علی بیرانوند: صفحه‌ای تازه حاوی «فیلم سینمایی «لجبازی» به کارگردانی عباس مرادیان و تهیه‌کنندگی ناهید شارزولی {{درشت|'''لجاجت؛'''}} پافشاری بر سخن یا رفتاری به‌من...» ایجاد کرد

2026-05-17T14:01:43Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=فیلم سینمایی «لجبازی» به کارگردانی عباس مرادیان و تهیه‌کنندگی ناهید شارزولی|بندانگشتی|فیلم سینمایی «لجبازی» به کارگردانی عباس مرادیان و تهیه‌کنندگی ناهید شارزولی {{درشت|'''لجاجت؛'''}} پافشاری بر سخن یا رفتاری به‌من...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:لجاجت.jpg|جایگزین=فیلم سینمایی «لجبازی» به کارگردانی عباس مرادیان و تهیه‌کنندگی ناهید شارزولی|بندانگشتی|فیلم سینمایی «لجبازی» به کارگردانی عباس مرادیان و تهیه‌کنندگی ناهید شارزولی]]
{{درشت|'''لجاجت؛'''}} پافشاری بر سخن یا رفتاری به‌منظور مخالفت با میل یا خواسته دیگران.

لجاجت، از جمله رذایل اخلاقی و نابهنجاری‌های رفتاری است که نداشتن مهارت‌های ارتباطی، موجب بروز این صفت ناپسند می‌شود. [[لجاجت]]، آسیب‌های گوناگونی را برای فرد در روابط [[خانواده|خانوادگی]] و اجتماعی به دنبال دارد.

==مفهوم‌شناسی لجاجت==
لجاجت در لغت به‌معنای یک‌دندگی و عناد است<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/محبت دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ لجاجت.]</ref> و در اصطلاح اصرار ورزیدن بر انجام کاری که از انجام آن نهی شده است؛ مانند لجاجت فرزند نسبت به [[پدر]] و [[مادر]]. در مواردی لجاجت همراه با عناد است.<ref>راغب، المفردات، 1412ق، ص736.</ref> همچنین مفهوم لجبازی متفاوت از مصمم‌بودن است؛ فرد لجباز بدون داشتن دلیل منطقی و درست برخواستهٔ خود پافشاری می‌کند، حال آنکه فرد مصمم با قدرت و اطمینان خاطر برای رسیدن به هدف خود تلاش می‌کند.<ref>[https://hamandishan.com/لجبازی/ «لجبازی جیست و چه دلایلی دارد؟ نحوۀ درمان لجبازی در سنین مختلف»، وب‌سایت هم‌اندیشان.]</ref>

==لجاجت در آیات و روایات==
از منظر قرآن، فرد لجوج از درک آیات الهی محروم است<ref>سورهٔ انعام، آیه 99.</ref> و با پافشاری بر سخن باطل خود آیات الهی را انکار کرده<ref>سورهٔ بقره، آیه 26.</ref> و غرق در گناه<ref>سورهٔ بقره آیهٔ 206.</ref> است. [[امام علی]] نیز دوری از لجاجت را از بهترین خصلت‌ها معرفی می‌کند.<ref>آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، 1366ش، ص463.</ref>

==لجاجت در روان‌شناسی==
لجاجت یا اختلال گستاخی یا بی‌اعتنایی مقابله‌ای، الگوی رفتاری خصمانه‌ای است که با عصبانیت، [[پرخاشگری]]، مشاجره، کینه‌توزی و ایجاد مزاحمت همراه است. این اختلال علاوه بر وراثتی بودن در افرادی دیده می‌شود که در خانوادهٔ آنها یکی از والدین به اختلال‌های اخلاقی و سلوکی، شخصیت ضد اجتماعی یا [[افسردگی]] دچار است. در اختلال پارانوئید که فرد کینه‌توز و بدبین است و همچنین در [[کودک|کودکان]] بیش‌فعال نیز لجبازی دیده می‌شود. این اختلال رفتاری از ۱ سالگی شروع و در ۳ سالگی، به اوج می‌رسد. افراد در [[نوجوانی]] به علت نرسیدن به اهداف خود، این رویه را در پیش می‌گیرند و در بزرگ‌سالی برای جبهه گرفتن در برابر دیگران و در [[سالمندی]] برای کنترل [[زندگی]] از این حربه استفاده می‌کنند.<ref>[https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-5/294674-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A2%D «راه‌حلی برای لجبازی آقایان»، وب‌سایت افکار نیوز.]</ref>

