مناصب سیاسی روا دانسته‌اند.<ref>برای نمونه رجوع کنید به: [https://ensani.ir/fa/article/399083/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D8%A8%D8%A3-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D نادری و بهجت‌پور، «نگرشی کاربردی به رفتارشناسی ملکه سبأ در تعامل با مردم در تفسیر آیات 23 و 24 نمل»، 1397ش]؛ [https://haftasman.urd.ac.ir/article_66664.html عقیلی، «بررسی حاکمیت زن از نگاه عهد قدیم و قرآن کریم با تکیه بر داستان ملکهٔ سبأ»، 1394ش]؛ [https://ipr.isri.ac.ir/article_149196.html کریمی و همکاران، «کارآمدی زنان در عرصه‌های سیاسی - اجتماعی با تاکید بر الگو سازی قرآن کریم»، دوفصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی، 1400ش]</ref>		اندیشمندان مسلمان از آیات 23 تا 27 سوره قصص در قرآن، تأیید دینی فعالیت اقتصادی دختران شعیب که آمیخته با حیا و بینش اجتماعی در مواجهه با مردان بوده را استنباط کرده‌اند.<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص75</ref> همچنین قرآن با آوردن داستان ملکه سبا، او را پادشاهی معرفی کرده که کشوری آباد و مردمی فرمان‌بردار داشته است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_23_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%85%D9%84 سوره نمل، آیات 23-44]</ref> با تکیه بر این آیات قرآن، مقالاتی دربارۀ دیدگاه اسلام پیرامون مدیریت زنان و در راستای اثبات نقش و حضور فعال زنان در جامعه نوشته شده و تصدی زن را در بالاترین مناصب سیاسی روا دانسته‌اند.<ref>برای نمونه رجوع کنید به: [https://ensani.ir/fa/article/399083/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D8%A8%D8%A3-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D نادری و بهجت‌پور، «نگرشی کاربردی به رفتارشناسی ملکه سبأ در تعامل با مردم در تفسیر آیات 23 و 24 نمل»، 1397ش]؛ [https://haftasman.urd.ac.ir/article_66664.html عقیلی، «بررسی حاکمیت زن از نگاه عهد قدیم و قرآن کریم با تکیه بر داستان ملکهٔ سبأ»، 1394ش]؛ [https://ipr.isri.ac.ir/article_149196.html کریمی و همکاران، «کارآمدی زنان در عرصه‌های سیاسی - اجتماعی با تاکید بر الگو سازی قرآن کریم»، دوفصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی، 1400ش]</ref>

	===دیدگاه فقهی===		==دیدگاه فقهی==

	در فقه اسلامی، حق مالکیت زن و استقلال او در تصرف اموال منقول و غیرمنقول در ابواب تجارت، عطیه و بخشش، رهن، قرض، صلح، شرکت، مضاربه و سرمایه‌گذاری، حواله، کفالت، وقف، قوانین افلاس و محجوریت، اجاره، کشاورزی و مزارعه، باغداری، مساقات، ضمان، عاریه، وصیت و واگذاری اموال به اشخاص، شفعه، جعاله و احیای مَوات، همسان مردان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1248881/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 نوری، «بررسی اشتغال زنان از دیدگاه اسلام»، 1390ش، ص16]</ref>		در فقه اسلامی، حق مالکیت زن و استقلال او در تصرف اموال منقول و غیرمنقول در ابواب تجارت، عطیه و بخشش، رهن، قرض، صلح، شرکت، مضاربه و سرمایه‌گذاری، حواله، کفالت، وقف، قوانین افلاس و محجوریت، اجاره، کشاورزی و مزارعه، باغداری، مساقات، ضمان، عاریه، وصیت و واگذاری اموال به اشخاص، شفعه، جعاله و احیای مَوات، همسان مردان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1248881/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 نوری، «بررسی اشتغال زنان از دیدگاه اسلام»، 1390ش، ص16]</ref>

	===تحصیل علم و اقتدار اقتصادی===		==تحصیل علم و اقتدار اقتصادی==

	تحصیل علم و تجهیز انسان به دانش و آگاهی نیز زمینه‌ساز دستیابی او به اقتدار اقتصادی است. افراد انسانی فارغ از جنسیت، با تحصیلات بالاتر و آگاهی بیشتر در جامعه، از امکان و احتمال بیشتری برای اثرگذاری در جامعه و دستیابی به ثروت برخوردار می‌شوند.<ref>تاسیگ و دیگران، جامعهشناسی بیماری‌های روانی، 1386ش، ص64-68</ref> در همین چارچوب، آموزه‌های اسلام بدون اختصاص دانش‌اندوزی به جنس خاص، همگان را به فراگیری علم سفارش می‌کند<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص25 و 45</ref> و پیامبر اکرم علم‌آموزی را برای همه مردان و زنان، ضروری دانسته است.<ref>کراجکی، کنزالفوائد، 1385ق، ص107</ref> از مجموع آموزه‌های اسلام، اندیشمندان مسلمان چنین برداشت می‌کنند که تحصیل علم ارتباطی به جنسیت ندارد و بر زنان نیز تحصیل علم واجب است و با زمینه‌‌سازی برای ترقی و تعالی زن، از اسباب اقتدار اقتصادی او نیز محسوب می‌شود.<ref>مهرپور، مباحثی از حقوق زن، 1384ش، ص46</ref>		تحصیل علم و تجهیز انسان به دانش و آگاهی نیز زمینه‌ساز دستیابی او به اقتدار اقتصادی است. افراد انسانی فارغ از جنسیت، با تحصیلات بالاتر و آگاهی بیشتر در جامعه، از امکان و احتمال بیشتری برای اثرگذاری در جامعه و دستیابی به ثروت برخوردار می‌شوند.<ref>تاسیگ و دیگران، جامعهشناسی بیماری‌های روانی، 1386ش، ص64-68</ref> در همین چارچوب، آموزه‌های اسلام بدون اختصاص دانش‌اندوزی به جنس خاص، همگان را به فراگیری علم سفارش می‌کند<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص25 و 45</ref> و پیامبر اکرم علم‌آموزی را برای همه مردان و زنان، ضروری دانسته است.<ref>کراجکی، کنزالفوائد، 1385ق، ص107</ref> از مجموع آموزه‌های اسلام، اندیشمندان مسلمان چنین برداشت می‌کنند که تحصیل علم ارتباطی به جنسیت ندارد و بر زنان نیز تحصیل علم واجب است و با زمینه‌‌سازی برای ترقی و تعالی زن، از اسباب اقتدار اقتصادی او نیز محسوب می‌شود.<ref>مهرپور، مباحثی از حقوق زن، 1384ش، ص46</ref>

