لوطی‌گری - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید فاضل: ایجاد لینک داخلی

2026-05-24T10:52:15Z

ایجاد لینک داخلی

حمید فاضل: حمید فاضل صفحهٔ لوطی گری را به لوطی‌گری منتقل کرد

2026-05-24T08:27:21Z

حمید فاضل صفحهٔ لوطی گری را به لوطی‌گری منتقل کرد

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۵۷
(بدون تفاوت)

حسین صبوری در ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۴۴

2026-05-23T14:44:27Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۱۴
خط ۳:		خط ۳:
	\| زیرنویس تصویر =حضور 'کلاه مخملی‌ها' در همایش انتخاباتی آبادگران، اسفند ۹۴ش		\| زیرنویس تصویر =حضور 'کلاه مخملی‌ها' در همایش انتخاباتی آبادگران، اسفند ۹۴ش
	\| image_alt =کلاه مخملی-لوطی		\| image_alt =کلاه مخملی-لوطی
	\| فایل پادکست =		\| فایل پادکست =لوطی گری.ogg
	\| حجم فایلپادکست =		\| حجم فایلپادکست =8/02
	\| تاریخ پادکست =		\| تاریخ پادکست =2-3-1405
	\| زیرنویس عنوان =		\| زیرنویس عنوان =

حسین صبوری در ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۳۱

2026-05-19T14:31:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۰۱
خط ۱:		خط ۱:
	~~[[پرونده:~~لوطی‌گری (1).jpg\|~~جایگزین~~=~~کلاه مخملی-لوطی\|بندانگشتی\|~~حضور 'کلاه مخملی‌ها' در همایش انتخاباتی آبادگران، اسفند ۹۴ش]]		{{جعبه اطلاعات مفهوم
			\| تصویر =لوطی‌گری (1).jpg
			\| زیرنویس تصویر =حضور 'کلاه مخملی‌ها' در همایش انتخاباتی آبادگران، اسفند ۹۴ش
			\| image_alt =کلاه مخملی-لوطی
			\| فایل پادکست =
			\| حجم فایلپادکست =
			\| تاریخ پادکست =
			\| زیرنویس عنوان =

			\| عنوان اصلی =
			\| عنوان انگلیسی =
			\| عنوان عربی =
			\| عنوان علمی =
			\| شاخه علمی =
			\| نوع مفهوم =
			\| معنای اصطلاحی =
			\| حوزه کاربرد =
			\| گستره جغرافیایی =
			\| منشأ تاریخی =

			\| نخستین کاربرد =
			\| ریشه واژه =
			\| مرتبط با =
			\| اهمیت =
			\| مبدع =
			\| مروج =
			\| مقدس برای =
			\| مورد احترام =
			\| آثار مرتبط =
			}}
	'''{{درشت\|لوطی‌گری؛}}''' خصلت و مرام پهلوانی و جوانمردی.		'''{{درشت\|لوطی‌گری؛}}''' خصلت و مرام پهلوانی و جوانمردی.

رضا عسکری: /* مفهوم‌شناسی */

2026-05-16T16:22:37Z

مفهوم‌شناسی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۹:۵۲
خط ۲:		خط ۲:
	'''{{درشت\|لوطی‌گری؛}}''' خصلت و مرام پهلوانی و جوانمردی.		'''{{درشت\|لوطی‌گری؛}}''' خصلت و مرام پهلوانی و جوانمردی.

	~~'''~~لوطی‌گری~~'''~~ در فرهنگ ایرانی، مفهومی دیرپا با ریشه در آیین‌های کهن جوانمردی و فتوت است. این واژه از اواسط دورهٔ قاجار به پهلوانان محلی اطلاق می‌شد، اما در طول زمان، مصادیق گوناگونی یافت: از عیاران و باباشمل‌ها تا اراذل و اوباش. لوطی‌گری، دوگانه‌ای پدید آورد: پهلوانانی که حامی ضعیفان بودند و اوباشی که با حاکمان همدست شدند. این پدیده با آداب ویژه، نظام طبقاتی، مشاغل خاص، پوشش متمایز و پیوند با زورخانه همراه بود. لوطی‌گری پس از انقلاب اسلامی، تحولاتی را تجربه کرد؛ امروزه نیز شکل‌های تحریف‌شدهٔ آن در برخی مناطق ایران دیده می‌شود.		لوطی‌گری در فرهنگ ایرانی، مفهومی دیرپا با ریشه در آیین‌های کهن جوانمردی و فتوت است. این واژه از اواسط دورهٔ قاجار به پهلوانان محلی اطلاق می‌شد، اما در طول زمان، مصادیق گوناگونی یافت: از عیاران و باباشمل‌ها تا اراذل و اوباش. لوطی‌گری، دوگانه‌ای پدید آورد: پهلوانانی که حامی ضعیفان بودند و اوباشی که با حاکمان همدست شدند. این پدیده با آداب ویژه، نظام طبقاتی، مشاغل خاص، پوشش متمایز و پیوند با زورخانه همراه بود. لوطی‌گری پس از انقلاب اسلامی، تحولاتی را تجربه کرد؛ امروزه نیز شکل‌های تحریف‌شدهٔ آن در برخی مناطق ایران دیده می‌شود.

