https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%81%D9%88%D9%85%D9%86فومن - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-08T00:38:41Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%81%D9%88%D9%85%D9%86&diff=32132&oldid=prevحانیه کلهر: صفحهای تازه حاوی «نمایی هوایی از شهر فومن؛ سال ۱۴۰۳ش {{درشت|'''فومن'''}}؛ از شهرهای گردشگری استان گیلان در غرب شهر رشت. فومن شهری تاریخی و سرسبز در ۲۷ کیلومتری رشت است که با چنارهای کهنسال، شالیزارها و مجسم...» ایجاد کرد2026-04-29T07:23:33Z<p>صفحهای تازه حاوی «<a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%81%D9%88%D9%85%D9%86.png&action=edit&redlink=1" class="new" title="پرونده:فومن.png (صفحه وجود ندارد)">جایگزین=نمایی هوایی از شهر فومن|بندانگشتی|نمایی هوایی از شهر فومن؛ سال ۱۴۰۳ش</a> {{درشت|'''فومن'''}}؛ از شهرهای گردشگری استان گیلان در غرب شهر رشت. فومن شهری تاریخی و سرسبز در ۲۷ کیلومتری رشت است که با چنارهای کهنسال، شالیزارها و مجسم...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:فومن.png|جایگزین=نمایی هوایی از شهر فومن|بندانگشتی|نمایی هوایی از شهر فومن؛ سال ۱۴۰۳ش]]<br />
{{درشت|'''فومن'''}}؛ از شهرهای گردشگری استان گیلان در غرب شهر رشت.<br />
<br />
فومن شهری تاریخی و سرسبز در ۲۷ کیلومتری رشت است که با چنارهای کهنسال، شالیزارها و مجسمههایش شناخته میشود. این شهر با قدمتی چند هزار ساله، از مراکز مهم فرهنگی و گردشگری گیلان بهشمار میآید. مردمانش بیشتر گیلک و تالشیاند و کشاورزی، بهویژه کشت برنج و چای، پایه اصلی اقتصاد آنان است. فومن زادگاه چهرههایی چون آیتالله بهجت، شیون فومنی و کیومرث صابری است. جاذبههایی مانند ماسوله، قلعه رودخان و بازار سنتی، جلوهای بینظیر به آن بخشیدهاند. کلوچه فومن، زیتونپرورده و چای معطر از سوغات محبوب این شهرند.<br />
<br />
==معرفی فومن==<br />
فومَن، شهرستان فومن در استان [[گیلان]] و در ۲۷ کیلومتری غرب شهر رشت واقع شده است.<ref>[https://www.ettelaat.com/فومن؛-شهري-3000-ساله/ «فومن؛ شهری ۳۰۰۰ ساله»، روزنامه اطلاعات.]</ref> این شهر زیبا با باغها، شالیزارها، مجسمهها و درختان چنار شناخته میشود. فومن یکی از قدیمیترین مناطق شمالی کشور است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/list/fuman-30517-ci/sort/13/ حسنی، «دیدنیهای فومن»، وبسایت کجارو.]</ref> این شهر پس از [[لاهیجان]] و رشت سومین شهر [[گردشگری]] محبوب از نگاه مسافران است.<ref>[https://www.mihmansho.com/mag/content/2156/شهرگردی/فومن-کجاست؟-صفر-تا-صد-سفر-فومن-با-میهمان-شو «فومن کجاست؟ صفر تا صد سفر فومن با میهمان شو»، وبسایت میهمان شو.]</ref><br />
<br />
==نامگذاری فومن==<br />
برخی بر این باورند که فومن از دو بخش «فو» یا «پو» و «من» تشکیل شده است. پو و پویی در زبان اوستایی بهمعنی در آغاز پناه بخشیدن و «من» بهمعنی دریافتن و اندیشیدن است و «فومن» بهمعنای پناهگاه اندیشه یا اندیشمندان است.<ref>[https://www.chargoshe.ir/fa/iran/city/692 «معرفی شهر فومن»، وبسایت چهارگوشه ایران زیبا.]</ref><br />
<br />
==پیشینه فومن==<br />
[[پرونده:فومن۱.jpg|جایگزین=میدان مرکزی شهر فومن دهه چهل شمسی|بندانگشتی|میدان مرکزی شهر فومن دهه چهل شمسی]]<br />