قاسم ابراهیمی پور در ۲۱ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۵:۰۸

2024-06-10T15:08:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۱ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۸:۳۸
خط ۱۳:		خط ۱۳:
	همچنین تمسک مفسران قرآن و فقها به عمومیت ادله مشروعیت تملک و تَکَسُب در قرآن،<ref>سوره الحجر، آیه 21؛ سوره الاعراف، آیه 9؛ سوره البقره، آیه 168؛ سوره طه، آیه 81؛ سوره ق، آیه 11؛ سوره الملک، آیه 15.</ref> تمسک به عمومیت قاعده «الناسُ مُسَلَطون عَلی اَموالِهم» که مطابق آن همه انسان‌ها اعم از مرد و زن بر آنچه در تملک دارند تسلط و قدرت تصرف عقلایی دارند<ref>ابن أبي‌جمهور، عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، 1405ق، ص222.</ref> و همچنین پول‌گرفتن زن برای شیر دادن به نوزاد،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_233_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%82%D8%B1%D9%87 سوره بقره، آیه 233؛] [https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_6_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82 سوره طلاق، آیه 6].</ref> از دلایل عمومی است که بر شایستگی زنان برای درآمدزایی و تملک اموال، دلالت می‌کند.		همچنین تمسک مفسران قرآن و فقها به عمومیت ادله مشروعیت تملک و تَکَسُب در قرآن،<ref>سوره الحجر، آیه 21؛ سوره الاعراف، آیه 9؛ سوره البقره، آیه 168؛ سوره طه، آیه 81؛ سوره ق، آیه 11؛ سوره الملک، آیه 15.</ref> تمسک به عمومیت قاعده «الناسُ مُسَلَطون عَلی اَموالِهم» که مطابق آن همه انسان‌ها اعم از مرد و زن بر آنچه در تملک دارند تسلط و قدرت تصرف عقلایی دارند<ref>ابن أبي‌جمهور، عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، 1405ق، ص222.</ref> و همچنین پول‌گرفتن زن برای شیر دادن به نوزاد،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_233_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%82%D8%B1%D9%87 سوره بقره، آیه 233؛] [https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_6_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82 سوره طلاق، آیه 6].</ref> از دلایل عمومی است که بر شایستگی زنان برای درآمدزایی و تملک اموال، دلالت می‌کند.
	==دیدگاه اسلام==		==دیدگاه اسلام==
			===حق بهره‌مندی از امکانات طبیعی===
	دسترسی به هر کدام از منابع کمیاب اجتماعی شامل ثروت، قدرت و منزلت، در هم تنیده بوده و از این منظر، سطح دسترسی به منزلت و جایگاه‌های اجتماعی می‌تواند تعیین‌کننده اقتدار اقتصادی باشد. در بسیاری از جوامع و فرهنگ‌ها، میزان دسترسی مردان به جایگاه‌های اجتماعی به‌عنوان فرصت‌های زمینه‌ساز اقتدار اقتصادی، بیش از زنان بوده است؛<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1992م، ص114 و 204.</ref> اما در فرهنگ مسلمانان، اشارات قرآن به اعتدال نوع انسان بدون تفکیک میان جنس زن و جنس مرد<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_4_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AA%DB%8C%D9%86 سوره تین، آیه 4.]</ref> و حق بهره‌مندی نوع انسان و نه یک جنس خاص، از امکانات طبیعی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_13_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%A9 سوره الجاثیة، آیه 13.]</ref> نشانۀ حق دینی زن در بهره‌مندی از همه امکانات زندگی اجتماعی، از جمله اقتدار اقتصادی از طریق دستیابی به جایگاه‌های اجتماعی بالا است.<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص23.</ref> از این منظر، زنان در بسیاری از امور اجتماعی مانند مسئولیت‌پذیری و توان ارتقاء و تکامل فردی و اجتماعی، دفاع از حق مشروع خود، جواز تعلیم و تربیت و بسیاری موضوعات دیگر، همسان مردان هستند و اسلام این استقلال و آزادی را به کامل‌ترین وجه به زن داده<ref>طباطبایی، زن در قرآن، 1378ش، ص54</ref> و او را آزاد و صاحب اراده دانسته است.<ref>هاشم‌زاده هریسی، آیات زن در قرآن، 1392ش، ص221.</ref>		دسترسی به هر کدام از منابع کمیاب اجتماعی شامل ثروت، قدرت و منزلت، در هم تنیده بوده و از این منظر، سطح دسترسی به منزلت و جایگاه‌های اجتماعی می‌تواند تعیین‌کننده اقتدار اقتصادی باشد. در بسیاری از جوامع و فرهنگ‌ها، میزان دسترسی مردان به جایگاه‌های اجتماعی به‌عنوان فرصت‌های زمینه‌ساز اقتدار اقتصادی، بیش از زنان بوده است؛<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1992م، ص114 و 204.</ref> اما در فرهنگ مسلمانان، اشارات قرآن به اعتدال نوع انسان بدون تفکیک میان جنس زن و جنس مرد<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_4_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AA%DB%8C%D9%86 سوره تین، آیه 4.]</ref> و حق بهره‌مندی نوع انسان و نه یک جنس خاص، از امکانات طبیعی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_13_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%A9 سوره الجاثیة، آیه 13.]</ref> نشانۀ حق دینی زن در بهره‌مندی از همه امکانات زندگی اجتماعی، از جمله اقتدار اقتصادی از طریق دستیابی به جایگاه‌های اجتماعی بالا است.<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص23.</ref> از این منظر، زنان در بسیاری از امور اجتماعی مانند مسئولیت‌پذیری و توان ارتقاء و تکامل فردی و اجتماعی، دفاع از حق مشروع خود، جواز تعلیم و تربیت و بسیاری موضوعات دیگر، همسان مردان هستند و اسلام این استقلال و آزادی را به کامل‌ترین وجه به زن داده<ref>طباطبایی، زن در قرآن، 1378ش، ص54</ref> و او را آزاد و صاحب اراده دانسته است.<ref>هاشم‌زاده هریسی، آیات زن در قرآن، 1392ش، ص221.</ref>