==خصوصیات فرد لجباز==
برخی از خصوصیات فرد لجباز به نقل از روان‌شناسان عبارت‌اند از:
#خودرأی بودن؛
#نداشتن [[اعتماد به نفس]]؛
#نپذیرفتن نظر درست دیگران؛<ref>[https://irselfmade.com/what-is-the-cause-of-stubbornness/ «دلیل لجبازی چیست»، وب‌سایت موفقیت خودساخته.]</ref>
#فرافکن و دلیل‌تراش بودن؛
#زیر پا گذاشتن مقررات؛
#زودرنجی؛
#[[افسردگی]] و [[اضطراب فراگیر|اضطراب]]؛
#داشتن توقع بی‌جا از دیگران؛
#نداشتن خودباوری مثبت و نپذیرفتن خود واقعی.<ref>[https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-5/294674-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A2%D «راه‌حلی برای لجبازی آقایان»، وب‌سایت افکار نیوز.]</ref>
==عوامل فردی لجاجت==
برخی از عوامل فردی لجاجت عبارت‌اند از:
#انعطاف‌ناپذیری؛
#نداشتن روحیهٔ همدلی؛
#جهل؛
#زیاده‌روی در سرزنش کردن؛
#حق‌به‌جانب انگاشتن خود؛
#[[ترس]]؛
#تجزیه و تحلیل بیش از اندازهٔ مسائل؛
#داشتن انتظار نابه‌جا از آینده؛
#اعتماد بیش از حد به رأی و نظر خود.<ref>[https://lovesradio.com/characteristics-of-stubborn-people/ «خصوصیات افراد لجباز»، وب‌سایت همیار عشق.]</ref>

==آسیب‌های فردی لجاجت==
لجبازی، آسیب‌هایی را برای انسان به دنبال دارد که زمینه‌ساز برخی از مشکلات در زندگی فردی و اجتماعی او می‌شود؛ مانند محروم‌شدن از موقعیت‌های فردی و اجتماعی مناسب همچون تحصیلات عالیه، شغل مناسب و تشکیل زندگی مشترک مطلوب. برخی از این آسیب‌ها عبارت‌اند از:

۱. بروز مشکلات اجتماعی؛<ref>مجلسی، بحارالأنوار، 1403ق، ج13، ص272.</ref>

۲. درک نکردن واقعیات؛<ref>مجلسی، بحارالأنوار، 1403ق، ج69، ص119.</ref>

۳. [[انزوای اجتماعی]] و پراکندگی مردم از اطراف فرد.<ref>مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، 1377ش، ج3، ص54.</ref>

==عوامل لجاجت در خانواده==
#داشتن [[غرور]]؛
#نداشتن گذشت؛
#اختلاف سلیقه.<ref>[https://www.afkarnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-5/294674-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%84%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A2%D «راه‌حلی برای لجبازی آقایان»، وب‌سایت افکار نیوز.]</ref>
==پیامدهای لجاجت در خانواده==
برخی از پیامدهای لجاجت در خانواده عبارت‌اند از:

#ضعف در تدبیر امور؛ هدف فرد از لجاجت، عمل کردن بر خلاف میل طرف مقابل بدون توجه به عواقب کار خود است؛ در چنین شرایطی فرد، قدرت [[مهارت تصمیم‌گیری|تصمیم‌گیری]] درست را ندارد و اعمالی را انجام می‌دهد که خود نیز پسندیده نمی‌داند مانند توجه نکردن به نظافت شخصی؛<ref>لیثی واسطی، عیون الحکم و المواعظ، 1376 ش، ص41.</ref>
#بسترسازی برای انجام زشتی‌ها؛<ref>لیثی واسطی، عیون الحکم و المواعظ، 1376 ش، ص39.</ref>
#مشاجره؛<ref>لیثی واسطی، عیون الحکم و المواعظ، 1376 ش، ص39.</ref>
#هلاکت؛<ref>لیثی واسطی، عیون الحکم و المواعظ، 1376 ش، ص208.</ref>
#کاهش منزلت اجتماعی؛<ref>آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، 1366ش، ص464.</ref>
#درک نکردن حقایق.<ref>سورهٔ اعراف، آیات 14-16.</ref>

==راه‌کارهای پیشگیری از لجاجت در خانواده==
برخی از راهکارها برای پیشگیری از لجاجت در [[خانواده]] عبارت‌اند از:
#شناخت عوامل [[لجاجت]] مانند آگاه کردن فرد لجباز از عواقب سوء یک‌دنده بودن.
#مقابلهٔ عملی با مقتضای لجاجت با [[صبر|صبور]] بودن و حفظ ظاهر در برابر سرزنش‌های طرف مقابل.
#مشورت کردن با خانواده در امور مختلف زندگی.
#تقویت کیفی رابطهٔ [[رابطه زناشویی|زناشویی]] با جدایی کوتاه‌مدت و مقطعی.
#حذف رفتار نامطلوب از راه تقویت نکردن رفتار مورد نظر مانند توجه نکردن و نادیده گرفتن خواسته‌های بی‌جا.
#تمرکز بر زمان حال و مکان مربوط در حین گفتگو و پرهیز از به‌میان آوردن موضوعات گذشته و صحبت کردن در زمینهٔ آینده.
#افزایش آگاهی‌های لازم برای برقراری یک ارتباط مناسب.
#ایفای نقش طرف مقابل؛ در مواردی زن و شوهر زمانی که حرف‌های خودشان را از زبان همسر خود که در نقش او بازی می‌کند می‌شنوند نسبت به حل مشکلات دید تازه‌ای پیدا می‌کنند.
#توضیح منطقی تصمیم‌ها.
#استفاده از شوخی و نداشتن روحیهٔ خشک و بی‌روح.
#ارزش و اعتبار بخشیدن به احساسات همسر و همدردی کردن با او در مواقعی که اظهار خستگی از وضع موجود می‌کند.
#بازگو کردن مفهوم و مضمون سخنان همسر برای گوشزد کردن واقعیات بدون بحث و درگیری.<ref>حسین‌زاده، همسران سازگار: راهکارهای سازگاری، 1396ش، ص135-141.</ref>
==عوامل اجتماعی لجاجت در آموزه‌های اسلامی==

#جریان [[نفاق]] و دشمنان نفوذی؛<ref>سورهٔ مائده، آیه 82.</ref>
#[[تکبر]] و [[غرور]] باطل؛<ref>سورهٔ قصص، آیهٔ 58.</ref>
#[[تقلید]] کورکورانه و جناح‌بندی‌های سیاسی؛<ref>سورهٔ مائده، آیه 104.</ref>

==پیامدهای اجتماعی لجاجت==
از جمله پیامدهای اجتماعی لجاجت در جامعهٔ [[مسلمان]]، مخدوش شدن چهرهٔ سیاسی، از بین رفتن مقبولیت و القای ناکارآمدی نظام اسلامی است. آرامش و آسایش اجتماعی، از جمله اهداف هر نظام سیاسی است؛ هرگاه مسئولان و مدیران ناکارآمد در رأس امور قرار بگیرند و بر اساس عقلانیت عمل نکرده، و ملاک آنها گرایش‌های سیاسی و حزبی بر پایهٔ عجب، [[تکبر]] و لجبازی باشد، نظام سیاسی در دید مردم ناکارآمد جلوه می‌کند. نتیجهٔ چنین عملکردی، سلب اعتماد مردم و دلسرد شدن آنها نسبت به نظام اسلامی است.<ref>[https://hadana.ir/افراد-لجوج-در-قران/ «افراد لجوج در قرآن»، وب‌سایت هدانا.]</ref>