این شهر در شمال ایران، قدمتی چند هزار ساله دارد. این منطقه، زمانی محل سکونت دو تیرۀ گیلک و تالش بوده است و بسیار پرآوازه بود. زمانی که خاندان «گیلانشاه» و «دابویهیان» در اواخر دوران حکومت [[ساسانیان]] بر این شهر حکمفرما شدند، این منطقه را [[فومن]] نامیدند. در سدههای هفتم تا نهم قمری، خاندان اسحاقوند که از حاکمان مقتدر محلی در گیلان بودند، بر فومن حاکم شدند.<ref>[https://www.ettelaat.com/فومن؛-شهري-3000-ساله/ «فومن؛ شهری ۳۰۰۰ ساله»، روزنامه اطلاعات.]</ref><br />
<br />
==جمعیتشناسی فومن==<br />
[[جمعیت]] این شهر بر اساس سرشماری عمومی سال ۱۳۹۵ش، ۳۵۸۴۱ نفر بوده است.<ref>[https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395 «نتایج سرشماری جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری ۱۳۹۵»، درگاه ملی آمار.]</ref> اقوام گیلکی و تالشی در این شهر ساکن هستند. گیلکها با گویش گیلکی و تالشیها با گویش تالشی صحبت میکنند. عدهای از مهاجرین ترک و کرد نیز در برخی از نقاط این شهر ساکن هستند. بیشتر مردم فومن [[مسلمان]] و [[شیعه]] هستند.<ref>[http://jahaniran.ir/2016/12/26/فومن/ «فومن»، وبسایت جهان ایران.]</ref><br />
<br />
==جغرافیای فومن==<br />
[[پرونده:فومن۲.png|جایگزین=موقعیت فومن در استان گیلان|بندانگشتی|موقعیت فومن در استان گیلان]]<br />
این شهر در ۲۷ کیلومتری مرکز استان گیلان و در ۳۵۶ کیلومتری [[تهران]] واقع شده است. فومن در مسیر راه [[ماسوله]] قرار دارد. مساحت آن ۲۹ کیلومتر مربع بوده و ۳ متر از سطح دریا پایینتر است.<ref>[http://jahaniran.ir/2016/12/26/فومن/ «فومن»، وبسایت جهان ایران.]</ref><br />
<br />
فومن آبوهوای معتدل و مرطوب دارد. میانگین دمای سالانۀ فومن ۷/۱۵ درجه سانتیگراد است که حداکثر دمای مطلق آن ۵/۳۴ درجه سانتیگراد و حداقل دما آن به ۱- میرسد. میزان بارندگی سالانه نیز ۱۲۷۵ میلیمتر است.<ref>[http://fouman.rozblog.com/post/4 «آبوهوای شهرستان فومن»، وبلاگ رسمی شهرستان فومن.]</ref><br />
<br />
==اقتصاد فومن==<br />
غالب مردم فومن به کشاورزی و دامپروری میپردازند. کشت [[برنج]] و [[چای]] در این منطقه نسبت به سایر محصولات رایجتر است. کشت توتون و پرورش کرم [[ابریشم]] در گذشته در این شهر رایج بوده؛ اما امروزه از رونق افتاده است.<ref>[http://jahaniran.ir/2016/12/26/فومن/ «فومن»، وبسایت جهان ایران.]</ref><br />
<br />
==فرهنگوهنر فومن==<br />
[[پرونده:فومن۳.jpg|جایگزین=آیتالله محمدتقی بهجت فومنی|بندانگشتی|آیتالله محمدتقی بهجت فومنی]]<br />
*'''آدابورسوم'''؛ بانوان این شهر، نوعی [[آش]] قلمکار با نیت و تشریفات خاصی تهیه میکنند که به آن آش حضرت [[فاطمه زهرا|فاطمۀ زهرا]] میگویند. آنها پس از برآورده شدن حاجت خود، مواد مورد نیاز تهیۀ آش را از اقوام و همسایگان فراهم میکنند و در یک روز خاص از اقوام خویش دعوت میکنند تا در مهمانی آنها شرکت کرده و از این آش بخورند.<ref>[https://fuman.farhang.gov.ir/ershad_content/media/image/2017/01/439163_orig.pdf «شناسنامه فرهنگی شهرستان فومن»، وبسایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref> از [[آداب]] دیگر مردم میتوان به آیین [[چهارشنبهسوری]] اشاره کرد. مادران فومنی در روز سهشنبۀ آخر سال به [[بازار]] رفته و طبق سنت خود وسایلی مانند [[آینه]]، اسپنددانه و شانه خریداری میکنند. فروشندگان در این روز منقلی در مغازۀ خود روشن کرده و [[اسپند]] دود میکنند. آنها با صدای بلند و شادمانی اشعاری محلی در وصف این شب میخوانند. مادران از فروشندگان مشتی اسپند خریده و شب، هنگامی که اعضای [[خانواده]] دور هم جمع هستند، اسپند دود میکنند تا [[چشمزخم]] رفع شود.<ref>[https://fuman.farhang.gov.ir/ershad_content/media/image/2017/01/439163_orig.pdf «شناسنامه فرهنگی شهرستان فومن»، وبسایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref><br />
