افشان بستاکچی: صفحه‌ای تازه حاوی «'''قلعه بابک؛''' قلعه‌ای تاریخی بر فراز قله‌ای کوهستانی در شهر کلیبر. قلعه بابک یا قلعه جمهور، قلعه‌ای تاریخی است که در 60 کیلومتری شهرستان اهر استان آذربایجان شرقی قرار دارد و محل فرمانروایی بابک خرمدین سردار مشهور ایرانی بوده است. ای...» ایجاد کرد

2026-04-18T06:51:55Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''قلعه بابک؛'''</big> قلعه‌ای تاریخی بر فراز قله‌ای کوهستانی در شهر کلیبر. قلعه بابک یا قلعه جمهور، قلعه‌ای تاریخی است که در 60 کیلومتری شهرستان اهر استان آذربایجان شرقی قرار دارد و محل فرمانروایی بابک خرمدین سردار مشهور ایرانی بوده است. ای...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

<big>'''قلعه بابک؛'''</big> قلعه‌ای تاریخی بر فراز قله‌ای کوهستانی در شهر کلیبر.

قلعه بابک یا قلعه جمهور، قلعه‌ای تاریخی است که در 60 کیلومتری شهرستان اهر استان [[آذربایجان شرقی]] قرار دارد و محل فرمانروایی بابک خرمدین سردار مشهور ایرانی بوده است. این دژ باستانی بر فراز قله‌ای کوهستانی قرار گرفته و اطراف آن را دره‌های عمیق و جنگل‌های انبوه ارسباران احاطه کرده است. قلعه بابک در سال ۱۳۴۵ش در فهرست آثار ملی، تاریخی و فرهنگی ایران ثبت شده است.
==نام‌گذاری==
نام این قلعه از نام بابک خرمدین گرفته شده است. <ref> [https://www.archome.ir/22714/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «مطالعه معماری قلعه بابک»، وب‌سایت خانه معماری، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> از دیگر نام‌های این قلعه می‌توان به «دژ بابک»، «بذ» و «قلعه جمهور» اشاره کرد.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref>

==جغرافیا==
# موقعیت جغرافیایی: قلعه تاریخی بابک در 60 کیلومتری شهرستان اهر و در 5 کیلومتری غرب شهر کلیبر <ref> [https://elmnet.ir/article/20050010-2151/%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%AA%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D9%88-%DA%98%D8%A6%D9%88%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%83-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-CVM%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7 . مختاری و همکاران، «ارزیابی ارزش تفریحی و ژئوتوریستی محدودۀ قلعۀ بابک با استفاده از روش ارزش گذاری CVM مشروط»، 1393ش، ص1.]</ref> در استان [[آذربایجان شرقی]] قرار دارد.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref>
# آب‌و‌هوا: این منطقه، دارای آب‌و‌هوای کوهستانی است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref>

==پیشینه==
بر اساس کاوش‌های باستانی، قدمت این قلعه به دورۀ [[ساسانیان]] بر می‌گردد.<ref> [https://www.archome.ir/22714/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «مطالعه معماری قلعه بابک»، وب‌سایت خانه معماری، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> این قلعه 20 سال محل فرمانروایی<ref> [https://www.karnaval.ir/things-to-do/babak-fort-kaleybar . «آشنایی با قلعه بابک | دژی رازآلود در ارسباران»، وب‌سایت کارناوال، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> و زندگی بابک خرمدین، از معروف‌ترین سرداران ایرانی، بوده <ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> و از آن، به‌منظور حمله به لشکریان خلفای عباسی استفاده می‌کرد. <ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> همچنین در این منطقه تعدادی سکه مسی مربوط به دوران اتابکان آذربایجان و هزارسیبان (قرون ششم و هفتم هجری) کشف شده است.<ref> [https://seeiran.ir/%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «قلعه بابک کلیبر»، وب‌سایت سیری در ایران، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref>