	نمونه‌های تاریخی		===نمونه‌های تاریخی===

	رویکرد قرآن دربارۀ جایگاه اجتماعی مستقل زنان، در فرهنگ مسلمانان آن‌چنان پذیرفته شده است که زنان تحسین‌شدۀ قرآن مانند مریم و آسیه، نه‌تنها الگویی شایسته برای زنان که نمونه‌هایی بایسته برای نوع انسان تا روز قیامت دانسته می‌شوند.<ref>زیبایی‌نژاد و سبحانی، درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام، 1388ش، ص55</ref> مفسران قرآن، مشارکت زنان در بیعت‌های تاریخ‌ساز صدر اسلام مانند حديبيه، فتح مكه و غدیر خم را نشانۀ اهتمام دین اسلام به حق مشارکت سیاسی زنان دانسته‌اند، به‌ویژه آن‌که در برخی از این بیعت‌ها، زنان شرایط بيشترى را نسبت به مردان پذيرا شدند تا هويت انسانى زن مسلمان را از فروغلتیدن در فساد، حفظ کنند.<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، 1374ش، ج24، ص48</ref> امام خميني نیز بر حق کنشگری کامل زنان از منظر آموزه‌های اسلام، تأکید کرده است.<ref>خمینی، جایگاه زن در اندیشه امام خمینی، 1374ش، ص197</ref>		رویکرد قرآن دربارۀ جایگاه اجتماعی مستقل زنان، در فرهنگ مسلمانان آن‌چنان پذیرفته شده است که زنان تحسین‌شدۀ قرآن مانند مریم و آسیه، نه‌تنها الگویی شایسته برای زنان که نمونه‌هایی بایسته برای نوع انسان تا روز قیامت دانسته می‌شوند.<ref>زیبایی‌نژاد و سبحانی، درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام، 1388ش، ص55</ref> مفسران قرآن، مشارکت زنان در بیعت‌های تاریخ‌ساز صدر اسلام مانند حديبيه، فتح مكه و غدیر خم را نشانۀ اهتمام دین اسلام به حق مشارکت سیاسی زنان دانسته‌اند، به‌ویژه آن‌که در برخی از این بیعت‌ها، زنان شرایط بيشترى را نسبت به مردان پذيرا شدند تا هويت انسانى زن مسلمان را از فروغلتیدن در فساد، حفظ کنند.<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، 1374ش، ج24، ص48</ref> امام خميني نیز بر حق کنشگری کامل زنان از منظر آموزه‌های اسلام، تأکید کرده است.<ref>خمینی، جایگاه زن در اندیشه امام خمینی، 1374ش، ص197</ref>
خط ۲۱:		خط ۲۲:
	یکی از عوامل کسب جایگاه اجتماعی زن، داشتن شغل سازگار با شأن و جنس زن است. اسلام از منظر مفسران قرآن، زن و مرد را همیار یکدیگر در زندگی و تقسیم کار اجتماعی می‌داند،<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، 1374ش، ج2، ص113-114</ref> اما بر انجام آن دسته از فعالیت‌های اجتماعی تأکید می‌کند که زنان را در مسیر رشد و تعالی قرار دهد و با شأن و جنس او سازگار باشد.<ref>صدوق، التوحید، 1398ق، ص356</ref> روایات متعددی بر شاغل بودن زنان مسلمان در زمان پیامبر خدا دلالت دارد؛ صنایع دستی،<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، 1373ق، ج24، ص264</ref> ریسندگی و بافندگی<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج12، ص174</ref> و تولید مواد خوشبوکننده<ref>کلینی، فروع کافی، 1388ش، ج5، ص496</ref> از جملۀ این مشاغل است. همچنین آوازخوانی در محفل فساد، نکوهش شده است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج12، ص62-85</ref>		یکی از عوامل کسب جایگاه اجتماعی زن، داشتن شغل سازگار با شأن و جنس زن است. اسلام از منظر مفسران قرآن، زن و مرد را همیار یکدیگر در زندگی و تقسیم کار اجتماعی می‌داند،<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، 1374ش، ج2، ص113-114</ref> اما بر انجام آن دسته از فعالیت‌های اجتماعی تأکید می‌کند که زنان را در مسیر رشد و تعالی قرار دهد و با شأن و جنس او سازگار باشد.<ref>صدوق، التوحید، 1398ق، ص356</ref> روایات متعددی بر شاغل بودن زنان مسلمان در زمان پیامبر خدا دلالت دارد؛ صنایع دستی،<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، 1373ق، ج24، ص264</ref> ریسندگی و بافندگی<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج12، ص174</ref> و تولید مواد خوشبوکننده<ref>کلینی، فروع کافی، 1388ش، ج5، ص496</ref> از جملۀ این مشاغل است. همچنین آوازخوانی در محفل فساد، نکوهش شده است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج12، ص62-85</ref>

	نمونه‌های قرآنی		===نمونه‌های قرآنی===

	اندیشمندان مسلمان از آیات 23 تا 27 سوره قصص در قرآن، تأیید دینی فعالیت اقتصادی دختران شعیب که آمیخته با حیا و بینش اجتماعی در مواجهه با مردان بوده را استنباط کرده‌اند.<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص75</ref> همچنین قرآن با آوردن داستان ملکه سبا، او را پادشاهی معرفی کرده که کشوری آباد و مردمی فرمان‌بردار داشته است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_23_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%85%D9%84 سوره نمل، آیات 23-44]</ref> با تکیه بر این آیات قرآن، مقالاتی دربارۀ دیدگاه اسلام پیرامون مدیریت زنان و در راستای اثبات نقش و حضور فعال زنان در جامعه نوشته شده و تصدی زن را در بالاترین مناصب سیاسی روا دانسته‌اند.<ref>برای نمونه رجوع کنید به: [https://ensani.ir/fa/article/399083/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D8%A8%D8%A3-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D نادری و بهجت‌پور، «نگرشی کاربردی به رفتارشناسی ملکه سبأ در تعامل با مردم در تفسیر آیات 23 و 24 نمل»، 1397ش]؛ [https://haftasman.urd.ac.ir/article_66664.html عقیلی، «بررسی حاکمیت زن از نگاه عهد قدیم و قرآن کریم با تکیه بر داستان ملکهٔ سبأ»، 1394ش]؛ [https://ipr.isri.ac.ir/article_149196.html کریمی و همکاران، «کارآمدی زنان در عرصه‌های سیاسی - اجتماعی با تاکید بر الگو سازی قرآن کریم»، دوفصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی، 1400ش]</ref>		اندیشمندان مسلمان از آیات 23 تا 27 سوره قصص در قرآن، تأیید دینی فعالیت اقتصادی دختران شعیب که آمیخته با حیا و بینش اجتماعی در مواجهه با مردان بوده را استنباط کرده‌اند.<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص75</ref> همچنین قرآن با آوردن داستان ملکه سبا، او را پادشاهی معرفی کرده که کشوری آباد و مردمی فرمان‌بردار داشته است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_23_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%85%D9%84 سوره نمل، آیات 23-44]</ref> با تکیه بر این آیات قرآن، مقالاتی دربارۀ دیدگاه اسلام پیرامون مدیریت زنان و در راستای اثبات نقش و حضور فعال زنان در جامعه نوشته شده و تصدی زن را در بالاترین مناصب سیاسی روا دانسته‌اند.<ref>برای نمونه رجوع کنید به: [https://ensani.ir/fa/article/399083/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D8%A8%D8%A3-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D نادری و بهجت‌پور، «نگرشی کاربردی به رفتارشناسی ملکه سبأ در تعامل با مردم در تفسیر آیات 23 و 24 نمل»، 1397ش]؛ [https://haftasman.urd.ac.ir/article_66664.html عقیلی، «بررسی حاکمیت زن از نگاه عهد قدیم و قرآن کریم با تکیه بر داستان ملکهٔ سبأ»، 1394ش]؛ [https://ipr.isri.ac.ir/article_149196.html کریمی و همکاران، «کارآمدی زنان در عرصه‌های سیاسی - اجتماعی با تاکید بر الگو سازی قرآن کریم»، دوفصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی، 1400ش]</ref>

