حمید فاضل: ایجاد لینک داخلی

2026-06-03T18:58:50Z

ایجاد لینک داخلی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۳ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۲۲:۲۸
خط ۸۴:		خط ۸۴:
	'''<big>مالکیت بدن</big>'''؛ حق تسلط و تصرف در بدن و نظارت و دستکاری ویژگی‌های آن.		'''<big>مالکیت بدن</big>'''؛ حق تسلط و تصرف در بدن و نظارت و دستکاری ویژگی‌های آن.

	مالکیت بدن، مفهوم جامعه‌شناختی است که در دوران مدرنیته پدید آمد و بحث‌های جدیدی دربارۀ موضوعاتي مانند هويت، فرهنگ مصرفي، سبک زندگي و نظريه‌پردازي اجتماعي و دینی برانگيخت. این مفهوم، هر نوع کنش، دخالت، نظارت و دستکاري مستمر ويژگي‌هاي بدن را شامل می‌شود که در قالب رفتارهایی مانند ~~خودکشی،~~ سقط ~~جنین، آتانازی، تن‌فروشی،~~ آرايش و عمل جراحي، نحوۀ پوشش و مدگرایی، انجام مي‌پذيرد. درآموزه‌های اسلامی که مالکیت اصلی از آنِ خدا دانسته شده، مالکیت انسان بر بدن خود به‌معنای خودمختاری مطلق نیست، بلکه عقل و شرع به‌عنوان هدایتگر آزادی فردی و اجتماعی، نقش مهمی در نحوۀ دخالت و تصرف در بدن دارند. به‌همین دلیل، در سبک زندگی مؤمنانه، خودکشی، سقط جنین، تن‌فروشی، ولنگاری فرهنگی و برهنگی، عمل‌های جراحی که به بدن آسیب برساند و مناسبات اجتماعی و ارتباطات معنوی را مخدوش کند، ممنوع است.		مالکیت بدن، مفهوم جامعه‌شناختی است که در دوران مدرنیته پدید آمد و بحث‌های جدیدی دربارۀ موضوعاتي مانند هويت، فرهنگ مصرفي، سبک زندگي و نظريه‌پردازي اجتماعي و دینی برانگيخت. این مفهوم، هر نوع کنش، دخالت، نظارت و دستکاري مستمر ويژگي‌هاي بدن را شامل می‌شود که در قالب رفتارهایی مانند [[خودکشی]]، [[سقط جنین]]، [[اتانازی]]، [[تن‌فروشی]]، آرايش و عمل جراحي، نحوۀ پوشش و مدگرایی، انجام مي‌پذيرد. درآموزه‌های اسلامی که مالکیت اصلی از آنِ خدا دانسته شده، مالکیت انسان بر بدن خود به‌معنای خودمختاری مطلق نیست، بلکه عقل و شرع به‌عنوان هدایتگر آزادی فردی و اجتماعی، نقش مهمی در نحوۀ دخالت و تصرف در بدن دارند. به‌همین دلیل، در سبک زندگی مؤمنانه، خودکشی، سقط جنین، تن‌فروشی، ولنگاری فرهنگی و برهنگی، عمل‌های جراحی که به بدن آسیب برساند و مناسبات اجتماعی و ارتباطات معنوی را مخدوش کند، ممنوع است.
	==مفهوم‌شناسی==		==مفهوم‌شناسی==
	مالکیت اصطلاحی است برای توصیف قواعدی که به دسترسی و سلطۀ افراد بر اشیا، منابع طبیعی، منابع تولید، کالاهای صنعتی، متون، نظریات، اختراعات و دیگر تولیدات ذهنی، حاکم است.<ref>[https://vista.ir/m/a/hr3u0/%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C%D8%8C-%D9%81%D8%B1%D8%AF-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87 مالکیت خصوصی، فرد و جامعه»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.]</ref> همچنین مالکیت به رابطه خاص بین مالک و مِلک (شیء) اشاره می‌کند<ref>مبانی اقتصاد اسلامی، دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، ص۹۱.</ref> و عنصر اصلی در مفهوم آن، «امکان و جواز تصرف» است. بر این اساس، مالکیت بدن نیز به‌معنای جواز هر نوع تصرف و سلطه بر بدن خود است که از منظر حقوقی، مالکیت ذاتی و حقیقی است<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/89789/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 هادوی‌نیا، «مبانی نظری ساختار مالکیت از دیدگاه قرآن»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> و از منظر جامعه‌شناسی فرهنگی، مالکیت بدن، به تسلط فرد بر بدن خود مربوط می‌شود که هر نوع دخالت، نظارت و دستکاري مستمر ويژگي‌هاي بدن در قالب رفتارهایی مانند آرايش، عمل جراحی<ref>[http://marefatefarhangi.nashriyat.ir/node/13 فاتحي و اخلاصي، «گفتمان جامعه‌شناسي بدن و نقد آن‌بر مبناي نظريه حيات معقول و جهان‌بيني اسلامي»، سامانۀ نشریات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref> سقط جنین، خودکشی و خرید و فروش اعضای بدن را شامل می‌شود. <ref>کیخا و دیگران، «حق سلطنت زن بر بدن خود و تزاحم آن با حقوق زوج»، 1398ش، ص66.