لباس مردم شرق خراسان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حسین صبوری در ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۳۴

2026-05-05T07:34:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۰۴
خط ۳:		خط ۳:
	\| زیرنویس تصویر =		\| زیرنویس تصویر =
	\| image_alt =		\| image_alt =
	\| فایل پادکست =		\| فایل پادکست =لباس مردم شرق خراسان.ogg
	\| حجم فایلپادکست =		\| حجم فایلپادکست =8/72
	\| تاریخ پادکست =		\| تاریخ پادکست =15-2-1405
	\| زیرنویس عنوان =		\| زیرنویس عنوان =

حسین صبوری در ۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۰۲:۵۹

2026-04-13T02:59:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۴ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۰۶:۲۹
خط ۱:		خط ۱:
			{{جعبه اطلاعات مفهوم
			\| تصویر =
			\| زیرنویس تصویر =
			\| image_alt =
			\| فایل پادکست =
			\| حجم فایلپادکست =
			\| تاریخ پادکست =
			\| زیرنویس عنوان =

			\| عنوان اصلی =
			\| عنوان انگلیسی =
			\| عنوان عربی =
			\| عنوان علمی =
			\| شاخه علمی =
			\| نوع مفهوم =
			\| معنای اصطلاحی =
			\| حوزه کاربرد =
			\| گستره جغرافیایی =
			\| منشأ تاریخی =

			\| نخستین کاربرد =
			\| ریشه واژه =
			\| مرتبط با =
			\| اهمیت =
			\| مبدع =
			\| مروج =
			\| مقدس برای =
			\| مورد احترام =
			\| آثار مرتبط =
			}}
	<big>'''لباس مردم شرق خراسان'''</big>؛ تن‌پوش مردم در شهرهای تربت جام، تایباد، باخرز و خواف. <br>		<big>'''لباس مردم شرق خراسان'''</big>؛ تن‌پوش مردم در شهرهای تربت جام، تایباد، باخرز و خواف. <br>

حمید گلزار در ۳۰ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۰۲

2026-02-19T10:02:09Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۳۰ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۳۲
خط ۱۰۸:		خط ۱۰۸:

	==منابع==		==منابع==
	*
	*احمدی بزدی، احمد، «آداب و رسوم»، وب‌سایت شهرداری تربت جام، تاریخ بازدید: 11 دی 1402ش.		*احمدی بزدی، احمد، «آداب و رسوم»، وب‌سایت شهرداری تربت جام، تاریخ بازدید: 11 دی 1402ش.
	*
	*اکبری‌زاده، اکرم، تاثیر پوشاک اقوام ایرانی در اشاعۀ صنعت گردشگری (مطالعۀ موردی پوشاک استان خراسان رضوی)، پایان‌نامه دوره کارشناسی‌ارشد، تهران، مؤسسۀ آموزش عالی غیرانتفاعی-غیر دولتی کمال‌الملک، 1401ش.		*اکبری‌زاده، اکرم، تاثیر پوشاک اقوام ایرانی در اشاعۀ صنعت گردشگری (مطالعۀ موردی پوشاک استان خراسان رضوی)، پایان‌نامه دوره کارشناسی‌ارشد، تهران، مؤسسۀ آموزش عالی غیرانتفاعی-غیر دولتی کمال‌الملک، 1401ش.
	*
	*امیدی، ناهید، دیده و دل و دست؛ پژوهشی در پوشاک و هنرهای سنتی خراسان، مشهد، به‌نشر، 1383ش.		*امیدی، ناهید، دیده و دل و دست؛ پژوهشی در پوشاک و هنرهای سنتی خراسان، مشهد، به‌نشر، 1383ش.
	*
	*شهری‌نژاد سمانه و محمدزاده، صفورا، طراحی مد و لباس سفارشی، 1399ش.		*شهری‌نژاد سمانه و محمدزاده، صفورا، طراحی مد و لباس سفارشی، 1399ش.
	*
	*حیاتی، جلیل، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، پایان‌نامه دوره کارشناسی‌ارشد، تهران، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران-مرکز، 1390ش.		*حیاتی، جلیل، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، پایان‌نامه دوره کارشناسی‌ارشد، تهران، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران-مرکز، 1390ش.
	*
	*«لباس محلی»، وب‌سایت مشهد رخسار، تاریخ بازدید: 16 دی 1403ش.		*«لباس محلی»، وب‌سایت مشهد رخسار، تاریخ بازدید: 16 دی 1403ش.
	*
	*«لباس مردم تربت جام»، وب‌سایت شهرداری تربت جام، تاریخ بازدید: 10 دی 1403ش.		*«لباس مردم تربت جام»، وب‌سایت شهرداری تربت جام، تاریخ بازدید: 10 دی 1403ش.
	*
	*محمدی‌سیف، معصومه، جامعه‌شناسی پوشاک سنتی و زیورآلات زنان ایران زمین، تهران،‌اندیشۀ احسان، 1398ش.		*محمدی‌سیف، معصومه، جامعه‌شناسی پوشاک سنتی و زیورآلات زنان ایران زمین، تهران،‌اندیشۀ احسان، 1398ش.