*'''مشاهیر'''؛ از مشاهیر این شهر میتوان به آیتالله [[محمدتقی بهجت]] (از علمای بزرگ معاصر)، جعفر شجونی (عضو شورای مرکزی جامعۀ روحانیت مبارز)، شیون فومنی (شاعر)، کیومرث صابری فومنی (پایهگذار موسسۀ گلآقا)، سهیل پرسته (کشتیگیر آزادکار و دارندۀ مدال طلای مسابقات کشتی ساحلی قهرمانی جهان)، حسن اشجاری (بازیکن و مربی تیم فوتبال) و سعید بخشیزاده (داور تیم فوتبال) اشاره کرد.<ref>[https://fuman.farhang.gov.ir/ershad_content/media/image/2017/01/439163_orig.pdf «شناسنامه فرهنگی شهرستان فومن»، وبسایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.]</ref><br />
*'''موزهها'''؛ فومن دو [[موزه]] دارد. موزۀ مردمشناسی فومن در بافت شهری فومن واقع است و موزۀ ماسوله در شهرک تاریخی ماسوله واقع شده است.<ref>[https://www.ettelaat.com/فومن؛-شهري-3000-ساله/ «فومن؛ شهری ۳۰۰۰ ساله»، روزنامه اطلاعات.]</ref><br />
*'''غذاهای محلی'''؛ از غذاهای بینظیر و لذیذ این شهر میتوان به «پَلاکباب»، «[[شامی]]»، «[[باقلاقاتوق|باقلاقاتق]]»، «فسنجان محلی»، «کولی»، «ترش شامی»، «اناربیج»، «ترشکباب»، «واویشگاه»، «میرزاقاسمی»، «ترشتره»، «سیرابیج»، «کالکباب»، «بورانی» و «زیتونپرورده» اشاره کرد.<ref>[https://www.gilan-food.ir/گیلانفود/ «گیلان فود برای معرفی بهترین رستورانهای گیلان آمد»، وبسایت گیلانفود.]</ref><br />
*'''سوغات و صنایعدستی'''؛ از [[سوغاتی|سوغات]] این شهر میتوان به کلوچه فومن، [[ابریشم]]، رشتهخوشکار، چای، برنج، ماهیدودی، ماهیشور، سیرترشی، هفتبیجار، لاکو (نوعی نان برنجی) و انواع [[صنایع دستی|صنایعدستی]] مانند [[عروسک|عروسکهای]] [[ماسوله]] اشاره کرد.<ref>[http://jahaniran.ir/2016/12/26/فومن/ «فومن»، وبسایت جهان ایران.]</ref><br />
<br />
==بافت شهری فومن==<br />
بافت شهری فومن مانند سایر شهرهای [[گیلان]] دارای معماری قدیمی است. در این شهر اجزای معماری سنتی شمال ایران مانند سقف شیروانی دیده میشود.<ref>[https://www.ettelaat.com/فومن؛-شهري-3000-ساله/ «فومن؛ شهری ۳۰۰۰ ساله»، روزنامه اطلاعات.]</ref><br />
<br />
==آموزش و پژوهش فومن==<br />
دانشگاههای این شهر شامل دانشکدۀ فنی فومن دانشگاه تهران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شفت و فومن، دانشگاه پیامنور فومن و دانشگاه علمی- کاربردی فومن است.<ref>[http://jahaniran.ir/2016/12/26/فومن/ «فومن»، وبسایت جهان ایران.]</ref><br />
<br />
همچنین [[حوزه علمیه|مدرسۀ علمیۀ]] آیتالله بهجت در سال ۱۳۸۴ شمسی در فومن شروع به پذیرش طلاب نمود.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/1880750/معرفی-مدرسه-علميه-آيتالله-العظمی-بهجت-ره-در-فومن «معرفی مدرسه علمیه آیت العظمی بهجت در فومن»، خبرگزاری بینالمللی قرآن آنلاین.]</ref><br />
<br />
==تقسیمات کشوری فومن==<br />