</ref>		مالکیت اصطلاحی است برای توصیف قواعدی که به دسترسی و سلطۀ افراد بر اشیا، منابع طبیعی، منابع تولید، کالاهای صنعتی، متون، نظریات، اختراعات و دیگر تولیدات ذهنی، حاکم است.<ref>[https://vista.ir/m/a/hr3u0/%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C%D8%8C-%D9%81%D8%B1%D8%AF-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87 مالکیت خصوصی، فرد و جامعه»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.]</ref> همچنین مالکیت به رابطه خاص بین مالک و مِلک (شیء) اشاره می‌کند<ref>مبانی اقتصاد اسلامی، دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، ص۹۱.</ref> و عنصر اصلی در مفهوم آن، «امکان و جواز تصرف» است. بر این اساس، مالکیت بدن نیز به‌معنای جواز هر نوع تصرف و سلطه بر بدن خود است که از منظر حقوقی، مالکیت ذاتی و حقیقی است<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/89789/%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 هادوی‌نیا، «مبانی نظری ساختار مالکیت از دیدگاه قرآن»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> و از منظر جامعه‌شناسی فرهنگی، مالکیت بدن، به تسلط فرد بر بدن خود مربوط می‌شود که هر نوع دخالت، نظارت و دستکاري مستمر ويژگي‌هاي بدن در قالب رفتارهایی مانند آرايش، عمل جراحی<ref>[http://marefatefarhangi.nashriyat.ir/node/13 فاتحي و اخلاصي، «گفتمان جامعه‌شناسي بدن و نقد آن‌بر مبناي نظريه حيات معقول و جهان‌بيني اسلامي»، سامانۀ نشریات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.]</ref> سقط جنین، خودکشی و خرید و فروش اعضای بدن را شامل می‌شود. <ref>کیخا و دیگران، «حق سلطنت زن بر بدن خود و تزاحم آن با حقوق زوج»، 1398ش، ص66.</ref>
خط ۹۱:		خط ۹۱:
	==ابعاد مالکیت بدن==		==ابعاد مالکیت بدن==
	#خرید و فروش یا اهدای عضو بدن؛		#خرید و فروش یا اهدای عضو بدن؛
	# خودکشی و ~~آتانازی~~ (قتل از روی ترحم)؛		# خودکشی و [[اتانازی]] (قتل از روی ترحم)؛
	# مراقبت‌های بهداشتی و آرایشی؛		# مراقبت‌های بهداشتی و آرایشی؛
	# انتخاب لباس و پوشش؛		# انتخاب لباس و پوشش؛
خط ۱۱۷:		خط ۱۱۷:
	==معیارهای دینی مالکیت بدن==		==معیارهای دینی مالکیت بدن==
	بر اساس آموزه‌های اسلام، مالک واقعی بدن انسان، خداوند بوده و مالکیت انسان، مشروط است و دین، معیارهایی برای سلطه و تصرف انسان در بدن خود، معرفی کرده است. این معیارها عبارت است از:		بر اساس آموزه‌های اسلام، مالک واقعی بدن انسان، خداوند بوده و مالکیت انسان، مشروط است و دین، معیارهایی برای سلطه و تصرف انسان در بدن خود، معرفی کرده است. این معیارها عبارت است از:
	# مشروعیت دینی؛ هرگونه تصرف انسان در بدن خود، باید مشروع باشد؛ برای مثال، کسی با استناد به مالکیت خود بر بدن، حق خودکشی ندارد.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/2246358/%D8%AF%D9%88-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%86%D8%B4 «دو معیار اسلام برای انجام تغییرات در بدن/ مالکیت انسان بر بدنش مشروط است»، خبرگزاری مهر.]</ref> همچنین ترویج انواع بی‌بندباری اخلاقی، تن‌فروشی و رفع مسئولیت از برخی قاتلان (مثل پزشکان در قتل ترحم‌آمیز که اصطلاحاً ~~آتانازی~~ نامیده می‌شود)، ممنوع است.<ref>حاجی ده‌آبادی و دیگران، «آثار اخلاقی حق بر خویشتن در آموزه های اسلامی»، 1398ش، ص18.</ref>		# مشروعیت دینی؛ هرگونه تصرف انسان در بدن خود، باید مشروع باشد؛ برای مثال، کسی با استناد به مالکیت خود بر بدن، حق خودکشی ندارد.