	دیدگاه فقهی		===دیدگاه فقهی===

	در فقه اسلامی، حق مالکیت زن و استقلال او در تصرف اموال منقول و غیرمنقول در ابواب تجارت، عطیه و بخشش، رهن، قرض، صلح، شرکت، مضاربه و سرمایه‌گذاری، حواله، کفالت، وقف، قوانین افلاس و محجوریت، اجاره، کشاورزی و مزارعه، باغداری، مساقات، ضمان، عاریه، وصیت و واگذاری اموال به اشخاص، شفعه، جعاله و احیای مَوات، همسان مردان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1248881/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 نوری، «بررسی اشتغال زنان از دیدگاه اسلام»، 1390ش، ص16]</ref>		در فقه اسلامی، حق مالکیت زن و استقلال او در تصرف اموال منقول و غیرمنقول در ابواب تجارت، عطیه و بخشش، رهن، قرض، صلح، شرکت، مضاربه و سرمایه‌گذاری، حواله، کفالت، وقف، قوانین افلاس و محجوریت، اجاره، کشاورزی و مزارعه، باغداری، مساقات، ضمان، عاریه، وصیت و واگذاری اموال به اشخاص، شفعه، جعاله و احیای مَوات، همسان مردان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1248881/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 نوری، «بررسی اشتغال زنان از دیدگاه اسلام»، 1390ش، ص16]</ref>

	تحصیل علم و اقتدار اقتصادی		===تحصیل علم و اقتدار اقتصادی===

	تحصیل علم و تجهیز انسان به دانش و آگاهی نیز زمینه‌ساز دستیابی او به اقتدار اقتصادی است. افراد انسانی فارغ از جنسیت، با تحصیلات بالاتر و آگاهی بیشتر در جامعه، از امکان و احتمال بیشتری برای اثرگذاری در جامعه و دستیابی به ثروت برخوردار می‌شوند.<ref>تاسیگ و دیگران، جامعهشناسی بیماری‌های روانی، 1386ش، ص64-68</ref> در همین چارچوب، آموزه‌های اسلام بدون اختصاص دانش‌اندوزی به جنس خاص، همگان را به فراگیری علم سفارش می‌کند<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص25 و 45</ref> و پیامبر اکرم علم‌آموزی را برای همه مردان و زنان، ضروری دانسته است.<ref>کراجکی، کنزالفوائد، 1385ق، ص107</ref> از مجموع آموزه‌های اسلام، اندیشمندان مسلمان چنین برداشت می‌کنند که تحصیل علم ارتباطی به جنسیت ندارد و بر زنان نیز تحصیل علم واجب است و با زمینه‌‌سازی برای ترقی و تعالی زن، از اسباب اقتدار اقتصادی او نیز محسوب می‌شود.<ref>مهرپور، مباحثی از حقوق زن، 1384ش، ص46</ref>		تحصیل علم و تجهیز انسان به دانش و آگاهی نیز زمینه‌ساز دستیابی او به اقتدار اقتصادی است. افراد انسانی فارغ از جنسیت، با تحصیلات بالاتر و آگاهی بیشتر در جامعه، از امکان و احتمال بیشتری برای اثرگذاری در جامعه و دستیابی به ثروت برخوردار می‌شوند.<ref>تاسیگ و دیگران، جامعهشناسی بیماری‌های روانی، 1386ش، ص64-68</ref> در همین چارچوب، آموزه‌های اسلام بدون اختصاص دانش‌اندوزی به جنس خاص، همگان را به فراگیری علم سفارش می‌کند<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص25 و 45</ref> و پیامبر اکرم علم‌آموزی را برای همه مردان و زنان، ضروری دانسته است.<ref>کراجکی، کنزالفوائد، 1385ق، ص107</ref> از مجموع آموزه‌های اسلام، اندیشمندان مسلمان چنین برداشت می‌کنند که تحصیل علم ارتباطی به جنسیت ندارد و بر زنان نیز تحصیل علم واجب است و با زمینه‌‌سازی برای ترقی و تعالی زن، از اسباب اقتدار اقتصادی او نیز محسوب می‌شود.<ref>مهرپور، مباحثی از حقوق زن، 1384ش، ص46</ref>

قاسم ابراهیمی پور: /* زمینه‌های اجتماعی دسترسی زنان به اقتدار اقتصادی */

2024-06-10T15:06:19Z

زمینه‌های اجتماعی دسترسی زنان به اقتدار اقتصادی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۱ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۸:۳۶
خط ۱۲:		خط ۱۲:

