https://iranpedia.net/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%B3_%D8%B9%DB%8C%D9%86%DA%A9مس عینک - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-07T21:46:32Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.44.2https://iranpedia.net/w/index.php?title=%D9%85%D8%B3_%D8%B9%DB%8C%D9%86%DA%A9&diff=44298&oldid=prevحبیب الله نجفی: صفحهای تازه حاوی «منطقه باستانی مس عینک در ولایت لوگر <big>'''مس عینک،'''</big> منطقۀ باستانی در ولایت لوگر افغانستان. مِس عَینَک، نام منطقهای در ولایت لوگر افغانستان است که در مسیر جادۀ تاریخی ابریشم قرار دارد. این منطقه، بهدلیل وجود...» ایجاد کرد2026-05-10T10:31:56Z<p>صفحهای تازه حاوی «<a href="/w/index.php?title=%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D9%85%D8%B3_%D8%B9%DB%8C%D9%86%DA%A9.jpg&action=edit&redlink=1" class="new" title="پرونده:مس عینک.jpg (صفحه وجود ندارد)">300px|thumb|left|منطقه باستانی مس عینک در ولایت لوگر</a> <big>'''مس عینک،'''</big> منطقۀ باستانی در ولایت لوگر افغانستان. مِس عَینَک، نام منطقهای در ولایت لوگر افغانستان است که در مسیر جادۀ تاریخی ابریشم قرار دارد. این منطقه، بهدلیل وجود...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:مس عینک.jpg|300px|thumb|left|منطقه باستانی مس عینک در ولایت لوگر]]<br />
<big>'''مس عینک،'''</big> منطقۀ باستانی در ولایت لوگر افغانستان.<br />
<br />
مِس عَینَک، نام منطقهای در ولایت لوگر افغانستان است که در مسیر جادۀ تاریخی ابریشم قرار دارد. این منطقه، بهدلیل وجود شهر پنجهزارسالۀ باستانی و بزرگترین معدن مس افغانستان در آن، از اهمیت تاریخی، فرهنگی و اقتصادی در افغانستان و جهان برخوردار است.<br />
==منطقۀ باستانی==<br />
منطقۀ باستانی مس عینک، در گذشته مربوط به بودائیان بوده است. در این منطقه، بیش از 20 مکان باستانی و خرابههای تاریخی شناسایی شده است.<ref>[https://momp.gov.af/dr/%D9%85%D8%B3-%D8%B9%DB%8C%D9%86%DA%A9 «مس عینک»، وبسایت وزارت معادن و پیترولیم.]</ref> همچنین، یک شهر باستانی با قدمت پنجهزارساله و مربوط به عصر «برنز» در آنجا کشف شده است که روی معدن مس قرار دارد.<ref>[https://www.aryanews.com/News.aspx?code=20150523143339334&svc=60 «کشف شهر باستاني پنجهزارساله در افغانستان»، خبرگزاری آریا.]</ref> این منطقه، صومعهها، آثار هنری مربوط به دورۀ [[کوشانیان|کوشانی]] و بقایای تمدنهای مربوط به هزارۀ سوم و دوم قبل از میلاد را در خود جای داده است.<ref>[http://howd.org/likene/2894-shahre-bastani-messe-aynak.html نوید، «شهر باستانی پنجهزارسالۀ لوگر در مس عینک»، وبسایت هود.] </ref> <br />
==موقعیت جغرافیایی==<br />
مس عینک در السوالی (شهرستان) «محمدآغه» ولایت لوگر در 30 کیلومتری شهر [[کابل]]، پایتخت افغانستان قرار دارد.<ref>[https://middleeastpress.com/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87/%D9%85%D8%B3-%D8%B9%DB%8C%D9%86%DA%A9%D8%8C-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7/ «مس عینک، مفیدیتها وچالشها»، وبسایت خاورمیانه.]</ref> <br />
==مس عینک و فرهنگ بودایی==<br />
آثار کشفشده در منطقۀ مس عینک بیشتر به بودائیان تعلق دارد. بههمین دلیل، این منطقه با نام و فرهنگ بودائیان معرفی شده است. راهبان بودایی، از معادن آنجا، برای ساخت ابزار استفاده میکردند که پیوند عجیب بین [[معنویت]]، صنعت و کاوشگری را به وجود آوردهاند.<ref>[https://tarikhema.org/ancient/other/afgan/36259/%D9%85%D8%B3-%D8%B9%DB%8C%D9%86%DA%A9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ زارع، «مس عینک در افغانستان»، وبسایت تاریخ ما.]</ref> <br />
==آثار باستانی کشفشده==<br />