شهر فومن در بخش مرکزی شهرستان فومن واقع شده و شامل دهستانهای رودپیش، گشت، گورابپس و لولمان است.<ref>[https://www.amar.org.ir/ارتباط-با-ما/تقسیمات-کشوری «تقسیمات کشوری»، درگاه ملی آمار.]</ref><br />
<br />
==گردشگری فومن==<br />
[[پرونده:فومن۴.jpg|جایگزین=قلعه رودخان|بندانگشتی|قلعه رودخان]]<br />
*'''ماسوله؛''' شهرک زیبا و کوهستانی ماسوله با وسعت ۱۰۰ هکتار در غرب و جنوب غربی شهر واقع شده است و دومین شهر تاریخی جهان پس از ونیز ایتالیا شناخته میشود. ماسوله بلندترین و کوچکترین شهر گیلان شناخته شده است. این ناحیه با معماری منحصربهفرد و موقعیت جغرافیایی خاص خود (از طرف شمال، جنوب و غرب به کوه تکیه زده و از جهت شرق به دریا مشرف است) گردشگران بسیاری را به سوی خود جذب کرده است. ماسوله در فهرست [[آثار ملی ایران]] و در فهرست [[میراث جهانی یونسکو در ایران|میراث جهانی یونسکو]] به ثبت رسیده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8631-ماسوله/ توکلی، «ماسوله»، وبسایت کجارو.]</ref><br />
*'''قلعه رودخان؛''' این دژ تاریخی و مستحکم در ۲۲ کیلومتری شهر فومن قرار دارد. این بنا با مساحت ۶/۲ هکتار شگفتانگیزترین بنای نظامی ایران است. [[قلعه رودخان|قلعۀ رودخان]] در اصل دژ شهر و یک دژ نظامی – دفاعی بوده است. برخی پژوهشگران بر این باورند که این دژ در اواخر دوران حکومت ساسانیان ساخته شده و در دورههای بعد مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است. برخی نیز آن را منسوب به [[سلجوقیان]] میدانند. بر اساس بررسیهای اخیر، این قلعه میان سالهای ۶۰۰ تا ۶۳۰ قمری ساخته شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8317-قلعه-رودخان/ «قلعه رودخان»، وبسایت کجارو.]</ref><br />
*'''مجسمهٔ آناهیتا؛''' فومن به شهر مجسمهها معروف است. مجسمۀ آناهیتا (الهۀ [[آب]]) یکی از زیباترین مجسمههای این شهر است.<ref>[https://villarabet.com/tourism/مجسمه-آناهیتا-فومن-،-شاهکاری-دیدنی-و-اس/ «مجسمه آناهیتا فومن، شاهکاری دیدنی و اساطیری در شهر مجسمهها»، وبسایت ویلارابط.]</ref><br />
*'''بازار سنتی فومن؛''' این بازار یکی از قدیمیترین بازارهای استان گیلان است و در آن انواع محصولات محلی به فروش میرسد. این بازار متنوع و خوشرنگ، گردشگران بسیاری را به سوی خود جذب کرده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/28564-بازار-سنتی-فومن/ «بازار سنتی فومن»، وبسایت کجارو.]</ref><br />
*'''سهشنبه بازار؛''' مردم بومی فومن هر سهشنبه محصولات خود را به خیابان آورده و میفروشند. در این بازار محصولات دامی و کشاورزی با قیمت مناسب به فروش میرسند.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/28563-سه-شنبه-بازار/ «سهشنبه بازار»، وبسایت کجارو.]</ref><br />
<br />
==مشکلات زیستمحیطی فومن==<br />
رودخانۀ گاز رودبار و کانال زهکشی ۳۰۱۶ این شهر به مسیر عبور فاضلاب تبدیل شدهاند و باعث ایجاد مشکلات زیستمحیطی برای مردم شده است.<ref>[[Mehrnews.com/xx3z5|«رودخانه شهر فومن به خطری زیستمحیطی تبدیل شده است»، خبرگزاری مهر آنلاین.]]</ref><br />
<br />
==زیرساخت فومن==<br />
پارک فومن با فضای سرسبز و مجسمههای بینظیر خود دارای امکانات رفاهی مناسب برای مردم است.<ref>[https://www.ettelaat.com/فومن؛-شهري-3000-ساله/ «فومن؛ شهری ۳۰۰۰ ساله»، روزنامه اطلاعات.]</ref><br />
<br />