	همچنین تمسک مفسران قرآن و فقها به عمومیت ادله مشروعیت تملک و تَکَسُب در قرآن،<ref>سوره الحجر، آیه 21؛ سوره الاعراف، آیه 9؛ سوره البقره، آیه 168؛ سوره طه، آیه 81؛ سوره ق، آیه 11؛ سوره الملک، آیه 15.</ref> تمسک به عمومیت قاعده «الناسُ مُسَلَطون عَلی اَموالِهم» که مطابق آن همه انسان‌ها اعم از مرد و زن بر آنچه در تملک دارند تسلط و قدرت تصرف عقلایی دارند<ref>ابن أبي‌جمهور، عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، 1405ق، ص222.</ref> و همچنین پول‌گرفتن زن برای شیر دادن به نوزاد،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_233_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%82%D8%B1%D9%87 سوره بقره، آیه 233؛] [https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_6_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82 سوره طلاق، آیه 6].</ref> از دلایل عمومی است که بر شایستگی زنان برای درآمدزایی و تملک اموال، دلالت می‌کند.		همچنین تمسک مفسران قرآن و فقها به عمومیت ادله مشروعیت تملک و تَکَسُب در قرآن،<ref>سوره الحجر، آیه 21؛ سوره الاعراف، آیه 9؛ سوره البقره، آیه 168؛ سوره طه، آیه 81؛ سوره ق، آیه 11؛ سوره الملک، آیه 15.</ref> تمسک به عمومیت قاعده «الناسُ مُسَلَطون عَلی اَموالِهم» که مطابق آن همه انسان‌ها اعم از مرد و زن بر آنچه در تملک دارند تسلط و قدرت تصرف عقلایی دارند<ref>ابن أبي‌جمهور، عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، 1405ق، ص222.</ref> و همچنین پول‌گرفتن زن برای شیر دادن به نوزاد،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_233_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D9%82%D8%B1%D9%87 سوره بقره، آیه 233؛] [https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_6_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82 سوره طلاق، آیه 6].</ref> از دلایل عمومی است که بر شایستگی زنان برای درآمدزایی و تملک اموال، دلالت می‌کند.
	==~~زمینه‌های اجتماعی دسترسی زنان به اقتدار اقتصادی~~==		==دیدگاه اسلام==
	دسترسی به هر کدام از منابع کمیاب اجتماعی شامل ثروت، قدرت و منزلت، در هم تنیده بوده و از این منظر، سطح دسترسی به منزلت و جایگاه‌های اجتماعی می‌تواند تعیین‌کننده اقتدار اقتصادی باشد. ~~به‌صورت تاریخی~~ در بسیاری از جوامع و فرهنگ‌ها، میزان دسترسی مردان به جایگاه‌های اجتماعی به‌عنوان فرصت‌های زمینه‌ساز اقتدار اقتصادی، ~~بسیار~~ بیش از زنان بوده است؛<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1992م، ص114 و 204.</ref> اما در فرهنگ مسلمانان، اشارات قرآن به اعتدال نوع انسان بدون تفکیک میان جنس زن و جنس مرد<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_4_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AA%DB%8C%D9%86 سوره تین، آیه 4.]</ref> و حق بهره‌مندی نوع انسان و نه یک جنس خاص، از امکانات طبیعی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_13_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%A9 سوره الجاثیة، آیه 13.]</ref> نشانۀ حق دینی زن در بهره‌مندی از همه امکانات زندگی اجتماعی، از جمله اقتدار اقتصادی از طریق دستیابی به جایگاه‌های اجتماعی بالا است.<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص23.</ref> از این منظر، زنان در بسیاری از امور اجتماعی مانند مسئولیت‌پذیری و توان ارتقاء و تکامل فردی و اجتماعی، دفاع از حق مشروع خود، جواز تعلیم و تربیت و بسیاری موضوعات دیگر، همسان مردان هستند و اسلام این استقلال و آزادی را به کامل‌ترین وجه به زن داده<ref>طباطبایی، زن در قرآن، 1378ش، ص54</ref> و او را آزاد و صاحب اراده دانسته است.<ref>هاشم‌زاده هریسی، آیات زن در قرآن، 1392ش، ص221.</ref> رویکرد قرآن دربارۀ جایگاه اجتماعی مستقل زنان، در فرهنگ مسلمانان آن‌چنان پذیرفته شده است که زنان تحسین‌شدۀ قرآن مانند مریم و آسیه، نه‌تنها الگویی شایسته برای زنان که نمونه‌هایی بایسته برای نوع انسان تا روز قیامت دانسته می‌شوند.<ref>زیبایی‌نژاد و سبحانی، درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام، 1388ش، ص55</ref> مفسران قرآن، مشارکت زنان در بیعت‌های تاریخ‌ساز صدر اسلام مانند حديبيه، فتح مكه و غدیر خم را نشانۀ اهتمام دین اسلام به حق مشارکت سیاسی زنان دانسته‌اند، به‌ویژه آن‌که در برخی از این بیعت‌ها، زنان شرایط بيشترى را نسبت به مردان پذيرا شدند تا هويت انسانى زن مسلمان را از فروغلتیدن در فساد، حفظ کنند.<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، 1374ش، ج24، ص48</ref> امام خميني نیز بر حق کنشگری کامل زنان از منظر آموزه‌های اسلام، تأکید کرده است.<ref>خمینی، جایگاه زن در اندیشه امام خمینی، 1374ش، ص197</ref>		دسترسی به هر کدام از منابع کمیاب اجتماعی شامل ثروت، قدرت و منزلت، در هم تنیده بوده و از این منظر، سطح دسترسی به منزلت و جایگاه‌های اجتماعی می‌تواند تعیین‌کننده اقتدار اقتصادی باشد. در بسیاری از جوامع و فرهنگ‌ها، میزان دسترسی مردان به جایگاه‌های اجتماعی به‌عنوان فرصت‌های زمینه‌ساز اقتدار اقتصادی، بیش از زنان بوده است؛<ref>هولم و بوکر، زن در ادیان بزرگ جهان، 1992م، ص114 و 204.</ref> اما در فرهنگ مسلمانان، اشارات قرآن به اعتدال نوع انسان بدون تفکیک میان جنس زن و جنس مرد<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_4_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AA%DB%8C%D9%86 سوره تین، آیه 4.]</ref> و حق بهره‌مندی نوع انسان و نه یک جنس خاص، از امکانات طبیعی،<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_13_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%A9 سوره الجاثیة، آیه 13.]</ref> نشانۀ حق دینی زن در بهره‌مندی از همه امکانات زندگی اجتماعی، از جمله اقتدار اقتصادی از طریق دستیابی به جایگاه‌های اجتماعی بالا است.<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص23.</ref> از این منظر، زنان در بسیاری از امور اجتماعی مانند مسئولیت‌پذیری و توان ارتقاء و تکامل فردی و اجتماعی، دفاع از حق مشروع خود، جواز تعلیم و تربیت و بسیاری موضوعات دیگر، همسان مردان هستند و اسلام این استقلال و آزادی را به کامل‌ترین وجه به زن داده<ref>طباطبایی، زن در قرآن، 1378ش، ص54</ref> و او را آزاد و صاحب اراده دانسته است.<ref>هاشم‌زاده هریسی، آیات زن در قرآن، 1392ش، ص221.</ref>

			نمونه‌های تاریخی

			رویکرد قرآن دربارۀ جایگاه اجتماعی مستقل زنان، در فرهنگ مسلمانان آن‌چنان پذیرفته شده است که زنان تحسین‌شدۀ قرآن مانند مریم و آسیه، نه‌تنها الگویی شایسته برای زنان که نمونه‌هایی بایسته برای نوع انسان تا روز قیامت دانسته می‌شوند.<ref>زیبایی‌نژاد و سبحانی، درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام، 1388ش، ص55</ref> مفسران قرآن، مشارکت زنان در بیعت‌های تاریخ‌ساز صدر اسلام مانند حديبيه، فتح مكه و غدیر خم را نشانۀ اهتمام دین اسلام به حق مشارکت سیاسی زنان دانسته‌اند، به‌ویژه آن‌که در برخی از این بیعت‌ها، زنان شرایط بيشترى را نسبت به مردان پذيرا شدند تا هويت انسانى زن مسلمان را از فروغلتیدن در فساد، حفظ کنند.<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، 1374ش، ج24، ص48</ref> امام خميني نیز بر حق کنشگری کامل زنان از منظر آموزه‌های اسلام، تأکید کرده است.<ref>خمینی، جایگاه زن در اندیشه امام خمینی، 1374ش، ص197</ref>