در منطقۀ باستانی مس عینک، حدود 135 محوطۀ تاریخی کشف شده است که شامل [[خانه|خانههای]] مسکونی، معبدها، کورههای ذوب فلز، سیستم [[آب|آب]]<nowiki/>رسانی، گورستان، اجساد مومیایی شده و غارهای زیاد است.<ref>[http://howd.org/likene/2894-shahre-bastani-messe-aynak.html نوید، «شهر باستانی پنجهزارسالۀ لوگر در مس عینک»، وبسایت هود.]</ref> در داخل یکی از درههای این منطقۀ تاریخی، یک مجموعۀ باستانی وجود دارد که در آن دو قلعۀ کوچک، یک قصر بزرگ، چهار صومعه، چندین استوپۀ بودایی و یک آتشکدۀ [[زرتشت|زرتشتی]] قرار دارد. همچنین، کارگاههای ذوب فلزات، ضرابخانه و محل استراحت معدنچیان در این منطقه وجود دارد.<ref>[http://howd.org/likene/2894-shahre-bastani-messe-aynak.html نوید، «شهر باستانی پنجهزارسالۀ لوگر در مس عینک»، وبسایت هود.]</ref> در میان آثار کشف شده، 600 مجسمۀ بودایی و نسخههای خطی روی پوست حیوانات نیز دیده میشود که قدیمیترین آثار بودایی است.<ref>[https://sputnik.af/20180126/%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-2018033.html «افغانستان: موزیمی با درهای باز به روی باستانشناسان»، وبسایت اسپوتنیک.]</ref> از سال 2009م به بعد، حدود 3000 آثار باستانی قابل انتقال از مس عینک کشف شده که به موزۀ ملی افغانستان منتقل شده است.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/262554 «کشف سههزار آثار باستانی از معدن مس عینک لوگر»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> <br />
==اهمیت تاریخی و باستانشناختی==<br />
باستانشناسان داخلی و خارجی، منطقۀ باستانی مس عینک را از مهمترین نقاط در امتداد جادۀ ابریشم و از غنیترین و اسرارآمیزترین مناطق باستانی در جهان میدانند.<ref>[http://howd.org/likene/2894-shahre-bastani-messe-aynak.html نوید، «شهر باستانی پنجهزارسالۀ لوگر در مس عینک»، وبسایت هود.] </ref> کار مطالعات باستانشناختی در این منطقه، از اوائل 1963م شروع شد و تا دهۀ هفتاد میلادی ادامه داشت. از سال 2009م کار حفاری در آنجا بهصورت علمی و فنی شروع شد و تا زمان تسلط دوبارۀ طالبان ادامه داشت.<ref>[https://sputnik.af/20180126/%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86-2018033.html «افغانستان: موزیمی با درهای باز به روی باستانشناسان»، وبسایت اسپوتنیک.]</ref><br />
<br />
==معدن مس عینک==<br />
بزرگترین معدن مس افغانستان و دومین معدن مس جهان در منطقۀ مس عینک و در زیر آثار باستانی قرار دارد.<ref>[https://www.aryanews.com/News.aspx?code=20150523143339334&svc=60 «کشف شهر باستاني پنجهزارساله در افغانستان»، خبرگزاری آریا.]</ref> <br />
==ذخایر مس عینک==<br />
منطقۀ مس عینک، دارای این سه معدن بزرگ بوده که ذخایر آنها عبارت است از:<br />
<br />
1. عینک مرکزی حدود 140 میلیون ذخیرۀ قطعی سنگ مس؛<br />
<br />
2. عینک جنوبی بیش از 50 میلیون ذخیرۀ سنگ مس؛<br />
<br />
3. عینک غربی بیش از 50 میلیون سنگ مس.<ref>[https://web.archive.org/web/20180806184800/http:/mines.pajhwok.com/dr/content/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%89-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B3-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «معرفى معادن مس افغانستان»، وبسایت آژانس خبری پژواک.]</ref> <br />
==قرارداد استخراج مس عینک==<br />
در سال 2008م، قرارداد سرمایهگذاری و استخراج مس عینک میان دولت وقت افغانستان و شرکت MCC کشور چین امضاء شد اما بهدلیل وجود مشکلات حقوقی، ناامنی و آسیبدیدن آثار باستانی موجود، کار استخراج معدن، به تعویق افتاد.<ref>[https://middleeastpress.com/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87/%D9%85%D8%B3-%D8%B9%DB%8C%D9%86%DA%A9%D8%8C-%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D9%88%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7/ «مس عینک، مفیدیتها وچالشها»، وبسایت خاورمیانه.]</ref> <br />
==پانویس==<br />
{{پانویس}}<br />
==منابع== <br />
*«افغانستان: موزیمی با درهای باز به روی باستانشناسان»، وبسایت اسپوتنیک، تاریخ درج مطلب: 6 بهمن 1396ش.<br />
*زارع، بابک، «مس عینک در افغانستان»، وبسایت تاریخ ما، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.<br />
*«کشف سههزار آثار باستانی از معدن مس عینک لوگر»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: 9 اسفند 1396ش.<br />
*«کشف شهر باستاني پنجهزارساله در افغانستان»، خبرگزاری آریا، تاریخ درج مطلب 2 خرداد 1394ش.<br />
*«مس عینک»، وبسایت وزارت معادن و پیترولیم، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.<br />
*«مس عینک، مفیدیتها وچالشها»، وبسایت خاورمیانه، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.<br />
*«معرفى معادن مس افغانستان»، وبسایت آژانس خبری پژواک، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.<br />
*نوید، حامد، «شهر باستانی پنج هزارساله لوگر در مس عینک»، وبسایت هود، تاریخ بازدید: 18 بهمن 1401ش.</div>حبیب الله نجفی