https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9مسجد نصیرالملک - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-08T05:55:44Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF_%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9&diff=29343&oldid=prevافشان بستاکچی: صفحهای تازه حاوی «نمای داخلی مسجد نصیرالملک در [[شیراز]] <big>'''مسجد نصیرالملک؛'''</big> بنای تاریخی مذهبی مربوط به دورۀ قاجار در شیراز. مسجد نصیرالملک، مسجدی تاریخی است که ساخت آن به دوره قاجاریه میرسد. این مسجد در استان فارس و شه...» ایجاد کرد2026-04-16T15:10:12Z<p>صفحهای تازه حاوی «<a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A94.jpg&action=edit&redlink=1" class="new" title="پرونده:نصیرالملک4.jpg (صفحه وجود ندارد)">300px|thumb|left|نمای داخلی مسجد نصیرالملک در [[شیراز</a>]] <big>'''مسجد نصیرالملک؛'''</big> بنای تاریخی مذهبی مربوط به دورۀ قاجار در شیراز. مسجد نصیرالملک، مسجدی تاریخی است که ساخت آن به دوره قاجاریه میرسد. این مسجد در استان فارس و شه...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:نصیرالملک4.jpg|300px|thumb|left|نمای داخلی مسجد نصیرالملک در [[شیراز]]]]<br />
<big>'''مسجد نصیرالملک؛'''</big> بنای تاریخی مذهبی مربوط به دورۀ قاجار در شیراز.<br />
<br />
مسجد نصیرالملک، مسجدی تاریخی است که ساخت آن به دوره قاجاریه میرسد. این مسجد در استان فارس و شهر شیراز قرار گرفته است. امروزه این بنا به یکی از پرطرفدارترین مکانهای تاریخی، مذهبی و گردشگری شیراز تبدیل شده است. این مسجد یکی از برترین مساجد ایران از نظر سبک معماری ایرانی است. مسجد نصیرالمیک در سال ۱۳۵۸ش توسط انجمن آثار ملی و باستانشناسی ایران در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.<br />
==تاریخچه==<br />
مسجد نصیرالملک از جمله بناهای تاریخی است که میراثدار سنتهای معماری زندیه<ref> [https://civilica.com/doc/544148/ . بخشوده، «معجزه رنگ و نور در مسجد نصیرالملک شیراز»، 1394ش، ص1.]</ref> و قاجاریه است.<ref> [https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2/ . «دنیای نور و رنگ در مسجد نصیر الملک شیراز»، وبسایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref> این مسجد در سال 1255ش به دستور پسر قوامالملک، میرزا حسنعلیخان (حاکم فارس) ساخته شده است.<ref> [https://www.alibaba.ir/mag/nasir-ol-molk-mosque/ . «مسجد نصیرالملک شیراز؛ جشن شیشههای پر از راز»، وبسایت علی بابا، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref> ساخت بنا 12 سال طول کشیده است.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref> نصیرالملک از طبقه اشراف بوده که بخش زیادی از املاک خود را به خیریه اختصاص داده است.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/nasir-ol-molk-mosque/ . «مسجد نصیرالملک شیراز؛ جشن شیشههای پر از راز»، وبسایت علی بابا، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref> امروزه نوادگان نصیرالملک نیز مانند نیاکان خود، درآمد این مسجد را صرف امور خیریه میکنند.<ref> [https://www.haftvadi.ir/attraction/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2/ .«مسجد نصیر الملک شیراز»، وبسایت هفت وادی، تاریخ بازدید: 7 آبان 1401ش.]</ref><br />
<br />
==نامگذاری==<br />
علت نامگذاری این مسجد ساختهشدن این بنای تاریخی به دستور یکی از بزرگان سلسله قاجار، میرزا حسنعلی ملقب به نصیرالملک بوده است.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref> این مسجد به مسجد صورتی نیز مشهور است.<ref> [https://3click.com/blog/nasir-al-mulk-mosque/ . «مسجد نصیرالملک؛ زیباترین مسجد صورتی جهان !»، وبسایت سه کلیک، تاریخ بازدید: 7 آبان 1401ش.]</ref><br />
[[پرونده:نصیرالملک2.jpg|300px|thumb|left|مسجد نصیرالملک در محله گود عربان [[شیراز]]]]<br />
==جغرافیا==<br />
مسجد نصیرالملک در شهر شیراز، محله گودعربان،<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref> در جنوب خیابان لطفعلی خان زند و در کوچۀ نصیرالملک واقع شده است.<ref> [https://www.alibaba.ir/mag/nasir-ol-molk-mosque/ . «مسجد نصیرالملک شیراز؛ جشن شیشههای پر از راز»، وبسایت علی بابا، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref> این مسجد دارای مساحتی برابر با ۲۹۸۰ مترمربع است که حدود ۲۲۱۲ مترمربع این مساحت به زیربنای مسجد اختصاص دارد. <ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref> این مسجد از بخش غربی به خانۀ مرحوم نصیرالملک، حمام نصیرالملک و امامزاده زنجیری محدود میشود.<ref> [https://nasiralmulk.ir/ . «مسجد نصیرالملک رقـص نــور و رنـگ در شــاهکار بی نظــیر معــمـاری ایــرانـی»، وبسایت موقوفه نصیر الملک، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref><br />