Iranbot: حذف رده‌ها

2025-12-31T10:06:53Z

حذف رده‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۰ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۳۶
خط ۱۲۳:		خط ۱۲۳:
	*«لباس مردم تربت جام»، وب‌سایت شهرداری تربت جام، تاریخ بازدید: 10 دی 1403ش.		*«لباس مردم تربت جام»، وب‌سایت شهرداری تربت جام، تاریخ بازدید: 10 دی 1403ش.
	*		*
	*محمدی‌سیف، معصومه، جامعه‌شناسی پوشاک سنتی و زیورآلات زنان ایران زمین، تهران،‌اندیشۀ احسان، 1398ش.		*محمدی‌سیف، معصومه، جامعه‌شناسی پوشاک سنتی و زیورآلات زنان ایران زمین، تهران،‌اندیشۀ احسان، 1398ش.

	~~[[رده: ویکی‌رز]]~~

سعید مقدم: /* تاثیر مشاغل بر طراحی لباس مردم شرق خراسان */

2025-02-22T07:58:05Z

تاثیر مشاغل بر طراحی لباس مردم شرق خراسان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۴ اسفند ۱۴۰۳، ساعت ۱۱:۲۸
خط ۷:		خط ۷:
	به‌دلیل قرار داشتن این مناطق در نواحی مرزی و تجربه هجوم‌های مکرر بیگانگان در گذشته، لباس مردم این نواحی به‌گونه‌ای طراحی می‌شد که ضمن حفظ کارکرد روزمره، آمادگی برای نبردهای تن‌به‌تن و مقابله با دشمن را نیز فراهم کند.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص11.</ref>		به‌دلیل قرار داشتن این مناطق در نواحی مرزی و تجربه هجوم‌های مکرر بیگانگان در گذشته، لباس مردم این نواحی به‌گونه‌ای طراحی می‌شد که ضمن حفظ کارکرد روزمره، آمادگی برای نبردهای تن‌به‌تن و مقابله با دشمن را نیز فراهم کند.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص11.</ref>

	==~~تاثیر~~ مشاغل بر طراحی لباس ~~مردم شرق خراسان~~==		==تأثیر مشاغل بر طراحی لباس==

	اغلب مردم مناطق شرق خراسان به‌خصوص مردم ساکن روستاها به دامپروری و کشاورزی مشغول‌اند. از این رو لباس‌ها و پارچه‌های خود را با نقوشی متناسب‌ با شغل خود انتخاب می‌کنند.<ref>شهری‌نژاد و محمدزاده، طراحی مد و لباس سفارشی، 1399ش، ص133.</ref>		اغلب مردم مناطق شرق خراسان به‌خصوص مردم ساکن روستاها به دامپروری و کشاورزی مشغول‌اند. از این رو لباس‌ها و پارچه‌های خود را با نقوشی متناسب‌ با شغل خود انتخاب می‌کنند.<ref>شهری‌نژاد و محمدزاده، طراحی مد و لباس سفارشی، 1399ش، ص133.</ref>