	یکی از عوامل کسب جایگاه اجتماعی زن، داشتن شغل سازگار با شأن و جنس زن است. اسلام از منظر مفسران قرآن، زن و مرد را همیار یکدیگر در زندگی و تقسیم کار اجتماعی می‌داند،<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، 1374ش، ج2، ص113-114</ref> اما بر انجام آن دسته از فعالیت‌های اجتماعی تأکید می‌کند که زنان را در مسیر رشد و تعالی قرار دهد و با شأن و جنس او سازگار باشد.<ref>صدوق، التوحید، 1398ق، ص356</ref> روایات متعددی بر شاغل بودن زنان مسلمان در زمان پیامبر خدا دلالت دارد؛ صنایع دستی،<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، 1373ق، ج24، ص264</ref> ریسندگی و بافندگی<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج12، ص174</ref> و تولید مواد خوشبوکننده<ref>کلینی، فروع کافی، 1388ش، ج5، ص496</ref> از جملۀ این مشاغل است. همچنین آوازخوانی در محفل فساد، نکوهش شده است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج12، ص62-85</ref> اندیشمندان مسلمان از آیات 23 تا 27 سوره قصص در قرآن، تأیید دینی فعالیت اقتصادی دختران شعیب که آمیخته با حیا و بینش اجتماعی در مواجهه با مردان بوده را استنباط کرده‌اند.<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص75</ref> همچنین قرآن با آوردن داستان ملکه سبا، او را پادشاهی معرفی کرده که کشوری آباد و مردمی فرمان‌بردار داشته است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_23_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%85%D9%84 سوره نمل، آیات 23-44]</ref> با تکیه بر این آیات قرآن، مقالاتی دربارۀ دیدگاه اسلام پیرامون مدیریت زنان و در راستای اثبات نقش و حضور فعال زنان در جامعه نوشته شده و تصدی زن را در بالاترین مناصب سیاسی روا دانسته‌اند.<ref>برای نمونه رجوع کنید به: [https://ensani.ir/fa/article/399083/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D8%A8%D8%A3-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D نادری و بهجت‌پور، «نگرشی کاربردی به رفتارشناسی ملکه سبأ در تعامل با مردم در تفسیر آیات 23 و 24 نمل»، 1397ش]؛ [https://haftasman.urd.ac.ir/article_66664.html عقیلی، «بررسی حاکمیت زن از نگاه عهد قدیم و قرآن کریم با تکیه بر داستان ملکهٔ سبأ»، 1394ش]؛ [https://ipr.isri.ac.ir/article_149196.html کریمی و همکاران، «کارآمدی زنان در عرصه‌های سیاسی - اجتماعی با تاکید بر الگو سازی قرآن کریم»، دوفصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی، 1400ش]</ref> در فقه اسلامی، حق مالکیت زن و استقلال او در تصرف اموال منقول و غیرمنقول در ابواب تجارت، عطیه و بخشش، رهن، قرض، صلح، شرکت، مضاربه و سرمایه‌گذاری، حواله، کفالت، وقف، قوانین افلاس و محجوریت، اجاره، کشاورزی و مزارعه، باغداری، مساقات، ضمان، عاریه، وصیت و واگذاری اموال به اشخاص، شفعه، جعاله و احیای مَوات، همسان مردان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1248881/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 نوری، «بررسی اشتغال زنان از دیدگاه اسلام»، 1390ش، ص16]</ref>		یکی از عوامل کسب جایگاه اجتماعی زن، داشتن شغل سازگار با شأن و جنس زن است. اسلام از منظر مفسران قرآن، زن و مرد را همیار یکدیگر در زندگی و تقسیم کار اجتماعی می‌داند،<ref>مکارم شیرازی و همکاران، تفسیر نمونه، 1374ش، ج2، ص113-114</ref> اما بر انجام آن دسته از فعالیت‌های اجتماعی تأکید می‌کند که زنان را در مسیر رشد و تعالی قرار دهد و با شأن و جنس او سازگار باشد.<ref>صدوق، التوحید، 1398ق، ص356</ref> روایات متعددی بر شاغل بودن زنان مسلمان در زمان پیامبر خدا دلالت دارد؛ صنایع دستی،<ref>طبرانی، المعجم الکبیر، 1373ق، ج24، ص264</ref> ریسندگی و بافندگی<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج12، ص174</ref> و تولید مواد خوشبوکننده<ref>کلینی، فروع کافی، 1388ش، ج5، ص496</ref> از جملۀ این مشاغل است. همچنین آوازخوانی در محفل فساد، نکوهش شده است.<ref>حر عاملی، وسائل الشیعة، 1409ق، ج12، ص62-85</ref>

	تحصیل علم و تجهیز انسان به دانش و آگاهی نیز زمینه‌ساز دستیابی او به اقتدار اقتصادی است. افراد انسانی فارغ از جنسیت، با تحصیلات بالاتر و آگاهی بیشتر در جامعه، از امکان و احتمال بیشتری برای اثرگذاری در جامعه و دستیابی به ثروت برخوردار می‌شوند.<ref>تاسیگ و دیگران، جامعهشناسی بیماری‌های روانی، 1386ش، ص64-68</ref> در همین چارچوب، آموزه‌های اسلام بدون اختصاص دانش‌اندوزی به جنس خاص، همگان را به فراگیری علم سفارش می‌کند<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص25 و 45</ref> و پیامبر اکرم علم‌آموزی را برای همه مردان و زنان، ضروری دانسته است.<ref>کراجکی، کنزالفوائد، 1385ق، ص107</ref> از مجموع آموزه‌های اسلام، اندیشمندان مسلمان چنین برداشت می‌کنند که تحصیل علم ارتباطی به جنسیت ندارد و بر زنان نیز تحصیل علم واجب است و با زمینه‌‌سازی برای ترقی و تعالی زن، از اسباب اقتدار اقتصادی او نیز محسوب می‌شود.<ref>مهرپور، مباحثی از حقوق زن، 1384ش، ص46</ref>		نمونه‌های قرآنی