==درمان لجبازی==
لجبازی از جمله اختلال‌های روان‌شناختی است. برخی از راهکارهای مناسب برای درمان آن عبارت‌اند از:
#داشتن صبر و تحمل و درمان گام‌به‌گام.
#زیاده‌روی نکردن در ملامت و سرزنش دیگران.
#انتخاب زمان و مکان مناسب برای درمان.
#انتخاب فرد معتمد به‌عنوان میانجی بین فرد لجباز و طرف مقابل او.
#برطرف کردن سوءتفاهم‌های پیش آمده برای فرد لجباز نسبت به اطرافیان.
#پرهیز از به‌کار بردن لفظ «تو» و استفاده کردن از جملات جایگزین مانند «من احساس می‌کنم»، برای جلوگیری از تنش و نزاع.
#توجه داشتن به تفاوت‌های فردی در درمان.
#تبیین ضررها و آسیب‌های خانوادگی لجاجت در فضایی آرام و بدون تنش.
#اجتناب از مجادله و درگیری.
#محکوم نکردن فرد لجوج و به‌کاربردن رفتار کریمانه.

==پانویس==
{{پانویس}}

==منابع==
**قرآن
*«افراد لجوج در قرآن (رابطه اشرافیگری مسئولین و لجاجت مقابل حق)»، وب‌سایت هدانا، تاریخ بازدید: ۶ خرداد ۱۴۰۲ش.
*تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، قم، [بی‌نا]، چ۱، ۱۳۶۶ش.
*حرّانی، حسن، تحف العقول، قم، جامعه مدرسین، ۱۴۰۴ق.
*حسین‌زاده، علی، همسران سازگار: راهکارهای سازگاری، قم، مؤسسهٔ آموزشی پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۶ش.
*«خصوصیات افراد لجباز (درمان لجبازی همسر)»، وب‌سایت همیار عشق، تاریخ بازدید: ۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
*«دلیل لجبازی چیست (خصوصیات افراد لجباز+ نحوه رفتار با لجبازها)»، وب‌سایت موفقیت خودساخته، تاریخ بازدید: ۶ خرداد ۱۴۰۲ش.
*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۳ اسفند ۱۴۰۱ش.
*راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، دمشق، دارالعلم الدارالشامة، چ۱، ۱۴۱۲ق.
*«راه‌حلی برای لجبازی آقایان»، وب‌سایت افکار نیوز، تاریخ بازدید: ۷ خرداد ۱۴۰۲ش.
*کنث، دیویس، خانواده: راهنمای مفاهیم و فنون برای متخصص یاوری، ترجمهٔ فرشاد بهاری، تهران، تزکیه، ۱۳۸۲ش.
*«لجاجت و درمان فرد لجباز»، وب‌سایت حوزه، تاریخ بازدید: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
*«لجبازی جیست و چه دلایلی دارد؟ نحوهٔ درمان لجبازی در سنین مختلف»، وب‌سایت هم‌اندیشان، تاریخ بازدید: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
*لیثی واسطی، علی بن محمد، عیون الحکم و المواعظ، قم، [بی‌نا]، چ۱، ۱۳۷۶ ش.
*مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، مصصح جمعی از محققان، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چ۲، ۱۴۰۳ق.
*مکارم شیرازی، ناصر، اخلاق در قرآن، قم، مدرسه الامام علی بن ابی‌طالب، چ۱، ۱۳۷۷ش.
*نیون، دیوید، صد راز موفقیت در زندگی زناشویی، ترجمه نفیسه معتکف، تهران، درسا، ۱۳۸۳ش.

لجاجت - تاریخچهٔ نسخه‌ها