سعید مقدم: /* تاثیر موقعیت مرزی بر طراحی لباس این مناطق */

2025-02-22T07:57:32Z

تاثیر موقعیت مرزی بر طراحی لباس این مناطق

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۴ اسفند ۱۴۰۳، ساعت ۱۱:۲۷
خط ۳:		خط ۳:
	لباس‌های محلی شرق خراسان بازتابی از فرهنگ، دیانت و شرایط محیطی این دیار هستند. در پوشاک مردان، اجزایی مانند پیراهن‌های «چهل‌تریزه» و کفش‌های چرمی «چارق» و در لباس‌های زنان، سرپوش‌ها و پیراهن‌های بلند، نقشی هویتی، کاربردی و نمادین دارند. این لباس‌ها با نمادگرایی خاصی همچون تضاد رنگ‌های سیاه و سفید، باورهای عرفانی و دینی را منعکس می‌کنند. با وجود تغییرات فرهنگی و گسترش پوشش‌های مدرن، لباس‌های محلی در مراسم‌ها همچنان جایگاه ویژه‌ای دارند.		لباس‌های محلی شرق خراسان بازتابی از فرهنگ، دیانت و شرایط محیطی این دیار هستند. در پوشاک مردان، اجزایی مانند پیراهن‌های «چهل‌تریزه» و کفش‌های چرمی «چارق» و در لباس‌های زنان، سرپوش‌ها و پیراهن‌های بلند، نقشی هویتی، کاربردی و نمادین دارند. این لباس‌ها با نمادگرایی خاصی همچون تضاد رنگ‌های سیاه و سفید، باورهای عرفانی و دینی را منعکس می‌کنند. با وجود تغییرات فرهنگی و گسترش پوشش‌های مدرن، لباس‌های محلی در مراسم‌ها همچنان جایگاه ویژه‌ای دارند.

	==تاثیر موقعیت مرزی بر طراحی لباس ~~این مناطق~~==		==تاثیر موقعیت مرزی بر طراحی لباس==

	به‌دلیل قرار داشتن این مناطق در نواحی مرزی و تجربه هجوم‌های مکرر بیگانگان در گذشته، لباس مردم این نواحی به‌گونه‌ای طراحی می‌شد که ضمن حفظ کارکرد روزمره، آمادگی برای نبردهای تن‌به‌تن و مقابله با دشمن را نیز فراهم کند.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص11.</ref>		به‌دلیل قرار داشتن این مناطق در نواحی مرزی و تجربه هجوم‌های مکرر بیگانگان در گذشته، لباس مردم این نواحی به‌گونه‌ای طراحی می‌شد که ضمن حفظ کارکرد روزمره، آمادگی برای نبردهای تن‌به‌تن و مقابله با دشمن را نیز فراهم کند.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص11.</ref>

حمید گلزار در ۳۰ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۴:۰۱

2025-01-19T14:01:31Z

نمایش تغییرات

الهه سادات میرترابی در ۳۰ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۲:۰۶

2025-01-19T12:06:33Z

نمایش تغییرات

الهه سادات میرترابی در ۳۰ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۲:۰۳

2025-01-19T12:03:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۳۰ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۵:۳۳
خط ۳۹:		خط ۳۹:
	==لباس‌های محلی زنان تربت جام==		==لباس‌های محلی زنان تربت جام==

	لباس‌های زنان این منطقه تنوع زیادی دارد و امروزه بیشتر در روستاها و میان بزرگ‌ترها رواج دارد، هرچند قشر جوان و نوجوان نیز در برخی موقعیت‌ها از این پوشش‌های محلی استفاده می‌کنند و آن را بخشی از فرهنگ خود می‌دانند.: <ref> امیدی، دیده و دل و ~~دست.</ref><ref>~~ پژوهشی در پوشاک و هنرهای سنتی خراسان، 1383ش، ص48.</ref>		لباس‌های زنان این منطقه تنوع زیادی دارد و امروزه بیشتر در روستاها و میان بزرگ‌ترها رواج دارد، هرچند قشر جوان و نوجوان نیز در برخی موقعیت‌ها از این پوشش‌های محلی استفاده می‌کنند و آن را بخشی از فرهنگ خود می‌دانند.: <ref> امیدی، دیده و دل و دست، پژوهشی در پوشاک و هنرهای سنتی خراسان، 1383ش، ص48.</ref>

	'''کُلاتَرَک''': نوعی سربند که از پارچۀ نخی تهیه و اغلب روی آن با الیاف ابریشمی سفید دوخته می‌شود. این سربند که به کله‌بند نیز معروف است، در زیر گلو با بندینک یا دکمه بسته می‌شود.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص42.</ref>		'''کُلاتَرَک''': نوعی سربند که از پارچۀ نخی تهیه و اغلب روی آن با الیاف ابریشمی سفید دوخته می‌شود. این سربند که به کله‌بند نیز معروف است، در زیر گلو با بندینک یا دکمه بسته می‌شود.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص42.</ref>