			اندیشمندان مسلمان از آیات 23 تا 27 سوره قصص در قرآن، تأیید دینی فعالیت اقتصادی دختران شعیب که آمیخته با حیا و بینش اجتماعی در مواجهه با مردان بوده را استنباط کرده‌اند.<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص75</ref> همچنین قرآن با آوردن داستان ملکه سبا، او را پادشاهی معرفی کرده که کشوری آباد و مردمی فرمان‌بردار داشته است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_23_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%86%D9%85%D9%84 سوره نمل، آیات 23-44]</ref> با تکیه بر این آیات قرآن، مقالاتی دربارۀ دیدگاه اسلام پیرامون مدیریت زنان و در راستای اثبات نقش و حضور فعال زنان در جامعه نوشته شده و تصدی زن را در بالاترین مناصب سیاسی روا دانسته‌اند.<ref>برای نمونه رجوع کنید به: [https://ensani.ir/fa/article/399083/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D8%A8%D8%A3-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D نادری و بهجت‌پور، «نگرشی کاربردی به رفتارشناسی ملکه سبأ در تعامل با مردم در تفسیر آیات 23 و 24 نمل»، 1397ش]؛ [https://haftasman.urd.ac.ir/article_66664.html عقیلی، «بررسی حاکمیت زن از نگاه عهد قدیم و قرآن کریم با تکیه بر داستان ملکهٔ سبأ»، 1394ش]؛ [https://ipr.isri.ac.ir/article_149196.html کریمی و همکاران، «کارآمدی زنان در عرصه‌های سیاسی - اجتماعی با تاکید بر الگو سازی قرآن کریم»، دوفصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی، 1400ش]</ref>

			دیدگاه فقهی

			در فقه اسلامی، حق مالکیت زن و استقلال او در تصرف اموال منقول و غیرمنقول در ابواب تجارت، عطیه و بخشش، رهن، قرض، صلح، شرکت، مضاربه و سرمایه‌گذاری، حواله، کفالت، وقف، قوانین افلاس و محجوریت، اجاره، کشاورزی و مزارعه، باغداری، مساقات، ضمان، عاریه، وصیت و واگذاری اموال به اشخاص، شفعه، جعاله و احیای مَوات، همسان مردان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1248881/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%BA%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 نوری، «بررسی اشتغال زنان از دیدگاه اسلام»، 1390ش، ص16]</ref>

			تحصیل علم و اقتدار اقتصادی

			تحصیل علم و تجهیز انسان به دانش و آگاهی نیز زمینه‌ساز دستیابی او به اقتدار اقتصادی است. افراد انسانی فارغ از جنسیت، با تحصیلات بالاتر و آگاهی بیشتر در جامعه، از امکان و احتمال بیشتری برای اثرگذاری در جامعه و دستیابی به ثروت برخوردار می‌شوند.<ref>تاسیگ و دیگران، جامعهشناسی بیماری‌های روانی، 1386ش، ص64-68</ref> در همین چارچوب، آموزه‌های اسلام بدون اختصاص دانش‌اندوزی به جنس خاص، همگان را به فراگیری علم سفارش می‌کند<ref>مهریزی، زن در سخن و سیره امام علی، 1381ش، ص25 و 45</ref> و پیامبر اکرم علم‌آموزی را برای همه مردان و زنان، ضروری دانسته است.<ref>کراجکی، کنزالفوائد، 1385ق، ص107</ref> از مجموع آموزه‌های اسلام، اندیشمندان مسلمان چنین برداشت می‌کنند که تحصیل علم ارتباطی به جنسیت ندارد و بر زنان نیز تحصیل علم واجب است و با زمینه‌‌سازی برای ترقی و تعالی زن، از اسباب اقتدار اقتصادی او نیز محسوب می‌شود.<ref>مهرپور، مباحثی از حقوق زن، 1384ش، ص46</ref>
	==پانویس==		==پانویس==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}