	== مفهوم‌شناسی ==		== مفهوم‌شناسی ==
	لوطی‌گری در لغت، به معنای جوانمردی، [[بخشندگی]] و آزادگی است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/لوطی-گری دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ لوتی‌گری.]</ref> نام لوطی از اواسط دوران قاجار به پهلوانان محلی اطلاق می‌شد،<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-طنز-سرگرمی-39/2957508-مروری-بر-تاریخ-لوطی-گری-در-ایران-از-رابین-هودهای-سیستان-تا-شورشیان-اصفهان-لوطی-پهلوان-است-یا-شرور «مروری بر تاریخ لوطی‌گری در ایران/ لوطی، پهلوان است یا شرور؟»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> اما از این واژه در شرایط مختلف اجتماعی، مفاهیم و مصادیق متفاوتی اراده شده است، مانند پهلوان‌های شهری، جوانمردان، اراذل و اوباش، لات و الوات، دوره‌گردان و لولیان (کولیان)، دلقک‌های درباری و اوباشی که در خدمت حکومت بوده‌اند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/12636 «گفت‌وگو با ناصر فکوهی: لوتی‌گری یا لومپنیسم/ پژمان موسوی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> لوطی‌گری در فرهنگ ایرانی قدمت طولانی دارد و ریشهٔ آن به باورهای کهن و منش اخلاقی ایرانیان در دوران باستان برمی‌گردد.<ref>[https://www.pishkhan.com/news/263462 «لوطی‌گری مرامی از یاد رفته در ایران»، وب‌سایت روزنامۀ آفتاب یزد.]</ref>		لوطی‌گری در لغت، به معنای جوانمردی، [[بخشندگی]] و آزادگی است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/لوطی-گری دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ لوتی‌گری.]</ref> لوطی‌گری در فرهنگ ایرانی قدمت طولانی دارد و ریشهٔ آن به باورهای کهن و منش اخلاقی ایرانیان در دوران باستان برمی‌گردد.<ref>[https://www.pishkhan.com/news/263462 «لوطی‌گری مرامی از یاد رفته در ایران»، وب‌سایت روزنامۀ آفتاب یزد.]</ref> نام لوطی از اواسط دوران قاجار به پهلوانان محلی اطلاق می‌شد،<ref>[https://www.khabarfoori.com/بخش-طنز-سرگرمی-39/2957508-مروری-بر-تاریخ-لوطی-گری-در-ایران-از-رابین-هودهای-سیستان-تا-شورشیان-اصفهان-لوطی-پهلوان-است-یا-شرور «مروری بر تاریخ لوطی‌گری در ایران/ لوطی، پهلوان است یا شرور؟»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> اما از این واژه در شرایط مختلف اجتماعی، مفاهیم و مصادیق متفاوتی اراده شده است، مانند پهلوان‌های شهری، جوانمردان، اراذل و اوباش، لات و الوات، دوره‌گردان و لولیان (کولیان)، دلقک‌های درباری و اوباشی که در خدمت حکومت بوده‌اند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/12636 «گفت‌وگو با ناصر فکوهی: لوتی‌گری یا لومپنیسم/ پژمان موسوی»، وب‌سایت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>

	== لوطی ==		== لوطی ==
	لوطی‌گری یکی از خصوصیات بارز جماعتی است که مدعی پهلوانی بوده و گاهی نهادی اجتماعی را شکل داده‌اند، مانند عیاران، شطاران، شاطران، باباشمل‌ها و داش‌مشدی‌ها. مردم مناطق مختلف به‌خصوص تهرانی‌های قدیم، لوطی‌ها را جوانمردانی می‌دانستند که به‌ویژه دربارهٔ ناموس، تعصب داشته‌اند.<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/تاریخچه-لوطی «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref> آنها در خرده‌فرهنگ ویژهٔ خود، به بسیاری از آداب‌ورسوم و منش‌های فتوت و عیاری پایبند بوده‌اند،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2065422/ویژگی-های-زبانی-لوطی-ها راستگوفر و همکاران، «ویژگی‌های زبانی لوطی‌ها»، 1398ش، ص95.]</ref> اما در طول زمان و تحت تأثیر عوامل محیطی به دو گروه تقسیم شده‌اند:		لوطی‌گری یکی از خصوصیات بارز جماعتی است که مدعی پهلوانی بوده و گاهی نهادی اجتماعی را شکل داده‌اند، مانند عیاران، شطاران، شاطران، باباشمل‌ها و داش‌مشدی‌ها. مردم مناطق مختلف به‌خصوص تهرانی‌های قدیم، لوطی‌ها را جوانمردانی می‌دانستند که به‌ویژه دربارهٔ ناموس، تعصب داشته‌اند.<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/تاریخچه-لوطی «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref> آنها در خرده‌فرهنگ ویژهٔ خود، به بسیاری از آداب‌ورسوم و منش‌های فتوت و عیاری پایبند بوده‌اند،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2065422/ویژگی-های-زبانی-لوطی-ها راستگوفر و همکاران، «ویژگی‌های زبانی لوطی‌ها»، 1398ش، ص95.]</ref> اما در طول زمان و تحت تأثیر عوامل محیطی به دو گروه تقسیم شده‌اند:

	۱) خوش‌نام و یاریگر ضعیفان،<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/تاریخچه-لوطی «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref> ~~که از جان و مال افراد محله محافظت می‌کردند.~~		۱) خوش‌نام و یاریگر ضعیفان، که از جان و مال افراد محله محافظت می‌کردند.<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/تاریخچه-لوطی «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref>

	۲) بدنام و همدست حاکمان، که در مناطق شهر به گردن‌کلفتی، زورگویی و اخاذی می‌پرداختند، آرامش محله‌ها را برهم‌زده و موجب آزار اهالی می‌شدند.<ref>[https://saednews.com/.post/mrahl-ajib-vrod-be-dniai-loti-gri-v-baidha-v-nbaidhaye-anha «مراحل عجیب ورود به دنیای لوطی‌گری و بایدها و نبایدهای آنها»، وب‌سایت ساعدنیوز.]</ref> در این فرایند، مردم گاهی افراد غلام‌باره، هرزه‌کار، قمارباز و دائم‌الخمر را نیز لوطی می‌گفتند. در دورهٔ قاجار، گروه‌های دیگری مانند خرس‌بازان و میمون چرخان‌ها، شیرگردان‌ها و مارگیران، شعبده‌بازان و نوازندگان دوره‌گرد نیز به لوطی مشهور بودند.<ref>[https://www.pishkhan.com/news/263462 «لوطی‌گری مرامی از یاد رفته در ایران»، وب‌سایت روزنامه آفتاب یزد.]</ref>		۲) بدنام و همدست حاکمان، که در مناطق شهر به گردن‌کلفتی، زورگویی و اخاذی می‌پرداختند، آرامش محله‌ها را برهم‌زده و موجب آزار اهالی می‌شدند.<ref>[https://saednews.com/.post/mrahl-ajib-vrod-be-dniai-loti-gri-v-baidha-v-nbaidhaye-anha «مراحل عجیب ورود به دنیای لوطی‌گری و بایدها و نبایدهای آنها»، وب‌سایت ساعدنیوز.]</ref> در این فرایند، مردم گاهی افراد غلام‌باره، هرزه‌کار، قمارباز و دائم‌الخمر را نیز لوطی می‌گفتند. در دورهٔ قاجار، گروه‌های دیگری مانند خرس‌بازان و میمون چرخان‌ها، شیرگردان‌ها و مارگیران، شعبده‌بازان و نوازندگان دوره‌گرد نیز به لوطی مشهور بودند.<ref>[https://www.pishkhan.com/news/263462 «لوطی‌گری مرامی از یاد رفته در ایران»، وب‌سایت روزنامه آفتاب یزد.]</ref>
خط ۲۹:		خط ۲۹:

	== شغل لوطی‌ها ==		== شغل لوطی‌ها ==
	~~ازجمله مشاغل رایج میان لوطی‌ها عبارت بود از:~~

	لوطی‌ها سراغ هر شغلی نمی‌رفتند و بالا رفتن درجه و مرتبهٔ لوطی نیز در دایرهٔ مشاغل آنها تأثیرگذار بود. تازه‌واردها اجازه داشتند با شغل‌هایی مانند فرفره‌سازی، دوغ‌فروشی، چغاله‌فروشی و توت‌فروشی به کسب درآمد بپردازند. برخی مشاغل مانند دلاکی، حمالی، حلاجی و مقنی‌گری میان لوطی‌ها ممنوع بود و اگر یک لوطی از سر ناچاری و نداری سراغ این مشاغل می‌رفت؛ از چشم لوطی‌های دیگر می‌افتاد.<ref>[https://saednews.com/.post/mrahl-ajib-vrod-be-dniai-loti-gri-v-baidha-v-nbaidhaye-anha «مراحل عجیب ورود به دنیای لوطی‌گری و بایدها و نبایدهای آنها»، وب‌سایت ساعدنیوز.]</ref> شعبده‌بازی و معرکه‌گیری، مُطربی و نگهداری و آموزش حیواناتی مانند شیر، نیز در گسترهٔ مشاغل لوطی‌ها جای گرفت.<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/تاریخچه-لوطی «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref>		لوطی‌ها سراغ هر شغلی نمی‌رفتند و بالا رفتن درجه و مرتبهٔ لوطی نیز در دایرهٔ مشاغل آنها تأثیرگذار بود. تازه‌واردها اجازه داشتند با شغل‌هایی مانند فرفره‌سازی، دوغ‌فروشی، چغاله‌فروشی و توت‌فروشی به کسب درآمد بپردازند. برخی مشاغل مانند دلاکی، حمالی، حلاجی و مقنی‌گری میان لوطی‌ها ممنوع بود و اگر یک لوطی از سر ناچاری و نداری سراغ این مشاغل می‌رفت؛ از چشم لوطی‌های دیگر می‌افتاد.<ref>[https://saednews.com/.post/mrahl-ajib-vrod-be-dniai-loti-gri-v-baidha-v-nbaidhaye-anha «مراحل عجیب ورود به دنیای لوطی‌گری و بایدها و نبایدهای آنها»، وب‌سایت ساعدنیوز.]</ref> شعبده‌بازی و معرکه‌گیری، مُطربی و نگهداری و آموزش حیواناتی مانند شیر، نیز در گسترهٔ مشاغل لوطی‌ها جای گرفت.<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/تاریخچه-لوطی «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref>

زهرا غلامی در ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۵۲

2026-05-15T18:52:05Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۲:۲۲
خط ۲:		خط ۲:
	'''{{درشت\|لوطی‌گری؛}}''' خصلت و مرام پهلوانی و جوانمردی.		'''{{درشت\|لوطی‌گری؛}}''' خصلت و مرام پهلوانی و جوانمردی.

	لوطی‌گری ~~نوعی منش پهلوانی~~ است که از ~~گذشته تاکنون~~ در ~~فرهنگ ایرانی~~ و ~~میان مردان رایج بوده است؛ اما~~ با ~~گذر زمان~~ و ~~تحت‌تاثیر عوامل متعدد اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی~~ از ~~مفهوم اصلی خود فاصله گرفته و دچار تحولات گسترده‌ای شده است~~.		'''لوطی‌گری''' در فرهنگ ایرانی، مفهومی دیرپا با ریشه در آیین‌های کهن جوانمردی و فتوت است. این واژه از اواسط دورهٔ قاجار به پهلوانان محلی اطلاق می‌شد، اما در طول زمان، مصادیق گوناگونی یافت: از عیاران و باباشمل‌ها تا اراذل و اوباش. لوطی‌گری، دوگانه‌ای پدید آورد: پهلوانانی که حامی ضعیفان بودند و اوباشی که با حاکمان همدست شدند. این پدیده با آداب ویژه، نظام طبقاتی، مشاغل خاص، پوشش متمایز و پیوند با زورخانه همراه بود. لوطی‌گری پس از انقلاب اسلامی، تحولاتی را تجربه کرد؛ امروزه نیز شکل‌های تحریف‌شدهٔ آن در برخی مناطق ایران دیده می‌شود.

