https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2 2026-06-08T02:21:21Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.44.2 https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D9%85%D8%B9%D8%AC%D8%B2&diff=45448&oldid=prev 2026-05-14T11:35:14Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «<a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%8A%D8%B1_%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_1404-06-13.jpg&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="پرونده:تصوير مسجد 1404-06-13.jpg (صفحه وجود ندارد)">جایگزین=مسجد معجز اردبیل|بندانگشتی|مسجد معجز اردبیل</a> &#039;&#039;&#039;{{درشت|مسجد معجز}}&#039;&#039;&#039;، مسجدی در شهر اردبیل که بر پایه یک رویداد تاریخی برپا شده است.{{سخ}}مسجد معجز در محله‌ای به همین نام در اردبیل، یادگار واقعه‌ای شگفت در سال ۱...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:تصوير مسجد 1404-06-13.jpg|جایگزین=مسجد معجز اردبیل|بندانگشتی|مسجد معجز اردبیل]]<br /> &#039;&#039;&#039;{{درشت|مسجد معجز}}&#039;&#039;&#039;، مسجدی در شهر اردبیل که بر پایه یک رویداد تاریخی برپا شده است.{{سخ}}مسجد معجز در محله‌ای به همین نام در اردبیل، یادگار واقعه‌ای شگفت در سال ۱۳۰۰ش است. در آن سال مأمور نظمیه قصد مصادره اسب سفید مردی فقیر به نام فتح‌الله را داشت؛ اسبی که نذر حضرت ابوالفضل (ع) بود. مأمور با وجود التماس [[خانواده]]، اسب را برد، اما تنها چندصد متر دور نشده بود که چهره‌اش سیاه شد، از اسب به زمین افتاد و جان سپرد. اسب بلافاصله به خانه صاحبش بازگشت و این ماجرا به‌عنوان کرامتی از حضرت ابوالفضل (ع) در شهر پیچید. مردم محل افتادن مأمور را به مسجد تبدیل کردند و خانه فتح‌الله نیز [[حسینیه]] شد. از آن پس، مسجد معجز جایگاهی برای [[نذر]] و نیاز، برآورده شدن حاجات و نماد باور عمیق مردم اردبیل به کرامت [[اهل‌بیت]] شد.<br /> <br /> ==معرفی و جایگاه مسجد معجز==<br /> [[مسجد]]، واژه‌ای [[زبان عربی|عربی]] است که در [[زبان فارسی]] به‌معنای محل سجده و مکان عبادت است.&lt;ref&gt;[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/مسجد-4 دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه مسجد.]&lt;/ref&gt; [[مسلمانان]]، گاهی مسجد را برای بزرگداشت پیشوایان [[دین]] و مذهب و گاهی به یادبود رویدادهای مهم بنیان می‌نهند.&lt;ref&gt;[http://miqat.hajj.ir/article_37678.html نجمی، «مسجد الإجابه یا مسجد مباهله»، 1381ش، ص113.]&lt;/ref&gt; مسجد معجز نیز در محله‌ای به همین نام، یکی از مساجد شهر اردبیل است که بر اساس رویدادی مهم بنا شده است. نام این [[مسجد]]، ریشه در واقعه‌ای دارد که حدود یک‌صد سال پیش در این مکان رخ داده است. امروزه در مکان این واقعه، سازه‌ای سقاخانه مانند به شکل طاقچه‌ای با پنجره کوچک هلالی شکلی به طرف کوچه وجود دارد که مردم محلی، پارچه‌های سبز و مشکی به میله‌های آن بسته‌اند و شمع‌هایی را در آن‌جا روشن می‌کنند.&lt;ref&gt;[https://www.irna.ir/news/7514558/اعتقادات-خالصانه-مردم-اردبیل-به-ائمه-ع-گره-گشای-مشکلات-دردمندان «اعتقادات خالصانه مردم اردبیل به ائمه (ع) گره گشای مشکلات دردمندان»، وب‌سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==زمینه تاریخی واقعه (سال ۱۳۰۰ شمسی)==<br /> مطالعه اسناد تاریخی و گزارش‌های مردمی حاکی از آن است که در سال ۱۳۰۰ش در محلهٔ جلیل‌شاه شهر اردبیل، که در آن زمان در حاشیه شهر قرار داشت، مرد فقیری به نام فتح‌الله ساکن بود که از محل کرایه تنها سرمایه خود یعنی یک اسب سفید، معاش خانواده را تأمین می‌کرد. در آن زمان که خودرو در اکثر نقاط [[ایران]] وجود نداشت، چهارپایان ارزش بسیاری در حمل و نقل داشتند. از آن‌جا که برای نقل و انتقالات نظامی، اسب و قاطر به تعداد کافی در اختیار حکومت وقت نبود، دستور جمع‌آوری چهارپایان مردم، صادر شده بود.