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/2246358/%D8%AF%D9%88-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%86%D8%B4 «دو معیار اسلام برای انجام تغییرات در بدن/ مالکیت انسان بر بدنش مشروط است»، خبرگزاری مهر.]</ref> همچنین ترویج انواع بی‌بندباری اخلاقی، تن‌فروشی و رفع مسئولیت از برخی قاتلان (مثل پزشکان در قتل ترحم‌آمیز که اصطلاحاً [[اتانازی]] نامیده می‌شود)، ممنوع است.<ref>حاجی ده‌آبادی و دیگران، «آثار اخلاقی حق بر خویشتن در آموزه های اسلامی»، 1398ش، ص18.</ref>
	# رعایت حقوق اجتماعی؛ با تصرف مالکانه در بدن نباید مناسبات اجتماعی به‌هم بریزد و ارتباطات معنوی مخدوش شود؛ برای مثال در اسلام ایجاد زیبایی در بدن مجاز است و می‌توان این زیبایی را با عمل جراحی نیز ایجاد کرد، اما نباید تفاوت زن و مرد را نادیده گرفت و با ایجاد زیبایی، به چهرۀ جنس مخالف درآمد.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/2246358/%D8%AF%D9%88-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%86%D8%B4 «دو معیار اسلام برای انجام تغییرات در بدن/ مالکیت انسان بر بدنش مشروط است»، خبرگزاری مهر.]</ref>		# رعایت حقوق اجتماعی؛ با تصرف مالکانه در بدن نباید مناسبات اجتماعی به‌هم بریزد و ارتباطات معنوی مخدوش شود؛ برای مثال در اسلام ایجاد زیبایی در بدن مجاز است و می‌توان این زیبایی را با عمل جراحی نیز ایجاد کرد، اما نباید تفاوت زن و مرد را نادیده گرفت و با ایجاد زیبایی، به چهرۀ جنس مخالف درآمد.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/2246358/%D8%AF%D9%88-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%86%D8%B4 «دو معیار اسلام برای انجام تغییرات در بدن/ مالکیت انسان بر بدنش مشروط است»، خبرگزاری مهر.]</ref>
	# کارکرد عقلائی؛ هر نوع تصرف در بدن باید اثر مثبت ایجاد کند و موجب زندگی راحت‌تر فرد در جامعه شود و آثار مثبت اجتماعی داشته باشد. برای مثال فردی که مشکل راه رفتن دارد با عمل جراحی راحت‌تر زندگی می‌کند<ref> [https://www.mehrnews.com/news/2246358/%D8%AF%D9%88-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%86%D8%B4 «دو معیار اسلام برای انجام تغییرات در بدن/ مالکیت انسان بر بدنش مشروط است»، خبرگزاری مهر.]</ref> و یا فروش و اهدای عضو با موازین اخلاقی، شرعی و عقلی، ممکن است سبب سلامتی افراد و نجات جان انسان‌های زیادی در جامعه شود که از مهم‌ترین آثار آن ترویج حس همکاری، نوع‌دوستی و توجه به مصالح اجتماعی در عرصه‌های مختلف است.<ref>حاجی ده‌آبادی و دیگران، «آثار اخلاقی حق بر خویشتن در آموزه های اسلامی»، پاییز1398ش.</ref>		# کارکرد عقلائی؛ هر نوع تصرف در بدن باید اثر مثبت ایجاد کند و موجب زندگی راحت‌تر فرد در جامعه شود و آثار مثبت اجتماعی داشته باشد. برای مثال فردی که مشکل راه رفتن دارد با عمل جراحی راحت‌تر زندگی می‌کند<ref> [https://www.mehrnews.com/news/2246358/%D8%AF%D9%88-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D8%AA%D8%BA%DB%8C%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%A7%D9%84%DA%A9%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%AF%D9%86%D8%B4 «دو معیار اسلام برای انجام تغییرات در بدن/ مالکیت انسان بر بدنش مشروط است»، خبرگزاری مهر.]</ref> و یا فروش و اهدای عضو با موازین اخلاقی، شرعی و عقلی، ممکن است سبب سلامتی افراد و نجات جان انسان‌های زیادی در جامعه شود که از مهم‌ترین آثار آن ترویج حس همکاری، نوع‌دوستی و توجه به مصالح اجتماعی در عرصه‌های مختلف است.<ref>حاجی ده‌آبادی و دیگران، «آثار اخلاقی حق بر خویشتن در آموزه های اسلامی»، پاییز1398ش.</ref>