<br />
==ویژگی==<br />
مسجد نصیرالملک، بنایی تاریخی است که جزء شاهکارهای معماری و کاشیکاری دورۀ قاجار است.<ref> [https://nasiralmulk.ir/ . «مسجد نصیرالملک رقـص نــور و رنـگ در شــاهکار بی نظــیر معــمـاری ایــرانـی»، وبسایت موقوفه نصیر الملک، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref> از جمله ویژگیهای بارز این مسجد آینهکاری، سقفهای گنبدی، طاقها و کاشیهای منحصربهفرد است. <ref> [https://3click.com/blog/nasir-al-mulk-mosque/ . «مسجد نصیرالملک؛ زیباترین مسجد صورتی جهان !»، وبسایت سه کلیک، تاریخ بازدید: 7 آبان 1401ش.]</ref> همچنین استفادۀ خلاقانۀ معماران ایرانی از رنگ و نور در فضای این مسجد، فضایی ملکوتی را در این مکان معنوی بهوجود آورده است. <ref> [https://civilica.com/doc/544148/ . بخشوده، «معجزه رنگ و نور در مسجد نصیرالملک شیراز»، 1394ش، ص1.]</ref> از دیگر ویژگیهای بارز مسجد نصیرالملک کاشیکاری و سرستونهای سنگی منحصربهفرد آن است.<ref>[https://nasiralmulk.ir/ . «مسجد نصیرالملک رقـص نــور و رنـگ در شــاهکار بی نظــیر معــمـاری ایــرانـی»، وبسایت موقوفه نصیر الملک، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref><br />
[[پرونده:نصیرالملک3.jpg|300px|thumb|left|مسجد نصیرالملک در [[شیراز]]]]<br />
==معماری==<br />
معماری مسجد توسط محمدحسن معمار انجام شده است.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref> این مسجد از اجزایی مانند سردر و ورودی، یک صحن بزرگ، دو شبستان (تابستانی و زمستانی) و دو ایوان در شمال و جنوب حیاط تشکیل شده است.<ref> [https://nasiralmulk.ir/ . «مسجد نصیرالملک رقـص نــور و رنـگ در شــاهکار بی نظــیر معــمـاری ایــرانـی»، وبسایت موقوفه نصیر الملک، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref> <br />
# ورودی مسجد: ورودی این مسجد از طاقنمایی بلند تشکیل شده <ref> [https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2/ . «دنیای نور و رنگ در مسجد نصیر الملک شیراز»، وبسایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref> که سقف آن را با کاشیهای هفترنگ زینت دادهاند. همچنین درهای ورودی این مسجد، دو در بزرگ از جنس چوب است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref> حیاط مسجد نصیرالملک به شکل چهار گوش است که حوض بزرگ مستطیل شکلی در وسط آن قرار دارد.<ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2/ . «دنیای نور و رنگ در مسجد نصیر الملک شیراز»، وبسایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref> <br />
# شبستان: شبستان غربی یا شبستان زمستانه دارای پوششی آجری است. طاق این شبستان روی ستونهای سنگی با طرح مارپیچ است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref> همچنین این شبستان دارای هفت درگاه با هفت در چوبی است. <ref>[https://www.eligasht.com/Blog/travelguide/%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%B1%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2/ . «دنیای نور و رنگ در مسجد نصیر الملک شیراز»، وبسایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref> این شبستان با کاشیها و شیشههای رنگارنگ تزئین شده است. <ref> [https://www.alibaba.ir/mag/nasir-ol-molk-mosque/ . «مسجد نصیرالملک شیراز؛ جشن شیشههای پر از راز»، وبسایت علی بابا، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref> <br />
# شبستان شرقی معروف به شبستان تابستانه با مصالحی از جنس سنگ گندمک یکپارچه ساخته شده است. همچنین طاق و دیوارهای این شبستان با کاشیکاریهایی به شکل گلوبته، نقوش اسلیمی و چند آیه از قرآن به خط ثلث، آراسته شده است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref> <br />
# ایوان مسجد: ایوان اصلی همان ایوان شمالی است که به آن شاهنشین و طاق مروارید نیز گفته میشود. <ref> [https://www.haftvadi.ir/attraction/%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2/ .«مسجد نصیر الملک شیراز»، وبسایت هفت وادی، تاریخ بازدید: 7 آبان 1401ش.]</ref> این ایوان در جلوی شبستان غربی مسجد قرار گرفته و ۶ متر عرض آن است و بهوسیله هشت طاقنما از حیاط جدا شده و دارای هفت جرز آجری است. بر روی پیشانی طاقنماها آیات قرآنی و نقشهای گل و بوته از جنس کاشی ساخته شده است. <ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref> <br />
[[پرونده:نصیرالملک1.jpg|300px|thumb|left|نمای داخلی مسجد نصیرالملک در [[شیراز]]]]<br />