	'''چارقد''': پارچه‌ای است مستطیل‌شکل، از جنس نخ به‌عرض یک تا یک‌ونیم و طول دو تا سه متر که با دستگاهی محلی به‌نام «فَرت» بافته می‌شود. رنگ این چارقد سفید که نماد پاکی است و دور سر آن با حاشیه‌ای قرمز یا سبزرنگ تزیین شده است. امروزه در برخی از مناطق شهری و روستاها از این چارقد استفاده می‌کنند.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص42.</ref> زنان در این منطقه، چارقد را زیر دستمال سر سیاهی که به‌صورت مورب تاه شده، قرار می‌دهند. بالای دستمال نیز پارچه‌ای کوچک که با رشته‌هایی از پولک و سکه‌های نقره تزیین شده است، به دور آن می‌پیچند.<ref>احمدی بزدی، «آداب و رسوم»، وب‌سایت شهرداری تربت جام.</ref> این چارقد سفید در بین زنان تربت جام به «قدیفه» معروف است.<ref> امیدی، دیده و دل و ~~دست.</ref><ref>~~ پژوهشی در پوشاک و هنرهای سنتی خراسان، 1383ش، ص48.</ref>		'''چارقد''': پارچه‌ای است مستطیل‌شکل، از جنس نخ به‌عرض یک تا یک‌ونیم و طول دو تا سه متر که با دستگاهی محلی به‌نام «فَرت» بافته می‌شود. رنگ این چارقد سفید که نماد پاکی است و دور سر آن با حاشیه‌ای قرمز یا سبزرنگ تزیین شده است. امروزه در برخی از مناطق شهری و روستاها از این چارقد استفاده می‌کنند.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص42.</ref> زنان در این منطقه، چارقد را زیر دستمال سر سیاهی که به‌صورت مورب تاه شده، قرار می‌دهند. بالای دستمال نیز پارچه‌ای کوچک که با رشته‌هایی از پولک و سکه‌های نقره تزیین شده است، به دور آن می‌پیچند.<ref>احمدی بزدی، «آداب و رسوم»، وب‌سایت شهرداری تربت جام.</ref> این چارقد سفید در بین زنان تربت جام به «قدیفه» معروف است.<ref> امیدی، دیده و دل و دست، پژوهشی در پوشاک و هنرهای سنتی خراسان، 1383ش، ص48.</ref>

	'''دستمال ابریشمی''': دستمالی که حاشیۀ آن با هفت‌رنگ به رنگ‌های رنگین‌کمان تزیین می‌شود و زنان آن را به دور سر می‌پیچند. مردان نیز از این دستمال برای بستن دور کمر استفاده می‌کنند.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص43.</ref>		'''دستمال ابریشمی''': دستمالی که حاشیۀ آن با هفت‌رنگ به رنگ‌های رنگین‌کمان تزیین می‌شود و زنان آن را به دور سر می‌پیچند. مردان نیز از این دستمال برای بستن دور کمر استفاده می‌کنند.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص43.</ref>
خط ۵۳:		خط ۵۳:
	'''یَل''': نوعی کت که از پارچۀ پشمی و مخمل بافته می‌شود و زنان در فصول سرد سال آن را روی لباس‌های خود می‌پوشند.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص43.</ref>		'''یَل''': نوعی کت که از پارچۀ پشمی و مخمل بافته می‌شود و زنان در فصول سرد سال آن را روی لباس‌های خود می‌پوشند.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص43.</ref>

	'''پیراهن''': زنان تربت جام پیراهنی بلند با چین‌های منظم در لبه‌ها به تن می‌کنند که ضمن جلوه‌بخشی به ظرافت و زیبایی، پوشیدگی کامل بدن را نیز فراهم می‌سازد.<ref> امیدی، دیده و دل و ~~دست.</ref><ref>~~ پژوهشی در پوشاک و هنرهای سنتی خراسان، 1383ش، ص48.</ref> جنس این پیراهن از ابریشم دستباف است که با دستگاه محلی فرت دوخته می‌شود. آستین‌های این پیراهن راسته است و قسمت مچ آن با الیاف ابریشم دوخته می‌شود. این پیراهن یقه‌ای سه سانتی دارد که از قسمت گردن تا نزدیک سینه چاکی طراحی شده است.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص43.</ref> قسمت بالای پیراهن نیز با پولک‌هایی تزیین می‌شود.<ref>احمدی بزدی، «آداب و رسوم»، وب‌سایت شهرداری تربت جام.</ref>		'''پیراهن''': زنان تربت جام پیراهنی بلند با چین‌های منظم در لبه‌ها به تن می‌کنند که ضمن جلوه‌بخشی به ظرافت و زیبایی، پوشیدگی کامل بدن را نیز فراهم می‌سازد.<ref> امیدی، دیده و دل و دست، پژوهشی در پوشاک و هنرهای سنتی خراسان، 1383ش، ص48.</ref> جنس این پیراهن از ابریشم دستباف است که با دستگاه محلی فرت دوخته می‌شود. آستین‌های این پیراهن راسته است و قسمت مچ آن با الیاف ابریشم دوخته می‌شود. این پیراهن یقه‌ای سه سانتی دارد که از قسمت گردن تا نزدیک سینه چاکی طراحی شده است.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص43.</ref> قسمت بالای پیراهن نیز با پولک‌هایی تزیین می‌شود.<ref>احمدی بزدی، «آداب و رسوم»، وب‌سایت شهرداری تربت جام.</ref>