&lt;ref&gt;[https://www.irna.ir/news/7514558/اعتقادات-خالصانه-مردم-اردبیل-به-ائمه-ع-گره-گشای-مشکلات-دردمندان «اعتقادات خالصانه مردم اردبیل به ائمه (ع) گره گشای مشکلات دردمندان»، وب‌سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==شرح رویداد اصلی (کرامت حضرت ابوالفضل العباس)==<br /> [[پرونده:4612155.jpg|جایگزین=سقاخانه معجز|بندانگشتی|سقاخانه معجز]]روز هشتم شوال، یکی از مأموران نظمیه که رحمت‌الله نام داشت به خانه فتح‌الله مراجعه و از اهل [[خانه]]، اسب را طلب کرد. زن [[خانواده]] با بیان وضعیت نابسامان مالی، اسب را تنها وسیله گذران زندگی خانواده‌اش معرفی و ابراز کرد که این اسب، نذر تعزیه حضرت ابوالفضل است. او مأمور را به حضرت عباس (ع) سوگند داد که از تصمیم خود منصرف شود. اما مأمور اسب را از طویله بیرون کشید و سوار بر آن، راه نظمیه را در پیش گرفت. مأمور هنوز حدود ۳۰۰ متر از منزل فاصله نگرفته بود که صورتش سیاه شد و ناگهان از اسب به زمین افتاد. اسب نیز بلافاصله به منزل فتح‌الله بازگشت. شاهدان شگفت‌زدهٔ ماجرا، این رویداد را کرامتی از ابوالفضل العباس (ع) می‌دانند. خبر این واقعه با عنوان «پلیسون قرالماسی» یعنی «سیاه شدن پلیس» در سراسر شهر پیچید. مردم با حضور در محل، پارچه سبز رنگی بر پیشانی اسب بستند و نام مأمور را که جان خود را از دست داده بود، به «لعنت‌الله» تغییر دادند. مکان افتادن مأمور نظمیه از اسب، به مسجد تبدیل شد.&lt;ref&gt;[https://basijnews.ir/fa/news/9156874/مراسم-گرامیداشت-کرامت-حضرت-عباس-ع-در-مسجد-معجز-اردبیل «مراسم گرامی‌داشت کرامت حضرت عباس (ع) در مسجد معجز اردبیل»، وب‌سایت خبرگزاری بسیج.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پیامدها و شکل‌گیری باور عمومی==<br /> آن خانه نیز به حسینیه تبدیل شد و مردم برای برآورده شدن حاجات خود به این حسینیه می‌آیند و نذر و نیاز می‌کنند. اعضای آن [[خانواده]] نیز نسل‌به‌نسل خود را خادم الحسین می‌دانند و در سال‌های پس از پیروزی [[انقلاب اسلامی]] نیز کوشیده‌اند که همچون حضرت ابوالفضل، ایثارگری و جانبازی را پیشه خویش سازند.&lt;ref&gt;[http://siroozonline.ir/article-754/اولسون-قسم-او-شخصه-معجزده-وردی-سیلی «اولسون قسم او شخصه معجزده وردی سیلی»، وب‌سایت سی روز آنلاین.]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==میراث و تداوم باور==<br /> شعرای آذری‌زبان نیز این واقعه را در اشعار خود، مورد توجه قرار داده‌اند؛ از جمله، رحیم منزوی، در توصیف رویداد محله معجز چنین سروده است:&lt;ref&gt;منزوی، دیوان صد سینه زن، 1389ش، ص124.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> {{آغاز نستعلیق}}<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{ب|ترکان آذریدن بیر عدهٔ قلیلی|یاد ائیلر آند ایچنده بیر ماه بی‌بدیلی}}<br /> {{ب|اولسون قسم اوشاهه معجزده وردی سیلی|اعجازیلن چراغان ائتدی بو اردبیلی}}<br /> {{ب|بیر بینوا دئمیشدی صیدقیله یا ابوالفضل|}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> {{پایان نستعلیق}}<br /> شعر دیگری که در کتاب «اردبیل در گذرگاه تاریخ» ضبط شده، چنین است:<br /> {{آغاز نستعلیق}}<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{ب|گنه هشتم شهر شوالده|تماماً مین اوچ یوز چهل سالده}}<br /> {{ب|اولوب حکم بی نظم نظمیه ده|نه نظمیه دن بلکه ظلمیه دن}}<br /> {{ب|گیروب ائولره آتلاری آختاروب|گزوب هر یری هر نه آت وار تاپوب}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> {{پایان نستعلیق}}<br /> این شعر، با بیت زیر به پایان رسیده است:&lt;ref&gt;صفری، اردبیل در گذرگاه تاریخ، 1353ش، ج1، ص436-437.&lt;/ref&gt;<br /> {{آغاز نستعلیق}}<br /> {{شعر|نستعلیق}}<br /> {{ب|بظاهر اگر رحمت‌اللهی دی|ولی باطناً لعنت‌اللهی دی}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> {{پایان نستعلیق}}<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> <br /> ==منابع==<br /> {{آغاز منابع}}<br /> * «اعتقادات خالصانه مردم اردبیل به ائمه (ع) گره گشای مشکلات دردمندان»، وب‌سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۷ اسفند ۱۳۸۷ش.<br /> * «اولسون قسم او شخصه معجزده وردی سیلی»، وب‌سایت سی روز آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۰.<br /> * «مراسم گرامی‌داشت کرامت حضرت عباس (ع) در مسجد معجز اردبیل»، وب‌سایت خبرگزاری بسیج، تاریخ درج مطلب: ۲۵ تیر ۱۳۹۸ش.<br /> * دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۹ دی ۱۴۰۰ش.<br /> * صفری، بابا، اردبیل در گذرگاه تاریخ، تهران، مؤلف، ۱۳۵۳ش.<br /> * منزوی، رحیم، دیوان صد سینه زن، تهران، فائزون، ۱۳۸۹ش، چاپ شانزدهم.<br /> * نجمی، محمدصادق، «مسجد الإجابه یا مسجد مباهله»، میقات حج، شماره ۴۱، ۱۳۸۱ش.<br /> {{پایان منابع}}</div>

حمید گلزار