	== مفهوم‌شناسی ==		== مفهوم‌شناسی ==

زهرا غلامی: ابرابزار

2026-05-15T18:42:15Z

ابرابزار

نمایش تغییرات

زهرا غلامی: ایجاد لینک داخلی

2026-05-09T18:15:50Z

ایجاد لینک داخلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۲۱:۴۵
خط ۶:		خط ۶:
	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی==

	لوطی‌گری در لغت، به‌معنای جوانمردی، بخشندگی و آزادگی است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C . دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ لوتی‌گری.]</ref> نام لوطی از اواسط دوران قاجار به پهلوانان محلی اطلاق می‌شد، <ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-39/2957508-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B1 . «مروری بر تاریخ لوطی‌گری در ایران/ لوطی، پهلوان است یا شرور؟»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> اما از این واژه در شرایط مختلف اجتماعی، مفاهیم و مصادیق متفاوتی اراده شده است، مانند پهلوان‌های شهری، جوانمردان، اراذل و اوباش، لات و الوات، دوره‌گردان و لولیان (کولیان)، دلقک‌های درباری و اوباشی که در خدمت حکومت بوده‌اند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/12636 . «گفت‌وگو با ناصر فکوهی: لوتی‌گری یا لومپنیسم/ پژمان موسوی»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> لوطی‌گری در فرهنگ ایرانی قدمت طولانی دارد و ریشۀ آن به باورهای کهن و منش اخلاقی ایرانیان در دوران باستان برمی‌گردد.<ref>[https://www.pishkhan.com/news/263462 . «لوطی‌گری مرامی از یاد رفته در ایران»، وب‌سایت روزنامۀ آفتاب یزد.]</ref>		لوطی‌گری در لغت، به‌معنای جوانمردی، [[بخشندگی]] و آزادگی است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C . دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ لوتی‌گری.]</ref> نام لوطی از اواسط دوران قاجار به پهلوانان محلی اطلاق می‌شد، <ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-39/2957508-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B1 . «مروری بر تاریخ لوطی‌گری در ایران/ لوطی، پهلوان است یا شرور؟»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> اما از این واژه در شرایط مختلف اجتماعی، مفاهیم و مصادیق متفاوتی اراده شده است، مانند پهلوان‌های شهری، جوانمردان، اراذل و اوباش، لات و الوات، دوره‌گردان و لولیان (کولیان)، دلقک‌های درباری و اوباشی که در خدمت حکومت بوده‌اند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/12636 . «گفت‌وگو با ناصر فکوهی: لوتی‌گری یا لومپنیسم/ پژمان موسوی»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> لوطی‌گری در فرهنگ ایرانی قدمت طولانی دارد و ریشۀ آن به باورهای کهن و منش اخلاقی ایرانیان در دوران باستان برمی‌گردد.<ref>[https://www.pishkhan.com/news/263462 . «لوطی‌گری مرامی از یاد رفته در ایران»، وب‌سایت روزنامۀ آفتاب یزد.]</ref>

	==لوطی==		==لوطی==
خط ۵۷:		خط ۵۷:
	==فراز و نشیب لوطی‌گری بعد از انقلاب اسلامی==		==فراز و نشیب لوطی‌گری بعد از انقلاب اسلامی==

	انقلاب اسلامی تحول جدیدی در لوطی‌گری ایجاد کرد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-39/2957508-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B1 . «مروری بر تاریخ لوطی‌گری در ایران/ لوطی، پهلوان است یا شرور؟»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> برخی از آنها به فعالیت‌های انقلابی مانند پخش اعلامیه‌های امام خمینی می‌پرداختند و مثلاً به‌عنوان سبزی‌فروش در محله‌های مختلف سبزی‌ها را در کاغذهای اعلامیه پیچیده و میان مردم توزیع می‌کردند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402070502891/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B4-%D9%85%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 . «روایتی از لوطی‌ها و داش‌مشتی‌های جنگ»، خبرگزاری دانشجویان ایران: ایسنا.]</ref> همچنین وضع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی در ایران، مانع از اخاذی و بزهکاری آنها شد. طبق قوانین و اصول اخلاقی که پس از انقلاب اسلامی در کشور وضع شد، نوعی ایستادگی در مقابل اقدامات زورگویانۀ این قشر صورت گرفت و سبب شد لوطی‌گری به مفهوم جوانمردی، پهلوانی و دستگیری از مستحقان و ضعیفان برگردد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/12636 . «گفت‌وگو با ناصر فکوهی: لوتی‌گری یا لومپنیسم»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> پس از انقلاب اسلامی و توبه کردن بسیاری از لوطی‌ها، برخی از آنها مانند شاهرخ ضرغام با روحیۀ انقلابی برای مبارزه در جبهۀ جنگ حق علیه باطل در دفاع مقدس نقش‌آفرینی کردند و در این راه شهید شده‌اند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402070502891/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B4-%D9%85%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 . «روایتی از لوطی‌ها و داش‌مشتی‌های جنگ»، خبرگزاری دانشجویان ایران: ایسنا.]</ref> امروزه اما به‌دلیل افزایش بیکاری و فقر و دگرگونی‌های سبک زندگی، افرادی با شکل تحریف‌شدۀ لوطی‌گری به دزدی، زورگیری و ایجاد ناامنی در برخی مناطق می‌پردازند. این امر در طردشدگی اجتماعی آنها تاثیر گذاشته و پیامدهای متعددی مانند فرودستی اقتصادی، منع ازدواج‌های برون‌گروهی، مهاجرت به شهرهای دیگر، کتمان هویت خویش و احساس زائد بودن را برای آنها به‌دنبال داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1838428/%D8%AE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF . محمدی و همکاران، «خرده‌فرهنگ لوطی‌ها و تجربۀ طرد اجتماعی»، 1400ش، ص105-107]</ref>		انقلاب اسلامی تحول جدیدی در لوطی‌گری ایجاد کرد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-39/2957508-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B1 . «مروری بر تاریخ لوطی‌گری در ایران/ لوطی، پهلوان است یا شرور؟»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> برخی از آنها به فعالیت‌های انقلابی مانند پخش اعلامیه‌های امام خمینی می‌پرداختند و مثلاً به‌عنوان سبزی‌فروش در محله‌های مختلف سبزی‌ها را در کاغذهای اعلامیه پیچیده و میان مردم توزیع می‌کردند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402070502891/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B4-%D9%85%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 . «روایتی از لوطی‌ها و داش‌مشتی‌های جنگ»، خبرگزاری دانشجویان ایران: ایسنا.]</ref> همچنین وضع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی در ایران، مانع از اخاذی و بزهکاری آنها شد. طبق قوانین و اصول اخلاقی که پس از انقلاب اسلامی در کشور وضع شد، نوعی ایستادگی در مقابل اقدامات زورگویانۀ این قشر صورت گرفت و سبب شد لوطی‌گری به مفهوم جوانمردی، پهلوانی و دستگیری از مستحقان و ضعیفان برگردد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/12636 . «گفت‌وگو با ناصر فکوهی: لوتی‌گری یا لومپنیسم»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> پس از انقلاب اسلامی و توبه کردن بسیاری از لوطی‌ها، برخی از آنها مانند شاهرخ ضرغام با روحیۀ انقلابی برای مبارزه در جبهۀ جنگ حق علیه باطل در دفاع مقدس نقش‌آفرینی کردند و در این راه شهید شده‌اند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402070502891/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B4-%D9%85%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 . «روایتی از لوطی‌ها و داش‌مشتی‌های جنگ»، خبرگزاری دانشجویان ایران: ایسنا.]</ref> امروزه اما به‌دلیل افزایش بیکاری و فقر و دگرگونی‌های سبک زندگی، افرادی با شکل تحریف‌شدۀ لوطی‌گری به دزدی، زورگیری و ایجاد ناامنی در برخی مناطق می‌پردازند. این امر در طردشدگی اجتماعی آنها تاثیر گذاشته و پیامدهای متعددی مانند فرودستی اقتصادی، منع ازدواج‌های برون‌گروهی، [[مهاجرت]] به شهرهای دیگر، کتمان هویت خویش و احساس زائد بودن را برای آنها به‌دنبال داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1838428/%D8%AE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF . محمدی و همکاران، «خرده‌فرهنگ لوطی‌ها و تجربۀ طرد اجتماعی»، 1400ش، ص105-107]</ref>