==معماری==
قلعه بابک قلعه‌ای باستانی با سبک معماری شبیه به مجموعه «تخت سلیمان» است <ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> و در بقایای آن، سبک معماری دوره‌های اشکانی و ساسانی دیده می‌شد.<ref> [https://www.karnaval.ir/things-to-do/babak-fort-kaleybar . «آشنایی با قلعه بابک دژی رازآلود در ارسباران»، وب‌سایت کارناوال، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> قلعه بابک از «دژ دو و سه طبقه»،<ref> [https://seeiran.ir/%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «قلعه بابک کلیبر»، وب‌سایت سیری در ایران، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> «چهار جایگاه دیده‌بانی» <ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> و «یک راه ورودی یا دروازه اصلی» تشکیل شده است.<ref>[https://seeiran.ir/%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «قلعه بابک کلیبر»، وب‌سایت سیری در ایران، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> در چهار طرف قلعه و در تکیه‌گاه‌های طبیعی دیواره‌های کوه،<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> چهار جایگاه دیده‌بانی به‌شکل نیمه استوانه که جایگاه سربازان قلعه بوده، وجود دارد.<ref>[https://seeiran.ir/%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «قلعه بابک کلیبر»، وب‌سایت سیری در ایران، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> ورود به دژ اصلی قلعه مستلزم عبور از پلکان‌های نامنظم است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> در دو طرف این دژ دو ستون کاذب قرار گرفته است. <ref>[https://seeiran.ir/%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «قلعه بابک کلیبر»، وب‌سایت سیری در ایران، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> در بخش شرقی قلعه، تأسیساتی مانند اتاق‌ها و آب‌انبارها وجود دارد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> در معماری سقف این آب‌انبارها از طاق جناغی و گهواره‌ای استفاده شده است. <ref>[https://seeiran.ir/%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «قلعه بابک کلیبر»، وب‌سایت سیری در ایران، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> محوطه داخلی این آب‌انبار‌ها با ساروج، نفوذناپذیر شده تا در [[زمستان]] با برف و باران پر شود و آب ذخیره شده در [[تابستان]] و شرایط محاصره مورد استفاده قرار گیرد. <ref>[https://seeiran.ir/%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «قلعه بابک کلیبر»، وب‌سایت سیری در ایران، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> از جمله مصالح به‌کار رفته در ساخت این قلعه می‌توان به «سنگ‌های زبره تراش»، «اندود دیوارها با نوعی گچ‌ و خاک» و همین طور «ساروج» اشاره کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> همچنین در سمت شمال غربی این قلعه، بقایایی از پلکان‌هایی سرتاسری وجود دارد که تنها راه صعود به بخش‌های مرتفع‌تر قلعه بوده است.<ref>[https://seeiran.ir/%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «قلعه بابک کلیبر»، وب‌سایت سیری در ایران، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref>

==خطرات پیش روی==
دسترسی به قلعه بابک مستلزم عبور از گردنه‌ها و گذر‌گاه‌های خطرناک است.<ref> [https://seeiran.ir/%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «قلعه بابک کلیبر»، وب‌سایت سیری در ایران، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> همچنین برای رسیدن به این مسیر لازم است از یک معبر سنگی با فضای عبور یک یا دو نفر گذر کرد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref>

==مرمت و بازسازی==
قلعه بابک در قرون دوم و سوم و تا چند قرن پس از آن نیز مورد تعمیر و مرمت قرار گرفته و تغییراتی در آن ایجاد شده است.<ref> [https://seeiran.ir/%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «قلعه بابک کلیبر»، وب‌سایت سیری در ایران، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> از جمله مرمت‌هایی که در دوران بابک خرمدین بر روی قلعه صورت گرفته، ترمیم قسمت‌های اصلی و افزودن بخش‌هایی به این قلعه بوده است.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> تازه‌ترین بازسازی قلعه بابک از سال 1376ش تحت نظارت اداره کل میراث فرهنگی استان [[آذربایجان شرقی]] آغاز شد.<ref> [https://www.karnaval.ir/things-to-do/babak-fort-kaleybar . «آشنایی با قلعه بابک دژی رازآلود در ارسباران»، وب‌سایت کارناوال، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref>

==ویژگی==
قلعه بابک در ارتفاع 2300 متری از سطح دریا<ref> [https://www.archome.ir/22714/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «مطالعه معماری قلعه بابک»، وب‌سایت خانه معماری، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.] </ref> و بر فراز کوه<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> قرار گرفته و اطراف آن را دره‌‌ای به عمق 400 تا 600 متر احاطه کرده است. <ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> از دیگر ویژگی‌های قلعه، مسیر صعب‌العبور آن و مشرف بودن به دره‌ای با جنگل‌های تنک است.<ref> [https://seeiran.ir/%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9/ . «قلعه بابک کلیبر»، وب‌سایت سیری در ایران، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref>