در معماری این مسجد از در و پنجره مشبک، ارسی و شباک بهعنوان عناصری برای نورگیری این مسجد استفاده شده است.<ref> [https://civilica.com/doc/732770/ . شفیعی و همکاران، «جایگاه نور در مساجد دوره قاجار، نمونه موردی: مسجد نصیر الملک در شهر شیراز»، 1396ش، ص1.]</ref> کاربرد شیشهها و کاشیکاریهای رنگین در شبستانهای مسجد نصیرالملک منظرههای عرفانی و آرامبخش را پدید آورده است. <ref> [https://civilica.com/doc/544148/ . بخشوده، «معجزه رنگ و نور در مسجد نصیرالملک شیراز»، 1394ش، ص1.]</ref> نور در مسجد نصیرالملک عنصری مهم است که با عبور از بخشهای متخلخل چوبی و شیشههای رنگی؛ ترکیبی از رنگهای مختلف را در فضای مسجد ایجاد کرده که سبب افزایش کیفیت معنوی و متافیزیکی فضا شده است.<ref>[https://civilica.com/doc/732770/ . شفیعی و همکاران، «جایگاه نور در مساجد دوره قاجار، نمونه موردی: مسجد نصیر الملک در شهر شیراز»، 1396ش، ص1.]</ref> <br />
مصالح بهکاررفته در بنای مسجد عمدتاً از جنس آجر و گچ است. همچنین در پی ساختمان مسجد نیز از سنگ استفاده شده است.<ref> [https://nasiralmulk.ir/ . «مسجد نصیرالملک رقـص نــور و رنـگ در شــاهکار بی نظــیر معــمـاری ایــرانـی»، وبسایت موقوفه نصیر الملک، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref><br />
<br />
==مرمت و بازسازی==<br />
مرمت این مسجد تاریخی با رعایت استانداردهای بینالمللی، از سالها پیش توسط موقوفه نصیرالملک آغاز شده و همچنان نیز ادامه دارد.<ref> [https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref><br />
<br />
==کارکرد==<br />
مسجد نصیرالملک در شمار مساجد مشهور ایران و جهان است که امروزه بیشتر بهعنوان مسجد - موزه فعالیت دارد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref><br />
<br />
==امکانات رفاهی==<br />
از جمله امکانات رفاهی مسجد نصیرالملک وجود پارکینگهای متعددی مانند استقلال، فرهنگ و طالقانی در خیابان پیروزی و فاصله اندکی از مسجد برای پارک خودروهای بازدید کنندگان و گردشگران است.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref><br />
<br />
==مسیر دسترسی==<br />
برای سفر و بازدید از مسجد نصیرالملک لازم است در شهر شیراز به محله گود عربان رفته،<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref> سپس در مسیر جنوبی خیابان لطفعلی خان زند با عبور از کوچۀ نصیرالملک به این مسجد رسید.<ref> [https://www.alibaba.ir/mag/nasir-ol-molk-mosque/ . «مسجد نصیرالملک شیراز؛ جشن شیشههای پر از راز»، وبسایت علی بابا، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.]</ref> نزدیکترین ایستگاه مترو به مسجد نصیرالملک در شیراز، ایستگاه ولیعصر است که با مسجد حدود ۱.۵ کیلومتر فاصله دارد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8007-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D9%86%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9/ . «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.]</ref><br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}} <br />
==پیوند به بیرون==<br />
[https://iranemanpooyesh.ir/videocampaign/%d9%85%d8%b3%d8%ac%d8%af-%d9%86%d8%b5%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%84%d9%85%d9%84%da%a9/ فیلم کوتاه «مسجد نصیرالملک»، در وبسایت ایران من].<br />
==منابع==<br />
* بخشوده، پریسا، «معجزه رنگ و نور در مسجد نصیرالملک شیراز»، اولین کنفرانس سالانه پژوهش های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری، 1394ش.<br />
* «دنیای نور و رنگ در مسجد نصیرالملک شیراز»، وبسایت مجله گردشگری الی گشت، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.<br />
* شفیعی، الهه و همکاران، «جایگاه نور در مساجد دوره قاجار، نمونه موردی: مسجد نصیرالملک در شهر شیراز»، کنفرانس بینالمللی مطالعات نوین در عمران، معماری و شهرسازی با رویکرد ایران اسلامی، 1396ش.<br />
* «مسجد نصیر الملک»، وبسایت کجارو، تاریخ بازدید 6 آبان 1401ش.<br />
* «مسجد نصیر الملک شیراز»، وبسایت هفت وادی، تاریخ بازدید: 7 آبان 1401ش.<br />
* «مسجد نصیرالملک رقـص نــور و رنـگ در شــاهکار بی نظــیر معــمـاری ایــرانـی»، وبسایت موقوفه نصیر الملک، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.<br />
* «مسجد نصیرالملک؛ زیباترین مسجد صورتی جهان !»، وبسایت سه کلیک، تاریخ بازدید: 7 آبان 1401ش.<br />
* «مسجد نصیرالملک شیراز؛ جشن شیشههای پر از راز»، وبسایت علی بابا، تاریخ بازدید: 6 آبان 1401ش.</div>افشان بستاکچی