از مراکز درمانی این شهر میتوان به درمانگاه تخصصی [[امام حسن مجتبی]]، درمانگاه تأمین اجتماعی، درمانگاه ولیعصر و درمانگاه پارس اشاره کرد.<ref>[https://balad.ir/city-fuman/cat-hygiene-center#17.95/37.235634/49.311006 «لیست مراکز بهداشت فومن»، وبسایت بلد.]</ref><br />
<br />
==امکانات رفاهی فومن==<br />
[[هتل]] آرام، اقامتگاه سبحان، هتل سندی، هتل کوثر، مجتمع اقامتی – رفاهی صدرا و هتل آپارتمان نگین شمال از جمله اماکن رفاهی شهر فومن محسوب میشوند.<ref>[https://behtarino.com/r/مجتمع-خدماتی-رفاهی/فومن «مجتمع خدماتی رفاهی در فومن»، وبسایت بهترینو.]</ref><br />
<br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
<br />
==منابع==<br />
{{آغاز منابع}}<br />
* «آبوهوای شهرستان فومن»، وبلاگ رسمی شهرستان فومن، تاریخ درج مطلب: ۱۶ شهریور ۱۳۹۳ش.<br />
* «بازار سنتی فومن»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید: ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ش.<br />
* «تقسیمات کشوری»، درگاه ملی آمار، تاریخ بازدید: ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ش.<br />
* توکلی، نگین، «ماسوله»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید: ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ش.<br />
* حسنی، محبوبه و جعفری، عماد، «دیدنیهای فومن»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید: ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ش.<br />
* «رودخانه شهر فومن به خطری زیستمحیطی تبدیل شده است»، خبرگزاری مهر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۷ مهر ۱۳۹۴ش.<br />
* «سهشنبه بازار»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید: ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ش.<br />
* «شناسنامه فرهنگی شهرستان فومن»، وبسایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تاریخ بازدید: ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ش.<br />
* «فومن؛ شهری ۳۰۰۰ ساله»، روزنامه اطلاعات، تاریخ درج مطلب: ۱۷ خرداد ۱۳۹۳ش.<br />
* «فومن کجاست؟ صفر تا صد سفر فومن با میهمان شو»، وبسایت میهمان شو، تاریخ درج مطلب: ۱۸ مهر ۱۴۰۰ش.<br />
* «فومن»، وبسایت جهان ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۶ دسامبر ۲۰۱۶م.<br />
* «قلعه رودخان»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید: ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ش.<br />
* «گیلان فود برای معرفی بهترین رستورانهای گیلان آمد»، وبسایت گیلانفود، تاریخ درج مطلب: ۱ ژانویه ۲۰۱۹م.<br />
* «لیست مراکز بهداشت فومن»، وبسایت بلد، تاریخ بازدید: ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ش.<br />
* «مجسمه آناهیتا فومن، شاهکاری دیدنی و اساطیری در شهر مجسمهها»، وبسایت ویلارابط، تاریخ درج مطلب: ۲۳ بهمن ۱۳۹۹ش.<br />
* «مجتمع خدماتی رفاهی در فومن»، وبسایت بهترینو، تاریخ بازدید: ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ش.<br />
* «معرفی شهر فومن»، وبسایت چهارگوشه ایران زیبا، تاریخ بازدید: ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ش.<br />
* «معرفی مدرسه علمیه آیت العظمی بهجت در فومن»، خبرگزاری بینالمللی قرآن آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۲ بهمن ۱۳۸۸ش.<br />
{{پایان منابع}}</div>حانیه کلهر