حبیب الله نجفی در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۳۴

2026-05-09T14:34:57Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۰۴
خط ۸۰:		خط ۸۰:
	*		*
	*واعظی، محمدجواد، وضعیت زن در عصر اسلامی (نیم‌قرن اول هجری) قم: موسسه امام خمینی، 1390ش.		*واعظی، محمدجواد، وضعیت زن در عصر اسلامی (نیم‌قرن اول هجری) قم: موسسه امام خمینی، 1390ش.
	ویکی ~~جنسیت~~		ویکی ج

	'''<big>مالکیت بدن</big>'''؛ حق تسلط و تصرف در بدن و نظارت و دستکاری ویژگی‌های آن.		'''<big>مالکیت بدن</big>'''؛ حق تسلط و تصرف در بدن و نظارت و دستکاری ویژگی‌های آن.

خط ۱۵۳:		خط ۱۵۴:
	* میرزایی، سید محمد و دیگران، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت بدن در ایران طی سه دهۀ اخیر»، فصلنامۀ مطالعات توسعۀ اجتماعی ایران، سال 5، شمارۀ 4، پاییز 1392ش.		* میرزایی، سید محمد و دیگران، «بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش زنان به مدیریت بدن در ایران طی سه دهۀ اخیر»، فصلنامۀ مطالعات توسعۀ اجتماعی ایران، سال 5، شمارۀ 4، پاییز 1392ش.
	* هادوی‌نیا، علی اصغر، «مبانی نظری ساختار مالکیت از دیدگاه قرآن»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 23 خرداد 1389ش.		* هادوی‌نیا، علی اصغر، «مبانی نظری ساختار مالکیت از دیدگاه قرآن»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 23 خرداد 1389ش.
	ویکی ~~زندگی~~		ویکی ز

محمدعارف محبی: صفحه‌ای تازه حاوی «'''مالکیت بدن'''؛ حق تصرف انسان در بدن خویش.
مالکیت بدن از موضوعات محوری در حوزه جنسیت است. مالکیت بدن به‌ویژه مالکیت نسبت به بدن زن در انگاره‌های مختلف تفسیرهای متفاوتی دارد؛ در انگاره مردسالار، زن موجود تبعی بوده و مرد نه‌تنها مال...» ایجاد کرد

2026-05-06T15:23:33Z

صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''مالکیت بدن'''</big>؛ حق تصرف انسان در بدن خویش.<br> مالکیت بدن از موضوعات محوری در حوزه جنسیت است. مالکیت بدن به‌ویژه مالکیت نسبت به بدن زن در انگاره‌های مختلف تفسیرهای متفاوتی دارد؛ در انگاره مردسالار، زن موجود تبعی بوده و مرد نه‌تنها مال...» ایجاد کرد

نمایش تغییرات

مالکیت بدن - تاریخچهٔ نسخه‌ها

حمید فاضل: ایجاد لینک داخلی

حبیب الله نجفی در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۳۴