	==پانویس==		==پانویس==

افشان بستاکچی: صفحه‌ای تازه حاوی «حضور 'کلاه مخملی‌ها' در همایش انتخاباتی آبادگران، اسفند 94ش '''لوطی‌گری؛''' خصلت و مرام پهلوانی و جوانمردی. لوطی‌گری نوعی منش پهلوانی است که از گذشته تا‌کنون در فرهنگ ایرانی و...» ایجاد کرد

2026-04-18T15:56:59Z

صفحه‌ای تازه حاوی «جایگزین=کلاه مخملی‌-لوطی|بندانگشتی|حضور 'کلاه مخملی‌ها' در همایش انتخاباتی آبادگران، اسفند 94ش '''<big>لوطی‌گری؛</big>''' خصلت و مرام پهلوانی و جوانمردی. لوطی‌گری نوعی منش پهلوانی است که از گذشته تا‌کنون در فرهنگ ایرانی و...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

[[پرونده:لوطی‌گری (1).jpg|جایگزین=کلاه مخملی‌-لوطی|بندانگشتی|حضور 'کلاه مخملی‌ها' در همایش انتخاباتی آبادگران، اسفند 94ش]]
'''<big>لوطی‌گری؛</big>''' خصلت و مرام پهلوانی و جوانمردی.

لوطی‌گری نوعی منش پهلوانی است که از گذشته تا‌کنون در فرهنگ ایرانی و میان مردان رایج بوده است؛ اما با گذر زمان و تحت‌تاثیر عوامل متعدد اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی از مفهوم اصلی خود فاصله گرفته و دچار تحولات گسترده‌ای شده است.

==مفهوم‌شناسی==

لوطی‌گری در لغت، به‌معنای جوانمردی، بخشندگی و آزادگی است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C . دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژۀ لوتی‌گری.]</ref> نام لوطی از اواسط دوران قاجار به پهلوانان محلی اطلاق می‌شد، <ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-39/2957508-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B1 . «مروری بر تاریخ لوطی‌گری در ایران/ لوطی، پهلوان است یا شرور؟»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> اما از این واژه در شرایط مختلف اجتماعی، مفاهیم و مصادیق متفاوتی اراده شده است، مانند پهلوان‌های شهری، جوانمردان، اراذل و اوباش، لات و الوات، دوره‌گردان و لولیان (کولیان)، دلقک‌های درباری و اوباشی که در خدمت حکومت بوده‌اند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/12636 . «گفت‌وگو با ناصر فکوهی: لوتی‌گری یا لومپنیسم/ پژمان موسوی»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> لوطی‌گری در فرهنگ ایرانی قدمت طولانی دارد و ریشۀ آن به باورهای کهن و منش اخلاقی ایرانیان در دوران باستان برمی‌گردد.<ref>[https://www.pishkhan.com/news/263462 . «لوطی‌گری مرامی از یاد رفته در ایران»، وب‌سایت روزنامۀ آفتاب یزد.]</ref>

==لوطی==

لوطی‌گری یکی از خصوصیات بارز جماعتی است که مدعی پهلوانی بوده‌ و گاهی نهادی اجتماعی را شکل داده‌اند، مانند عیاران، شطاران، شاطران، باباشمل‌ها و داش‌مشدی‌ها. مردم مناطق مختلف به‌خصوص تهرانی‌های قدیم، لوطی‌ها را جوان‌مردانی می‌دانستند که به‌ویژه دربارۀ ناموس، تعصب داشته‌اند.<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C . «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref> آنها در خرده‌فرهنگ ویژۀ خود، به بسیاری از آداب‌ورسوم و منش‌های فتوت و عیاری پایبند بوده‌اند، <ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2065422/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7 . راستگوفر و همکاران، «ویژگی‌های زبانی لوطی‌ها»، 1398ش، ص95.]</ref> اما در طول زمان و تحت تاثیر عوامل محیطی به دو گروه تقسیم شده‌اند:

1) خوش‌نام و یاریگر ضعیفان، <ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C . «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref> که از جان و مال افراد محله محافظت می‌کردند.