==کارکرد==
قلعه بابک به‌دلیل داشتن طبیعت بکر، شرایط مناسبی برای اکوتوریسم دارد.<ref> [https://elmnet.ir/article/20050010-2151/%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%AA%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D9%88-%DA%98%D8%A6%D9%88%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%83-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-CVM%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7 . مختاری و همکاران، «ارزیابی ارزش تفریحی و ژئوتوریستی محدودۀ قلعۀ بابک با استفاده از روش ارزش گذاری CVM مشروط»، 1393ش، ص1.]</ref>

==جاذبه‌های گردشگری==
قلعه بابک از مناطق گردشگری و ژئوتوریستی مهم [[ایران]] است.<ref>[https://elmnet.ir/article/20050010-2151/%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%AA%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D9%88-%DA%98%D8%A6%D9%88%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%83-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-CVM%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7 . مختاری و همکاران، «ارزیابی ارزش تفریحی و ژئوتوریستی محدودۀ قلعۀ بابک با استفاده از روش ارزش گذاری CVM مشروط»، 1393ش، ص1.]</ref> از جمله جاذبه‌های دیدنی قلعه بابک، «منطقۀ ارسباران» است که در فصل‌های [[بهار]] و پاییز این منطقه مملو از مه سنگین است.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> همچنین از دیگر جاذبه‌های دیدنی این منطقه سکونت عشایر<ref>[https://www.karnaval.ir/things-to-do/babak-fort-kaleybar . «آشنایی با قلعه بابک دژی رازآلود در ارسباران»، وب‌سایت کارناوال، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> و سیاه چادرهای ایل شاهسون در کوه‌های اطراف قلعه بابک است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> این قلعه به‌عنوان یکی از جاذبه‌های معروف کوهنوردی و تاریخی آذربایجان شهرت دارد.<ref> [https://www.karnaval.ir/things-to-do/babak-fort-kaleybar . «آشنایی با قلعه بابک دژی رازآلود در ارسباران»، وب‌سایت کارناوال، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref> گذرگاه پلکانی صعود به قلعه بابک، شکوه خاص قلعه و موقعیت فوق‌العاده آن نیز از دیگر جاذبه‌های حیرت‌آور این منطقه به‌شمار می‌رود.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref>

==امکانات رفاهی==
از جمله امکانات رفاهی در این منطقه به منظور اقامت، استفاده از اقامتگاه‌های بوم‌گردی و هتل‌های موجود در شهر کلیبر است. همچنین علاقه‌مندان به طبیعت‌گردی می‌توانند از امکانات کمپینگ در این محل استفاده کنند.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/7031-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DA%A9-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%B1/ . «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.]</ref>

==مسیر دسترسی==
برای سفر به قلعه بابک می‌توان از شهرستان کلیبر با طی‌کردن 5 کیلومتر مسافت و عبور از جنگل‌های انبوه ارسباران به قلعه بابک رسید.<ref> [https://elmnet.ir/article/20050010-2151/%D8%A7%D8%B1%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%AA%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D9%88-%DA%98%D8%A6%D9%88%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D9%83-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-CVM%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7 . مختاری و همکاران، «ارزیابی ارزش تفریحی و ژئوتوریستی محدودۀ قلعۀ بابک با استفاده از روش ارزش گذاری CVMمشروط»، 1393ش، ص1.]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
* مختاری، داود و همکاران، «ارزیابی ارزش تفریحی و ژئوتوریستی محدودۀ قلعۀ بابک با استفاده از روش ارزش‌گذاریCVM مشروط»،کنفرانس بین‌المللی توسعه پایدار، راهکارها و چالش‌ها با محوریت کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری، 1393ش.
* «مطالعه معماری قلعه بابک»، وب‌سایت خانه معماری، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.
* «قلعه بابک»، وب‌سایت کجارو، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.
* «آشنایی با قلعه بابک دژی رازآلود در ارسباران»، وب‌سایت کارناوال، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.
* «قلعه بابک کلیبر»، وب‌سایت سیری در ایران، تاریخ بازدید: 3 مهر 1401ش.

قلعه بابک - تاریخچهٔ نسخه‌ها