	'''شلوار''': شلوار زنان تربت جام تِنبون نام دارد که از نخ و گاهی نیز ابریشم بافته می‌شود. قسمت کمر شلوار لیفه‌ای است و گشادی آن به‌وسیلۀ بندی در کمر جمع می‌شود. در گذشته پارچۀ مورداستفاده برای تمبون به رنگ‌های سیاه، سفید، قرمز و سبز بود؛ اما امروزه از پارچه‌های بازاری برای تولید این نوع شلوار استفاده می‌شود که به آن «جومه» نیز می‌گویند.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص43.</ref> پاچه‌های شلوار نیز با الیاف طبیعی و پولک تزیین و گلدوزی می‌شود.<ref>احمدی بزدی، «آداب و رسوم»، وب‌سایت شهرداری تربت جام.</ref>		'''شلوار''': شلوار زنان تربت جام تِنبون نام دارد که از نخ و گاهی نیز ابریشم بافته می‌شود. قسمت کمر شلوار لیفه‌ای است و گشادی آن به‌وسیلۀ بندی در کمر جمع می‌شود. در گذشته پارچۀ مورداستفاده برای تمبون به رنگ‌های سیاه، سفید، قرمز و سبز بود؛ اما امروزه از پارچه‌های بازاری برای تولید این نوع شلوار استفاده می‌شود که به آن «جومه» نیز می‌گویند.<ref>حیاتی، بررسی فرم و رنگ در لباس مردم تربت جام، 1390ش، ص43.</ref> پاچه‌های شلوار نیز با الیاف طبیعی و پولک تزیین و گلدوزی می‌شود.<ref>احمدی بزدی، «آداب و رسوم»، وب‌سایت شهرداری تربت جام.</ref>

الهه سادات میرترابی: /* انواع لباس‌های محلی زنان */

2025-01-19T12:00:38Z

انواع لباس‌های محلی زنان

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۳۰ دی ۱۴۰۳، ساعت ۱۵:۳۰
خط ۸۷:		خط ۸۷:
	===انواع لباس‌های محلی زنان===		===انواع لباس‌های محلی زنان===

	لباس‌های محلی زنان این منطقه عبارت است از:		لباس‌های محلی زنان این منطقه عبارت است از:

	'''سرپوش''': روسری زنان این منطقه، نخی و بسیار نازک است که گاهی لبۀ آن با ریشه‌هایی به‌زیبایی تزیین می‌شود. زنان روی این روسری، دستمال سیاه ابریشمی و کوچکی که حاشیۀ سبز و قرمزی دارد، می‌پیچند و گوشه‌های آن را روی پیشانی گره می‌زنند. زیر دستمال نیز کلاه پارچه‌ای کوچکی که با رشته‌هایی از پولک و سکه‌های نقره تزیین می‌شود، قرار می‌دهند. این کلاه پارچه‌ای به «سَریزه» معروف است.<ref>محمدی‌سیف، جامعه‌شناسی پوشاک سنتی و زیورآلات زنان ایران زمین، 1398ش، ص7.</ref>		'''سرپوش''': روسری زنان این منطقه، نخی و بسیار نازک است که گاهی لبۀ آن با ریشه‌هایی به‌زیبایی تزیین می‌شود. زنان روی این روسری، دستمال سیاه ابریشمی و کوچکی که حاشیۀ سبز و قرمزی دارد، می‌پیچند و گوشه‌های آن را روی پیشانی گره می‌زنند. زیر دستمال نیز کلاه پارچه‌ای کوچکی که با رشته‌هایی از پولک و سکه‌های نقره تزیین می‌شود، قرار می‌دهند. این کلاه پارچه‌ای به «سَریزه» معروف است.<ref>محمدی‌سیف، جامعه‌شناسی پوشاک سنتی و زیورآلات زنان ایران زمین، 1398ش، ص7.</ref>