2) بد‌نام و همدست حاکمان، که در مناطق شهر به گردن‌کلفتی، زورگویی و اخاذی می‌پرداختند، آرامش محله‌ها را بر‌هم‌زده و موجب آزار اهالی می‌شدند.<ref>[https://saednews.com/.post/mrahl-ajib-vrod-be-dniai-loti-gri-v-baidha-v-nbaidhaye-anha . «مراحل عجیب ورود به دنیای لوطی‌گری و بایدها و نبایدهای آنها»، وب‌سایت ساعد‌نیوز.]</ref> در این فرآیند، مردم گاهی افراد غلام‌باره، هرزه‌کار، قمارباز و دائم‌الخمر را نیز لوطی می‌گفتند. در دورۀ قاجار، گروه‌های دیگری مانند خرس‌بازان و میمون چرخان‌ها، شیرگردان‌ها و مارگیران، شعبده‌بازان و نوازندگان دوره‌گرد نیز به لوطی مشهور بودند.<ref>[https://www.pishkhan.com/news/263462 . «لوطی‌گری مرامی از یاد رفته در ایران»، وب‌سایت روزنامه آفتاب یزد.]</ref>

==ویژگی‌ها==
[[پرونده:لوطی‌گری (3).jpg|جایگزین=خروس بازی- خروس جنگی|بندانگشتی|دو خروس جنگی درگیر در حال پیکار]]
لوطی‌ها در گذر زمان برای خود آداب ویژه‌ای پدید آوردند که آن‌ها را از دیگران متمایز ساخت. از‌ جمله ویژگی‌های بارز لوطی‌ها، داشتن لحن خاصی معروف به داش‌مشدی یا لوطی‌گری بود.<ref>[https://saednews.com/.post/mrahl-ajib-vrod-be-dniai-loti-gri-v-baidha-v-nbaidhaye-anha . «مراحل عجیب ورود به دنیای لوطی‌گری و بایدها و نبایدهای آنها»، وب‌سایت ساعد‌نیوز.]</ref> اصطلاحات خاص لوطی‌گری به‌مرور زمان در فرهنگ زبانی عموم مردم تاثیر گذاشت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2065422/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7 . راستگوفر و همکاران، «ویژگی‌های زبانی لوطی‌ها»، 1398ش، ص95.]</ref> در منش لوطی‌گری رفیق‌بازی و با هم بودن افراد نیز رایج بود. آنها در محله‌های مختلف ‌شهر، پاتوق‌های مخصوصی برای دورهمی با نوچه‌ها داشتند.<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C . «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref> در منش لوطی‌گری لازم بود که فرد به حمایت از ضعیفان و مخالفت با ستمگران بپردازد، راستگو باشد، فریفتۀ مطامع دنیوی نشود و از دوستان خود چیزی را مضایقه نکند.<ref>[https://www.pishkhan.com/news/263462 . «لوطی‌گری مرامی از یاد رفته در ایران»، وب‌سایت روزنامۀ آفتاب یزد.]</ref> برخی لوطی‌ها نیز گرفتار انحراف شده و بر سر هر کوی و برزن بساط خروس‌جنگی راه می‌انداختند یا بر پشت بام خانه، کفتربازی می‌کردند تا جلب توجه کنند.<ref>[https://saednews.com/.post/mrahl-ajib-vrod-be-dniai-loti-gri-v-baidha-v-nbaidhaye-anha . «مراحل عجیب ورود به دنیای لوطی‌گری و بایدها و نبایدهای آنها»، وب‌سایت ساعد‌نیوز.]</ref>

==قوانین لوطی‌گری==

در مرام لوطی‌گری، مرد نباید مقابل بی‌غیرت‌ها سر تعظیم فرود آورد و به خاطر مال دنیا پیش هر کسی دست دراز کند. در منش لوطی‌گری اگر کسی به دردسر می‌افتاد، رفقا به او کمک کرده و از جان و مال برای او مایه می‌گذاشتند. بر این اساس، پیوستن به جرگۀ لوطی‌ها کار آسانی نبود و قوانین خاصی داشت، از جمله:

#توانایی کسب درآمد و نان خوردن از دسترنج خود؛
#رعایت احترام بزرگترها؛
#دستگیری از محرومان؛
#بی‌اعتنایی به مادیات و متعصب بودن به محله و ساکنان.<ref>[https://saednews.com/.post/mrahl-ajib-vrod-be-dniai-loti-gri-v-baidha-v-nbaidhaye-anha . «مراحل عجیب ورود به دنیای لوطی‌گری و بایدها و نبایدهای آنها»، وب‌سایت ساعد‌نیوز.]</ref>

==نظام طبقه‌بندی لوطی‌ها==

اولین مرحلۀ لوطی‌گری، چغاله‌مشدی بود و این اصطلاح برای تازه‌واردها به‌کار می‌رفت. سپس فرد با ثابت کردن خود در مراحل لوطی‌گری و انجام کارهای خاص و اثبات قدرت بدنی، فکری و اخلاقی خود به منش لوطی‌گری و جوانمردی رسیده و مورد تایید لوطی‌ها قرار می‌گرفت.<ref>[https://saednews.com/.post/mrahl-ajib-vrod-be-dniai-loti-gri-v-baidha-v-nbaidhaye-anha . «مراحل عجیب ورود به دنیای لوطی‌گری و بایدها و نبایدهای آنها»، وب‌سایت ساعد‌نیوز.]</ref> پس از گذراندن این مراحل شخص به داش‌مشدی و پس از آن به مرحلۀ باباشمل می‌رسید.<ref>[https://tehrannameh.com/list/%D9%84/%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C . «لوطی»، وب‌سایت تهران‌نامه.]</ref>

==شغل لوطی‌ها==

از جمله مشاغل رایج میان لوطی‌ها عبارت بود از:

لوطی‌ها سراغ هر شغلی نمی‌رفتند و بالا رفتن درجه و مرتبۀ لوطی نیز در دایرۀ مشاغل آنها تاثیرگذار بود. تازه‌وارد‌ها اجازه داشتند با شغل‌هایی مانند فرفره‌سازی، دوغ‌فروشی، چغاله‌فروشی و توت‌فروشی به کسب درآمد بپردازند. برخی مشاغل مانند دلاکی، حمالی، حلاجی و مقنی‌گری میان لوطی‌ها ممنوع بود و اگر یک لوطی از سر ناچاری و نداری سراغ این مشاغل می‌رفت؛ از چشم لوطی‌های دیگر می‌افتاد.<ref>[https://saednews.com/.post/mrahl-ajib-vrod-be-dniai-loti-gri-v-baidha-v-nbaidhaye-anha . «مراحل عجیب ورود به دنیای لوطی‌گری و بایدها و نبایدهای آنها»، وب‌سایت ساعد‌نیوز.]</ref> شعبده‌بازی و معرکه‌گیری، مُطربی و نگهداری و آموزش حیواناتی مانند شیر، نیز در گسترۀ مشاغل لوطی‌ها جای گرفت.<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C . «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref>