قاسم ابراهیمی پور: /* مفهوم‌شناسی */

2024-05-29T13:34:09Z

مفهوم‌شناسی

نمایش تغییرات

زهرا غلامی: /* منابع */

2024-05-28T20:43:25Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۹ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۰:۱۳
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	{{پانویس}}		{{پانویس}}
	==منابع==		==منابع==
	* ~~قرآن¬کریم~~		* قرآن کریم.
	* ابن أبي‌جمهور، محمد بن زين‌الدين‏، عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، قم، دار سيدالشهداء، 1405ق.		* ابن أبي‌جمهور، محمد بن زين‌الدين‏، عوالي اللئالي العزيزية في الأحاديث الدينية، قم، دار سيدالشهداء، 1405ق.
	* ابن‌عاشور، محمد بن طاهر، التحریر و التنویر، بیروت، موسسة التاریخ العربی، بی‌تا.		* ابن‌عاشور، محمد بن طاهر، التحریر و التنویر، بیروت، موسسة التاریخ العربی، بی‌تا.
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	* اسکندری، محمدحسین و دارابکلائی، اسماعیل، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1383ش.		* اسکندری، محمدحسین و دارابکلائی، اسماعیل، پژوهشی در موضوع قدرت، انواع، منابع، پیامدها وکنترل آن، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1383ش.
	* ام بلاو، پيتر، «چند انتقاد از نظريه اقتدار وبر»، در عقلانيت و آزادی: مقالاتی از ماکس وبر و درباره ماکس وبر، جمعی از نويسندگان، ترجمه يدالله موقن و احمد تدين، تهران، هرمس، 1379ش.		* ام بلاو، پيتر، «چند انتقاد از نظريه اقتدار وبر»، در عقلانيت و آزادی: مقالاتی از ماکس وبر و درباره ماکس وبر، جمعی از نويسندگان، ترجمه يدالله موقن و احمد تدين، تهران، هرمس، 1379ش.
	* پارسا، فروغ، «قرائت زن‌گرایانه از قرآن»، ~~پژوهش¬نامه~~ زنان، ش 4، 1394ش.		* پارسا، فروغ، «قرائت زن‌گرایانه از قرآن»، پژوهش‌نامه زنان، ش 4، 1394ش.
	* تاسیگ، مارک و دیگران، جامعه‌شناسی بیماری‌های روانی، ترجمه احمد عبداللهی، تهران، سمت، 1386ش.		* تاسیگ، مارک و دیگران، جامعه‌شناسی بیماری‌های روانی، ترجمه احمد عبداللهی، تهران، سمت، 1386ش.
	* حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، بیروت، ~~دارإحياء‌التراث‌العربي‏،~~ 1412ق.‏		* حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، بیروت، دار إحياء‌ التراث‌ العربي‏، 1412ق.
	* «زندگی بانو محرزیه بوسعدی مصداق بارز مهاجر الی الله است»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 8 دی 1395ش.		* «زندگی بانو محرزیه بوسعدی مصداق بارز مهاجر الی الله است»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 8 دی 1395ش.
	* زیبایی‌نژاد، محمدرضا و سبحانی، محمدتقی، درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، 1388ش.		* زیبایی‌نژاد، محمدرضا و سبحانی، محمدتقی، درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، 1388ش.
	* صدوق، محمد ~~¬بن ¬على‏،~~ التوحید‏، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1398ق.		* صدوق، محمد بن على‏، التوحید‏، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1398ق.
	* طباطبایی، سید محمدحسین، زن در قرآن، قم، هاجر، 1378ش.		* طباطبایی، سید محمدحسین، زن در قرآن، قم، هاجر، 1378ش.
	* طباطبايى، سيد محمدحسين، الميزان فى تفسير القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامى، 1417ق.		* طباطبايى، سيد محمدحسين، الميزان فى تفسير القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامى، 1417ق.
	* طبرانی، سلیمان ~~¬بن ¬احمد،~~ المعجـم الکبیـر، قـاهره، دار ~~¬إحياء ¬التراث ¬العربي،~~ 1373ق‏.‏		* طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجـم الکبیـر، قـاهره، دار إحياء التراث العربي، 1373ق‏.
	* عقیلی، فاطمه، «بررسی حاکمیت زن از نگاه عهد قدیم و قرآن کریم با تکیه بر داستان ملکۀ سبأ»، دوفصلنامه هفت آسمان، شماره 65 و 66، مرداد 1394ش.		* عقیلی، فاطمه، «بررسی حاکمیت زن از نگاه عهد قدیم و قرآن کریم با تکیه بر داستان ملکۀ سبأ»، دوفصلنامه هفت آسمان، شماره 65 و 66، مرداد 1394ش.
	* فضل‌الله، سید ~~محمد¬حسين‏، من¬~~ وحى ~~¬القرآن‏،~~ بیروت، دار ~~¬الملاك‏،~~ 1419ق.		* فضل‌الله، سید محمدحسين‏، من وحى القرآن‏، بیروت، دار الملاك‏، 1419ق.
	* قصّابیان، محمدرضا، «مسجد گوهرشاد مشهد پس از ششصد سال»، فصلنامۀ مشکوة، شماره 86، بهار 1384ش.		* قصّابیان، محمدرضا، «مسجد گوهرشاد مشهد پس از ششصد سال»، فصلنامۀ مشکوة، شماره 86، بهار 1384ش.
	* کلینی، محمد بن یعقوب، ~~فروع¬~~ کافی، قم، قدس، 1388ش.		* کلینی، محمد بن یعقوب، فروع کافی، قم، قدس، 1388ش.
	* كراجكى، محمد بن على، كنز الفوائد، قم، دارالذخائر، 1385ق.		* كراجكى، محمد بن على، كنز الفوائد، قم، دارالذخائر، 1385ق.
	* کریمی، فاطمه و همکاران، «کارآمدی زنان در عرصه‌های سیاسی - اجتماعی با تاکید بر الگوسازی قرآن کریم»، دوفصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی، شماره 20، اسفند 1400ش.		* کریمی، فاطمه و همکاران، «کارآمدی زنان در عرصه‌های سیاسی - اجتماعی با تاکید بر الگوسازی قرآن کریم»، دوفصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی، شماره 20، اسفند 1400ش.
	* مجلسى، ~~محمد¬باقر، بحار¬~~ الأنوار، بیروت، دار ~~¬إحياء ¬التراث ¬العربي‏،~~ 1403ق.‏		* مجلسى، محمدباقر، بحار الأنوار، بیروت، دار إحياء التراث العربي‏، 1403ق.
	* محمّدي، مرتضي، «حقوق و تكاليف زن از ديدگاه اسلام»، فصلنامه رواق انديشه، ش 3، 1380ش.		* محمّدي، مرتضي، «حقوق و تكاليف زن از ديدگاه اسلام»، فصلنامه رواق انديشه، ش 3، 1380ش.
	* مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران، صدرا، 1384ش..		* مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، در مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران، صدرا، 1384ش.
	* مكارم شيرازى، ناصر و همکاران، تفسير نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامی، 1374ش.		* مكارم شيرازى، ناصر و همکاران، تفسير نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامی، 1374ش.
	* مهرپور، حسین، مباحثی از حقوق زن، تهران، اطلاعات، 1384ش.		* مهرپور، حسین، مباحثی از حقوق زن، تهران، اطلاعات، 1384ش.
	* مهریزی، مهدی، زن در سخن و سیره امام علی، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی، ~~1381ش~~.		* مهریزی، مهدی، زن در سخن و سیره امام علی، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی، 131ش.
	* نادری، حمید و بهجت‌پور، عبدالکریم، «نگرشی کاربردی به رفتارشناسی ملکه سبأ در تعامل با مردم در تفسیر آیات 23 و 24 نمل»، در فصلنامه مطالعات تفسیری، شماره 35، پاییز. 1397ش.		* نادری، حمید و بهجت‌پور، عبدالکریم، «نگرشی کاربردی به رفتارشناسی ملکه سبأ در تعامل با مردم در تفسیر آیات 23 و 24 نمل»، در فصلنامه مطالعات تفسیری، شماره 35، پاییز. 1397ش
	* نوری، اعظم، «بررسی اشتغال زنان از دیدگاه اسلام»، مجله مطالعات قرآنی نامه جامعه، ش 85، مهر 1390ش.		* نوری، اعظم، «بررسی اشتغال زنان از دیدگاه اسلام»، مجله مطالعات قرآنی نامه جامعه، ش 85، مهر 1390ش.
	* نهج‌البلاغة، ترجمه سيدجعفر شهيدی، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، 1370ش.		* نهج‌البلاغة، ترجمه سيدجعفر شهيدی، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، 1370ش.
	* هاشم‌زاده هریسی، هاشم، آیات زن در قرآن، تهران، سازمان اوقاف و امور خیریه، 1392ش.		* هاشم‌زاده هریسی، هاشم، آیات زن در قرآن، تهران، سازمان اوقاف و امور خیریه، 1392ش.
	* هولم، جین و بوکر، جان، زن در ادیان بزرگ جهان، ترجمه علی غفاری، تهران، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، 1992م.		* هولم، جین و بوکر، جان، زن در ادیان بزرگ جهان، ترجمه علی غفاری، تهران، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل، 1992م.
	* هيوود، اندرو، درآمدي بر ~~ايدئولوژي¬هاي~~ سياسي: از لیبرالیسم تا بنیادگرایی دینی، ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی، تهران، موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1386ش.		* هيوود، اندرو، درآمدي بر ايدئولوژي‌هاي سياسي: از لیبرالیسم تا بنیادگرایی دینی، ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی، تهران، موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1386ش.
	[[رده: ویکی‌جنسیت]]		[[رده: ویکی‌جنسیت]]