==پوشش لوطی‌ها==

لوطی‌ها اغلب دارای پوشش و ظاهر خاص بودند. داشتن دستمال یزدی و زنجیر کاشانی از خصوصیات ظاهری لوطی‌ها بود.<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C . «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref> پوشش آنها متشکل از کلاه مخملی یا کلاه پهلوی، کت‌و‌شلوار مشکی، پیراهن سفید یقه‌دار و کفش نوک‌تیز بود. آنها در شرایط عادی دستمال یزدی را دور یقه یا دور دست می‌پیچیدند؛ اما در شرایط اضطراری برای اعلان درگیری، دستمال یزدی یا زنجیر را می‌چرخاندند.<ref>[https://saednews.com/.post/mrahl-ajib-vrod-be-dniai-loti-gri-v-baidha-v-nbaidhaye-anha . «مراحل عجیب ورود به دنیای لوطی‌گری و بایدها و نبایدهای آنها»، وب‌سایت ساعد‌نیوز.]</ref>

==نقش زورخانه در تقویت لوطی‌گری==

خصلت پهلوانی و جوانمردی از ویژگی‌های بارز ایرانیان در طول تاریخ بوده است؛ اما این ویژگی‌ها در قالب لوطی‌گری در دوران صفویه و قاجاریه رونق گرفت. در گذشته که ورزش زورخانه‌ای میان مردان ایرانی در محله‌های مختلف رونق داشت، زمینه تقویت منش پهلوانی در جامعه را فراهم می‌کرد. بسیاری از ورزشکاران زورخانه، علاوه بر تقویت قوای بدنی و آمادگی جسمانی به تقویت و پرورش خصلت‌های نیکوی رفتاری می‌پرداختند. لوطی‌ها از جمله افرادی بودند که همواره در زورخانه‌ها ورزش کرده و به تقویت منش پهلوانی می‌پرداختند.<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C . «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref>

==ورود لوطی‌گری در سینما==
[[پرونده:لوطی‌گری (2).jpg|جایگزین=فیلم ایرانی قیصر-بهروز وثوقی-ناصر ملک مطیعی|بندانگشتی|صحنه ای از فیلم ایرانی قیصر در سال 1969م؛ ناصر ملک‌مطیعی (سمت چپ) و بهروز وثوقی (سمت راست)]]
از سال 1337ش لوطی‌گری به‌عنوان یک الگوی رفتاری پسندیده در فرهنگ ایرانی پا به عرصۀ سینما گذاشت. در فیلم‌های متعدد ایرانی، منش لوطی‌گری با دفاع از ناموس مردم و نوعی منش جوانمردی و رفاقت به عموم معرفی شد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028657/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86%DB%8C%D8%AA%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D9%88-%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1 . اباذری و پاپی‌یزدی، «بررسی تقابل سنت و مدرنیته در فیلم‌های جاهلی با تاکید بر الگوهای لات و لوطی در دو فلیم لات جوانمرد و قیصر»، 1392ش، ص11-12.]</ref> در آن دوران سنت پهلوانی ایرانی در قالب لوطی‌گری وارد سینما شد و چنان قدرت گرفت که تبدیل به نوعی فرهنگ همگانی شد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-39/2957508-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B1 . «مروری بر تاریخ لوطی‌گری در ایران/ لوطی، پهلوان است یا شرور؟»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> با گذشت زمان و متاثر از شرایط محیطی، سینماگران در فیلم‌ها تصویر دیگری از لوطی‌ها به نمایش گذاشتند. در برخی از فیلم‌های سینمایی دوران پهلوی با تخریب مرام لوطی‌گری، لوطی‌ها را افرادی منفور معرفی کردند. برخی معتقدند این امر با انگیزه‌های اجتماعی و سیاسی صورت گرفته است تا در افکار عمومی جایگاه اجتماعی لوطی‌ها را خدشه‌دار کرده و پاسبان‌ها و نیروهای امنیتی حکومت، قدرت بگیرند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1028657/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86%DB%8C%D8%AA%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D9%88-%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1 . اباذری و پاپی‌یزدی، «بررسی تقابل سنت و مدرنیته در فیلم‌های جاهلی با تاکید بر الگوهای لات و لوطی در دو فلیم لات جوانمرد و قیصر»، 1392ش، ص11-12.]</ref>

==دگرگونی در مرام لوطی‌گری==

اگرچه لوطی‌گری در مفهوم اصلی خود، یک منش پهلوانی، مردانگی و جوانمردی است، <ref>[https://tehrannameh.com/list/%D9%84/%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C . «لوطی»، وب‌سایت تهران‌نامه.]</ref> اما در طول زمان متاثر از جو و شرایط اجتماعی و فرهنگی رایج در جامعه دچار دگرگونی شده و از مفهوم و عملکرد حقیقی خود فاصله گرفته است. مرام لوطی‌گری ابتدا بر پایۀ بخشندگی، گذشت، کمک و دفاع از حق مظلوم در مقابل ظالم و کمک‌رسانی به فقرا و ضعیفان شکل گرفت. عملکرد اجتماعی لوطی‌ها سبب شد که آنها امین مردم محله‌های مختلف شهر باشند. اعتبار اجتماعی آنها به‌گونه‌ای بود که اگر سرپرست و پدر یک خانواده قصد سفر داشت خانوادۀ خود را به لوطی محله می‌سپرد.<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C . «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref> در آغاز دهۀ1320‌ش، همزمان با ضعیف‌شدن حکومت مرکزی و قدرت گرفتن منش لوطی‌گری در جامعه، سیاست دولت وقت تضعیف جایگاه اجتماعی لوطی‌ها و منش لوطی‌گری در جامعه بود و هر گروه از لوطی‌ها به خدمت یک جریان سیاسی درآمد.<ref>[https://saednews.com/.post/mrahl-ajib-vrod-be-dniai-loti-gri-v-baidha-v-nbaidhaye-anha . «مراحل عجیب ورود به دنیای لوطی‌گری و بایدها و نبایدهای آنها»، وب‌سایت ساعد‌نیوز.]</ref> بسیاری از لوطی‌ها در دام افسونگری‌های قدرت و ثروت گرفتار شدند و به‌عنوان نیروی ضد مردم با گرفتن جیره و مواجب از حکومت، مانع اعتراض مردم علیه حکومت می‌شدند.<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C . «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref> در این روند، بسیاری از آنها با فاصله‌گرفتن از مرام لوطی‌گری، به فساد گرویدند<ref>[https://www.pishkhan.com/news/263462 . «لوطی‌گری مرامی از یاد رفته در ایران»، وب‌سایت روزنامۀ آفتاب یزد.]</ref> و گروه‌هایی از لوطی‌ها به دزدی و راهزنی و عیاشی روی آوردند.<ref>[https://www.darioush-shahbazi.com/articles/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C . «تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی.]</ref>

==فراز و نشیب لوطی‌گری بعد از انقلاب اسلامی==

انقلاب اسلامی تحول جدیدی در لوطی‌گری ایجاد کرد.<ref>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-39/2957508-%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%88%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B1 . «مروری بر تاریخ لوطی‌گری در ایران/ لوطی، پهلوان است یا شرور؟»، وب‌سایت خبر فوری.]</ref> برخی از آنها به فعالیت‌های انقلابی مانند پخش اعلامیه‌های امام خمینی می‌پرداختند و مثلاً به‌عنوان سبزی‌فروش در محله‌های مختلف سبزی‌ها را در کاغذهای اعلامیه پیچیده و میان مردم توزیع می‌کردند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402070502891/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B4-%D9%85%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 . «روایتی از لوطی‌ها و داش‌مشتی‌های جنگ»، خبرگزاری دانشجویان ایران: ایسنا.]</ref> همچنین وضع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی در ایران، مانع از اخاذی و بزهکاری آنها شد. طبق قوانین و اصول اخلاقی که پس از انقلاب اسلامی در کشور وضع شد، نوعی ایستادگی در مقابل اقدامات زورگویانۀ این قشر صورت گرفت و سبب شد لوطی‌گری به مفهوم جوانمردی، پهلوانی و دستگیری از مستحقان و ضعیفان برگردد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/12636 . «گفت‌وگو با ناصر فکوهی: لوتی‌گری یا لومپنیسم»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> پس از انقلاب اسلامی و توبه کردن بسیاری از لوطی‌ها، برخی از آنها مانند شاهرخ ضرغام با روحیۀ انقلابی برای مبارزه در جبهۀ جنگ حق علیه باطل در دفاع مقدس نقش‌آفرینی کردند و در این راه شهید شده‌اند.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402070502891/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B4-%D9%85%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 . «روایتی از لوطی‌ها و داش‌مشتی‌های جنگ»، خبرگزاری دانشجویان ایران: ایسنا.]</ref> امروزه اما به‌دلیل افزایش بیکاری و فقر و دگرگونی‌های سبک زندگی، افرادی با شکل تحریف‌شدۀ لوطی‌گری به دزدی، زورگیری و ایجاد ناامنی در برخی مناطق می‌پردازند. این امر در طردشدگی اجتماعی آنها تاثیر گذاشته و پیامدهای متعددی مانند فرودستی اقتصادی، منع ازدواج‌های برون‌گروهی، مهاجرت به شهرهای دیگر، کتمان هویت خویش و احساس زائد بودن را برای آنها به‌دنبال داشته است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1838428/%D8%AE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%AA%D8%AC%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%84%D9%88%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF . محمدی و همکاران، «خرده‌فرهنگ لوطی‌ها و تجربۀ طرد اجتماعی»، 1400ش، ص105-107]</ref>

==پانویس==
{{پانویس}}
==منابع==
*اباذری، یوسف و پاپی‌یزدی، علی، «بررسی تقابل سنت و مدرنیته در فیلم‌های جاهلی با تاکید بر الگوهای لات و لوطی در دو فیلم لات جوانمرد و قیصر»، فصلنامۀ مطالعات فرهنگی و ارتباطات، شمارۀ 32، 1392ش.
*«تاریخچه لوطی و لوطی‌گری»، وب‌سایت داریوش شهبازی، تاریخ بازدید: 5 مهر 1403ش.
*دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 5 مهر 1403ش.
*راستگوفر، سید محمد و همکاران، «ویژگی‌های زبانی لوطی‌ها»، فصلنامۀ هنر زبان، شمارۀ4، 1398ش.
*«روایتی از لوطی‌ها و داش‌مشتی‌های جنگفیلم»، خبرگزاری دانشجویان ایران: ایسنا، تاریخ درج مطلب: 5 مهر 1402ش.
*«لوطی‌گری مرامی از یاد رفته در ایران»، وب‌سایت روزنامۀ آفتاب یزد، تاریخ درج مطلب: 22 فروردین 1401ش.
*«لوطی»، وب‌سایت تهران‌نامه، تاریخ بازدید: 7 مهر 1403ش.
*«گفت‌وگو با ناصر فکوهی: لوتی‌گری یا لومپنیسم»، وب‌سایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ بازدید: 7 مهر 1403ش.
*محمدی، جمال و همکاران، «خرده‌فرهنگ لوطی‌ها و تجربۀ طرد اجتماعی، مطالعه موردی: لوطی‌های شهر خرم‌آباد»، فصلنامۀ برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شمارۀ 28، 1400ش.
*«مروری بر تاریخ لوطی‌گری در ایران/ لوطی، پهلوان است یا شرور؟»، وب‌سایت خبر فوری، تاریخ درج مطلب: 30 مرداد 1401ش.